«ΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ» : Η οργανική σύνθεση του κεφάλαιου, ο βαθμός εκμετάλλευσης της εργασιακής δύναμης και η πτωτική τάση του ποσοστού των κερδών. (Τα πραγματικά αδιέξοδα και οι αντιφάσεις των, κατά τον Karl Marx, “νόμων”, που υποτίθεται ότι διέπουν τον κεφαλαιοκρατικό τρόπο παραγωγής).

 

Προχωρώντας, στην ανάλυση των θέσεων του Karl Heinrich Marx, στο βιβλίο του «ΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ», στο, παραπάνω, βίντεο, που ανέβασα, χθες, Πέμπτη 23/7/2026, όπως και στο παρόν δημοσίευμα, έρχομαι να αναφερθώ, στους μαθηματικούς “νόμους” της κίνησης του κεφαλαιοκρατικού τρόπου παραγωγής, σύμφωνα, με τον συγγραφέα του βιβλίου «ΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ», οι οποίοι υποτίθεται ότι προσδιορίζουν και το τέλος του καπιταλισμού και προσδιορίζουν τα αδιέξοδα και τις αντιφάσεις της μαρξικής οικονομικής ανάλυσης.

Ο πρώτος νόμος, όσον αφορά την μαρξική θεωρία της αξίας της εργασιακής δύναμης, η οποία αξία της εργασίας, όμως, δεν μπορεί να καταμετρηθεί, ως αξιακό μέγεθος, παρά, μόνο, μέσω των τιμών των εμπορευμάτων και μεταξύ αυτών, φυσικά και της εργασίας, ως εμπορεύματος, αφορά την αποκαλούμενη, ως Αύξηση της Οργανικής Σύνθεσης του Κεφαλαίου. 

Αυτός ο μαρξικός νόμος της καπιταλιστικής παραγωγής παραπέμπει, στην διαπίστωση ότι οι κεφαλαιοκράτες επενδύουν ολοένα και μεγαλύτερο τμήμα, από τα κέρδη, που αποκτούν, στην παραγωγική διαδικασία, ως ιδιοκτήτες των μέσων παραγωγής, στον μηχανολογικό εξοπλισμό και στην διαρκή εισαγωγή, στην παραγωγική διαδικασία, των νέων τεχνολογίων, δηλαδή, στο Σταθερό Κεφάλαιο, που αποτελεί την νεκρή και όχι, στην ζωντανή εργασία, δηλαδή, στην εργατική δύναμη, δηλαδή, στο Μεταβλητό Κεφάλαιο. Και αυτό το πράττουν επειδή, με αυτόν τον τρόπο, αυξάνεται, κατακόρυφα, η παραγωγικότητα της εργασίας, ενώ, παράλληλα τίθενται τμήματα της εργατικής τάξης, σταδιακά, εκτός της παραγωγικής διαδικασίας.

Αυτήν την διαδικασία εκφράζει το κλάσμα [Σταθερό Κεφάλαιο / Μεταβλητό Κεφάλαιο, (Σ/Μ)], στο οποίο αριθμητής αυξάνεται ταχύτερα, από τον παρονομαστή και αυτό συμβαίνει, ως αποτέλεσμα αυτής της συγκεκριμένης επιλογής των κεφαλαιοκρατών, στα πλαίσια της προσπάθειάς τους, για την αποκόμιση αυξημένων κερδών, αποσπώντας ένα ολοένα και μεγαλύτερο κομμάτι της παραγόμενης αξίας, αυξάνοντας, δηλαδή την υπεραξία, αποκτώντας, έτσι, ολοένα και μεγαλύτερο έλεγχο των παραγωγικών διαδικασιών και επιτυγχάνοντας την μεγέθυνση της παραγωγής.


Ο δεύτερος νόμος, που σχετίζεται, με την μαρξική θεωρία της αξίας της εργασίας αφορά την αποκαλούμενη Αύξηση του Βαθμού Εκμετάλλευσης της Εργατικής Δύναμης.

Αυτός ο μαρξικός νόμος, σε σχέση με την καπιταλιστική παραγωγή, λειτουργεί, ως αποτέλεσμα της ισχύος του πρώτου νόμου, για την αύξηση της οργανικής σύνθεσης του κεφάλαιου, καθώς η αποκτούμενη, από τους κεφαλαιοκράτες, υπεραξία αυξάνεται ταχύτερα, από το κομμάτι εκείνο της εργασίας, που παρέχεται, στους εργάτες, ως μισθός, δηλαδή, από το Σταθερό Κεφάλαιο και αυτή η διαδικασία έχει, ως αποτέλεσμα, στο κλάσμα [Υπεραξία / Σταθερό Κεφάλαιο, (Υ/Σ)], ο αριθμητής να αυξάνει, ολοένα και περισσότερο, σε σχέση με τον παρονομαστή, γεγονός, που σημαίνει ότι, διαρκώς, μεγαλύτερα τμήματα της παραγόμενης αξίας να περιέρχονται, στους κεφαλαιοκράτες, με αποτέλεσμα να αυξάνει, έτσι και ο βαθμός εκμετάλλευσης της εργατικής δύναμης.


Τοιουτοτρόπως, φθάνουμε, στον τρίτο κομβικό και καίριο μαρξικό νόμο, όσον αφορά το μπλοκάρισμα της διαδικασίας της καπιταλιστικής παραγωγής, ο οποίος είναι. η Πτωτική Τάση του Ποσοστού του Κέρδους.

Στην ζώσα πραγματικότητα, αυτός ο υποτιθέμενος νόμος, που υποτίθεται ότι αποτελεί το θεμέλιο της καταστροφής της καπιταλιστικής παραγωγής, της καπιταλιστικής οικονομίας και της καπιταλιστικής κοινωνίας, επενεργεί, παράλληλα, με την λειτουργία των δύο προηγούμενων μαρξικών νόμων, οι οποίοι, ως μαθηματικοί υπολογισμοί, έρχονται, σε αντίθεση με αυτόν.

Πράγματι, κανένα μαθηματικό οικονομικό μοντέλο, όταν ισχύουν οι νόμοι της αύξησης της οργανικής σύνθεσης του κεφαλαίου (η μεγέθυνση του σταθερού, έναντι του μεταβλητού κεφαλαίου) και η αύξηση του βαθμού εκμετάλλευσης της εργασιακής δύναμης (η μεγέθυνση της υπεραξίας - μετρούμενη, έστω, σε επίπεδα εμπορευματικών τιμών -, έναντι του μεταβλητού κεφαλαίου), δεν προσαρμόζεται, στον υποτιθέμενο μαρξικό νόμο της πτωτικής τάσης του ποσοστού των κεφαλαιοκρατικών κερδών, ως μακροπρόθεσμη συνέπεια της καπιταλιστικής οικονομίας. Αντιθέτως, μάλιστα, μαθηματικά, η αύξηση των επενδύσεων, σε σταθερό κεφάλαιο (στις μηχανές και στις νέες τεχνολογίες), έναντι του μεταβλητού κεφαλαίου (των μισθών) και η αύξηση του βαθμού εκμετάλλευσης της εργασίας (μεγέθυνση της υπεραξίας, έναντι του μεταβλητού κεφαλαίου), οδηγούν στην αύξηση των ποσοστών των κερδών των κεφαλαιούχων.

Τί συμβαίνει, στην συγκεκριμένη περίπτωση; Απλούστατα, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ο Karl Marx ήταν παραγωγιστής. Επίκεντρό του ήταν, πάντοτε, η παραγωγή και οι εξελίξεις, εντός αυτής και γι’ αυτόν τον λόγο, στην συγκεκριμένη περίπτωση, δεν κινείται, με βάση την μαθηματική λογική. Η μαρξική λογική υπακούει, στους κανόνες της κοινωνικής λογικής και όχι των μαθηματικών, εξ ου και αυτή η θεμελιώδης αντίφαση και τα αδιέξοδα, στα οποία ενεπλάκη η μαρξική και η μαρξιστική θεωρία.

Έτσι, ο Karl Marx θεωρεί ότι, μέσα στο κεφαλαιοκρατικό σύστημα, το ποσοστό των κερδών των κεφαλαιοκρατών, μακροπρόθεσμα, μειώνεται. Παρά την μαθηματική αντίφαση, η κοινωνιολογική λογική του, για την πτώση του ποσοστού του κέρδους έχει μια άλλη βάση, μέσα στο σύμπαν της θεωρίας του.

Αυτό συμβαίνει, επειδή αυτό, για το οποίο ενδιαφέρεται ο Karl Marx, στηρίζεται, στην υπόθεση ότι η πτωτική τάση του ποσοστού των κερδών εντοπίζεται, στην παραγωγική διαδικασία, ως πρακτικό κοινωνικό φαινόμενο και όχι, ως μαθηματικό μοντέλο. 

Έτσι, η αυξανόμενη επένδυση των κεφαλαιοκρατών, ως μια μορφή ταξικού πολέμου, στην νεκρή εργασία και η συναφής αύξηση της υπεραξίας, που, μέσα στα πλαίσια της μαρξικής ανάλυσης της κεφαλαιοκρατικής παραγωγής, απομακρύνουν, κατά την διάρκεια μιας μακροπρόθεσμης εξελικτικής διαδικασίας, την ζωντανή εργασία, από την παραγωγή, με αποτέλεσμα, κατά τον Karl Marx, ένας, ολοένα, μειούμενος αριθμός εργατών να διαχειρίζεται έναν, ολοένα, αυξανόμενο αριθμό μηχανών, γεγονός, το οποίο, υποτίθεται ότι, εκ των πραγμάτων, πρόκειται, κάποια στιγμή, στο απροσδιόριστο μέλλον, να μην μπορεί να συνεχισθεί η κεφαλαιοκρατική παραγωγή, επειδή ένας ολοένα και μικρότερος αριθμός εργατών και εργαζομένων - και οριακά, ένας εργαζομένος - θα καλούνται να χειρίζονται έναν ολοένα και περισσότερο πολύπλοκων μηχανών, κάτι που υποτίθεται ότι θα καταστεί αδύνατο, με αποτέλεσμα να καταρρεύσει και έτσι "οι απαλλοτριωτές να απαλλοτριωθούν". 

Φυσικά, κάτι τέτοιο δεν έχει προκύψει και δεν πρόκειται να προκύψει, ως προϊόν των μαρξικών υποθεσεων, τις οποίες ο Karl Marx και οι οπαδοί του εξέλαβαν, ως ένα συνεκτικό και κλειστό σύστημα νόμων της εξέλιξης της καπιταλιστικής παραγωγής, της καπιταλιστικής οικονομίας και της καπιταλιστικής κοινωνίας.

Τα πράγματα πήραν άλλη κατεύθυνση, από αυτήν που υπολόγιζε ο ιδρυτής του μαρξισμού. Τα κέρδη των καπιταλιστών και τα ποσοστά τους, είτε μειώθηκαν, είτε αυξήθηκαν, μέσα στην πορεία των αιώνων, ως αποτέλεσμα της, εκάστοτε, ισχύος των ανταγωνιζόμενων τάξεων, οπότε ερχόμαστε και πάλι, στην παραγκωνισμένη, από τον αυστηρό κοινωνιολόγο επιστήμονα Karl Marx, έννοια της ταξικής πάλης.

Αλλά, σε τελική ανάλυση, ακόμη και αν κινηθούμε, μέσα στα πλαίσια της μαρξικής θεωρίας, η κατεύθυνση της καπιταλιστικής παραγωγής, προς την χρησιμοποίηση, ολοένα και μικρότερου αριθμού εργατών, που, οριακά, δεν θα μπορούν να χειρίζονται πολύπλοκες μηχανές, δεν αποτελεί πραγματικό πρόβλημα, για την καπιταλιστική παραγωγή, καθώς η αντιμετώπιση ενός τέτοιου προβλήματος, που, ουδέποτε, υπήρξε, εύκολα λύνεται, με την ένταξη, στην παραγωγή, του αναγκαίου αριθμού εργατών/εργαζομένων, οι οποίοι θα μπορούν να εξειδικευθούν, στην χρήση αυτών των πολύπλοκων μηχανών και του ανάλογου μηχανολογικού εξοπλισμού, προκειμένου να συνεχισθεί η παραγωγική διαδικασία, καθώς, στα πλαίσια της μαρξικής ανάλυσης, θα υπάρχει ο πολυπληθής εφεδρικός βιομηχανικός στρατός, δηλαδή οι άνεργοι, ήτοι το διατιθέμενο εργατικό δυναμικό, το οποίο θα καταστεί δυνατό, μέσω της εξειδίκευσης, να λειτουργήσει αυτόν τον πολύπλοκο μηχανολογικό εξοπλισμό, στην καθημερινή παραγωγική διαδικασία. 

Δεν χρειάζεται να συνεχίσω το παρόν κείμενο και να κουράσω τους αναγνώστες. Νομίζω ότι όσα έγραψα είναι, απολύτως, κατανοητά και σαφή και σε κάθε περίπτωση, προτρέπω το αναγνωστικό κοινό να παρακολουθήσει στο αρχικό βίντεο, που έχω προσαρτήσει, στο παρόν άρθρο. 

Αυτή η παρακολούθηση είναι απαραίτητη και πρόκειται να είναι πολύ χρήσιμη.