Δευτέρα, 27 Ιουλίου 2015

1936 - 1939 : La revolución española : Ένα οδοιπορικό στην ιστορία του ισπανικού αναρχισμού, μέχρι την συγκρότηση της C.N.T. και της F.A.I. και την καταστολή της εξέγερσης των Αστουριών.


Ο πατέρας του ισπανικού αναρχισμού, ο Ιταλός αναρχικός Giuseppe Fanelli - εικονιζόμενος, δεξιά -, σε μια ιστορική φωτογραφία του 1869, που τραβήχτηκε, στην Ισπανία, με τους Fernando Garrido, Elias Reclus, Jose Maria Orense και Aristides Rey.



Η ισπανική επανάσταση δεν ήταν μια αλληλουχία γεγονότων, που προέκυψε, από το πουθενά. Από όποια πλευρά και αν την εξετάσουμε, όπως και να την δούμε, όλη αυτή η πυκνή και πρωτοφανής διαδικασία των γεγονότων, που έφθασε, στα ακραία όρια των κοινωνικοαπελευθερωτικών δυνατοτήτων των ανθρώπων, ως κοινωνικών όντων και που κατέδειξε, επίσης και τους πολλούς και ποικίλους κοινωνικούς, αλλά και βιολογικούς περιορισμούς, που τίθενται, στην ολοκλήρωση της κοινωνικής χειραφέτησης, δεν θα ήταν δυνατό να υπάρξει, χωρίς την παρουσία του αναρχοσυνδικαλιστικού κινήματος, το οποίο άφησε την ανεξίτηλη σφραγίδα του, στα γεγονότα εκείνης της εποχής και στα όποια διδάγματα και συμπεράσματα, που προκύπτουν, από την εξέταση και την ανάλυση του περιεχομένου τους.

Ο ισπανικός αναρχισμός και η έμπρακτη μορφοποίηση του, ως αναρχοσυνδικαλισμού, με την C.N.T. και ως πολιτικού σχηματισμού, με την F.A.I., ήταν εκείνος, που εμφύσησε, στις εργαζόμενες τάξεις των πόλεων και της υπαίθρου, τον πολιτικό ριζοσπαστισμό, που απέπνεαν οι επεξεργασμένες ιδέες του Πιέρ-Ζόζεφ Προυντόν, για τον μουτουαλισμό και το επαναστατικό πρόγραμμα δράσης του Μιχαήλ Μπακούνιν. Με αυτόν τον πολιτικό ριζοσπαστισμό και με αυτό το επαναστατικό πρόγραμμα δράσης, ήταν, που συναντήθηκε και έδεσε ο διάχυτος κοινωνικός ριζοσπαστισμός, που επικρατούσε και ήταν, άμεσα, ορατός, στην ισπανική κοινωνία.

Καταλυτικό ρόλο, σε αυτή την διαδικασία της μεταφύτευσης των μπακουνινικών και εν γένει, των αναρχικών ιδεών, στο ισπανικό ριζοσπαστικό εργατικό κίνημα και στον χώρο των ριζοσπαστών Ισπανών διανοουμένων, έπαιξε ο Ιταλός αναρχικός Τζιουζέπε Φανέλλι, ένας παλαιός γαριβαλδινός, ο οποίος πήρε μέρος, στην εξέγερση της Σικελίας, το 1860 και στον πολωνικό ξεσηκωμό του 1863.

Ο Φανέλλι, που υπήρξε και βουλευτής, το 1865 και το 1866, πολέμησε τους Αυστριακούς, ακολούθησε τις ιδέες του Μιχαήλ Μπακούνιν, ο οποίος, το 1868, τον έστειλε, στην Ισπανία, προκειμένου να μυήσει, στις ιδέες του αναρχισμού και να εντάξει, στην Πρώτη Διεθνή, τους ριζοσπάστες εργάτες και διανοούμενους της Βαρκελώνης και της Μαδρίτης.

Πράγματι, ο Φανέλλι, πήγε στην Βαρκελώνη, όπου συνδέθηκε, με την τοπική Διεθνή Ένωση των Εργατών και στην συνέχεια, πήρε τον δρόμο για την Μαδρίτη, ενσπείροντας τις επαναστατικές ιδέες, στους κύκλους των ριζοσπαστών εργατών, διανοουμένων και αγροτών, σημαδεύοντας, ανεξίτηλα, με την δραστηριότητά του, την ιστορία του εργατικού και του αγροτικού κινήματος της χώρας, αφού με τις παροιμιώδεις διαλέξεις του και χρησιμοποιώντας ένα χείμαρρο από ομόηχες, με τα ισπανικά - τα οποία δεν γνώριζε -, ιταλικές, γαλλικές και λατινικές λέξεις, κατάφερε να συνεπαίρνει τα ακροατήριά του, τα οποία, κυριολεκτικά, κρέμονταν, από τα χείλη του.

Από εκεί και πέρα τα πράγματα πήραν τον δρόμο τους.





'' Οι φιλοδοξίες των ισπανών αναρχικών, το 1931, σε γενικές γραμμές, είχαν μείνει οι ίδιες, από την άφιξη του πρώτου απεσταλμένου του Μπακούνιν, στην Ισπανία. Λίγο πριν, δεν είχε ισπανούς οπαδούς η επαναστατική σοσιαλιστική ιδεολογία. Θετικά, μικρά συνεργατικά σωματεία υπήρχαν, μόνο, στην Σεβίλλη και στην Βαρκελώνη. Πολλοί, όμως, διανοούμενοι, από τις τάξεις των κληρικών και των τεχνικών, είχαν εντυπωσιαστεί, από τις ιδέες του φεντεραλισμού και του μεταβιβασμού (μουτουαλισμού), που είχαν εισηγηθεί ο Προυντόν και ο Φουριέ - ο Προυντόν είχε μεταφραστεί, στα ισπανικά, από τον φεντεραλιστή Πι ύ Μαργκάλ, έναν από τους ηγέτες (και για ένα διάστημα, πρωθυπουργό) της Πρώτης Δημοκρατίας...

Το 1873 υπήρχαν 50.000 οπαδοί του Μπακούνιν, στην Ισπανία, γνωστοί στην αρχή, σαν ''διεθνιστές'' κι' αργότερα, με την πιο σωστή επωνυμία "αναρχικοί". Σ' αυτούς αποκαλύφθηκε μιά μεγάλη καινούρια αλήθεια. Το κράτος δεν είχε ηθική υπόσταση, αφού βασιζόταν, πάνω στις αρχές της υποταγής. Στην θέση του, έπρεπε να υπάρχουν αυτοκυβέρνητα σώματα - δήμοι, ειδικότητες, ή άλλες κοινωνικές ομάδες - που θα έκαναν, κατά την κρίση τους, συμβάσεις μεταξύ τους. Οι εγκληματίες θα καταδικάζονταν ύστερα, από κρίση της κοινής γνώμης.

Αναμφίβολα, ο Μπακούνιν, στην συγκρότηση των απόψεών του, ήταν επηρεασμένος, σαν τον Τολστόϋ, από μιά νοσταλγία, για την ζωή, στα ρωσικά χωριά, όπου είχε περάσει τα παιδικά του χρόνια. Οι Ισπανοί εκείνοι, που, ανάμεσά τους, διαδόθηκαν τόσο πλατιά οι ιδέες τους, ίσως να αντιπροσώπευαν μιάν υποσυνείδητη λαχτάρα, για κάτι σχετικό, με τις απλές μεσαιωνικές αγροτικές κοινότητες και τα επαρχιακά αυτόνομα συγκροτήματα, που είχαν ανθίσει, στην Ισπανία, καθώς και στην υπόλοιπη Ευρώπη, πριν επικρατήσει η αρπαχτική διάθεση του μοντέρνου κράτους.

Για τον προσηλυτισμό των ισπανικών εργατικών τάξεων, στις επαναστατικές ιδέες, η Εκκλησία, που ήταν φυσικό να υποφέρει, από το γεγονός, άνοιξε, εντελώς, παράδοξα, τον δρόμο. Η εκκλησιαστική αυτοδιοίκηση, η πουριτανική της εχθρότητα, στο ανταγωνιστικό ένστικτο, ιδιαίτερα, των επιστημόνων και των θεωρητικών, έκαναν τις ιδέες του Φανέλλι να φαίνονται απλά, σαν μιά τίμια προέκταση της παλιάς πίστεως.

Ήταν μιά εποχή, όπου οι γαιοκτήμονες (ιδιαίτερα οι νέοι, που είχαν αποκτήσει γη, από τις εκκλησιαστικές ιδιοκτησίες) περιόριζαν, όλο και περισσότερο, τις υποχρεώσεις τους, στους χωρικούς, που, από μέρα σε μέρα, μεταβάλλονταν, σ΄ένα προλεταριάτο, χωρίς ελπίδες και δικαιώματα. Ακόμα, ο θρησκευτικός χαρακτήρας της Ισπανίας, έκανε τους οπαδούς του νέου κολλεκτιβισμού, όπως είχε κάνει και τους φιλελεύθερους, πιό παθιασμένους και πιό ασυμβίβαστους, πιό ισχυρογνώμονες, από οποιαδήποτε άλλη ανάλογη ομάδα, στην Ευρώπη.



Mikhail Aleksandrovich Bakunin (30/5/1814 - 1/7/1876) Πορτραίτο του Nikolai Nikolaevich Ge, φιλοτεχνημένο το 1871.



Το 1871 η διαμάχη στην (Πρώτη) Διεθνή, ανάμεσα στον Καρλ Μαρξ και στον Μιχαήλ Μπακούνιν, δημιούργησε ένα σχίσμα, στην Ισπανία. Οι μάζες του ισπανικού κινήματος συνέχισαν (και ήταν σχεδόν οι μόνοι στην Ευρώπη) να ακολουθούν τον Μπακούνιν, ενώ μιά μειονότητα, οι σοσιαλιστές, σχημάτισαν ένα δικό τους κόμμα, ακολουθώντας τον Μαρξ.

Οι πρώτοι αναρχικοί, που μυήθηκαν - βασικά τυπογράφοι, δάσκαλοι και φοιτητές - άρχισαν μιά επιμελημένη εκπαιδευτική τακτική, που στράφηκε, ιδιαίτερα, στους Ανδαλουσιανούς εργάτες. Στρατευμένοι επαναστάτες πήγαιναν, από χωριό σε χωριό, ζώντας, σαν περιπλανώμενοι ασκητές. Οργάνωναν νυκτερινά σχολειά, όπου οι χωρικοί μάθαιναν να διαβάζουν, να γίνονται αφοσιωμένοι, φυτοφάγοι, να είναι πιστοί, στις γυναίκες τους και ίσως, να συζητούν την ηθική ζημιά, που κάνει ο καπνός και ο καφές.

Αν και η κυβέρνηση αποκήρυξε την Διεθνή, το 1872, στην ανήσυχη περίοδο της πρώτης Δημοκρατίας, ξέσπασαν πολλές βίαιες αναταραχές, δοκιμάζοντας, στην πράξη, τις θεωρίες του Μπακούνιν. Στην μεγάλη απεργία του Αλικάντε, μιά χούφτα αναρχικών εργατών κυρίεψε την πόλη, σκότωσε τον δήμαρχο και την πολιτοφυλακή και τριγύριζε, στην πόλη, θριαμβευτικά, με τα κεφάλια τους - χτυπητός υπαινιγμός, για τις βιαιότητες, που επρόκειτο να επακολουθήσουν.

Η παλινόρθωση (της μοναρχίας) του 1874 κατάφερε να περιορίσει, αποτελεσματικά, τους Διεθνιστές και το κίνημα συνεχίστηκε, μυστικά. Αριθμητικά, μειώθηκαν, αλλά ο προσηλυτισμός εξακολούθησε. Μερικοί αστοί ριζοσπάστες, σαν τον ηρωικό Φερμίν Σαλβοετσέα, έγιναν αναρχικοί. Κηρύσσοντας την ελευθερία, οι περισσότεροι, από τους ανθρώπους αυτούς, στάθηκαν, εκπληκτικά, αυτοπειθαρχημένοι. Απόστολοι του ελεύθερου έρωτα (όσο και της καταργήσεως όλων των ηθικών κανόνων της μεσαίας και ανωτέρας τάξεως) ζούσαν, σαν άγιοι. Οι οπαδοί τους μοχθούσαν να τους συναγωνιστούν, με κάποιες βίαιες, αλλά αυθόρμητες πράξεις, που καταστέλλονταν, με μιάν αφάνταστη σκληρότητα, φέρνοντας, ακόμα, πιο μεγάλη απελπισία.

Σ' όλη τη νότια Ισπανία, οπωσδήποτε στην διάρκεια του 18ου, του 19ου και στις αρχές του 20ου αιώνα, ο αναρχισμός συνέχισε να εξαπλώνεται σαν θρησκεία, που, μπορεί να της έκοβε, μερικές φορές, τον δρόμο η καταδίωξη της πολιτοφυλακής, ή η στέρηση, αλλά, που, ποτέ, δεν έφτανε, ως την ήττα.

Οι αγρότες, που, όλο και περισσότεροι, μαζεύονταν, στις τάξεις του αναρχισμού, πίστευαν, πως μιά μέρα, ίσως, από την επόμενη πράξη βίας, ή την επόμενη κατάσχεση γης, όλο το οικοδόμημα της παλιάς Ισπανίας, με τους παπάδες και τους τσιφλικάδες, θα γκρεμίζονταν, σαν από θαύμα, για να δώσει την θέση του, σ' έναν καινούργιο κόσμο, στον κόσμο της τέλειας αγάπης και της μοιρασμένης γης.

Πολλοί χωρικοί έμαθαν να διαβάζουν, με την καθοδήγηση των αναρχικών κι' έμοιαζε να πιστεύουν, απεριόριστα, τα περισσότερα, απ' όσα διάβαζαν, στα κακοτυπωμένα φυλλάδια, με κείμενα του Μπακούνιν και του Προυντόν. Όταν ανακάλυψαν ότι ο Μπακούνιν είχε πει πως ''ο νέος κόσμος θα κερδιζόταν, μόνον, όταν ο τελευταίος βασιλιάς θα στραγγαλιζόταν, με τα έντερα του τελευταίου παπά'', πολύ θα ήθελαν να δοκιμάσουν, αν θα γινόταν έτσι. Μ' ένα πιστόλι και μιά εγκυκλοπαιδεία δεν θα μπορούσαν να πετύχουν τα πάντα;

Οι γαιοκτήμονες και η πολιτοφυλακή (Guardia Civil), που βρίσκονταν σε μιά κατάσταση, σχεδόν, μόνιμου πανικού, μπροστά, στην απειλή της επαναστατημένης Ανδαλουσίας, άρχισαν να κινούνται κι' αυτοί, ζώντας μακριά, από την πραγματικότητα, σαν τους εχθρούς τους, που τον βαθμό της οργανώσεώς τους υπερτιμούσαν, συχνά, τόσο, ώστε ν' απομακρύνονται, από την αλήθεια.

Το πιό γνωστό περιστατικό ήταν της - όπως την έλεγαν - συνομωσίας της ''Mano Negra'' (Μαύρης Χειρός), το 1883, όπου η Πολιτοφυλακή αξίωσε την διάλυσή της, για να προλάβει την σφαγή ολόκληρης της ανώτερης τάξεως - αν και είναι πολύ αμφίβολο, αν υπήρχε, καν, τέτοιο σχέδιο. Δεκατέσσερεις επίστρατοι στραγγαλίστηκαν, στην κεντρική πλατεία του Κάδιξ. Ήταν το αποτέλεσμα μιάς σκηνοθετημένης δίκης. Το γεγονός αυτό έβαλε ένα τέλος, στην αναρχική δράση της Ανδαλουσίας.

Εννέα χρόνια, αργότερα, ξέσπασε μιά καινούργια μεγάλη κρίση :

4.000 χωρικοί, οπλισμένοι, με δρεπάνια, έκαναν παρέλαση, στο Χερέθ, κραυγάζοντας ''Ζήτω η αναρχία'' και σκότωσαν ορισμένους φιλάργυρους καταστηματάρχες. Η εξέγερση διαλύθηκε, από το ιππικό, τέσσερεις άνδρες εκτελέστηκαν και πολλοί καταδικάστηκαν, σε φυλάκιση, ανάμεσα σ΄αυτούς, και ένας - ο Σαλβοετσέα -, που την ώρα της μεγάλης πορείας ήταν, στην φυλακή.

Στο μεταξύ, η ''ιδέα'' είχε, από τότε, εξαπλωθεί, στην Βαρκελώνη, όπου είχαν ζητήσει δουλειά πολλοί Ανδαλουσιανοί εργάτες, σ' αυτό το κέντρο, που, τόσο ξαφνικά, είχε μεγαλώσει και εκβιομηχανιστεί (μέσα στον τελευταίο αιώνα, αυξήθηκε ο πληθυσμός του, από εκατό χιλιάδες, σε ένα εκατομμύριο). Τόσον εκεί, όσο και στην Ανδαλουσία, η καταπίεση συνεχίστηκε, με αφορμή τον εξτρεμισμό, που έπαιρνε διαστάσεις, αν και η τρομοκρατία είχε, πάντοτε, πολλούς, ανάμεσα στους συνδικαλιστές και στους φιλελεύθερους, που της εναντιώνονταν. Δεν υπάρχει αμφοβολία ότι η τρομοκρατία συγκράτησε το κίνημα. Ακόμα και οι πιό πουριτανοί και υψηλόφρονες δεν μπορούν να αρνηθούν την σημασία της ''έμπρακτης προπαγάνδας'', κάποιες πράξεις, χτυπητά, αποτρόπαιες, που έφερναν πανικό, στους αστούς...

Από την εποχή εκείνη, αν και υπήρχαν φιλικές σχέσεις, ανάμεσα στους ισπανούς αναρχικούς και στους συντρόφους τους, πέρα από τα Πυρηναία (συμπεριλαμβανομένων και των Ρώσων), το κίνημα άρχισε να παίρνει ένα ισπανικό χρώμα, βασικά, με την απορρόφησή του, από τον φεντεραλισμό του Πι ύ Μαργκάλ, που υποσκέλισε ένα μεγάλο μέρος από τις ισπανικές πολιτικές θεωρίες (ακόμα και το 1937 η διανοούμενη Φεντερίκα Μοντσένυ, ηγετικό στέλεχος των αναρχικών, δήλωσε ότι βρίσκεται πιό κοντά, στον Πι, παρά στον Μπακούνιν).

Στα πρώτα χρόνια του εικοστού αιώνα, παράλληλα, με την παλίρροια της βίας που υψώνονταν, άρχισαν να δημιουργούνται, στην Βαρκελώνη, ορθολογιστικές σχολές, με το σκοπό να δώσουνε μιά πιό σοβαρή χροιά, στον αναρχισμό. Η πιό φημισμένη, απ' αυτές, ήταν η ''Escuela Moderna'' στην Βαρκελώνη, με διευθυντή τον Φρανσίσκο Φερρέρ.

Αρχικά οι σχολές αυτές ήταν ριζοσπαστικά εκπαιδευτικά πειράματα, που ακολουθούσαν τις αρχές του Τολστόϋ, ή ακόμη του Λ. Σ. Νηλ και που, για την στενά καθολική και δεμένη, με την παράδοση ατμόσφαιρα της Ισπανίας, στάθηκαν ένα σκάνδαλο. Παράδειγμα, ο Φερρέρ χλεύαζε, επιδεικτικά, τα καθιερωμένα, πηγαίνοντας την Μεγάλη Παρασκευή, για πικ - νικ, με τους μαθητές του.

Αλλά ήταν ένα από τα σπάνια ατυχήματα ότι εκείνος, που προσπάθησε να δολοφονήσει τον βασιλέα και την βασίλισσα, το 1906, την ημέρα των γάμων τους, κάποιος Ματέο Μοράλ, ήταν, κάποτε, βιβλιοθηκάριος, στην σχολή Φερρέρ. Από την άλλη μεριά, ο ίδιος ο Φερρέρ δεν είχε, σίγουρα, καμμία σχέση, με την απροσδόκητη εβδομάδα βίας και αναταραχής, που είναι γνωστή, σαν ''Semana Tragica'' της Βαρκελώνης, το 1909. Παρ' ολ' αυτά, χωρίς καμμιάν απόδειξη, τουφεκίστηκε, σαν οργανωτής της, συγκλονίζοντας, έτσι την Ευρώπη και χαρίζοντας, στους αναρχικούς έναν, ακόμα, μάρτυρα.





Η ''Σεμάνα Τράχικα'' οδήγησε, στον σχηματισμό της πρώτης πανεθνικής αναρχικής ομοσπονδίας, της ''Εθνικής Συνομοσπονδίας Εργασίας'', της (C.N.T.), το 1911, με τον σκοπό να δώσει μιάν εθνική συνοχή στις διασκορπισμένες, σε ολόκληρη την χώρα, αναρχικές ομοσπονδίες.

Παίρνοντας, σαν πρότυπο, την γαλλική C.G.T., συνόδεψε την ίδρυσή της ένα κύμα από καινούριες γαλλικές ιδέες, που είχαν πλημμυρίσει, με ενθουσιασμό, τις εργαζόμενες τάξεις και τους διανοούμενους, για τον συνδικαλισμό του Ζωρζ Σορέλ. Η βασική διαφορά, ανάμεσα σ' αυτή και το γαλλικό πείραμα, ήταν η διατήρηση του τοπικού χαρακτήρα, σαν αποφασιστικού παράγοντα, για την οργάνωση της δουλειάς :

Η ''Εθνική Συνομοσπονδία Εργασίας'' προσπάθησε να δημιουργήσει μιάν ενότητα όλων των εργατών μιάς τέχνης σε μιά πόλη, ή σ' ένα pueblo. Αυτό ήταν μιά καινούργια ώθηση για το καλό της ανεξάρτητης κοινότητας.

Η απεργία και πάνω απ' όλα, η γενική απεργία, προσεκτικά, οργανωμένη, μπαίνοντας, σε εφαρμογή, στιγμιαία και ανελέητα, έγινε η βασική, η μοναδική ελπίδα χιλιάδων Ισπανών εργατών, για να πετύχουν την πολιτική τους αποκατάσταση.

Από τότε, που κατάλαβαν ότι η οργανωμένη, στον κατάλληλο χρόνο, απεργία θα ήταν άμεσα αποτελεσματική, δεν πιέζονταν να συγκεντρώσουν χρήματα, για την απεργία. Στην πραγματικότητα, οι περισσότεροι αναρχικοί εργάτες δεν ήσαν, σε θέση να κάνουν συνεισφορές...

Η ρωσική επανάσταση ξεσήκωσε το ενδιαφέρον, στο έπακρο. Οι αδιάκοπες κυβερνητικές κρίσεις της μοναρχίας, στην ίδια περίοδο, έδειχναν καθαρά στους αναρχικούς ηγέτες ότι πλησίαζε η ώρα τους. Τα μέλη της C.N.T. (Εθνικής Συνομοσπονδίας Εργασίας) λέγεται ότι είχαν φτάσει, το 1918, τις 700.000, ενώ πάνω από 200 εφημερίδες και περιοδικά κυκλοφορούσαν - μόνο, στην Βαρκελώνη, ανάμεσα, στο 1900 και 1923, έγιναν είκοσι εννέα εκδόσεις. '' (σελ. 65 - 72).


Χιού Τόμας : ''ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΙΣΠΑΝΙΚΟΥ ΕΜΦΥΛΙΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ'' Εκδόσεις Αφοι ΤΟΛΙΔΗ (1971)




Francesc - Francisco - Sabaté Llopart (30/3/1915 - 5/1/1960). Ένοπλο μέλος της F.A.I., πριν και κατά τον εμφύλιο πόλεμο και ακούραστος αγωνιστής, κατά της δικτατορίας του στρατηγού Francisco Franco.



Μετά την συγκρότηση της C.N.T., οι απηνείς διώξεις, κατά των δραστηριοτήτων των μελών της και η συστηματική ένοπλη βία των εργοδοτών και τους κράτους, καθώς και η ανάγκη, για την συγκρότηση ενός πολιτικοϊδεολογικού και οργανωτικού κέντρου, οδήγησε στην συγκρότηση της Ιβηρικής Αναρχικής Ομοσπονδίας (Federacion Anarquista Iberica, F.A.I.).

Η F.A.I. ιδρύθηκε, μυστικά, τον Ιούλιο του 1927 στην Βαλένθια, ως συντονιστικό όργανο όλων των ομάδων και οργανώσεων του αναρχικού χώρου, με κεντρικούς πυρήνες τις αποκαλούμενες "ομάδες συγγένειας" (grupos de afinidad) - ανάμεσα σε αυτές και αυτή του "Εμείς" (Nosotros), στην οποία συμμετείχε ο Μπουεναβεντούρα Ντουρούτι -, με αδιάλλακτους αγωνιστές της C.N.T., οι οποίοι, δεν είχαν κανέναν δισταγμό να χρησιμοποιήσουν την ανελέητη ένοπλη βία (την οποία και χρησιμοποιούσαν), κατά των εργοδοτών, των μπράβων τους και των οργάνων του κράτους, με πρώτο και καλύτερο, μεταξύ όλων, τον Francesc (Francisco) Sabaté Llopart.

Ένα σχόλιο που χρειάζεται εδώ αφορά το γεγονός της κακής μετάφρασης στα Ελληνικά, του εν λόγω βιβλίου, μία μετάφραση, που καθιστά δυσνόητα κάποια κομμάτια του, ή που, ουδόλως, αποδίδει το νόημα των γραφομένων, από τον συγγραφέα. Παρ' όλ' αυτά, νομίζω ότι, ανάγλυφα, ξετιλύγεται η ιστορία του ισπανικού εμφυλίου πολέμου και της επαναστατικής εξέλιξής του. Μιά ιστορία, που πολλοί δεν την γνωρίζουν και που πιστεύω ότι, για τους ανθρώπους της γενιάς μου, έχει ένα επικό και συνάμα, συγκινητικό περιεχόμενο.

Για την ιστορία αυτή, ελάχιστα, μιλούν οι σύγχρονοι Ισπανοί, ενώ οι μη Ισπανοί, οι ξένοι, όταν μιλούν γι' αυτήν, αναλίσκονται, σε δακρύβρεκτες περιγραφές υπεράσπισης της δημοκρατίας, απέναντι στον φασισμό και φυσικά, ουδεμία αναφορά κάνουν, στην κοινωνική επανάσταση, που ξέσπασε, με αφορμή το στρατιωτικό πραξικόπημα, προφανώς, επειδή ξεφεύγει, από τις πολιτικές ταξινομήσεις, που στοιχειώνουν, στα μυαλά των συγγραφέων.

Φυσικά, δεν υποτιμώ την υπεράσπιση της Δημοκρατίας και τον αγώνα, ενάντια στον φασισμό, που υπήρξε σημαντικότατο κεφάλαιο, στον ισπανικό εμφύλιο. Η υπεράσπιση της Δημοκρατίας είναι πάντα απαραίτητη, όταν κινδυνεύει από μούτρα, σαν τον Φράνκο, τον Παπαδόπουλο, τον Πινοσέτ, τον Στάλιν, τον Πολ Ποτ και τους ομοίους τους, αλλά το μεγαλείο και η αιτία (ως φόβος των αρχουσών παρασιτικών τάξεων και των καπιταλιστών) του ισπανικού εμφυλίου πολέμου, ήταν η κοινωνική επανάσταση, που ξέσπασε μετά το πραξικόπημα του Φράνκο και η ελευθεριακή κοινωνική τεχνολογία, που αυτή η κοινωνική επανάσταση ανέδειξε.


''Στο μεταξύ, στις αρχές Μαϊου (1936), η C.N.T. έκανε το ετήσιo συνέδριό της στην Σαραγόσα, .... η πoλιτική της F.Α.Ι., για τα τμηματικά επιτεύγματα του ανεξάρτητου κομμουνισμού, με την δραστηριοποίηση των «ελίτ», στα διάφορα, «πουέμπλος», έμεινε η πιο αγαπημένη της τακτική. Το συνέδριο απαίτησε την συνέχιση των ακαριαίων απεργιών, καινούριες προσπάθειες, για την επίτευξη μιας συνεργασίας, με την U.G.T., ικανοποίηση των αιτημάτων, για 36ωρη εβδομάδα, μηνιαία άδεια, με αποδοχές, μεγαλύτερους μισθούς και πάνω απ' όλα, «ανεξάρτητο κομμουνισμό». (Οι αντιπρόσωποι των ψαράδων, από το Παβάχε ['Άγιος Σεβαστιανός] διακήρυξαν, οπωσδήπoτε, ότι δεν πιστεύουν, στο νέο επαναστατικό πνεύμα του Λάργκo Καμπαλιέρο).

Συζητήθηκε πολύ η αγρoτική μεταρρύθμιση και οι απαιτήσεις της C.N.T. διατυπώθηκαν έτσι:

Κατάσχεση, χωρίς να καταβληθεί αποζημίωση, σ' εκείνους, που είχαν, πάνω από πενήντα εκτάρια γης. Δήμευση των, επί πλέoν, ζώων.

Να δοθούν «κοινωνικά αγαθά», στις ενώσεις των χωρικών, για κοινή εκμετάλλευση και χρήση.

Κατάργηση διάφορων φόρων καλλιέργειας, κατάργηση των ενοικίων, εξέλιξη και ανάπτυξη των δημόσιων έργων και άμεση λύση του πρoβλήματoς της ανεργίας.





Ένα έγγραφο της συνδιασκέψεως, οπωσδήπoτε προετοιμασμένο από τον δόκτορα της F.Α.Ι. Ισαάκ Πουέντε, από την Ριάχα, δίνει μιά καθαρή εικόνα, για το τί έλπιζαν οι αναρχικοί ότι θα επακολουθούσε, μετά την επανάσταση :

«Όταν τελειώσει το βίαιο στάδιο της επαναστάσεως, θα πρέπει να καταργηθoύν τ' ακόλουθα : η ατομική ιδιοκτησία, το κράτος, η αρχή της εξουσίας, επομένως και οι τάξεις, που χωρίζουν τους ανθρώπους, σε εκμεταλλευτές και εκμεταλλευόμενους, καταπιεστές και καταπιεζόμενους.

Κάποτε ο πλούτος θα γίνει κοινός, οι παραγωγοί, ελεύθεροι, πια, θα αναλάβουν, άμεσα, να ρυθμίσουν την παραγωγή και την κατανάλωση. Όταν, σε κάθε τόπο, αρχίσει να λειτoυργεί η ελεύθερη κοινωνία, θα βάλουμε μπροστά τον καινούριο, κοινωνικό μηχανισμό. Οι παραyωyoί θα αποφασίζουν, ελεύθερα, για τον τρόπο, που θα οργανωθούν. Η «κομμούνα λίμπρε» θα δημεύσει την ιδιοκτησία των αστών, τα είδη διατροφής, ρουχισμού, τα εργαλεία, τις πρώτες ύλες κλπ. Όλ’ αυτά θα περάσουν, στα χέρια των παραγωγών, έτσι που να μπορούν να τα διαχειριστούν, για το καλό του συνόλου.

Αρχικά, η «κομμούνα» θα πρoμήθευε το μάξιμoυμ των αναγκαίων, για τον κάθε πολίτη, εξασφαλίζοντας την περίθαλψη, για τους άρρωστους και την εκπαίδευση, για τους νέους... Όλοι οι ικανοί, για εργασία, θα έκαναν, με την θέλησή τους, το καθήκον τους, απέναντι στην κοινότητα, ο καθένας, ανάλογα, με την δύναμη και την ικανότητά του. Όλ' αυτά τα λειτουργήματα δεν θα είχαν εκτελεστικό και γραφειοκρατικό χαρακτήρα. Ξέχωρα από εκείνους, που θα ανήκαν, σε τεχνικές υπηρεσίες, οι υπόλοιποι θα έκαναν το καθήκον τους, σαν παραγωγοί κι' όταν θα τέλειωνε η μέρα, θα συγκεντρώνoνταν, για να συζητήσουν, με λεπτομέρειες, τα θέματα, που δεν θα απαιτούσαν την επιδοκιμασία των γενικοτέρων συνεδρίων. Κάθε ανoικοδόμηση χρειάζεται θυσία...».

 Η βάση, στην διοίκηση, θα ήταν οι κoινότητες, που θα είχαν αυτονομία, αν και ομoσπoνδιακά, θα συνδέoνταν, περιφερειακά και εθνικά. «Το δικαίωμα της αυτονομίας δεν θα απάλλασε, από το καθήκον της εκπληρώσεως των συμφωνιών, για την κοινή ωφέλεια». Μιά ομάδα μικρών χωριών θα μπορούσε να ενωθεί, σε μιά κοινότητα. Οι συνεταιρισμoί βιoμηχανικών και αγροτικών παραγωγών κάθε κoινότητας … θα συνδέovταν, εθνικά. Οι διάφοροι επαγγελματικοί και άλλοι συνεταιρισμοί θα επιφορτίζονταν να πετύχουν την ανταλλαγή των αγαθών, ανάμεσα στις «κομμούνες».

Η επανάσταση δεν θα επενέβαινε, εναντίον της «οικογένειας», αλλά θα εξαφάνιζε την διαφορετική μεταχείριση, κοινωνική ή επαγγελματική, για τις γυναίκες. Ο ανεξάρτητος κομμουνισμός διακηρύσσει τον ελεύθερον έρωτα, χωρίς περισσότερες διατυπώσεις, έξω από την ίδια την θέληση του άντρα και της γυναίκας, παρέχοντας την εγγύηση της προστασίας της κοινότητας, στα παιδιά τους».

Κι' ακόμα, με μια καλή σεξουαλική διαπαιδαγώγηση, που θα άρχιζε, από το σχολείο, θα γινόταν συνείδηση η ευγονία, έτσι ώστε τα ανθρώπινα όντα, από δώ και πέρα, να μπορούσαν να γεννούν, ενσυνείδητα, για να δημιουργούν γερά και όμορφα παιδιά. Για τα προβλήματα της «ηθικής ιδιoσυγκρασίας», που μπορεί να δημιουργήσει ο έρωτας, στην κοινωνία του ανεξάρτητου κομμουνισμού, η κοινότητα και η ελευθερία έχουν μόνο δύο δρόμους ανοιχτούς... την απουσία.

Για πολλές αρρώστιες, συνιστούν την αλλαγή κλίματος. Για την αρρώστια του έρωτα, την αλλαγή κοινότητας. Η «θρησκεία», αυτή η καθαρά υποκειμενική εκδήλωση, μπορούσε να υπάρχει, όσο βρισκόταν περιορισμένη, στο ιερό της ατομικής συνειδήσεως, αλλά δεν θα επιτρεπόταν, με κανένα τρόπο, σαν μορφή δημόσιου θεάματος, ούτε σαν ηθική και πνευματική καταπίεση.

Η «αγραμματωσύνη» θα χτυπιώταν, αλύπητα. Θα ξανάδιναν την μόρφωση, σ' εκείνους, που είχαν αποκλειστεί, απ' αυτήν (με τον καπιταλισμό. …). Θα δημιουργούσαν μία εθνική εκπαιδευτική ομοσπονδία, που θα είχε, σαν αποστολή της, να εκπαιδεύσει μια καινούρια ανθρωπότητα, ελεύθερη, καλλιεργημένη, ίση και για τα δυο φύλα. Θέματα ανταμοιβών και ποινών θα έπρεπε ν' αποκλειστούν...

Ο κινηματογράφος, το ραδιόφωνο, οι εκπαιδευτικές αποστολές... θα ήταν η καλύτερη και η πιο αποτελεσματική βοήθεια, για μια γρήγορη πνευματική και ηθική ανάταση, στις υπάρχουσες γενιές...

Η είσοδος, στον χώρο της επιστήμης και των τεχνών, θα ήταν ελεύθερη. Δεν θα υπήρχε διάκριση, ανάμεσα στους ανθρώπους του πνεύματος και στους χειρώνακτες, αφού ο καθένας θα μπορούσε να είναι και τα δυό.

Καθώς η εξέλιξη ακολουθεί μιαν ασταμάτητη πορεία, αν και συχνά, όχι ευθεία, τα άτομα θα έχουν, πάντα, φιλοδοξίες, να κάνουν κάτι καλύτερο, από τους προγόνους τους και τους σύγχρονούς τους. Όλες εκείνες οι ανησυχίες της δημιουργίας - στην τέχνη, στην επιστήμη, στη λογοτεχνία - θα βρουν την θέση τους, στην ελεύθερη κοινωνία, που θα τις καλλιεργεί... Θα ‘ρθουν ημέρες γενικής αναδημιουργίας. Θα υπάρχουν ώρες, καθημερινά, για επισκέψεις, σε εκθέσεις, θέατρα και κινηματογράφους.

Όσο η κοινωνική επανάσταση δεν θριαμβεύει παγκόσμια, θα είναι αναγκαίο ν’ αγωνιζόμαστε, γι' αυτήν.

Ένας τακτικός στρατός θα ήταν, πάντα, ένας κίνδυνος. Ο οπλισμένος λαός θα ήταν η καλύτερη εγγύηση, εναντίον της επιστροφής, στην παλιά κοινωνία.


Η σημασία αυτού του εγγράφου βασίζεται στο γεγονός ότι, σε δύο μήνες, οι αρχές αυτές νομοθετήθηκαν, σε χιλιάδες πόλεις της Ισπανίας...''


Χιου Τόμας ''ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΙΣΠΑΝΙΚΟΥ ΕΜΦΥΛΙΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ'' (σελ. 190 - 194)




ΣΕ ΔΙΑΡΚΗ ΠΡΟΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ Η ΙΣΠΑΝΙΑ.

Η ΕΞΕΓΕΡΣΗ ΤΩΝ ΑΣΤΟΥΡΙΩΝ (ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 1934).


Οι εκλογές του Νοεμβρίου του 1933, για την ανανέωση των Κόρτες - που τα είχε διαλύσει ο Αλκαλά Θαμόρα, υστέρα από διαδοχικές κυβερνητικές κρίσεις - σημειώνουν στροφή, στην πολιτική ζωή της χώρας. Τα κόμματα της δεξιάς, με επικεφαλής την CEDA του Χιλ Ρόμπλες (που προήλθε από τη συγχώνευση της Action Popular, με ένα πλήθος μικρών καθολικών κομμάτων) και τους ριζοσπαστικούς του Κέντρου, του Λερρού, κερδίζουν μεγάλη πλειοψηφία, χάρη, κυρίως, στον εκλογικό νόμο, που ευνοεί τους συνασπισμούς, εις βάρος των μεμονωμένων κομμάτων.

Η αριστερά είχε διαπράξει το σφάλμα να κατέβει, στις εκλογές, διασπασμένη και με οξύτατες εσωτερικές διαμάχες. Οι ισχυρότατες, εξάλλου, αναρχοσυνδικαλιστικές ομοσπονδίες (C.N.T. - F.A.I) είχαν αποφασίσει αποχή, από τις εκλογές. Το κομμουνιστικό κόμμα, που είχε ιδρυθεί, το 1921 και ήταν ακόμα, αριθμητικά, ασήμαντο, επέτυχε να καταλάβει, μόνο, μια έδρα, στην Βουλή.

Με την άνοδο, στην εξουσία, της δεξιάς, αρχίζει η περίοδος, που θα μείνει, στην ιστορία, με το όνομα Bienio Negro (Μαύρη Διετία). Την κυβέρνηση αναλαμβάνει ο Λερρού, με την υποστήριξη της CEDA. Όλος ο προσανατολισμός της προηγουμένης νομοθεσίας ανατρέπεται. Τα διατάγματα, κατά της Εκκλησίας, μένουν νεκρό γράμμα, οι απαλλοτριώσεις ακυρώνονται και οι γαιοκτήμονες ξαναπαίρνουν τα κτήματα τους. Ο στρατός ενισχύεται, οι αρχηγοί του κινήματος του 1932 αμνηστεύονται (ο στρατηγός Σανχούρχο φεύγει στην Πορτογαλία).

Η αντίδραση της αριστεράς είναι άμεση. Οι σοσιαλιστές ηγέτες, με την μεγαλύτερη επιρροή, από τον μετριοπαθή Πριέτο, ως τον αδιάλλακτο Λάργκο Καμπαλλέρο, προπαγανδίζουν την ένοπλη εξέγερση. Και όταν τρία μέλη της CEDA, που είχε κατηγορηθεί ότι ήταν παραφασιστικός συνασπισμός, μπήκαν, στην κυβέρνηση, ξέσπασε σ’ ολόκληρη την Ισπανία, μια επαναστατική γενική απεργία.

Στην Βαρκελώνη, οι αυτονομιστές, με αρχηγό τον Luis Companys ανακήρυξαν την ανεξαρτησία της Καταλωνίας. Εκείνες, ακριβώς, τις ημέρες, ο στρατηγός Φράνκο βρίσκεται στην Μαδρίτη, αφού είχε συνοδέψει τον υπουργό των στρατιωτικών Ντιέγκο Ιντάλγκο, στα γυμνάσια, που είχαν διεξαχθεί, στην επαρχία Λεόν. Ο Ιντάλγκο τρέφει μεγάλη εκτίμηση, για τον νεαρό στρατηγό και αποφασίζει να του ανάθεση το έργο της αποκαταστάσεως της τάξεως. Ο Φράνκο εγκαθίσταται, στο υπουργείο στρατιωτικών, όπου μεταφέρει και τον κοιτώνα του. Επί δεκαπέντε μέρες, ανεπίσημα, τουλάχιστον, αρχηγός του Γενικού Επιτελείου του στρατού είναι αυτός. Η απεργία καταπνίγεται, πολύ γρήγορα, σ' ολόκληρη την Ισπανία. Οι καταλανοί αυτονομιστές αναγκάζονται να εκπατριστούν, ή φυλακίζονται.

Μόνο, στις Αστουρίες, η επανάσταση συνεχίζεται : με τους σοσιαλιστές μεταλλωρύχους συμμαχούν οι αναρχικοί, που, στην Καταλωνία, δεν είχαν κατέβει, στον αγώνα, για να υποστηρίξουν τους αυτονομιστές. Οι επαναστάτες είναι κύριοι του Οβιέντο. Για να τους χτυπήσει, ο Φράνκο φέρνει, από το Μαρόκο, το «Τέρσιο» και τους Μαυριτανούς του Στρατού της Αφρικής. Δεν έχει εμπιστοσύνη, στον τακτικό στρατό, στους κληρωτούς : Φοβάται ότι οι στρατιώτες μπορεί να συναδελφωθούν, με τους επαναστάτες. Διοικητή του εκστρατευτικού σώματος τοποθετεί έναν παλιό σύντροφο του, τον αντισυνταγματάρχη Χουάν Γιαγκούε. Μέσα σε δεκαπέντε μέρες, η εξέγερση καταπνίγεται.

Στις 24 Οκτωβρίου, ο Φράνκο συνοδεύει τους υπουργούς των στρατιωτικών, της δικαιοσύνης και της εργασίας, στην επίσκεψη τους, στο «ειρηνευμένο» Οβιέντο. Ο Φρανσίσκο Φράνκο είναι ο ήρωας της ημέρας, ο «σωτήρας της πατρίδας. Παρασημοφορείται, με τον Μεγαλόσταυρο στρατιωτικής αξίας. Τον Φεβρουάριο του 1935, παίρνει μια σημαντική προαγωγή : ανώτατος διοικητής των ενόπλων δυνάμεων του Μαρόκου. Και δεν περνούν, ούτε τρεις μήνες όταν, χάρη, στον Χιλ Ρόμπλες, που είχε μπει, στην κυβέρνηση, σαν υπουργός των στρατιωτικών, γίνεται αρχηγός του Γενικού Επιτελείου. Είναι το επιστέγασμα μιας σταδιοδρομίας, με πολύ γοργή εξέλιξη. 

ΑΣΤΟΥΡΙΕΣ : πρώτη πράξη του εμφυλίου πολέμου.

Κατά τον Μπρέναν
, το πιο σημαντικό γεγονός της εξεγέρσεως του 1934 είναι ότι, για πρώτη φορά, «κυκλοφόρησαν, στην Ισπανία, σαφείς οδηγίες, με την προοπτική μιας κοινωνικής επαναστάσεως». Μετά την αποτυχία των επαναστατικών κινητοποιήσεων της Βαρκελώνης και της Μαδρίτης έμειναν, στον αγώνα, μόνο οι Αστουριανοί μεταλλωρύχοι, που η εποποιία τους «τρομοκράτησε τους αστούς και σκόρπισε τον ενθουσιασμό, σ' όλες τις εργαζόμενες τάξεις της Ισπανίας. Μπορεί να θεωρηθεί, σαν η πρώτη μάχη του εμφυλίου πολέμου».


Στην εξέγερση, έλαβαν μέρος, περίπου, 70.000 εργαζόμενοι. 40. 000 ανήκαν, στην σοσιαλιστική U.G.T., 20.000 στην αναρχική C.N.T. και 9.000, στο κομμουνιστικό κόμμα.

ΑΛΦΡΕΝΤΟ ΜΕΝΤΙΘΑΜΠΑΛ : καθολικός, καθηγητής του Δικαίου («Το μαρτύριο της Ισπανίας: οι αρχές ενός εμφυλίου πολέμου
», Λονδίνο 1938). «Ύστερα από σκληρές μάχες, τα κέντρα της εξεγέρσεως εξουδετερώθηκαν με κτηνώδη βία, χωρίς κανέναν σεβασμό, για τους νόμους του πολέμου. Αμέσως, μετά το τέλος των εχθροπραξιών, οι φυλακισμένοι εκτελέσθηκαν, πολλοί χωρίς δίκη, και σε αριθμό, ασύγκριτα, μεγαλύτερο, από αυτούς, που έπεσαν, στην μάχη».


ΡΑΜΙΡΕΘ
: «Περισσότεροι από 4000 οι νεκροί, περισσότεροι από 30.000 οι πολιτικοί κρατούμενοι, και μια ατέλειωτη σειρά, από βασανιστήρια, τουφεκισμούς και καταπιέσεις, κατά των εργατών. Επιπλέον, η δολοφονία του δημοσιογράφου Σιρβάλ — που είχε καταγγείλει τα γεγονότα —, από τρεις αξιωματικούς της Λεγεώνας, που και οι τρεις ήταν μαθητές του Φράνκο, τρεις από τους ανθρώπους, που εκείνος είχε διαπλάσει, με τόση υπομονή».


 Νεκροί και τραυματίες

Οι επίσημοι αριθμοί…


Οι αριθμοί των απωλειών του Στρατού, που έδωσαν οι επίσημες πηγές και που τους αναφέρει ο Χίλλς Φράνκο
») είναι οι εξής : νεκροί 22 αξιωματικοί, 25 υπαξιωματικοί, 173 στρατιώτες• τραυματίες 743 (συνολικά)• αγνοούμενοι 46.


«Ο αριθμός των πολιτών νεκρών ποικίλλει, από 855, που δήλωσαν οι κυβερνητικές πηγές, ως 14.000, περίπου, κατά τους υπολογισμούς των επαναστατών, οι οποίοι, οπωσδήποτε, δίνουν εξογκωμένο τον αριθμό των θυμάτων». Οι αριθμοί, που έδωσε, στην δημοσιότητα, το υπουργείο των Εσωτερικών είναι, για όλη την Ισπανία, οι εξής : 1.335 νεκροί, 2.951 τραυματίες, 730 κτίρια κατεστραμμένα. Στα χέρια των επαναστατών, κατασχέθηκαν 90.000 τουφέκια, 33.000 πιστόλια, 10.000 κιβώτια δυναμίτιδας, 30.000 χειροβομβίδες και 330.000 βλήματα.

... και οι αριθμοί της Αριστεράς
.

ΑΡΘΟΥΡ ΛΟΝΤΟΝ :
Τα θύματα των μαχών, στις χώρες των Αστουριών, είναι 3.000 νεκροί και 7.000 τραυματίες. Εξ άλλου, οι φυλακές της Ισπανίας «γέμισαν, από 30.000 και περισσότερα άτομα, που υποβλήθηκαν, σε βασανιστήρια και σε κακοποιήσεις.., Η Ξένη Λεγεώνα και οι Μαυριτανοί χτυπούν, με λύσσα, τον πληθυσμό : για την κυβέρνηση, όλα τα μέσα είναι επιτρεπτά».

Ο ΧΙΟΥ ΤΟΜΑΣ
θεωρεί υπερβολικό τον αριθμό των 5.000 νεκρών, που ανακοίνωσαν οι πηγές της αριστεράς και δίνει τους εξής αριθμούς : 1.300 νεκροί, από τους οποίους 100 της Guardia Civil, 98 στρατιώτες και 86 Ασάλτος και Καραμπινέρος, 3.000 οι τραυματίες και 30.000 οι φυλακισμένοι.


ΝΤΟΛΟΡΕΣ ΙΜΠΑΡΡΟΥΡΙ : «Τα κατασταλτικά μέτρα ήσαν περισσότερο από βίαια, ήσαν θηριώδη. Περισσότεροι, από 4.000 νεκροί, ήταν ο απολογισμός του αγώνα και των κατασταλτικών μέτρων του 1934».
 




Η εξέγερση των Αστουριών, τον Οκτώβριο του 1934, πνίγηκε στο αίμα, αλλά έδειξε, για μία ακόμη φορά, ότι το επαναστατικό κίνημα, στην Ισπανία, ήταν ετοιμοπόλεμο και ικανό να ανατρέψει τις παρασιτικές ιθύνουσες τάξεις της χώρας, (φεουδάρχες γαιοκτήμονες, στρατό, Καθολική Εκκλησία) και τους μεγαλοαστούς.
Η εξέγερση ήλθε, σαν αντίδραση, στην πολιτική της ακροδεξιάς κυβέρνησης, που αναδείχτηκε νικήτρια στις εκλογές, αλλά αποτέλεσε την πρώτη πράξη του εμφύλιου, που ακολούθησε δύο χρόνια, αργότερα και ήταν γέννημα της μακρόχρονης προεπαναστατικής περιόδου, που σερνόταν, στην Ισπανία, ως απότοκο της τυφλής άρνησης των παρασιτικών κυρίαρχων τάξεων να αποδεχτούν οποιαδήποτε μεταρρύθμιση, που θα περιόριζε, έστω και κατ’ ελάχιστον, τα προνόμιά τους.

Με λίγα λόγια, η Ισπανία δεν ήταν σε θέση να ολοκληρώσει την ‘‘αστικοδημοκρατική’’ φάση του κοινωνικού μετασχηματισμού της – για να μιλήσουμε, με μαρξιστικούς όρους και σε κοινωνικό επίπεδο και σε εθνικό, όσον αφορά τις εθνότητες, που την συναπάρτιζαν,
από την εποχή ακόμα του Φερδινάνδου και της Ισαβέλλας και της αποικιοκρατικής επέκτασης, στην Αμερική.

Με την νίκη του Φράνκο, οι παρασιτικές τάξεις θα εξακολουθήσουν να παραμένουν, στο προσκήνιο, μέχρι λίγο, μετά τα μέσα της δεκαετίας του 1970, με το βαρύ τίμημα του αιματηρού εμφύλιου πολέμου και τους, σχεδόν, 1.000.000 (αριθμός είναι συμβολικός, αλλά όχι πολύ μακριά, από την πραγματικότητα) νεκρούς
.

Αποτελεί ιστορικό παράδοξο η μακροχρόνια παραμονή του καθεστώτος, στην Ισπανία, ιδιαίτερα, όταν, μετά το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, ήλθε η συντριβή των υποστηρικτών και ομογάλακτών του, δηλαδή της ναζιστικής Γερμανίας και της φασιστικής Ιταλίας. Τότε, το καθεστώς του Φράνκο εθεωρείτο τελειωμένη υπόθεση, αλλά η εμφάνιση του Ψυχρού Πολέμου και ο "σοβιετικός" επεκτατισμός, που, στο πετσί της, τον είχε νοιώσει η δημοκρατική Ισπανία, έδωσαν μια μακρά παράταση βίου, στο φασιστικό καθεστώς, το οποίο οι δυτικοί σιχαίνονταν, αλλά το ανέχθηκαν, επειδή δεν υπήρχε εναλλακτική λύση, που να μην ενείχε τον κίνδυνο της κοινωνικής εκτροπής, από την μία, ή την επικράτηση των "Σοβιετικών", από την άλλη.


Πολύ αργότερα και μετά τον θάνατο του Φράνκο (1975), αφού η ισπανική κοινωνία είχε μετασχηματιστεί, άρχισε ο εκδημοκρατισμός της χώρας, που δεν υπήρξε ανώδυνος.


Και μια και μιλάμε, για τον νικητή του εμφυλίου πολέμου, τον στρατηγό Φράνκο, καλό είναι να αναφέρουμε, εδώ και το ακατασίγαστο μίσος του, για τον Έλληνα δικτάτορα, τον ηγέτη του, οιονεί, φασιστικού καθεστώτος της 4ης Αυγούστου, τον παλαιό στρατηγό και εκείνη την εποχή, πρωθυπουργό Ιωάννη Μεταξά, ο οποίος υπήρξε ένας, από τους μεγαλύτερους εφιάλτες του ηγέτη του ισπανικού φασισμού.

Το πως και το γιατί, συνέβη και ο Ιωάννης Μεταξάς υπήρξε ένα, κατ' εξοχήν, μισητό πρόσωπο, για τον Φράνκο και το καθεστώς του, αυτό είναι κάτι, που θα το δούμε, στο επόμενο αφιέρωμα, στον ισπανικό εμφύλιο πόλεμο.

Κυριακή, 19 Ιουλίου 2015

19/7/1936 - 19/7/2015 : La revolución española. Μια πρώτη αποτίμηση της ισπανικής επανάστασης, 79 χρόνια μετά. (Η εκρηκτική κοινωνική δυναμική της ισπανικής κοινωνίας, οι αντιπαρατιθέμενες δυνάμεις και η ξένη ανάμειξη).





ΙΣΠΑΝΙΑ (ΑΡΧΕΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ’30) : ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΟΙ ΑΝΤΙΠΑΛΟΙ. 

«503.061 τετραγωνικά χιλιόμετρα, 24 εκατομμύρια κάτοικοι. Τουλάχιστον ο μισός πληθυσμός, 12 εκατομμύρια άτομα, είναι αναλφάβητοι. Υπάρχουν οχτώ εκατομμύρια φτωχοί, δύο εκατομμύρια χωρικοί ακτήμονες, ενώ 20.000 άτομα κατέχουν πάνω από το μισό έδαφος της Ισπανίας, Ολόκληρες επαρχίες, στα χέρια ενός, μόνο, ανθρώπου. Μέσος μισθός των εργαζομένων : από 1, ως 3 πεσέτες, την ημέρα. Ένα κιλό ψωμί κοστίζει μια πεσέτα. Υπάρχουν 20.000 μοναχοί, 31.000 ιερείς, 60.000 καλόγριες και 5.000 μοναστήρια, 15.000 αξιωματικοί, από τους οποίους 800 στρατηγοί: ένας αξιωματικός αντιστοιχεί σε έξι στρατιώτες, ένας στρατηγός σε εκατό στρατιώτες».


(Κείμενο της Μαντλέν Σαψάλ για την ταινία του Ροσσίφ «Πεθαίνοντας στη Μαδρίτη»).




ΗΜΙΦΕΟΥΔΑΡΧΙΚΗ Η ΙΣΠΑΝΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ


Η κατάσταση της ισπανικής γεωργίας, στις αρχές της δεκαετίας του 1930 : μεγάλη ιδιοκτησία (με περισσότερα από 100 εκτάρια)=43,72%, δηλαδή 9.807. 956 εκτάρια. Μέση ιδιοκτησία (από 10 ως 100 εκτάρια) = 20,36%, 4.611.709 εκτάρια. Μικρή ιδιοκτησία (λιγότερο από 10 εκτάρια) = 35,72%, 8.014.715 εκτάρια. Οι ιδιωτικές εκτάσεις, για κυνήγι 38 μεγάλων φεουδαρχών, καταλάμβαναν περισσότερο από μισό εκατομμύριο εκτάρια: 79.146 εκτάρια ο δούκας του Μεντιναθέλι, 51.015 εκτάρια ο δούκας της Πενιαράντα, 47.202 εκτάρια ο δούκας της Βιλιαερμόσα κλπ. "Έναντι 200.000 πλούσιων γαιοκτημόνων, υπάρχουν 3 εκατομμύρια μικρών και μέσων ιδιοκτήτων και 2 εκατομμύρια ακτημόνων εργατών γης.
 

Η μεταρρύθμιση, που πραγματοποίησε η δημοκρατική κυβέρνηση, θα δώσει αυτά τα αποτελέσματα : Ολόκληρο το 1934, μόνο, 12.260 χωρικοί απέκτησαν γη, συνολικά, 116.857 εκτάρια : «Η αγροτική μεταρρύθμιση δεν έθιξε τις οικονομικές και πολιτικές θέσεις των γαιοκτημόνων και τους άφησε την δυνατότητα να σαμποτάρουν τα μέτρα, που είχε υιοθετήσει η κυβέρνηση».

 (Άρθουρ Λόντον, «Ισπανία»).


Εδώ, πρέπει να πω ότι τα προβλήματα της μεγάλης γαιοκτησίας παραμένουν, εν  μέρει και σήμερα στην Ισπανία – φυσικά, όχι όπως εκείνη την εποχή. Όμως, παρά την αγροτική μεταρρύθμιση, οι συντηρητικές και οι σοσιαλιστικές κυβερνήσεις άφησαν άλυτα τα προβλήματα της μεγάλης γαιοκτησίας, στην Ανδαλουσία.


«Από το 1874 ως το 1931 τα πλούτη της Εκκλησίας εξακολούθησαν να αυξάνουν, ενώ λιγόστευε, από χρόνο σε χρόνο, η επιρροή της, ανάμεσα στους φτωχούς. Η πολιτική της Εκκλησίας ήταν, πάντα, να κερδίζει, με το μέρος της, τους πλούσιους και τους ισχυρούς και ο καλύτερος τρόπος ήταν το χρήμα. Η βασική επιρροή της Εκκλησίας εκδηλωνόταν, στον τομέα της εκπαιδεύσεως : Η θρησκευτική εκπαίδευση και η κατηχητική διδασκαλία ήσαν υποχρεωτικές και οι εφημέριοι είχαν το δικαίωμα να ασκούν έλεγχο σ' αυτές. Η επέμβαση, όμως, ήταν τόση, ώστε, συχνά, οι γονείς παραπονιόνταν, γιατί στα δημόσια σχολεία, τα παιδιά τους αφιέρωναν τον μισό χρόνο, σε προσευχές και στην εκμάθηση της Ιεράς Ιστορίας, χωρίς να μαθαίνουν ανάγνωση και γραφή».
(Μπρέναν).



«Οι χωρικοί δεν θα πάψουν να επικρίνουν την Εκκλησία ότι υποστήριξε, πάντοτε, τους αφέντες, ότι επιδοκίμασε τα άγρια κατασταλτικά μέτρα, που ακολούθησαν την εξέγερση των Αστουριών, ότι επιδοκίμασε το ρήμαγμα της Καταλωνίας, ότι δίδαξε, πάντα, στους φτωχούς, την υποταγή, στην αδικία, ενώ, τώρα, κήρυσσε τον ιερό πόλεμο εναντίον τους. Όλοι οι Ισπανοί θα την κατηγορούν ότι κατέδωσε, στους φασίστες, στις περιοχές, που κατακτήθηκαν από αυτούς, τα ονόματα των «κακώς σκεπτόμενων», παρόλο που ήξερε ότι θα τους έστελναν, στο εκτελεστικό απόσπασμα». (Αντρέ Μαλρώ, «Η ελπίδα»
).


Η στροφή της Κομιντέρν, στα «λαϊκά μέτωπα»


«Η νέα τακτική της Κομιντέρν τείνει στη συγκρότηση όχι, απλώς, ενός κοινού σοσιαλκομμουνιστικού μετώπου, αλλά ενός ευρύτερου μετώπου Αντιφασιστικού αγώνα, που να περιλαμβάνει όλα τα κόμματα, ακόμα και τα αστικά, όσα αγωνίζονταν, για τις δημοκρατικές ελευθερίες... «Δεν πρόκειται, πια, για αγώνα, κατά της αστικής δημοκρατίας», δήλωσε ο Ντιμιτρώφ (Βούλγαρος, Γενικός Γραμματέας της Κομμουνιστικής Διεθνούς). «Αυτή την στιγμή, δεν πρόκειται, για εκλογή, ανάμεσα, στην αστική δημοκρατία και στην δικτατορία του προλεταριάτου, αλλά, μόνο, ανάμεσα, στην αστική δημοκρατία και στον φασισμό».


(Ζ. Λυσιανί, «Six ans a Moscou», Παρίσι 1937).



José Buenaventura Durruti Dumange (14/7/1896 - 20/11/1936) Η ηγετική φυσιογνωμία - ο "σύντροφος με επιρροή" - του ισπανικού αναρχικού κινήματος, που δήλωσε, για λογαριασμό της αναρχικής πολιτικής οργάνωσης F.A.I. (Federacion Anarquista Iberica) και της συνδικαλιστικής της οργάνωσης C.N.T. (Confederacion Nacional de Trabajo), την στήριξη στο Λαϊκό Μέτωπο. Το αποτέλεσμα αυτών των ενεργειών ήταν να τεθεί, σε πλήρη ετοιμότητα και λειτουργία, ο μηχανισμός της κοινωνικής μηχανικής, που οδήγησε, στην έκρηξη της κοινωνικής επανάστασης.



Η συμφωνία, για το ισπανικό Λαϊκό Μέτωπο, υπογράφτηκε, στις 15 Ιανουαρίου 1936. Τα προγραμματικά σημεία της συμφωνίας ήσαν τα εξής:

"αμνηστία, για τους 30.000 πολιτικούς κρατουμένους• αναθεώρηση των καταδικαστικών αποφάσεων, που επιβλήθηκαν, για τα γεγονότα του 1934• επαναφορά, στην υπηρεσία, των στρατιωτικών, των δημοσίων υπαλλήλων και των εργατών, που είχαν απολυθεί, για τον ίδιο λόγο, αποζημίωση των θυμάτων των διώξεων, ολοκληρωτική επαναφορά του Συντάγματος του 1931 και αναγνώριση της καταλανικής αυτονομίας."

Υπέγραψαν: για το κομμουνιστικό κόμμα, ο Χοσέ Ντιάθ, για το σοσιαλιστικό, οι Λάργκο Καμπαλιέρο και Ινταλέσιο Πριέτο, για την U.G.T. (σοσιαλιστικό συνδικαλιστικό κίνημα) και την Δημοκρατική Αριστερά, ο Μανουέλ Αθάνια και για την Δημοκρατική Ένωση, ο Μαρτινέθ Μπάρριο. Το σύμφωνο υπέγραψαν επίσης, οι Εθνικές Ομοσπονδίες σοσιαλιστικής και κομμουνιστικής νεολαίας, το συνδικαλιστικό κόμμα, η Εσκέρρα (καταλανική αριστερά, με εκπρόσωπο τον Λουίς Κομπανύς). Το μέτωπο δήλωσαν ότι θα υποστηρίξουν, χωρίς να μετέχουν σε αυτό, η πλειοψηφία των αναρχικών της C.Ν.Τ. και της F.Α.Ι. (Μπουεναβεντούρα Ντουρρούτι, Άνχελ Πεστάνια) και του Ρ.Ο.U.Μ. (Μαούριν), κομμουνιστικής ομάδας, με τροτσκιστικές, αρχικά, τάσεις.

 


Αφίσα των Ισπανών φασιστών.



Η ισπανική δεξιά ήταν βασικά χωρισμένη, σε 7 ομάδες
:

CEDΑ (Ισπανική ομοσπονδία των αυτόνομων δεξιών ομάδων) — Χίλ Ρόμπλες.


ΚΑΡΛΙΣΤΕΣ ΚΑΙ ΟΠΑΔΟΙ ΤΩΝ ΠΑΡΑΔΟΣΕΩΝ Μανουέλ Φάλ Κοντέ. 
ΙΣΠΑΝΙΚΗ ΦΑΛΑΓΓΑ Χοσέ Aντόνιο Πρίμο ντε Ριβέρα.
ΡΕΒΟΚΑΣΙΟΝ ΕΣΠΑΝΙΟΛΑ (νομιμόφρονες μοναρχικοί) — Κάλβο Σοτέλο. ΚΑΤΑΛΑΝΙΚΗ ΛΙΓΚΑ Κάμπο.
ΑΓΡΟΤΙΚΟΙ Μαρτινέθ ντε Βελάσκο.
ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΙ — στους οποίους ανήκουν ανεξάρτητοι της δεξιάς, διαφωνούντες μοναρχικοί, εθνικιστές κλπ. Με την δεξιά συμμάχησαν και τα υπολείμματα του ριζοσπαστικού κόμματος του Λερρού, το συντηρητικό κόμμα του Μάουρα και οι φιλελεύθεροι δημοκρατικοί του Άλβαρες.
Οι ομάδες της δεξιάς είχαν, συχνά, διϊσταμένες ιδέες, αλλά, με ένα κοινό ιδεολογικό υπόβαθρο : τον ολοκληρωτισμό, που εφάρμοζαν, την εποχή αυτή, η Ιταλία του Μπενίτο Μουσσολίνι, η Πορτογαλία του Σαλαζάρ και η Γερμανία του Άντολφ Χίτλερ. Η δεξιά θέλει «να απομακρυνθεί, από την κοινοβουλευτική Ισπανία και να συνδεθεί, με την Ισπανία της παραδόσεως, περνώντας της ένα στρώμα φασιστικοποίησης. Το φιλελεύθερο κράτος, κατά την δεξιά, δεν πιστεύει σε τίποτα, ευνόησε τον διαμελισμό της χώρας και αποδέχθηκε τις αυτονομιστικές διεκδικήσεις των Βάσκων και των Καταλανών. Είναι ανάγκη να καταστραφεί το φιλελεύθερο κράτος και να αντικατασταθεί, με το εθνικοσυνδικαλιστικό κράτος».


Francisco Franco Bahamonde (4/12/1892 - 20/11/1975).


Oι αριθμοί της ξένης επεμβάσης στην Ισπανία.


ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΘΝΙΚΙΣΤΕΣ


Γερμανία: O μεγαλύτερος αριθμός των στρατιωτών, που στάλθηκαν, στην Ισπανία, έφτασε, το φθινόπωρο του 1936, τους 10.000. «Συνολικά, όσοι πήγαν να βοηθήσουν τους εθνικιστές λογαριάζονται, γύρω στους 16 χιλιάδες, αλλά πολλοί, απ' αυτούς, ήσαν πολίτες και εκπαιδευτές. Η Λεγεώνα Κόνδωρ αριθμούσε 6.000 άνδρες και ήταν συμπληρωμένη, με 30 λόχους αντιαρματικής δράσεως. Ο συνταγματάρχης φον Τόμας, που διοικούσε τους σχηματισμούς των τανκς, δήλωσε το 1945 στους Αμερικανούς, ότι οι στρατιώτες του είχαν λάβει μέρος, σε 192 επιχειρήσεις. Νεκροί, γύρω στους 300. Σύνολο οικονομικής βοήθειας 500 εκατομμύρια μάρκα. Κανένα στοιχείο, για το υλικό που στάλθηκε και η οποία ήταν άφθονη.


«Είχαμε χρέος να σώσουμε την Ισπανία και την Γερμανία», λέει ο Άντολφ Χίτλερ.
 «Το καλοκαίρι του 1936, η Ισπανία φαινόταν χαμένη. Διεθνείς δυνάμεις υποδαύλιζαν την φωτιά μιας επαναστάσεως, που είχε σκοπό να κάνει στάχτη όχι, μόνο, την Ισπανία, αλλά ολόκληρη την Ευρώπη. Οι χριστιανοδημοκρατικές δυνάμεις προμήθευσαν όπλα και πυρομαχικά στους λεγόμενους εθελοντές. Μιά τρομερή τύχη βάραινε πάνω την ήπειρο μας και ο ευρωπαϊκός πολιτισμός κινδύνευε σοβαρά. Σ' αυτή την δύσκολη στιγμή εμφανίστηκε ένας άνθρωπος, ο Φράνκο, που υπακούοντας, στην προσταγή της συνειδήσεως του, άρχισε τον αγώνα, για την σωτηρία της Ισπανίας. Εναντίον του, ξέσπασε μια παγκόσμια συνωμοσία. Τον Ιούλιο του 1936, αποφάσισα να δεχτώ την αίτηση, για βοήθεια του στρατηγού Φράνκο και να του δώσω όλη την αναγκαία ενίσχυση, αφού η ίδια βοήθεια δινόταν και στους κόκκινους. Πήρα αυτή την απόφαση, αναγνωρίζοντας ότι δεν θα έσωζα, μόνο, την Ευρώπη, αλλά και την πατρίδα μας». (Volkischer Beobachter, Ιούνιος 1939).




 
Φυσικά, ο Χίτλερ έλεγε ψέματα.

Τον Αύγουστο του 1936, όταν τα στρατεύματα του Φράνκο μεταφέρθηκαν (και) από τα αεροπλάνα των ναζί στο κυρίως Ισπανικό έδαφος, ουδείς ξένος συνωμότησε εναντίον του πραξικοπηματία και ουδείς ξένος βρισκόταν στην Ισπανία στο πλευρό της νόμιμης κυβέρνησης της Αριστερής Συμμαχίας του Λαϊκού Μετώπου. Η μόνη ξένη ανάμειξη ήταν η δική του και αυτή των Ιταλών φασιστών, που, με πραγματική αερογέφυρα 50 αεροπλάνων, τύπου Junker 52 και 10 τύπου Savoia – Marketti, μετέφεραν, στην Ισπανία, με ρυθμό μεταφοράς, πάνω από 500 άτομα την ημέρα, και με νηοπομπές τους 35.000 άνδρες του στρατού του ‘‘Καουντίλλιο’’.


Ιταλία: Η μεγαλύτερη δύναμη μόλις ξεπέρασε τους 50.000 άνδρες. Νεκροί 6.000 περίπου. Χρέος του Φράνκο προς την Ιταλία: μεταξύ 14 δισεκατομμυρίων λιρέτες που είχε δηλώσει ο Τσιάνο το 1940 και 7 δισεκατομμυρίων του λογαριασμού, που παρουσίασε ο Φράνκο, το 1941.
Πολεμικά εφόδια: 763 αεροπλάνα, 141 κινητήρες αεροπλάνων, 1.672 τόνοι βομβών, 9.250.000 φυσίγγια, 1.930 κανόνια, 10.135 αυτόματα τουφέκια, 240. 747 ελαφρά όπλα, 7.514.537 βλήματα πυροβόλων και 7.663 αυτοκίνητα.

Πορτογαλία και αλλά κράτη: 20.000 πορτογάλοι εθελοντές ενταγμένοι στην Λεγεώνα του Βιριάτο (8.000 νεκροί), 600 Ιρλανδοί υπό τις διαταγές του Ο' Ντάφφυ, περίπου 10 Άγγλοι, καμμιά εκατοστή Γάλλοι της «Μπαντέρα Ζάν ντ' Αρκ» ένας λόχος Λευκορώσων
, μια παραφασιστική ομάδα της ανατολικής Ευρώπης.


ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ


Οι ξένοι, που πολέμησαν, στις Διεθνείς Ταξιαρχίες, ήσαν, συνολικά, 40.000, μολονότι, σε καμιά συγκεκριμένη περίπτωση δεν ξεπέρασαν τους 18.000. Ίσως, άλλοι 5.000 να πολέμησαν, σε άλλες μονάδες του δημοκρατικού στρατού, Οι πιο πολυάριθμοι ήσαν οι Γάλλοι : 10.000, από τους οποίους έπεσαν 3.000. Οι Γερμανοί και οι Αυστριακοί εθελοντές ήσαν, περίπου, 5.000, από τους οποίους σκοτώθηκαν 2.000. Στην τρίτη θέση φιγουράρουν οι Ιταλοί : 3.350 εθελοντές (οι 1.813 κομμουνιστές). Από τις Ηνωμένες Πολιτείες, ήρθαν, περίπου, 2.000, από τους οποίους 900, περίπου, σκοτώθηκαν. Οι Άγγλοι, περίπου, 2.000, είχαν, πάνω από 500 νεκρούς και 1.200 τραυματίες. Υπήρχαν, ακόμη, 1.000, περίπου, Καναδοί, 1,200 Γιουγκοσλάβοι, 1.000 Ούγγροι και 1.000 Σκανδιναβοί. Οι άλλοι 5.000 εθελοντές λέγεται ότι ήσαν, από πενήντα τρεις διαφορετικές χώρες. Περίπου, 3.000 ήσαν εβραϊκής καταγωγής. Η επίσημη σοβιετική ιστορία του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου αναφέρει ότι οι σοβιετικοί «εθελοντές» ήταν 557. [Σημείωση δική μου : Αλλά ο αριθμός αυτός είναι πολύ μικρότερος, από τον πραγματικό (πρόκειται, για πράκτορες των Νι Κα Βε Ντε, Γκε Πε Ου και στρατιωτικούς)].


Η συνολική αξία της βοήθειας, που έδωσε η "Ε.Σ.Σ.Δ." και η Κομιντέρν έφθασε στα 81 εκατομμύρια στερλίνες (τα 63 πληρώθηκαν από τον ισπανικό χρυσό, που στάλθηκε, στην Ρωσία) και σε αυτήν, συμπεριλαμβάνεται και η στρατιωτική βοήθεια, σε πολεμικό εξοπλισμό. Βοήθεια, από το Μεξικό: 2 εκατομμύρια δολάρια.

Έρανοι : ΗΠΑ 2 εκατομμύρια δολάρια. "Ε.Σ.Σ.Δ." 47 εκατομμύρια ρούβλια.’’

(Χιου Τόμας
). 




Η στροφή της Κομμουνιστικής Διεθνούς (της 3ης Διεθνούς), στην συγκρότηση των Λαϊκών Μετώπων, ήλθε ως συμπλήρωμα της στροφής της εξωτερικής πολιτικής της "Σοβιετικής Ένωσης", η οποία, στα μέσα της δεκαετίας του ’30, εκτίμησε ότι η ναζιστική επιθετικότητα θα εστρέφετο εναντίον της, ίσως και με την συμφωνία, ή την ανοχή των Βρετανών και των Γάλλων. Ως αντίδραση, σε αυτόν τον κίνδυνο, η "Ε.Σ.Σ.Δ." οδήγησε την Κομμουνιστική Διεθνή και τα κομμουνιστικά κόμματα, στα άλλα κράτη, στην εγκατάλειψη της προηγούμενης σεκταριστικής πολιτικής, που έγκειτο, στην καταγγελία των σοσιαλιστών, ως ‘‘σοσιαλφασιστών’’, στην άρνηση συγκρότησης συμμαχιών, με αυτούς και τον αστικό πολιτικό κόσμο και στην τοποθέτηση της σοσιαλιστικής επανάστασης , ως άμεσου πολιτικού καθήκοντος στις επί μέρους χώρες του, τότε, καπιταλιστικού κόσμου. Ειδικά, στην Ισπανία, η προηγούμενη πολιτική της άρνησης συμμαχιών με τις υπόλοιπες πολιτικές δυνάμεις, στην οποία είχε οδηγηθεί το μικρό Κ. Κ. Ισπανίας, έδωσε, στις εκλογές του Νοεμβρίου του 1933, την νίκη, στις δυνάμεις της Δεξιάς, η οποία ανέτρεψε την κυβέρνηση της Κεντροαριστεράς, που είχε ανακηρύξει την Ισπανία, ως Δημοκρατία, εκδιώκοντας τον βασιλιά και η οποία είχε επιχειρήσει την αγροτική μεταρρύθμιση, δηλαδή το μοίρασμα της γης, στους ακτήμονες. Βέβαια, εδώ πρέπει να ειπωθεί ότι και οι αναρχικοί δεν ήσαν, τότε, έτοιμοι, για μια τέτοια πολιτική συμμαχιών. Η, εντελώς, αντιδραστική κυβερνητική περίοδος, που ακολούθησε, η bienio negro (η μαύρη διετία) και η αιματηρή καταστολή της εξέγερσης των Αστουριών, το 1934 – πάλι από τον Φράνκο, τον οποίο έστειλε η συντηρητική κυβέρνηση – και η σύμπτωση της αλλαγής της πολιτικής της Κομιντέρν, οδήγησαν, στην συγκρότηση του Λαϊκού Μετώπου, που νίκησε, στις βουλευτικές εκλογές της 16ης Φεβρουαρίου του 1936.






Η αναφορά, στην 79η επέτειο του ισπανικού εμφυλίου, δεν μπορεί να μείνει, χωρίς να γίνει μνεία, στον βρώμικο ρόλο της Βρετανίας, έναν ρόλο, ανοικτά, φιλοφασιστικό και καταδικαστικό, για την Ισπανική Δημοκρατία. Γι' αυτό, θέλω να πιστεύω ότι θα μου συγχωρεθεί να μην μιλήσω, τώρα, γι' αυτά που άφησε πίσω του ο εμφύλιος πόλεμος, στην Ισπανία και η κοινωνική επανάσταση, που ακολούθησε και την χρησιμότητά τους, σήμερα. Τα παρατιθέμενα, εδώ, αποσπάσματα του ιστορικού έργου του Χιού Τόμας είναι χαρακτηριστικά και ενδεικτικά της φιλοφασιστικής πολιτικής της συντηρητικής βρετανικής κυβέρνησης του πρωθυπουργού Μπώλντουϊν, η οποία στρατευμένη στην πολιτική της διατήρησης του καθεστωτικού status quo στην ευρωπαϊκή ήπειρο και στην εξυπηρέτηση των συμφερόντων των καπιταλιστών αρχόντων του City, στήριξε αναφανδόν τον ‘‘καλό πατριώτη’’ Φράνκο και καταδίκασε την Ισπανική Δημοκρατία, την πιο κρίσιμη ώρα, την ώρα της ανοικτής, απροκάλυπτης και απροσχημάτιστης επέμβασης των ναζιστών και των φασιστών στον ισπανικό εμφύλιο, με την μεταφορά από αέρα και θάλασσα των αποικιακών στρατευμάτων του Φράνκο, από το Μαρόκο, στην μητροπολιτική Ισπανία και τον διαρκή βομβαρδισμό των θέσεων των δημοκρατικών μάχιμων μονάδων, στα διάφορα μέτωπα, καθώς και των ισπανικών πόλεων.

Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, έχει διαμορφωθεί η ιδέα ότι το λεγόμενο αντιφασιστικό μέτωπο, που σφυρηλατήθηκε, κατά την διάρκεια του πολέμου αυτού, το οποίο μέτωπο περιλάμβανε (εκτός της "Ε.Σ.Σ.Δ."), στον δυτικό κόσμο, την Βρετανία και τις Η.Π.Α., μαζί, με την Γαλλία του ντε Γκώλλ, ήταν κάτι το φυσικό και μοιραίο να συμβεί.

 
Δεν ανταποκρίνεται στην αλήθεια αυτή η πεποίθηση. Η πολιτική της Βρετανίας και κατά την κρίση στην Γερμανία, την περίοδο, πριν από την άνοδο του Χίτλερ, στην εξουσία, με τις συνεχείς ταραχές και την αδυσώπητη οικονομική κρίση, που έσπρωξε την κοινωνική κατάσταση, στα άκρα, ήταν φιλοναζιστική, εν όψει, της πιθανότητας το Γερμανικό Κ.Κ. να καταλάβει την εξουσία (αλλά η ανόητη σεκταριστική πολιτική του Στάλιν και της Κομιντέρν, που ανακήρυξε τους σοσιαλδημοκράτες, σε σοσιαλφασίστες και αρνήθηκε την συγκρότηση πολιτικών και κοινωνικών συμμαχιών μαζί τους, έφερε τον Χίτλερ, στην εξουσία, από την οποία έφυγε νεκρός, αφού πρώτα αιματοκύλησε τον κόσμο ολόκληρο).  


Ο Χίτλερ ήταν, για τους Βρετανούς πολιτικούς και καπιταλιστές, η καλύτερη λύση, για την Γερμανία, ήταν ‘‘ο άνθρωπος της τάξης’’, αφού έσωσε την Γερμανία, από την επιρροή της "Σοβιετικής Ένωσης" και επανέφερε την εξουσία των κυρίαρχων κοινωνικών τάξεων, στην χώρα, ιδιαίτερα, μετά την αιματηρή κατάπνιξη των ‘‘σοσιαλιστικών’’ στοιχείων (που περίμεναν, μετά την ολοκλήρωση της ‘‘εθνικής’’ επανάστασης, την πραγματοποίηση της ‘‘σοσιαλιστικής επανάστασης’’) της λαϊκής του βάσης, των περιβόητων S.A. του Έρνστ Ραιμ, κατά την ‘‘νύχτα των Μεγάλων Μαχαιριών’’. 


André Léon Blum (9/4/1972 - 30/3/1950). Ο σοσιαλιστής πρωθυπουργός της κυβέρνησης του γαλλικού Λαϊκού Μετώπου.




Ομοίως και στην περίπτωση του ισπανικού εμφυλίου πολέμου η Βρετανία ακολούθησε την ίδια πολιτική που απομόνωσε την νεόκοπη τότε γαλλική κυβέρνηση του Λαϊκού Μετώπου του σοσιαλιστή πρωθυπουργού Λεόν Μπλουμ (το γαλλικό Κ.Κ. δεν συμμετείχε στην κυβέρνηση, με υπουργούς, αλλά ήταν μέρος της κυβερνητικής πλειοψηφίας), απειλώντας την, με την άρνηση παροχής βοήθειας, αν ξεσπούσε πόλεμος Γαλλίας – Γερμανίας, με αφορμή τον ισπανικό εμφύλιο πόλεμο, υποχρεώνοντάς την, να παύσει να στηρίζει, ανοικτά, την δημοκρατική κυβέρνηση της Μαδρίτης. (Οι ψοφοδεείς Γάλλοι πολιτικοί της εποχής τύπου Ερριώ έλεγαν, στον Λεόν Μπλουμ : ''Σας παρακαλώ νεαρέ μου μην ανακατεύεστε, με αυτά''
).

Την ίδια περίοδο, ακριβώς , που διαδραματίζονταν οι αιματηρές εξελίξεις στην Ισπανία, η Βρετανία, πανικόβλητη, από τον, έντονα, ταξικό χαρακτήρα της ισπανικής σύγκρουσης και πάντα, ευρισκόμενη, ενώπιον του ρωσικού κινδύνου (ο οποίος είχε διττό, πια, χαρακτήρα – αντιπροσώπευε τον μακροχρόνιο παραδοσιακό κίνδυνο της ρωσικής δύναμης, για την Ευρώπη και τα βρετανικά συμφέροντα, στην Γηραιά Ήπειρο, αλλά, με την μπολσεβίκικη εξουσία, πλέον, αποκτούσε και έναν ταξικό χαρακτήρα, όποια μορφή και αν είχε αυτός, είτε ήταν προλεταριακός, είτε γραφειοκρατικός, ήταν, πρακτικά, αδιάφορο, για την βρετανική αριστοκρατία και τους καπιταλιστές του City), καθοδήγησε τον βασιλιά της Ελλάδας Γεώργιο Β’ και τον πρωθυπουργό Ιωάννη Μεταξά, στο coup d’ etat της 4ης Αυγούστου 1936 – ακριβώς, τις καυτές εκείνες ημέρες της ισπανικής εμφύλιας σύρραξης και της κοινωνικής επανάστασης, που ήλθε, ως απότοκο του πραξικοπήματος του Φράνκο, ένα coup d’ etat, με τα ίδια πολιτικοϊδεολογικά στοιχεία, που είχαν οι Γερμανοί ναζιστές, οι Ιταλοί φασίστες και οι φαλαγγίτες του Φράνκο, αλλά, με, καθαρά, βρετανικό προσανατολισμό, στην εξωτερική πολιτική.


Το σύμφωνο Σοφούλη - Σκλάβαινα, δηλαδή του Κόμματος των Φιλελευθέρων και του Κ.Κ.Ε. για ψήφιση του Σοφούλη, ως προέδρου της Βουλής, με τις ψήφους του Κ.Κ.Ε., που ήσαν καθοριστικές, αφού υπήρχε ισοψηφία, ανάμεσα στην βενιζελική και την αντιβενιζελική παράταξη και πολιτικό αδιέξοδο (που βλακωδώς τα ''αστικά'' κόμματα είχαν αφήσει, με την ψήφο τους - πλην του νεαρού τότε Γεωργίου Παπανδρέου - να καλύψει ο Ιωάννης Μεταξάς, γνωστός, για τα αντικοινοβουλευτικά του φρονήματα), το οποίο προοιώνιζε και πιθανότητα σχηματισμού κυβέρνησης, στην Ελλάδα, που θα στηριζόταν, στις ψήφους, ή στην ανοχή του Κ.Κ.Ε., αντετίθετο, σφοδρότατατα, στην βρετανική πολιτική, που φοβόταν μία κοινωνική εκτροπή και στο άλλο άκρο της Μεσογείου, την ώρα, που άρχιζε ο ισπανικός εμφύλιος και η κοινωνική επανάσταση.

Αυτή η φιλοφασιστική πολιτική των Βρετανών, που κατέστρεψε την Ισπανική Δημοκρατία, ήταν πολλαπλάσια εγκληματική, επειδή έριξε, στην αγκαλιά της "Σοβιετικής Ένωσης" και της Κομιντέρν, την δημοκρατική κυβέρνηση, αφού η "Ε.Σ.Σ.Δ." πλασαρίστηκε, ως η μόνη συνεπής δύναμη στήριξής της και από άποψη παροχής όπλων και από πλευράς στελέχωσης των μάχιμων δυνάμεων, με ειδικούς και με την διεθνή καμπάνια της Κομιντέρν. Έφθασε, μάλιστα, η δημοκρατική κυβέρνηση της Μαδρίτης, μέσα στο 1936, να μεταφέρει, στην "Σοβιετική Ένωση", τα αποθέματα χρυσού της Ισπανίας, για να μην πέσουν, στα χέρια του Φράνκο, αν έπεφτε η Μαδρίτη, στα χέρια των εθνικιστών και έτσι, να δορυφοροποιηθεί, πλήρως, στην "Ε.Σ.Σ.Δ." και στην Κομιντέρν. Έτσι, λόγω της ιταμής βρετανικής στάσης, η ισπανική κυβέρνηση του Λαϊκού Μετώπου, δεν στάθηκε δυνατό να βρει τα κατάλληλα αντισταθμίσματα, για να εξισορροπήσει και στην εξωτερική πολιτική και στο εσωτερικό μέτωπο, την ασφυκτική επιρροή της "Ε.Σ.Σ.Δ.", με όλες τις καταστροφικές συνέπειες, που προέκυψαν, στην συνέχεια.


Αυτή η φιλοναζιστική πολιτική της ‘‘Μεγάλης’’ Βρετανίας συνεχίστηκε μέχρι το τέλος του 1939 και την πλήρωσαν και οι Αυστριακοί και οι Τσέχοι, με την πολιτική του κατευνασμού του Χίτλερ, την οποία πολιτική ακολούθησε ο Νέβιλ Τσάμπερλαιν, που διαδέχτηκε τον Μπώλντουϊν στην πρωθυπουργία, για να καταρρεύσει πλήρως όταν ο Χίτλερ, επιβάλλοντας την δική του ατζέντα, κατέλαβε την Πολωνία, παραδοσιακό σύμμαχο των Βρετανών, τον Σεπτέμβριο του 1939, γεγονός το οποίο υπήρξε αφορμή και αιτία, για την έκρηξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, αφού οι Βρετανοί κατενόησαν τα σφάλματά τους, σε όλη την προηγούμενη περίοδο και αποφάσισαν να του κηρύξουν τον πόλεμο.

Οι ποταμοί αίματος, που πλήρωσαν οι Βρετανοί, στην πορεία υπήρξαν απότοκο του γεγονότος ότι δεν κτύπησαν, στην αρχή, τον γερμανικό ναζισμό, δηλαδή την περίοδο του ισπανικού εμφυλίου πολέμου, όταν, ακόμη, ο Χίτλερ δεν ήταν έτοιμος, για πόλεμο
– μην ξεχνάμε ότι ο ισπανικός εμφύλιος υπήρξε το εργαστήριο, όπου δοκιμάστηκαν οι δυνάμεις και οι στρατιωτικές τεχνικές, που εξαπολύθηκαν και εφαρμόστηκαν, στον επακολουθήσαντα παγκόσμιο πόλεμο, αφού οι αεροπορικές επιδρομές των δυνάμεων του Άξονα και οι βομβαρδισμοί πεδίων μαχών και πόλεων, από αέρος, για πρώτη φορά στην Ιστορία, έλαβαν χώρα, στην Ισπανία.



 
‘‘Στις 23 Ιουλίου, άρχισε στο Λονδίνο η σύσκεψη το πρωί. Ο Μπλουμ έφθασε την ώρα του γεύματος. Στο χωλ του ξενοδοχείου Κλάριτζ ο Ήντεν τον ρωτούσε: «Σκoπεύετε να στείλετε όπλα στην Ισπανική Δημοκρατία;» «Μάλιστα», απάντησε ο Μπλούμ. «Eίναι δική σας υπόθεσις», του είπε ο Ήντεν, «όμως ζητώ, από εσάς, ένα πράγμα. Να είσθε προσεκτικός».’’ (ΣΕΛ. 351)

‘‘Σημαντικά τμήματα της αγγλικής μεσαίας τάξεως καθώς και η υψηλή κοινωνία κηρύχθηκαν, απροκάλυπτα, υπέρ των εθνικιστών.
Ό,τι και αν συνέβαινε, πάντως, δεν υπήρχε ούτε ένας πολιτικός, στην Αγγλία, που να συζητά, καν, αν η χώρα του έπρεπε να αναμιχθεί, στην σύγκρoυση, είτε με το μέρος της μιας πλευράς, είτε με της άλλης. Το θέμα ήταν, με ποιον τρόπο θα διατηρούσαν την ουδετερότητά τους.’’ (ΣΕΛ. 352)

‘‘Υπό αυτό το πρίσμα, το ξέσπασμα της «ισπανικής κρίσεως» ήταν, επάνω από όλα, μια δυσάρεστη διακοπή για την κυβέρνηση του Μπώλντoυϊν. Ο Μπώλντουϊν είπε, στον Τομ Τζόουνς, στις 27 Ιουλίου, ότι οι εντολές του προς τον Ήντεν ήταν ότι «ούτε για λογαριασμό των Γάλλων, ούτε κανενός άλλου, πρέπει να οδηγηθούμε, στο πεδίον της μάχης, εις το πλευρό των Ρώσων».’’
(ΣΕΛ. 353)

‘‘Όλο αυτό το διάστημα, τα Γαλλικά σύνορα είχαν μείνει ανoιχτά, για την μεταφορά βοήθειας, στην Δημοκρατία, αλλά, στις 8 Αυγούστου, η Γαλλική κυβέρνηση άλλαξε την πολιτική της. Ανήγγειλε, με επίσημη ανακοίνωσή της, ότι, από τις 9 Αυγούστου, αναστέλλει, κάθε εξαγωγή πολεμικού υλικού, στην Ισπανία. Το αιτιολόγησαν, σαν οφειλή, στην «σχεδόν, ομόθυμα, ευνοϊκή» απάντηση, που η κυβέρνηση είχε λάβει, στην εμπνευσή της, για την «μη επέμβαση». Πραγματικά, την προηγούμενη ημέρα ο σερ Tζώρτζ Κλέρκ, ο Βρετανός πρεσβευτής, είχε παρουσιαστεί, στον Ντελμπός, με ένα τελεσίγραφo: "Αν η Γαλλία δεν απαγόρευε αμέσως την εξαγωγή πολεμικού υλικού στην Ισπανία και επακoλoυθoύσε ένας πόλεμος, με την Γερμανία, η Βρετανία, θα αποδεσμευόταν, από την υποχρέωση να βοηθήσει την Γαλλία, σύμφωνα, με τη Συνθήκη του Λοκάρνο’’. Εκτός απ' αυτό, εκείνο τον καιρό, είχε επιστρέψει ο ναύαρχος Νταρλάν, με άσχημα νέα, από το Λονδίνο. Είχε συναντήσει έναν παλιό του φίλo, τον λόρδο ναύαρχο Tσάτφιλντ, που του είπε ότι δεν υπήρχε τρόπος να έχει μιάν ανεπίσημη επαφή, με την κυβέρνηση, μέσω του σερ Μόρις Χάνκεϋ κι' ακόμη, πως ο Φράνκο ήταν ένας καλός Ισπανός πατριώτης.
Αλλά και το Nαυαρχείo δεν ήταν διατεθειμένο, ευνοϊκά, απ' ότι είχε ακουστεί, για τον φόνο των Ισπανών αξιωματικών του Ναυτικού. Ήταν επόμενο ο Νταρλάν να διαβεβαιώνει ότι δεν υπήρχε δυνατότητα να δει, ευνοϊκά, η Βρεταννία, την βοήθεια της Γαλλίας, στην Δημοκατία. Και ο φόβος να δυσαρεστηθεί η Αγγλία, ήταν, ότι η γαλλική κυβέρνηση ερχόταν, στις 8 Αυγούστου, να ανατρέψει την απόφαση, που είχε πάρει στις 2 Αυγούστου. Ο Μπλουμ λυπήθηκε πολύ, γι' αυτή την αναστροφή. Ήταν, πραγματικά, έτοιμος να παραιτηθεί, αλλά ο Ωριόλ και ο Φερνάντο ντε λος Ριος (που ενεργούσε, με τον Χιμένες ντε Άσουα, σαν πρεσβευτής της Ισπανίας, στο Παρίσι) τον έπεισε να μην το κάνει. Στο κάτω - κάτω, μια φιλική γαλλική κυβέρνηση θα ήταν πιο χρήσιμη, στην Δημοκρατία, από μιάν εχθρική.’’ (ΣΕΛ. 400-401)

‘‘Η κατοχή, από τους δημοκρατικούς, του Ισπανικού χρυσού νομίσματος, έκανε τους εθνικιστές ν' αρχίσουν τον πόλεμο, χωρίς να έχουν την βάση ενός χαρτονομίσματος, ούτε τα μέσα, να πετύχουν πιστώσεις. από το εξωτερικό. Τον Αύγουστο του 1936, η εθνικιστική ζώνη είχε συμπεριλάβει επαρχίες, που συνεισφέρανε, μόνο, τα 30%, από τους πόρους του θησαυροφυλακείου, συνολικά, 5 δισεκατομμύρια πεσέτες, το 1935. Οι μέθοδοι, που, αρχικά, επινόησαν, για να αντιμετωπιστεί, κάπως, η κατάσταση, ήταν αναβολή της πληρωμής, από το κράτος, των τόκων του δημόσιου χρέους και του 60% της αξίας των πολεμικών δαπανών πολέμου. Μείωση των περιττών κρατικών δαπανών, νέοι δασμοί, για ν' αποκτήσουν μεγαλύτερες προσόδους - ανάμεσα σ' αυτούς ήταν και ένας φόρος, πάνω, στις αποδοχές των κρατικών λειτουργών, που έπρεπε να εργάζονται μια μέρα την εβδομάδα, χωρίς να πληρώνοντα και ένας φόρος, πάνω, στα κληροδοτήματα -. Οπωσδήποτε, αυτά τα μέτρα δεν ήταν αρκετά και οι υπόλοιπες ανάγκες του πολέμου χρηματοδοτήθηκαν, από εσωτερικούς οκονομικούς μηχανισμoύς και ξένη βοήθεια. Από την αρχή, επιβλήθηκαν αυστηροί οικονομικοί περιορισμοί, που απαγόρευαν την εξαγωγή εθνικού νομίσματος και καθόριζαν την τιμή της πεσέτας, στο ύψος, που είχε, πριν, από τον πόλεμο. Το μόνο πραγματικό αντίκρυσμα, σε όλα αυτά, ήταν η προσδοκία της εθνικιστικής νίκης. Η γερμανική εταιρία μεταφορών HISMA βoήθησε, στην σταθεροποίηση του εθνικιστικού νoμίσματος. Το εξαγωγικό εμπόριο των ορυχείων της Ανδαλουσίας και του Μαρόκου, μαζί με την γεωργική παραγωγή των Καναρίων και της Ανδαλουσίας βοηθούσαν την εθνικιστική οικονομία. Κι' ακόμη, οι οικονομολόγοι της Ευρώπης και της Αμερικής όχι μόνον περίμεναν ότι θα νικήσουν οι εθνικιστές, αλλά και το εύχονταν. Παρ' όλο που η Δημοκρατία είχε πολύ φροντίσει να πρoστατέψει τα ξένα συμφέροντα, στην Ισπανία, η κατάρρευση των ξένων επενδύσεων στην Ρωσία, ήταν πολύ πρόσφατη, για να αγνοηθεί. Έτσι, η υπόθεση της προμήθειας πετρελαίου λύθηκε, με μια μακροχρόνια πίστωση, χωρίς εγγυήσεις, από την «Τέξας Όϊλ Κόμπανυ»(1)".



1. Πέντε τάνκερς της ''Τέξας Όϊλ Κόμπανυ'' ήσαν στον δρόμο, για την Ισπανία, στην περίοδο της εξεyέρσεως και πήραν εντολή να παραδώσουν το εμπόρευμα, στους εθνικιστές, «επί πιστώσει». Αυτές οι φoρτώσεις συνεχίστηκαν. Ύστερα από την απαγόρευση μεταφοράς, από τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι μεταφορές γινόντουσαν δηλώνοντας χώρα προορισμού, την Γαλλία. Ύστερα απ’ αυτό, επέβαλαν πρόστιμο, στην «Τέξας Όϊλ Κόμπανυ» 22.000 δολάρια, αλλά αυτό δεν είχε σημασία. Το 1936 παραδόθηκαν 344.000 τόνοι, το 1937: 420.000 τόνοι, το 1938: 478.000 τόνοι και το 1939: 624.000 τόνοι. Ο λογαριασμός πληρώθηκε και η πίστωση ανανεώθηκε.’’ (ΣΕΛ.422-423) ''.

ΧΙΟΥ ΤΟΜΑΣ ''ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΙΣΠΑΝΙΚΟΥ ΕΜΦΥΛΙΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ''
Εκδόσεις ΤΟΛΙΔΗ.



Με αυτόν τον τρόπο, τελικά, η μαχόμενη ισπανική δημοκρατία και η ισπανική κοινωνική επανάσταση αφέθηκαν, στις διαθέσεις του Ιωσήφ Στάλιν και της γραφειοκρατίας της Κομιντέρν, την οποία αυτός κατηύθυνε.

Το αστείο, στην όλη υπόθεση είναι ότι η Βρετανία τελικά δεν πέτυχε αυτά που ήθελε, με την στάση της στον ισπανικό εμφύλιο και κατόπιν : Και σύμμαχος της Ρωσίας έγινε – παρά το ότι δεν ήθελε να γίνει κάτι τέτοιο. Και εξουθενωμένη, από τον πόλεμο βγήκε (αν δεν ήταν η αστείρευτη βοήθεια του Φραγκλίνου Ρούσβελτ η Βρετανία θα κατέρρεε, ακόμη και αν νικούσε τον Χίτλερ) και αδύνατη αποδείχτηκε να στηρίξει την αυτοκρατορία της, την οποία προστάτευε, ως κόρη οφθαλμού, προπολεμικά και βραχυπρόθεσμα (παρακαλώντας τις ΗΠΑ, η Βρετανία παρέδωσε, άρον-άρον, την Ελλάδα, το 1947, στην νεότευκτη υπερατλαντική υπερδύναμη), αλλά και μακροπρόθεσμα, για να γίνει, μέχρι τις ημέρες μας, το πιστό σκυλί του αφεντικού της.


Περιττό να πω ότι ο ‘‘αγροίκος’’ και τόσο ανεπιθύμητος σύντροφός της στα όπλα Ιωσήφ Στάλιν κατεβρόχθησε, στο τέλος του παγκοσμίου πολέμου, άνετα, την Πολωνία ‘‘της’’, για την οποία άρχισε η Βρετανία τον πόλεμο, χωρίς, καν, να την ρωτήσει ο ‘‘αγενής’’.

Δεν είμαι, όμως, εγώ αυτός, που θα κλάψει, για τα παθήματα της βρετανικής αυτοκρατορικής υπεροψίας, που αναδείχτηκε, κατά την περίοδο της δεκαετίας του 1930, ως το άκρον άωτον της ηλιθιότητας...