26-5-2026. Πρεμιέρα του κόμματος του Αλέξη Τσίπρα, που δεν τραβάει. 7ος αιώνας πΧ. Θήβα. 1372-1450. Μυστράς. 19-5-1825. Πεθαίνει ο “ουτοπικός σοσιαλιστής” Henri de Saint-Simon. 1910-1978. Τραπεζούντα. 1917 - 2026. Μόσχα. Από την ЧК (ВЧК) και την КГБ, στην ФСБ. 20-7-1923. Μεξικό. Ο Pancho Villa νεκρός. 1929-1945. Γερμανία.1941-1944. Οι Τσάμηδες και η συνεργασία τους, με τους κατακτητές. 1946-1949. Ο εμφύλιος πόλεμος, στην Θεσσαλονίκη. 1966-1976. Η “πολιτιστική επανάσταση”, στην Κίνα. 1973. Ουλάν Μπατόρ, Μογγολία. 1978. Η μόνη της Παναγίας Σουμελά. 21-5-2026. Ο Αλέξανδρος Γιωτόπουλος αποφυλακίστηκε (αλλά…) και μετέπειτα. (216).

Μαΐου 26, 2026

26/5/2026. Πρεμιέρα του κόμματος του Αλέξη Τσίπρα, αλλά με περιορισμένη δεξαμενή ψηφοφόρων. Δεν τραβάει. Κοντός ψαλμός, αλληλούια…

7ος αιώνας πΧ. Θήβα. Γυναικείο ειδώλιο, με κινητά πόδια, χειροποίητο. Το σώμα έχει μορφή κωδωνόσχημη, με υποδήλωση στήθους. Ο λαιμός ψηλός, που καταλήγει, σε πτηνόμορφο κεφάλι. Από τα μεγάλα διάτρητα αυτιά, κρεμόταν σκουλαρίκια. Τα χέρια, σε χειρονομία δέησης... αποδίδονται, ως δύο πεπλατισμένες αποφύσεις, με επτά δάχτυλα. Τα μεγάλα πόδια καταλήγουν, σε πέντε και έξι, αντιστοίχως, δάχτυλα.

Στο πάνω μέρος του κεφαλιού, υπάρχει οπή ανάρτησης. Ερυθρό γάνωμα χρησιμοποιήθηκε, για διακόσμηση του ενδύματος και των υποδημάτων.

Αν και ανήκει στον 7ο πΧ αιώνα, το 2004, ήλθε, πάλι, στην επικαιρότητα, αφού υπήρξε πηγή έμπνευσης των Ολυμπιακών αγώνων, ως Φοίβος και Αθηνά.

850 μΧ. Η κατάσταση, στην Ευρώπη.

1372 - 1450. Μυστράς. Η εμπνευσμένη, από την βυζαντινή μικρογραφία, ενδυμασία της Ελένης Δραγάση.

1772 - 1795. Η τριπλή μοιρασιά της Πολωνίας.

19/5/1825. Πεθαίνει ο "ουτοπικός σοσιαλιστής" Henri de Saint-Simon. Οι οπαδοί του δημιούργησαν τις πρώτες αυτοταυτοποιημένες σοσιαλιστικές οργανώσεις και εφημερίδες και επηρέασαν, βαθιά, τους, μετέπειτα, σοσιαλιστές, τον Pierre-Joseph Proudhon, τον Karl Marx και τους υπολοίπους.

1842. Αθήνα. Νόμισμα 2 λεπτών.

18ος - 19ος αιώνας. Απομεινάρια ναού, που βρέθηκε, στις ακτές της Μαύρης Θάλασσας, κοντά, στην Τραπεζούντα.

Λουί-Φρανσουά Κάσσας (1756-1827).

1910. Τραπεζούντα.

1916. Τραπεζούντα. Ξυλογραφία του Ιβαν Κιριλλοβιτς Ντιαπαρατσεκο.

1916. Τραπεζούντα. Ξυλογραφία του Ιβάν Μιχαήλοβιτς Γκραμπόφσκυ.

1916. Τραπεζούντα. Ξυλογραφία του Μιχαήλ Γιακόβλεβιτς Μιζέρνιουκ.

1916. Τραπεζούντα. Ρωσική Κατοχή.

1917. Τραπεζούντα. Τοπία, από τον Ρώσο στρατιώτη και ζωγράφο Ιβάν Μιχαήλοβιτς Γκραμπόφσκι (1878 - 1922).

Τραπεζούντα. Κάποτε το Ωραίο Κάστρο (Bir Zamanlar Trabzon Güzelhisar).

1978. Τραπεζούντα. Φωτογραφίες, από το Τζαμί της Αγιασοφίας και το Αρχοντικό Mamish Aga, στο Kastel-Sürmene.

1907 - 1971. Η χρονική έναρξη του δικαιώματος των γυναικών να ψηφίζουν, σε όλα τα ευρωπαϊκά κράτη.

1917 - 2026. Μόσχα. Η КГБ υπήρξε η πιο γνωστή και ισχυρή υπηρεσία πληροφοριών της Σοβιετικής Ένωσης και μία, από τις πιο φοβερές μυστικές υπηρεσίες, στην ιστορία του 20ου αιώνα. Το όνομά της προέρχεται, από τα ρωσικά “ Комитет государственной безопасности‎‎ ”, δηλαδή “Επιτροπή Κρατικής Ασφάλειας”. Η КГБ δεν δημιουργήθηκε, ξαφνικά, αλλά αποτέλεσε το αποτέλεσμα δεκαετιών εξέλιξης των σοβιετικών μηχανισμών ασφαλείας, μετά την Ρωσική Επανάσταση.

Η ιστορία της ξεκινά, αμέσως, μετά την ρωσική επανάσταση του 1917, όταν οι Μπολσεβίκοι, υπό τον Βλαντιμίρ Λένιν κατέλαβαν την εξουσία, στην Ρωσία. Το νέο σοβιετικό καθεστώς αντιμετώπιζε τεράστιες απειλές : εμφύλιο πόλεμο, αντεπαναστατικές οργανώσεις, ξένες παρεμβάσεις και πολιτική αστάθεια. Για να προστατευθεί η επανάσταση, οι Μπολσεβίκοι δημιούργησαν έναν μηχανισμό εσωτερικής ασφάλειας και καταστολής.

Έτσι, γεννήθηκε η πρώτη σοβιετική μυστική αστυνομία, η ЧК (ВЧК), τον Δεκέμβριο του 1917. Ιδρυτής και οργανωτής της ήταν ο Felix Dzerzhinsky, Πολωνός επαναστάτης και στενός συνεργάτης του Lenin. Ο Dzerzhinsky θεωρείται μέχρι σήμερα ο “πατέρας” των σοβιετικών υπηρεσιών ασφαλείας.

Η ЧК (ВЧК) δημιουργήθηκε ως προσωρινός οργανισμός, για την καταπολέμηση “αντεπαναστατών και σαμποτέρ”, όμως πολύ γρήγορα εξελίχθηκε, σε ισχυρό μηχανισμό τρόμου. Κατά την διάρκεια του ρωσικού εμφυλίου πολέμου, η ЧК (ВЧК) πραγματοποίησε συλλήψεις, εκτελέσεις και επιχειρήσεις καταστολής, σε μεγάλη κλίμακα. Η περίοδος αυτή έγινε γνωστή, ως “Κόκκινος Τρόμος”.

Μετά τον εμφύλιο, η ЧК (ВЧК) άλλαξε αρκετές φορές όνομα και δομή:

гпу

Oгпу

НКВД

МГБ

Κάθε νέα μορφή είχε παρόμοιο ρόλο : προστασία του σοβιετικού κράτους, αντικατασκοπεία, παρακολούθηση πολιτών και εξουδετέρωση πολιτικών αντιπάλων.

Κατά την δεκαετία του 1930, υπό τον Ιωσήφ Στάλιν, οι σοβιετικές υπηρεσίες ασφαλείας απέκτησαν τεράστια δύναμη. Η НКВД, υπό διοικητές όπως ο Γκένριχ Γιάγκοντα, ο Νικολάι Γιέζωφ και αργότερα, ο Λαβρέντι Μπέρια, οργάνωσε τις μεγάλες εκκαθαρίσεις του Στάλιν. Εκατομμύρια άνθρωποι συνελήφθησαν, στάλθηκαν, σε στρατόπεδα Γκουλάγκ, ή εκτελέστηκαν.

Κατά τον Ψυχρό Πόλεμο, οι σοβιετικές υπηρεσίες πληροφοριών ανέλαβαν κρίσιμο ρόλο, στην αντικατασκοπεία, στον εντοπισμό πρακτόρων και στην διατήρηση εσωτερικού ελέγχου. Δημιουργήθηκαν ειδικές μονάδες ασφαλείας, που παρακολουθούσαν, ακόμη και τον ίδιο τον σοβιετικό στρατό, για πιθανή προδοσία.

Μετά τον πόλεμο και την έναρξη του Ψυχρού Πολέμου, η “Σοβιετική Ένωση” χρειαζόταν έναν ενιαίο, ισχυρό οργανισμό πληροφοριών, που θα μπορούσε να δρα, τόσο στο εσωτερικό, όσο και στο εξωτερικό. Έτσι, το 1954, ιδρύθηκε, επίσημα, η КГБ.

Η δημιουργία της КГБ οργανώθηκε από την σοβιετική ηγεσία, μετά τον θάνατο του Στάλιν και στο πλαίσιο αναδιοργάνωσης του κρατικού μηχανισμού. Ο οργανισμός υπαγόταν, απευθείας, στο Συμβούλιο Υπουργών της Σοβιετικής Ένωσης και είχε τεράστιες εξουσίες.

Η КГБ είχε πολλαπλούς ρόλους:

εξωτερική κατασκοπεία

εσωτερική ασφάλεια

αντικατασκοπεία

παρακολούθηση πολιτών

φύλαξη συνόρων

προστασία κρατικών ηγετών

επιχειρήσεις εξωτερικού

κυβερνητικές επικοινωνίες

Το αρχηγείο της βρισκόταν στο περίφημο κτίριο Лубянска, στην Μόσχα, το οποίο έγινε σύμβολο φόβου κατά τον Ψυχρό Πόλεμο.

Η КГБ οργανώθηκε σε διευθύνσεις και τμήματα. Η Πρώτη Κεντρική Διεύθυνση ήταν υπεύθυνη για εξωτερική κατασκοπεία, ενώ η Δεύτερη Κεντρική Διεύθυνση χειριζόταν εσωτερική αντικατασκοπεία. Υπήρχαν επίσης μονάδες τεχνικής παρακολούθησης, ειδικών επιχειρήσεων και πολιτικής ασφάλειας.

Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, η КГБ εξελίχθηκε, σε παγκόσμιο δίκτυο πληροφοριών. Σοβιετικοί πράκτορες δρούσαν, σε Ευρώπη, Ηνωμένες Πολιτείες, Ασία, Μέση Ανατολή και Λατινική Αμερική. Η υπηρεσία στρατολογούσε πληροφοριοδότες, διείσδυε, σε κυβερνήσεις και συμμετείχε, σε μυστικές επιχειρήσεις επιρροής.

Μία από τις πιο γνωστές επιτυχίες της КГБ ήταν η διείσδυση, σε δυτικές κυβερνήσεις, μέσω πρακτόρων, όπως η «Πεντάδα του Cambridge», στην Βρετανία. Παράλληλα, η КГБ παρακολουθούσε, στενά, τους ίδιους τους Σοβιετικούς πολίτες, καταστέλλοντας διαφωνούντες, δημοσιογράφους και αντιφρονούντες.

Η υπηρεσία διέθετε και ειδικές μονάδες επιχειρήσεων. Η πιο γνωστή ήταν η Alpha Group, που δημιουργήθηκε το 1974 για αντιτρομοκρατικές και ειδικές αποστολές υψηλού κινδύνου. Η Alpha Group συμμετείχε, σε επιχειρήσεις ομηρίας, καταλήψεις κτιρίων και επεμβάσεις, στο εξωτερικό.

Η КГБ είχε τεράστια επιρροή, όχι, μόνο, στην ασφάλεια αλλά και στην πολιτική ζωή της “Σοβιετικής Ένωσης”. Πολλοί αξιωματούχοι προέρχονταν, από τις τάξεις της και η υπηρεσία λειτουργούσε, ως “κράτος, μέσα, στο κράτος”.

Με την κατάρρευση της “Σοβιετικής Ένωσης” το 1991, η КГБ διαλύθηκε επίσημα. Οι αρμοδιότητές της χωρίστηκαν σε νέες ρωσικές υπηρεσίες, όπως:

ФСБ

СΒР

και άλλες κρατικές υπηρεσίες ασφαλείας.

Παρότι η КГБ έπαψε να υπάρχει, η επιρροή και η κληρονομιά της παραμένουν τεράστιες. Πολλοί θεωρούν ότι οι σύγχρονες ρωσικές υπηρεσίες ασφαλείας βασίζονται ακόμη στις δομές, την φιλοσοφία και τις μεθόδους, που αναπτύχθηκαν, κατά την εποχή της КГБ.

1918 - 2026. Τα κράτη της Βαλτικής. Μοναδική αλλαγή, στην περιοχή της Πρωσίας, που, μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, κατακτήθηκε και ενσωματώθηκε, στην “Ε.Σ.Σ.Δ.”, ως περιοχή του Καλίνινγκραντ και από το 1991, ανήκει, στην Ρωσία. Ενδιάμεσα, από το 1939, η Λιθουανία, η Λετονία και η Εσθονία είχαν ενσωματωθεί, στην “Ε.Σ.Σ.Δ.”, για να ανεξαρτητοποιηθούν, το 1991, με την αυτοδιάλυση της “Σοβιετικής Ένωσης”.

1919. Σμύρνη. Άφιξη του ελληνικού εκστρατευτικού σώματος, στην πόλη.

20/7/1923. Μεξικό. Το σώμα του Πάντσο Βίλα έμεινε ακίνητο μέσα σε ένα αιματοβαμμένο αυτοκίνητο, σηματοδοτώντας το βίαιο τέλος μιας από τις πιο τρομακτικές και θρυλικές προσωπικότητες της Μεξικανικής Επανάστασης. Πριν από λίγο, ο Villa είχε ταξιδέψει στους δρόμους του Parral πιστεύοντας ότι οι κίνδυνοι του πολέμου ήταν τελικά πίσω του. Για χρόνια είχε επιβιώσει από επαναστάσεις, δολοφονίες, μάχες ιππικού, προδοσίες και εισβολές ενώ διοικούσε χιλιάδες πολεμιστές στο βόρειο Μεξικό. Το όνομά του έγινε παγκοσμίως γνωστό μέσα από ιστορίες τολμηρών επιδρομών, νικών στο πεδίο μάχης και τον βάναυσο πόλεμο στα σύνορα κατά τη διάρκεια του χάους της επανάστασης. Μάρτυρες τον περιέγραψαν ως χαρισματικό, ατρόμητο, απρόβλεπτο και μεγαλύτερο από τη ζωή - ένας άνθρωπος που πέρασε μέσα από πυροβολισμούς τόσο συχνά πίστευε ότι δεν θα μπορούσε ποτέ πραγματικά να σκοτωθεί

Αλλά η αναμονή που περίμενα στο Parral τελείωσε τα πάντα σε δευτερόλεπτα. Καθώς το αυτοκίνητο της Villa κινούνταν αργά στο δρόμο εκείνο το πρωί, κρυμμένοι ένοπλοι άνοιξαν πυρ από κοντά. Μάρτυρες αργότερα περιέγραψαν τις σφαίρες που διασχίζουν την ήσυχη πόλη καθώς οι πυροβολισμοί διαπέρασαν το όχημα σχεδόν αμέσως. Η επίθεση ήταν εντελώς καταστροφική. Ο Βίλα και αρκετοί άνδρες που ταξίδευαν με αυτό χτυπήθηκαν επανειλημμένα πριν μπορέσουν να αντιδράσουν ή να ξεφύγουν σωστά. Όταν σταμάτησαν οι πυροβολισμοί, ο άλλοτε φοβούμενος ηγέτης της επανάστασης έπεσε νεκρός μέσα στο αυτοκίνητο, το σώμα του γέμισε με σφαίρες καθώς οι έκπληκτοι άνθρωποι βγήκαν προσεκτικά έξω για να δουν τι είχε συμβεί. Η εικόνα του άψυχου σώματος του Πάντσο Βίλα γρήγορα εξαπλώθηκε μέσα από εφημερίδες και την ίδια την ιστορία - ο διάσημος διοικητής μουστακιού που κάποτε οδηγούσε τις κατηγορίες της ιπποσύνης μέσα από ερήμους και βουνά τώρα κείτεται ακίνητος κάτω από τη σκόνη και το αίμα μιας δολοφονίας στην άκρη του δρόμου.

Και ίσως αυτό είναι που κάνει ακόμα τις εικόνες του θανάτου του να φαίνονται τόσο στοιχειωμένες σήμερα - γιατί ο Panchoος Villa είχε επιβιώσει χρόνια πολέμου που κατέστρεψε ολόκληρους στρατούς και αναμόρφωσε το Μεξικό για πάντα, αλλά στο τέλος πέθανε όχι σε ένα πολιορκημένο πεδίο μάχης από στρατιώτες, αλλά ξαφνικά περιμένοντας ένας συνηθισμένος δρόμος καθώς η επανάσταση είχε ήδη αρχίσει να σβήνει στη μνήμη. Το σώμα που αναπαύεται μέσα σε αυτό το τεμαχισμένο αυτοκίνητο έγινε κάτι παραπάνω από ο θάνατος ενός ανθρώπου. Συμβόλιζε το βίαιο τέλος μιας εποχής όπου επαναστάτες, εγκληματίες, στρατηγοί και θρύλοι διέσχιζαν το Μεξικό κάτω από καπνό, πυροβολισμούς και την κατάρρευση του παλιού κόσμου γύρω τους.

1929. Τα πολιτιστικά σύνορα της Γερμανίας.

1945. Οι εδαφικές απώλειες της Γερμανίας, μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

1941 - 1945. Ήπειρος, Ελλάδα. Στην διάρκεια της ιταλικής Κατοχής, η μειονότητα των Τσάμηδων Αλβανών μουσουλμάνων κατοίκων της περιοχής, συνεργάστηκαν, με τους Ιταλούς και τους Γερμανούς κατακτητές, με στόχο την εξαφάνιση και την εξόντωση του ελληνικού χριστιανικού πληθυσμού, με ηγέτες τους αδελφούς Nuri και Mazhar Dino, με στόχο την δημιουργία της Μεγάλης Αλβανίας., με εκτεταμένες εκκαθαρίσεις, στην Θεσπρωτία. Μετά την προσχώρηση της Ιταλίας, στο πλευρό των Συμμάχων, το 1943, πολέμησαν, στο πλευρό της γερμανικής Μεραρχίας Edelweiss, σε συνδυασμένες και ενωμένες στρατιωτικές επιχειρήσεις, στοχεύοντας, στα χωριά και τις κωμοπόλεις, που βοηθούσαν την ελληνική Αντίσταση.

Ενα γερμανικό στρατιωτικό έγγραφο, που αποκαλύφθηκε, από τον καθηγητή Θανάση Γκοντοβό, στο πανεπιστήμιο των Ιωαννίνων, φανέρωσε, από τα γερμανικά αρχεία, ότι ο Mazhar Dino, ως πρόεδρος Αλβανικού Εθνικού Συμβουλίου της Τσαμουριάς τοποθετήθηκε, με επίσημη εντολή, ως διοικητής μιας αλβανικής ομάδας, που λειτουργούσε, στην υπηρεσία των Γερμανών. Οι Γερμανοί στρατιωτικοί διοικητές τους παρείχαν πλήρη υποστήριξη, με την παρουσία Γερμανού αξιωματικού, κατά την διάρκεια των συλλήψεων και των εκτελέσεων Ελλήνων ηγετικών προσωπικοτήτων, στην Παραμυθιά.

Η πιο χαρακτηριστική καταδικαστική απόδειξη, που ανακάλυψε ο Θανάσης Γκοντοβός, είναι ότι οι σφαγές των πολιτών, στην Παραμυθιά, έγιναν, με βάση λίστες δολοφονιών, που συντάχθηκαν, αυτοπροσώπως, από την ηγεσία των Τσάμηδων και όχι, από τους Γερμανούς, που δεν έδρασαν μόνοι τους. Οι εκτελέσεις, που πραγματοποιήθηκαν ήσαν κοινή στρατιωτική επιχείρηση των Αλβανών και των Γερμανών.

Μετά την φυγή των Γερμανών, τον Σεπτέμβριο του 1944, ο ΕΔΕΣ του στρατηγού Ναπολέοντα Ζερβα, εκδίωξε, μαζικά, τον πληθυσμό των Τσάμηδων, στην Αλβανία και τον Μάιο του 1945, το Ειδικό Δικαστήριο Δωσίλογων καταδίκασε 1.930 Τσάμηδες, σε θάνατο, για εγκλήματα πολέμου, που διαπράχθηκαν, στην Κατοχήκαι η ελληνική κυβέρνηση δήμευσε τις περιουσίες τους, στις αρχές της δεκαετίας του 1950, μοιράζοντας τες, στους εντόπιους Ελληνες κατοίκους και στους εποίκους.

Σήμερα, οι απόγονοι των Τσάμηδων αρνούνται ότι οι πρόγονοί τους συνεργάστηκαν, με τους κατακτητές και ζητούν αποζημιώσεις, για τις δημευθείσες περιουσίες και επηρεάζουν την εσωτερική πολιτική ζωή, στην Αλβανία.

1946 - 1949. Θεσσαλονίκη. Ο Χρόνης Μίσιος, «οι Λαϊκοί Εκδικητές» και ο ΔΣΕ.

Αρθρογραφία Σάκης Μουμτζής 24.05.2026

Οι κομματικές οργανώσεις του ΚΚΕ στη Θεσσαλονίκη, από τα μέσα του 1946, άρχισαν να έχουν σημαντικά προβλήματα στην πολιτική τους λειτουργία, γεγονός που επιτάθηκε σημαντικά καθ όλο το 1947, όταν το Κόμμα βρισκόταν σε μια ερμαφρόδιτη κατάσταση ως προς τη νόμιμη λειτουργία του. Ήταν νόμιμο, όμως τα μέλη του τελούσαν υπό διωγμό, κυρίως για τα όσα είχαν διαπράξει κατά την Κατοχή και στη συνέχεια με τη συγκρότηση των ανταρτοομάδων στα βουνά και τη Στενή Αυτοάμυνα και Μαζική Αυτοάμυνα στα αστικά κέντρα. Στη Θεσσαλονίκη οι διωκτικές αρχές οργανώθηκαν άριστα το 1945 και, μέσω ενός δικτύου πληροφοριοδοτών, μπορούσαν να ελέγχουν τις κινήσεις των κομμουνιστών. Στην εξάρθρωση των κομματικών οργανώσεων και των ένοπλων πυρήνων συνέβαλε και η χαλαρότητα στην επαγρύπνηση και στους συνωμοτικούς κανόνες, όπως διαπίστωνε ο Μάρκος Βαφειάδης σε έκθεσή του προς το μέλος του Πολιτικού Γραφείου Βασίλη Μπαρτζιώτα. Κατονομάζει δε ως υπεύθυνο τον Μήτσο Βατουσιανό.Στα τέλη του 1947 την καθοδήγηση της Κ.Ο.Θ του ΚΚΕ την έχει αναλάβει ο Αρίστος Βασιλειάδης, μέλος της Κεντρικής Επιτροπής. Τον Μάρτιο του 1948 συνελήφθη και λίγο αργότερα καταδικάστηκε σε θάνατο και εκτελέστηκε. Ήταν ένα από τα πολλά μέλη της Κ.Ε. που έχασαν τη ζωή τους κατά τον Εμφύλιο πόλεμο.

Εν τω μεταξύ, μέσα σε αυτή τη ζοφερή κατάσταση, τα κομματικά μέλη καλούνταν να υλοποιήσουν τις αποφάσεις της Τρίτης Ολομέλειας (Σεπτέμβριος 1947) η οποία, πέραν όλων των άλλων καθηκόντων, έβαζε προτεραιότητα στο ζήτημα της στρατολογίας και της δημιουργίας του ΔΣΕ των πόλεων. Έτσι συγκροτήθηκαν οι ομάδες των «Λαϊκών Εκδικητών», αμέσως μετά την Τρίτη Ολομέλεια, κατά τα τέλη του Σεπτεμβρίου 1947. Την οργάνωσή τους ανέλαβε ο Κύπριος Γιαννάκης Δρουσιώτης, γεωπόνος στο επάγγελμα, παλιός Επονίτης. Δεν ήταν λίγοι οι Κύπριοι κομμουνιστές που πολέμησαν στις τάξεις του ΔΣΕ, μεταξύ των οποίων ήταν και οι γονείς του μετέπειτα προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Γιώργου Βασιλείου. Ο Βασίλης και η Φωφώ Βασιλείου ανέβηκαν στον Γράμμο στις αρχές του 1949 και στη συνέχεια πέρασαν στις λαϊκές δημοκρατίες. Ως γνωστόν, το 1948-1949 η θέση του ΚΚΕ ήταν υπέρ της Ένωσης της Κύπρου με μια Ελλάδα που θα γινόταν σοσιαλιστική μετά τη λήξη του Εμφυλίου πολέμου, ενώ αυτό το γεγονός θα αποτελούσε και πλήγμα στον βρετανικό ιμπεριαλισμό.

Οι «Λαϊκοί Εκδικητές» είχαν την κλασική οργανωτική διάρθρωση. Ανατολική, κεντρική και δυτική Θεσσαλονίκη. Όλοι τους ήταν ηλικιακά μεταξύ 17-24 ετών. Ο Χρόνης Μίσιος, στα 17 του χρόνια, δραστηριοποιήθηκε στον ανατολικό τομέα. Κατά την Κατοχή, στη Βέροια, ήταν σύνδεσμος στο 16ο Σύνταγμα του ΕΛΑΣ. Οι στόχοι των «Λαϊκών Εκδικητών» ήταν η δολοφονία εθνικοφρόνων, συνεργατών των διωκτικών αρχών, κατοχικών δωσιλόγων και όποιους άλλους θα τους υποδείκνυε η καθοδήγησή τους. Τελικά η δράση τους έληξε άδοξα καθώς περιορίστηκε στην αναγραφή συνθημάτων και στη ρίψη προκηρύξεων. Η Γενική Ασφάλεια είχε εισχωρήσει στην οργάνωση, κάτι που έγινε αντιληπτό από τον Δρουσιώτη και στις αρχές του 1948 η καθοδήγηση διέλυσε τους πυρήνες της οργάνωσης. Όμως τα μέλη της είχαν ήδη γίνει γνωστά στην Ασφάλεια, μέσω του πληροφοριοδότη, και άρχισαν αμέσως οι συλλήψεις, καθώς ουδείς προνόησε για τη διαφυγή τους στο βουνό, εγχείρημα που παρουσίαζε δυσκολίες το 1948. Μεταξύ των συλληφθέντων ήταν και ο Γιαννάκης Δρουσιώτης.

Η δίκη του «Λαϊκού Εκδικητή» διεξήχθη από τις 21 ως τις 28 Σεπτεμβρίου 1948, μια περίοδο που στα βουνά έπεφταν κορμιά. Η πίεση που ασκούνταν στους στρατοδίκες για θανατικές καταδίκες ήταν μεγάλη, κυρίως από αξιωματικούς που είχαν χάσει συγγενικά τους πρόσωπα στα πεδία των μαχών, όπως και από τους οικείους φονευθέντων απλών φαντάρων. Το Στρατοδικείο μοίρασε θανατικές καταδίκες, όμως καμιά δεν εκτελέστηκε. Ο μεν Δρουσιώτης, ως Κύπριος, είχε βρετανικό διαβατήριο και οι θανατικές ποινές των υπολοίπων ανεστάλησαν λόγω του νεαρού της ηλικίας τους. Η αναστολή των εκτελέσεων έγινε με απόφαση του ίδιου του υπουργού Δικαιοσύνης στις 4 Οκτωβρίου 1948.

Με τη συγκεκριμένη δίκη και την άδοξη κατάληξη των «Λαϊκών Εκδικητών», το Γενικό Αρχηγείο του ΔΣΕ αντιλήφθηκε πως οποιαδήποτε προσπάθεια να στηθεί αντάρτικο πόλης στη Θεσσαλονίκη από ντόπια κομματικά μέλη, ήταν καταδικασμένη σε αποτυχία. Δεν ήταν μόνον η άριστη δικτύωση των διωκτικών αρχών, ήταν πρωτίστως η πολιτική απομόνωση των κομμουνιστών από την κοινωνία της πόλης. Κανένα αντάρτικο σε αστικό χώρο δεν πετυχαίνει, αν δεν τυγχάνει της υποστήριξης μιας σημαντικής μερίδας του πληθυσμού. Έτσι, το Γ.Α. του ΔΣΕ αποφάσισε την ένοπλη δράση στη Θεσσαλονίκη θα την έφερναν σε πέρας ομάδες ανταρτών—σαμποτέρ που θα ερχόταν κυρίως, μέσω Χαλκιδικής, από το βουνό. Και αυτή η προσπάθεια, παρά τις κάποιες αρχικές επιτυχίες, δεν είχε ουσιαστικά αποτελέσματα και τελικά και αυτά τα δίκτυα εξαρθρώθηκαν, καθώς τους σαμποτέρ από το βουνό τους περίμεναν στα ραντεβού υποδοχής ή στις γιάφκες, άνδρες των διωκτικών αρχών.

1947. Από την καλοκαιρινή περιοδεία του Εθνικού Θεάτρου. Οι Χριστόφορος Νέζερ, Μελίνα Μερκούρη, Δημήτρης Χορν και Μαίρη Αρώνη με άγνωστης ταυτότητας αξιωματικό.

1960 (δεκαετία). Ανδρέας Παπανδρέου.

1954. Αθήνα. Παίζεται το θεατρικό έργο του William Shakespeare "Romeo and Juliet" [Ρωμαίος και Ιουλιέτα].

Από τις δοκιμές της παράστασης. Πάνω : Χρήστος Τσαγανέας, Γιώργος Δαμασιώτης, Ανδρέας Ζησιμάτος, Λιάκος Χριστογιαννόπουλος, Ιορδάνης Μαρίνος, Έλλη Ξανθάκη, Γιώργος Ρώης, Θεόδωρος Έξαρχος, Γιώργος Μετσόλης, Νίκος Καζής. Κάτω : Βασίλης Διαμαντόπουλος, Άννα Συνοδινού, Νίκος Χατζίσκος, Χριστίνα Καλογερίκου, Μήτσος Λυγίζος.

1966 - 1976. Η “Πολιτιστική Επανάσταση”, στην Κίνα του Μάο

Την 1η Οκτωβρίου 1949, ο Μάο Τσετούνγκ, ηγέτης του Κομμουνιστικού Κόμματος ανακήρυξε το πολίτευμα της Κίνας σε Λαϊκή Δημοκρατία. Μετά το 1956 και την αποσταλινοποίηση στη Σοβιετική Ένωση, η Κίνα άρχισε να διαχωρίζει τις θέσεις της από τη μεγάλη σύμμαχό της και μέχρι το 1963 είχε επέλθει οριστική ρήξη με εκατέρωθεν κατηγορίες για ταξική συνθηκολόγηση, εγκατάλειψη της επανάστασης και συμφιλίωση με τον ιμπεριαλισμό. Από τις χώρες του κομμουνιστικού συνασπισμού, μόνο η μικρή Αλβανία του Εμβέρ Χότζα στάθηκε στο πλευρό της Κίνας.

Το 1958 το Κόμμα αποφάσισε την έναρξη του Μεγάλου Άλματος προς τα Εμπρός και όλοι οι πολίτες ωθήθηκαν να συμβάλουν στον αγώνα για την αύξηση της παραγωγής χάλυβα. Το αποτέλεσμα ήταν μια τεράστια οικονομική καταστροφή, που προκάλεσε πολλά εκατομμύρια θανάτους από πείνα και έφερε τη χώρα αρκετά χρόνια πίσω. Φυσικά το πρόγραμμα αυτό εγκαταλείφθηκε, αλλά οι συνέπειες της αποτυχίας του ήταν τεράστιες.

Από τον Οκτώβριο 1965, όταν τα μέλη της Κ.Ε. του ΚΚ Κίνας απορρίπτουν τις θέσεις του, ο πρόεδρος Μάο εγκαταλείπει το Πεκίνο και εγκαθίσταται στη Σαγκάη. Εκεί συμμαχεί με τον υπουργό Άμυνας στρατάρχη Λιν Πιάο και εξαπολύουν φραστική επίθεση κατά της κομματικής ηγεσίας του Πεκίνου.

Στις 4 Μαΐου 1965 ο Μάο, η σύζυγός του Τσιάνγκ Τσινγκ, ο Λιν Πιάο και άλλα στελέχη, παίρνουν μέρος στην διευρυμένη συνεδρίαση του Πολιτικού Γραφείου του Κόμματος και σε διάστημα ενός μηνός διαμορφώνουν την νέα ιδεολογικοπολιτική πολιτική της Κίνας, που είναι έγινε γνωστή ως η Μεγάλη Προλεταριακή Πολιτιστική Επανάσταση. Για την επιτυχία του εγχειρήματος αυτού ο Μάο στηρίζεται σε δυο μοχλούς: το στρατό και την νεολαία, με στόχο να δημιουργηθεί ένα μεγάλο και μαζικό κίνημα υπό την καθοδήγησή του.

Η πρώτη κίνηση των Μάο-Λιν Πιάο ήταν να εκχωρήσουν στο στρατό ευρείες αρμοδιότητες σε πολιτισμικά και εκπαιδευτικά θέματα και να ανακηρύξουν τις ένοπλες δυνάμεις ως το ‘Μεγάλο Σχολείο του Λαού. Αμέσως μετά, με πρώτο ένα γυμνάσιο του Πεκίνου, δημιουργείται το νεανικό κίνημα των ‘Ερυθροφρουρών’ {Ερυθροφρουροί είναι όρος που χρησιμοποιήθηκε από τους μπολσεβίκους της Ρωσίας του 1917, για να χαρακτηρίσει τους προλετάριους που συμμετείχαν στην επανάσταση}, που εξαπλώνεται αστραπιαία σε όλα τα σχολεία και τα πανεπιστήμια της χώρας.

Στο τέλος του Μαΐου ’66, ο Μάο ίδρυσε την ‘Ομάδα της Κ.Ε. του Κ.Κ. Κίνας για την Πολιτιστική Επανάσταση’. Με αυτήν την κίνηση κατέλυσε στην πράξη τόσο το Πολιτικό Γραφείο όσο και την Κεντρική Επιτροπή του κόμματος και ουσιαστικά γίνεται ο πανίσχυρος ηγέτης του κόμματος και της χώρας. Στην προσπάθειά του έχει και την διστακτική υποστήριξη του μετριοπαθούς πρωθυπουργού Τσου Ενλάι.

Αμέσως, μετά, καθαιρούνται ο δήμαρχος του Πεκίνου και δεκάδες κομματικά και διοικητικά στελέχη της πρωτεύουσας. Ομάδες εργασίας στέλνονται στις πόλεις για να εκκαθαρίσουν, τις τοπικές κομματικές οργανώσεις, τα πανεπιστήμια, τον τύπο, τα σχολεία και κάθε δημόσιο οργανισμό από ‘αντικομματικά’ και “ρεβιζιονιστικά” στοιχεία.

Στο Πεκίνο και στις άλλες πόλεις, κάνει την εμφάνισή του ένα νέο μέσο επικοινωνίας, από τα σύμβολα της Πολιτιστικής Επανάστασης : Η Εφημερίδα Τοίχου, στην οποία γράφονται τα πάντα, από συνθήματα, καταγγελίες, κατά των κομματικών εχθρών και των ρεβιζιονιστών, αλλά και απόψεις αντίθετες, προς το επαναστατικό ρεύμα, που επικρατεί, παντού, ακόμη και κατά του ίδιου του “ιερού προσώπου” του Μάο.

Στο Πανεπιστήμιο του Πεκίνου, τα μαθήματα διακόπτονται, οι καθηγητές συλλαμβάνονται, από μαθητές και διαπομπεύονται, στους δρόμους, φορώντας ψηλό κωνικό χάρτινο καπέλο, από εφημερίδα και κρεμώντας, στο στήθος τους, την επιγραφή :

«Είμαι διανοούμενος, εχθρός του λαού και του κόμματος».

Το ίδιο συμβαίνει και με τα σχολεία, που κλείνουν, επ’ αόριστον και οι μαθητές προσχωρούν, μαζικά, στους ερυθροφρουρούς, που αποτελούνται, πλέον, κατά 40%, από νέα παιδιά (οι υπόλοιποι προέρχονται, αυστηρά, μόνο, από τις τάξεις των εργατών, των αγροτών, του στρατού και του κόμματος), που γυρίζουν, στους δρόμους των πόλεων, φορώντας ένα κόκκινο περιβραχιόνιο και κρατούν το κόκκινο βιβλιαράκι, με τις σκέψεις του Μάο, φωνάζοντας συνθήματα, κατά πάντων.

Στόχος των ερυθροφρουρών είναι η πάταξη των τεσσάρων παλαιών : παλιές ιδέες, παλιός πολιτισμός, παλιές συνήθειες και παλιές παραδόσεις. Τα πανεπιστήμια οφείλουν να αποτινάξουν τον ζυγό των διανοουμένων και να ανοίξουν τις πύλες τους, στα επαναστατημένα παιδιά των εργατών, των αγροτών και των στρατιωτών.

Τα παιδιά αυτά φθάνουν, σε ακρότητες, απαγορεύουν, στα μαγαζιά να πουλάνε δυτικά ρούχα και στους κουρείς να κόβουν τα μαλλιά των πελατών, με τον δυτικό τρόπο. Ακόμη, οι γυναίκες, που έχουν κάνει περμανάντ, καλούνται να ισιώσουν τα μαλλιά τους. Απαγορεύονται, αυστηρά, τα οινοπνευματώδη ποτά, τα είδη καπνιστού, αρώματα, καλλυντικά, το μασάζ, το μανικιούρ, το πεντικιούρ, η χρήση ταξί (ιδίως, αυτών, που σέρνουν κούληδες), η πρώτη θέση, στα τρένα, ακόμη και η διακόσμηση του σπιτιού, με άνθη και αντίκες. Τα βιβλιοπωλεία προσφέρουν, μόνον, έργα που έχουν σχέση, με την Σκέψη του Μάο και όλα τα άλλα πρέπει να καούν. Οι ξένες μορφές κλασσικής τέχνης, μπαλέτο, θέατρο, όπερα, μουσική, γλυπτική, ζωγραφική και άλλα, υποβάλλονται, σε επαναστατικό μετασχηματισμό (ό,τι κι αν σημαίνει αυτό!).

Οι Ερυθροφρουροί έχουν φανατιστεί, σε σημείο παροξυσμού και συχνά, φθάνουν, σε ακρότητες. Παιδιά καταγγέλλουν τους γονείς τους, μαθητές τους δασκάλους τους, άλλοι εισβάλλουν, σε σπίτια και πετάνε, στον δρόμο, καλλυντικά και ό,τι θυμίζει δυτικό τρόπο ζωής. Με σύνθημα «Καταστρέψτε τον παλιό κόσμο και δημιουργήστε τον νέο», κάνουν επιθέσεις, επί δικαίων και αδίκων, πανεπιστημίων, πνευματικών ιδρυμάτων, ναών, μουσείων (που φιλοξενούν κειμήλια του αστικού παρελθόντος) και αρχαίων πολιτιστικών μνημείων της χώρας, ως εκφυλιστικά, εξευτελίζουν καθηγητές, συγγραφείς και διανοούμενους, διαπομπεύουν, βασανίζουν, ακόμη και δολοφονούν, κάθε υποτιθέμενο αντίπαλο, ή “αντικοινωνικό στοιχείο”. Γιατροί υποχρεώνονται να φορέσουν, στο στήθος, επιγραφές (που τις γράφουν οι ίδιοι) «είμαι σκυλάκι της μπουρζουαζίας», ή «Είμαι αστός διανοούμενος» και πολλά άλλα, που βυθίζουν την χώρα, στην αναρχία και το χάος.

Η ξένη λογοτεχνία και τέχνη εξοβελίζονται : Η Άννα Καρένινα του Τολστόι έχει ρεβιζιονιστική οπτική, ο Σαίξπηρ εκπροσωπεί την ιδεολογία των εκμεταλλευτών, ο Μπαλζάκ είναι γελοίος, η Κάρμεν του Μπιζέ διαδίδει το σεξ, η Ενάτη Συμφωνία του Μπετόβεν διαφημίζει τον αστικό έρωτα και πάει λέγοντας.

Στις 29 Αυγούστου, Ερυθροφρουροί πολιορκούν την σοβιετική πρεσβεία και κακοποιούν διπλωμάτες της Ανατολικής Γερμανίας. Οι νεαροί αλλάζουν, ακόμη και το όνομα της οδού της πρεσβείας της “Ε.Σ.Σ.Δ.”, σε «πάλης, ενάντια, στον ρεβιζιονισμό» Την επόμενη ημέρα, 17 σοβιετικές μεραρχίες παρατάσσονται, κατά μήκος των συνόρων.

Από την 1η Δεκεμβρίου, εντείνεται η εκστρατεία των νεαρών Ερυθροφρουρών, κατά της μπουρζουαζίας, των ρεβιζιονιστών και των διεφθαρμένων, από τον δυτικό τρόπο ζωής. Στο πλαίσιο των εσωκομματικών εκκαθαρίσεων, αναστέλλεται, ακόμη και η κυκλοφορία της εφημερίδας του κόμματος “Λαϊκή Ημερησία”.

Παράλληλα, εντείνεται η προσωπολατρία του Μάο, που αποκαλείται, ως «η μεγαλύτερη ιδιοφυΐα της εποχής μας, ο ηγέτης του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος, η πιο μεγάλη αλήθεια από καταβολής κόσμου», το, δε, κόκκινο βιβλιαράκι, με τις «Σκέψεις του Μάο» είναι, στην τσέπη όλων.

Ως τις 26 Νοέμβριου, οργανώνονται 8 μαζικές συγκεντρώσεις, στην πλατεία Τιεν Αν Μεν του Πεκίνου. Ο ίδιος ο Μάο επιθεωρεί εκατομμύρια Ερυθροφρουρών. Πάντως, υπήρξαν και ισχυρές αντιδράσεις, στις φανατικές αυτές εκδηλώσεις, από πολλά μέλη του κόμματος (οι Ερυθροφρουροί επιχειρούν να καταλάβουν τα, κατά τόπους, κομματικά γραφεία) και απλούς πολίτες και καταγράφηκαν πολύωρες και πολύνεκρες μάχες. Οι εφημερίδες έγραψαν ότι, μόνο, κατά τους τέσσερις τελευταίους μήνες του 1966, σημειώθηκαν 1788 αντεπαναστατικά επεισόδια.

Στις αρχές Δεκεμβρίου, συλλαμβάνεται μεγάλος αριθμός κυβερνητικών και κομματικών στελεχών. Όλοι αυτοί σύρονται, στο στάδιο της πόλης, ενώπιον 100.000 Ερυθροφρουρών, όπου τους απαγγέλλονται οι κατηγορίες της συνομωσίας, κατά του Μάο, προετοιμασίας στρατιωτικού κινήματος και συνεργασίας, με τον Σοβιετικό πρεσβευτή.

Ο θάνατός του Μάο, το 1976, τελείωσε και την «επανάσταση» και την εποχή του. Η Κίνα μπήκε, στην λεγόμενη «μεταμαοϊκή εποχή».

Οι θεωρίες του Μάο βρήκαν απήχηση, στην Δύση. Τις δεκαετίες του 1960 και του 1970 οι Μαοϊκές ομάδες, σε πολλά κομμουνιστικά κόμματα της Ευρώπης και της Λατινικής Αμερικής ήσαν τόσο ισχυρές, που, συχνά, κατάφερναν να τα διασπάσουν και να ιδρύσουν ένα νέο κόμμα. Σήμερα, ελάχιστη ισχύ έχουν, πια.

Ιανουάριος 1957. Αθήνα. Ο Γιάννης Γκιωνάκης γαμπρός, μαζί με την μητέρα του Νίνα, περιμένουν την μέλλουσα σύζυγό του Ζέτα.

1967. Ταλίν, Εσθονία. “Σοβιετική Ένωση”. Στo περίπτερο των λουλουδιών.

1967. Κόκκινη Πλατεία, Μόσχα. Σοβιετικοί στρατιώτες, με την Γαλλίδα τραγουδίστρια Mireille Mathieu.

22/5/1968. Γαλλία. Περισσότεροι, από 8.000.000 εργάτες και φοιτητές απεργούν. Την ίδια ημέρα, απαγορεύεται η επάνοδος του Daniel Cohn-Bendit, μετά, από μια ομιλία του, στην Δυτική Γερμανία.

1973. Ουλάν Μπατόρ. Μογγολία.

1978. Η μονή της Παναγίας Σουμελά.

1980 (δεκαετία). Γκντανσκ, Πολωνία. Ο Άντζεϊ Γκβιάζντα. Αρνήθηκε να καθίσει, στο Τραπέζι της Ιστορίας και κατηγόρησε τον ηγέτη της "Αλληλεγγύης", ως προδότη. Και μετά, εξαφανίστηκε...

Το 1989, η Πολωνία άλλαζε, για πάντα. Κομμουνιστές και αντικαθεστωτικοί κάθισαν, στο περίφημο «Στρογγυλό Τραπέζι», για να μοιράσουν την εξουσία. Όλοι οι μεγάλοι ηγέτες της αντιπολίτευσης ήσαν, εκεί. Όλοι, εκτός, από έναν. Ο Άντζεϊ Γκβιάζντα, ο άνθρωπος, που είχε συνιδρύσει το συνδικάτο «Αλληλεγγύη» και υπήρξε αντιπρόεδρός του, είπε ένα ηχηρό, ανεπίστρεπτο «ΟΧΙ».

Για πολλούς, υπήρξε θρύλος. Για άλλους, ένας δύστροπος ριζοσπάστης. Αλλά κανείς δεν μπορούσε να αγνοήσει την κατηγορία, που εκτόξευσε. Δημόσια, μπροστά, σε κάμερες και μικρόφωνα, αποκάλεσε τον Λεχ Βαλέσα, τον εθνικό ήρωα και πρόεδρο της «Αλληλεγγύης», προδότη των ιδανικών του Αυγούστου. Τον κατηγόρησε, για συνεργασία, με τις μυστικές υπηρεσίες του κομμουνιστικού καθεστώτος. Τον είπε πληρωμένο όργανο.

Οι άλλοι συνδικαλιστές έμειναν άναυδοι. Τον πίεσαν να σιωπήσει. «Η ιστορία χρειάζεται ενότητα, όχι σκοτεινές υποψίες», του ψιθύρισαν. «Το έθνος έχει ανάγκη, από μια καθαρή αφήγηση». Αλλά ο Γκβιάζντα δεν υποχώρησε. Είχε περάσει χρόνια, στις φυλακές του καθεστώτος. Ήξερε πώς λειτουργούσε το σύστημα. Και ήξερε ότι αυτό, που έλεγε, ήταν αλήθεια.

Αντί να διεκδικήσει μια υπουργική καρέκλα, ή μια βουλευτική έδρα, στην νέα Πολωνία, επέλεξε τον δικό του Γολγοθά. Έμεινε άνεργος, για χρόνια. Ο θρύλος της «Αλληλεγγύης» ζούσε, με την ελπίδα μιας τυχαίας πρόσληψης. Και τελικά, βρήκε δουλειά… ως ανειδίκευτος εργάτης, σε ένα εργοστάσιο.

Εκεί, ανάμεσα, σε βαριές μηχανές και ιμάντες μεταφοράς, πέρασε τα τελευταία χρόνια της ενεργού ζωής του. Οι πρώην σύντροφοί του τον απέφευγαν, στον δρόμο. Τα μέσα ενημέρωσης τον είχαν σβήσει, από τη μνήμη τους. Μια ολόκληρη χώρα προχωρούσε μπροστά, χτίζοντας τον μύθο της.

2023. Κροατία. Η οπίσθια όψη των νομισμάτων του ευρώ.

2026. Βουλγαρία. Η οπίσθια όψη των νομισμάτων του ευρώ.

2026. Νοτιοδυτικά Βαλκάνια. Η ποσοστιαία κατανομή του αλβανικού πληθυσμού.

5/2026. Σκίτσο, στο ρωσικό «Κροκοντίλ», με τον Βλαντιμίρ Πούτιν να κινεί τα στρατιωτάκια.

21/5/2026. Αθήνα. Ο Αλέξανδρος Γιωτόπουλος, 82 χρονών, πλέον, αποφυλακίστηκε, μετά, από, σχεδόν, 24 έτη, στην φυλακή και επιστρέφει, στο σπίτι του, αλλά ο εισαγγελέας Τζαβέλλας καραδοκεί, για να εκτελέσει τις επιθυμίες του Μητσοτακαίικου, να το κλείσει, πάλι, στην φυλακή…