1750 πΧ. (Π.Κ.Χ.) - 1060 π.Χ. (Π.Κ.Χ.). Η χρονική περιοδολόγηση του Μυκηναϊκού Κόσμου.
Ο αχάτης της μάχης, από την Πύλο, θεωρείται, ως το ωραιότερο παράδειγμα της μινωικής, ή της μυκηναικής μικρογλυπτικής τέχνης, που έχει βρεθεί, έως τώρα.
Μια τριγωνική σύνθεση σχηματίζεται, από τα σώματα του νικητή πολεμιστή, του άμεσου αντιπάλου του και ενός πολεμιστή, που έχει, ήδη, πέσει, στο πεδίο της μάχης και κείτεται, μπροστά τους. Ο νικητής φέρει κάλυμμα, στην μέση και στα οπίσθια, ενώ ο αντίπαλός του και ο νεκρός πολεμιστής, κομμάτι, από ύφασμα, με μοτίβο, από μικρά τετράγωνα και κρόσια. Είναι εκπληκτικό το επίπεδο απόδοσης των λεπτομερειών, στα όπλα και την ενδυμασία, αλλά και η φυσιολογία των ανθρώπινων σωμάτων.
Από τον τάφο του Γρύπα πολεμιστή, στην Πύλο (1630 π.Χ. - 1450 π.Χ.).
Εκτίθεται, προσωρινά, στο Εθνικό αρχαιολογικό μουσείο, ως τμήμα της έκθεσης "Η Πύλος του Νέστορα".
Πύλος. Χτένι, με κυρτή λαβή Από τον τάφο του Γρύπα πολεμιστή.
Το χτένι είναι, σχεδόν πλήρες και αποτελείται, από δύο κομμάτια ελεφαντόδοντου, ενώ η λαβή στερεώνεται, στο στέλεχος με, γόμφο (σύνδεσμο).
Το οδοντωτό μέρος είναι τριγωνικό, με 49, τουλάχιστον, δόντια και η κυρτή λαβή ορθογώνια. Πρόκειται, για το ένα, από τα πέντε χτένια και άλλα αντικείμενα προσωπικής περιποίησης, που βρέθηκαν, στον τάφο του Γρύπα πολεμιστή. Η ταινία, με το φυλλοφόρο κλαδί, που σκαλίστηκε, στην επιφάνεια του ελεφάντινου στελέχους, είναι μοναδική, για μυκηναικό χτένι.
Η παρουσία του, στον τάφο, μπορεί να υποδηλώνει τελετουργικό χτένισμα των μαλλιών, κατά την προετοιμασία, για μάχη, όπως συνέβαινε, στην Σπάρτη, στην κλασική Ελλάδα.
Εθνικό αρχαιολογικό μουσείο" το βασίλειο της Πύλου".
Ο άνθρωπος, που ξανάφερε τον Νέστορα, στην ζωή.
Ο Piet de Jong ήταν αρχιτέκτονας, αρχαιολογικός σχεδιαστής και υδατογράφος, ολλανδικής καταγωγής αλλά μεγαλωμένος, στο Yorkshire. Ήλθε, στην Ελλάδα, μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και συνδέθηκε, με την British School at Athens. Εργάστηκε, αρχικά, στις ανασκαφές των Μυκηνών του Alan Wace και στην συνέχεια συνεργάστηκε, στενά, με τον Sir Arthur Evans, στην Κνωσό, όπου έκανε σχέδια, αναπαραστάσεις και αρχιτεκτονικές αποκαταστάσεις. Το 1923, έγινε ο πρώτος επίσημος αρχιτέκτονας της Βρετανικής Σχολής Αθηνών. Αργότερα, συνεργάστηκε, με πολλές, από τις σημαντικότερες ανασκαφές της Ελλάδας, μεταξύ άλλων, στην Αγορά των Αθηνών, στην Σπάρτη, στην Κόρινθο, στην Νεμέα, στην Κέα και κυρίως, στην Πύλο του Carl Blegen.
Στην Πύλο, η παρουσία του ήταν, ιδιαίτερα, σημαντική. Ο Blegen ανέσκαπτε το ανάκτορο του Νέστορα, στον Άνω Εγκλιανό, από το 1939 και ξανά, από το 1952, έως το 1969, και ο de Jong συμμετείχε, επί σειρά ετών, στην ομάδα. Τα αρχεία της Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών, στην Αθήνα, διατηρούν, σήμερα, ολόκληρη σειρά, με τις 86 υδατογραφίες του de Jong, από τις τοιχογραφίες της Πύλου, καθώς και σχέδια και αναπαραστάσεις της αρχιτεκτονικής.
Και εδώ, βρίσκεται το μεγάλο ενδιαφέρον του : δεν περιοριζόταν, στο να σχεδιάζει αυτό, που έβλεπε. Προσπαθούσε να ανασυνθέσει, με βάση τα αρχαιολογικά δεδομένα, πώς μπορεί να έμοιαζε ένας χώρος, όταν ήταν, ακόμη, σε χρήση. Έτσι, δημιουργήθηκαν οι περίφημες αναπαραστάσεις του Ανακτόρου του Νέστορα, του μεγάρου και ιδιαίτερα, της αίθουσας του θρόνου. Για την αίθουσα του θρόνου, μάλιστα, το 1956, είχε, ήδη, μελετήσει τα θραύσματα των τοιχογραφιών και δημιούργησε αναπαράσταση της ανατολικής πλευράς ,με τον περίφημο γρύπα και το λιοντάρι.
Υπάρχει, μάλιστα, μια πολύ όμορφη φράση του ίδιου του Carl Blegen, για τον de Jong : επαινούσε την «constructive imagination» του, δηλαδή την δημιουργική του φαντασία, επειδή μπορούσε να ξαναφέρει, στη ζωντανή αντίληψη, την ατμόσφαιρα των Μυκηναίων ηγεμόνων, που κατοικούσαν, στο ανάκτορο.
Αυτό είναι, που τον κάνει σημαντικό : ο de Jong δεν ήταν, απλώς, ένας εικονογράφος των ανασκαφών. Ήταν ο άνθρωπος, που μετέτρεπε τα αρχαιολογικά κατάλοιπα, σε εικόνα του χαμένου κόσμου, στον οποίο ανήκαν. Οι ανασκαφείς έβγαζαν, από το χώμα, τους τοίχους, τις τοιχογραφίες και τα αντικείμενα· εκείνος προσπαθούσε να τους δώσει, ξανά, χώρο, χρώμα και ζωή.
Και για την Πύλο, ειδικά, το έργο του είναι ανεκτίμητο, γιατί πολλές, από τις εικόνες, με τις οποίες εμείς, σήμερα, φανταζόμαστε το Ανάκτορο του Νέστορα περνούν, άμεσα, ή έμμεσα, μέσα, από την ματιά του de Jong. Τα αρχεία της Αμερικανικής Σχολής έχουν διασώσει αυτό το υλικό και είναι, πραγματικά, ένας μικρός θησαυρός.
Ο Περίφημος θησαυρός των Αηδονιών του Μυκηναϊκού νεκροταφείου αποτελείται, από 312 αριστουργήματα τέχνης.
Αποτελείται, από χρυσά δαχτυλίδια σφραγίδες, άλλα, από ήλεκτρο, στεατίτη, αμέθυστο και αχάτη. Επίσης, χρυσά κοσμήματα ενδυμασίας, χρυσές χάντρες, ημιπολύτιμους λίθους, φαγεντιανή, σφραγίδες, σε σχήμα σκαραβαίου, από αμέθυστο και πολλά άλλα, που χρονολογούνται, από το 1600-1500 πΧ. Δυστυχώς, οι κάτοικοι της περιοχής τα έβγαλαν στο εξωτερικό και ήσαν έτοιμα να εκποιηθούν, σε δημοπρασία, στην Αμερική.
Την τελευταία στιγμή, ειδοποιήθηκε το ελληνικό Δημόσιο, σταμάτησε η δημοπρασία και γύρισαν, πίσω..
Το χωριό των Αηδονιών βρίσκεται, δυτικότερα της Νεμέας και οι ανασκαφές έγιναν το 1978-1980.
Το περίφημο μαρμάρινο ειδώλιο του «Οινοχόου».
Πρόκειται, για ένα ανδρικό ειδώλιο της Πρωτοκυκλαδικής περιόδου, που απεικονίζει μια μορφή να κρατά ένα μικρό κύπελλο. Χρονολογείται, περίπου, στο 2700–2400/2300 π.Χ., κατά την Πρωτοκυκλαδική ΙΙ περίοδο και φυλάσσεται, στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, στην Αθήνα. Σε αντίθεση, με τα περισσότερα κυκλαδικά ειδώλια, τα οποία είναι επίπεδα και απεικονίζουν μορφές, με διπλωμένα χέρια, αυτό το σπάνιο έργο παρουσιάζει μια τρισδιάστατη καθιστή ανδρική μορφή, λαξευμένη, από ένα ενιαίο κομμάτι λευκού μαρμάρου.
Μυκηναϊκή τοιχογραφία, από την Τίρυνθα, 14ος αι. π.Χ.
Όπως και στον υπόλοιπο μυκηναϊκό κόσμο, οι ζωγράφοι στην Τίρυνθα εργάζονταν, για τον βασιλιά (14ος - 13ος αι. π.Χ.). Οι μεγάλων διαστάσεων τοιχογραφίες απεικονίζουν, συνήθως, θρησκευτικές τελετές και σκηνές κυνηγιού. Στις πρώτες, περιλαμβάνονται πομπές και το τελετουργικό άθλημα του ταυροκαθαψίου, όπου είναι εμφανής η επίδραση της μινωικής Κρήτης. Οι αγριόχοιροι, από τους χαυλιόδοντες των οποίων κατασκευάζονταν κράνη, αποτελούσαν αγαπημένο θήραμα της μυκηναϊκής άρχουσας τάξης, η οποία χρησιμοποιούσε άρματα, τόσο, στο κυνήγι, όσο και στην μάχη. Η συμμετοχή γυναικών, σε θρησκευτικές πομπές και κυνήγια, μαρτυρά την υψηλή τους θέση, στον μυκηναϊκό κόσμο. 4. Ένας πεζός συνοδός ακολουθεί τους κυνηγούς (1), οδηγώντας περισσότερα κυνηγόσκυλα. Από το μεταγενέστερο ανάκτορο της Τίρυνθας (Αρ. ευρετηρίου 5878 - 5882). Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών.
Μεχίτ, η Θεά της Λέαινας, από τον Ταφικό Κλινοστρόβιλο του Τουταγχαμών, περ. 1332–1323 π.Χ.
▫Ένα, από τα τρία υπέροχα τελετουργικά ανάκλιντρα, που ανακαλύφθηκαν, στον προθάλαμο του τάφου του Τουταγχαμών, αυτό το επιχρυσωμένο ξύλινο κρεβάτι έχει την μορφή δύο επιμήκων λιονταριών, που αντιπροσωπεύουν την θεά #Μεχίτ. Τα μάτια τους είναι λεπτεπίλεπτα ένθετα, με μπλε υαλόμαζα, ενώ το κεντρικό πάνελ φέρει τα προστατευτικά σύμβολα #Djed και #Ankh.
Συνδεδεμένη, με ισχυρές θεές, όπως η Αθώρ, η Σεχμέτ και η Ίσιδα, η Μεχίτ ανήκε, στον θεϊκό κόσμο της προστασίας και της ανανέωσης. Ο καναπές μπορεί να μετέφερε, συμβολικά, τον νεαρό βασιλιά, στο τελευταίο του ταξίδι, μεταφέροντάς τον, από το σκοτάδι του τάφου, προς την αιώνια ζωή.
Από τον Τάφο του Τουταγχαμών (KV62), Κοιλάδα των Βασιλέων, Δυτικές Θήβες. Τώρα, βρίσκεται, στο Μεγάλο Αιγυπτιακό Μουσείο.
Η ταφή των νεκρών, στην Μεσοποταμία, ήταν σεβαστή και υποχρεωτική, γιατί πίστευαν ότι η ψυχή του νεκρού μπορούσε να επιστρέψει, πίσω... σαν φάντασμα...
Η ταφή του νεκρού γινόταν, σε τάφο, τηρώντας ορισμένες τελετουργίες, για να διασφαλιστεί η μετάβαση της ψυχής του νεκρού, στον, κάτω, κόσμο και να αποτραπεί η επιστροφή της, για να στοιχειώσει τους ζωντανούς. Οι υγειονομικές ανησυχίες, κατά την αποβολή ενός νεκρού, ήταν δευτερεύουσας σημασίας, σε σχέση, με τις πνευματικές ανησυχίες. Τα φαντάσματα, στην Μεσοποταμία, αποτελούν σπουδαίο κεφάλαιο και συνδέθηκε, πρώτη φορά, με την πρόληψη, που χρονολογείται, από 6.500-4000 πΧ, με βάση τα κτερίσματα. Ο παλαιότερος, όμως, τάφος της περιοχής ανάγεται 60.000 χρόνια, πριν. Οι τελετουργίες τους είχαν στόχο να στείλουν τον νεκρό, στον άλλο κόσμο, με σεβασμό, και μετά, υπήρχε ο επίμονος φόβος ότι οι νεκροί μπορούσαν να επιστρέψουν.
Η επιστροφή της ψυχής τους γινόταν, με δύο τρόπους. Ή κατάφερνε να δραπετεύσει, από μόνη της, ή έπαιρνε άδεια, για να επιστρέψει, στους ζωντανούς, για να διορθώσει ένα λάθος, που είχε κάνει.
Επίσης, πίστευαν ότι, αν κάποιος νεκρός έμενε άταφος, ή ξεχασμένος, επέστρεφε, ως ανήσυχο πνεύμα, οπότε οι ιερείς κατέφευγαν, σε εξορκισμούς. Έτσι, πολύ σημαντική ήταν και η χρήση του Φυλακτού, που βλέπουμε, στην ανάρτηση.
Σελίδα, από ευαγγέλιο του 6ου αιώνα μ.Χ. γραμμένο, στην μεγαλογράμματη γραφή. Προέρχεται, από την Μονή της Αγίας Αικατερίνης του Σινά και σήμερα, βρίσκεται, στην Αγία Πετρούπολη Πηγή : Wikipedia.
Στην αρχαιότητα, μέχρι και τον 9ο αιώνα μ.Χ., η ελληνική γραφή ήταν μεγαλογράμματη. Όλα τα γράμματα ήσαν κεφαλαία και οι λέξεις δεν είχαν διαστήματα, μεταξύ τους.
Είναι ο ίδιος τρόπος γραφής, όπως εμφανίζεται, στις αρχαίες επιγραφές. Από την ελληνιστική εποχή και μετά, οι γραμματείς άρχισαν να χρησιμοποιούν, ένα λίγο διαφορετικό τρόπο γραφής των ελληνικών, από την συνηθισμένη μεγαλογράμματη.
Πεζά γράμματα, στην γραφή.
Αν και τα περισσότερα γράμματά τους, συνέχιζαν να είναι κεφαλαία, σε κάποιες περιπτώσεις, ήσαν, σε πιο απλή μορφή και έμοιαζαν πολύ, με τα σημερινά μικρά (πεζά) γράμματα. Τα γράμματα αυτά εμφανίζονταν, κυρίως, όταν κάποιoς έγραφε, γρήγορα. Σε μία τέτοια περίπτωση, είναι πιο εύκολο, για το χέρι, να κάνει μικρά, παρά μεγάλα γράμματα.
Απόσπασμα ελληνικού κειμένου μιας διαθήκης, σε πάπυρο, που βρέθηκε στην, Αίγυπτο. Αν και είναι γραμμένο, με την μεγαλογράμματη γραφή, κάποια γράμματα, όπως “α”, “ω”, “ε”, είναι πεζά. Χρονολογείται, μεταξύ 4ου και 7ου αιώνα μ.Χ.
Έτσι, σε ελληνικές ιδιωτικές επιστολές, που έχουν βρεθεί, σε πάπυρους, στην Αίγυπτο και χρονολογούνται, στην Ύστερη Ρωμαϊκή και Πρωτοβυζαντινή Εποχή (3ος-7ος αιώνας μ.Χ.), αν και η γραφή παραμένει μεγαλογράμματη, υπάρχουν και λέξεις, με πεζά γράμματα. Ωστόσο, την ίδια εποχή, σε επίσημα έγγραφα, βιβλία, επιγραφές, κ.ά., τα ελληνικά είναι, σχεδόν, πάντα στη μεγαλογράμματη γραφή. Αυτό άλλαξε, στις αρχές του 9ου αιώνα μ.Χ. Τότε, έχουμε, για πρώτη φορά, ελληνικά βιβλία, τα οποία είναι γραμμένα, αποκλειστικά, στην μικρογράμματη γραφή.
Το παλαιότερο είναι το λεγόμενο “Ευαγγέλιο του Ουσπένσκυ“, το οποίο χρονολογείται, το 835 και βρίσκεται, σήμερα, στην Αγία Πετρούπολη. Έχει διασωθεί το όνομα του γραφέα, που ήταν ο μοναχός Νικόλαος ο Κυδωνιέας. Η πατρίδα του ήταν η Κυδωνία, τα σημερινά Χανιά.
Υιοθέτηση της μικρογράμματης γραφής.
Το “Ευαγγέλιο του Ουσπένσκυ” θεωρείται έργο της Μονής, στην Κωνσταντινούπολη, η οποία ήταν σημαντικό κέντρο παραγωγής βιβλίων της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Εκεί, όπως και σε άλλα μοναστήρια, γινόταν η αντιγραφή αρχαίων ελληνικών έργων, παράλληλα, με την παραγωγή θρησκευτικών βιβλίων.
Όλα ήσαν χειρόγραφα, καθώς η τυπογραφία δεν είχε, ακόμη, εφευρεθεί Φαίνεται ότι την εποχή εκείνη υιοθετήθηκε, επίσημα, η μικρογράμματη γραφή, στην συγγραφή βιβλίων, αντί για την μεγαλογράμματη.
Πλεονεκτήματα.
Με τον τρόπο αυτό, η παραγωγή των βιβλίων αυξήθηκε πολύ, αφού ένας γραφέας χρειαζόταν λιγότερο χρόνο να τελειώσει τα κείμενα, χρησιμοποιώντας πεζά γράμματα, αντί για κεφαλαία. Ακόμη, πιο σημαντικό ήταν ότι αυτός ο τρόπος γραφής χρειαζόταν λιγότερο χώρο. Στα βυζαντινά χρόνια, τα φύλλα των βιβλίων ήσαν, από περγαμηνή, ένα, ιδιαίτερα, ακριβό υλικό.
Ο περιορισμός των σελίδων, χάρη, στην μικρογράμματη γραφή, δεν σημαίνει ότι τα βιβλία έγιναν διαθέσιμα, στον καθένα. Όμως, έγιναν πιο κοινά, σε σχέση,;με τις προηγούμενες περιόδους, όπου, μόνον ελάχιστοι πλούσιοι αριστοκράτες είχαν τη δυνατότητα να τα αγοράσουν. Τέλος, όταν υιοθετήθηκε η μικρογράμματη γραφή, ήταν πιο εύκολο, για τους αντιγραφείς των αρχαιοελληνικών έργων γραμματείας, να γράψουν σχόλια, κατευθείαν, πάνω, στο κείμενο. Με τον τρόπο αυτό, διασώθηκαν πολλά αρχαία φιλολογικά έργα, που, ενδεχομένως, να είχαν χαθεί, αν δεν υπήρχε η καινοτομία της μικρογράμματης γραφής. Ο νέος τρόπος γραφής υιοθετήθηκε, επίσημα και από την διοίκηση, αφού χρησιμοποιούνταν, για τα επίσημα έγγραφα. Το αποτέλεσμα ήταν η γραφή, με μεγάλα γράμματα, να περάσει,στο περιθώριο..
Τα λιθανάγλυφα της Αρχαίας Αλυζίας, στην Αιτωλοακαρνανία.
Βρίσκονται σκαλισμένα, απευθείας, σε κάθετο βράχο, στην οχύρωση του Καστριού, κοντά, στο Αρχοντοχώρι και την Κανδήλα Αιτωλοακαρνανίας. Εντοπίζονται, ακριβώς, στην πύλη εισόδου της αρχαίας αμυντικής οχύρωσης της πόλης. Απεικονίζουν σημαντικές μορφές της ελληνικής μυθολογίας και θεότητες, όπως τον Δία, ή τον Άρη, την Αθηνά, τον Ερμή, τον Ασκληπιό και την Υγεία. Σύμφωνα, με εκτιμήσεις και μελετητές, η τεχνοτροπία τους παραπέμπει, σε έργα υψηλής τέχνης, ενώ υπάρχουν αναφορές, που τα συνδέουν πιθανώς, με τον σπουδαίο γλύπτη Λύσιππο, αν και δεν υπάρχει οριστική επιβεβαίωση, για τον δημιουργό, ή την ακριβή χρονολογία τους.
Αρκετές φορές έχουμε ακούσει, για τον πολιτισμό των Βιλανόβα. Ας δούμε μερικά στοιχεία.
Τα πρώτα ευρήματα του πολυτισμού των Βιλανόβα ανακαλύφθηκαν 12 χιλιόμετρα, νότια ανατολικά της σημερινής πόλης Μπολόνια. Οι λακκοειδείς τάφοι, που βρέθηκαν, ήσαν άθικτοι και περιείχαν ταφικά αγγεία. Η στάχτη των νεκρών έμπαινε, μετά την καύση του σώματος και οι τάφοι τους ήταν όμοιοι με τις Καλύβες, που ζούσαν, καθημερινά. Οι διακοσμήσεις των αγγείων ήσαν μαίανδροι, σβάστικες, ενώ την στάχτη συνόδευαν καρφίτσες, ξυραφάκια, δαχτυλίδια. Αυτή η πρώτη φάση του πολιτισμού τους διήρκεσε, από το 960-720 πΧ.
Η, μετέπειτα, φάση δείχνει εξάρτηση, από την ελληνική τέχνη, τα αντικείμενα είναι, από γυαλί, υπάρχουν περιδέραια, πανοπλίες, σέλες αλόγων. Άλλο πολιτιστικό στοιχείο είναι ο διαχωρισμός τάφων, σε ανώτερες και κατώτερες τάξεις. Επίσης, τώρα, γίνεται ταφή και όχι καύση και η νέα περίοδος διαρκεί, μέχρι το 540 πΧ . Η μεταλλουργική τέχνη αποκτά ποιότητα, τα εργαλεία, στους τάφους, δείχνουν την πίστη τους στην, μετά θάνατον, ζωή. Έτσι, εμπλουτίζονται τα ταφικά κτερίσματα, όπου οι άνδρες θάπτονται, με όπλα και ολόκληρες πανοπλίες, ενώ οι γυναίκες, με εργαλεία της υφαντικής τέχνης.
Παράλληλα, οι κάτοικοι της Βιλανόβα αναπτύσουν εμπόριο, με περιοχές των Βαλκανίων και την Σαρδηνία, που είχε, σαν αποτέλεσμα, να αντιγράφουν την ελληνική μεταλλουργία και κεραμική.
Στα σπίτια τους, βρέθηκαν, επίσης, μεγάλα αγγεία, για την φύλαξη και αποθήκευση τροφίμων. Τα αγγεία ήσαν βυθισμένα, στο έδαφος, για να διατηρούνται, σε καλύτερη θερμοκρασία.. κάτι, που θυμίζει τρόπο του Μινωϊκού πολιτισμού.
Το κράνος, με λοφίο, είναι τέχνης των Βιλανόβα και χρονολογείται, από τον 9ο πΧ αιώνα.
Περιρραντήριο, που αποτελείται, από μικρό κίονα, ο οποίος περιβάλλεται, από τρεις γυναικείες μορφές. Μάρμαρο, 6ος αιώνας π.Χ.
Δελφοί - Αρχαιολογικό Μουσείο.
Γύρω, στο 600 π.Χ., ένας Φαραώ διέταξε κάποιους ναυτικούς να κάνουν κάτι, που κανείς δεν είχε επιχειρήσει, ποτέ, πριν : να πλεύσουν, γύρω από ολόκληρη την Αφρική.
Το όνομά του ήταν Νεχώ Β΄. Κυβερνούσε την Αίγυπτο, σε μια εποχή, που το σχήμα της ηπείρου, στα νότια της χώρας του, αποτελούσε απόλυτο μυστήριο. Δεν υπήρχαν χάρτες. Κανείς δεν είχε επιστρέψει, από τις πιο απομακρυσμένες ακτές της, κομίζοντας αξιόπιστες πληροφορίες. Έτσι, ανέθεσε την αποστολή, σε έναν στόλο Φοινίκων ναυτικών —τους ικανότερους θαλασσοπόρους του αρχαίου κόσμου— και τους έστειλε ,νότια, στην Ερυθρά Θάλασσα, με την εντολή να έχουν την στεριά, στα αριστερά τους και να μην σταματήσουν, μέχρι να βρουν τον δρόμο της επιστροφής.
Το ταξίδι διήρκεσε τρία χρόνια.
Οι ναυτικοί προχωρούσαν, ανάλογα, με τις εποχές. Έπλεαν, μέχρι να αλλάξει ο καιρός, έσπερναν σιτηρά, στην ακτή, όπου είχαν φθάσει, περίμεναν την σοδειά και στην συνέχεια, συνέχιζαν την πορεία τους. Δεν εξερευνούσαν, για χάρη της δόξας. Προσπαθούσαν, απλώς, να επιβιώσουν, καθώς περιέπλεαν μια ολόκληρη ήπειρο.
Τότε, συνέβη κάτι παράξενο.
Καθώς ο στόλος προχωρούσε νότια, περνώντας, από αυτό, που, σήμερα, ονομάζουμε Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας, και άρχιζε να πλέει, δυτικά, κατά μήκος των αφρικανικών ακτών, ανέφεραν κάτι, που φάνταζε αδιανόητο, για τους ανθρώπους, στην Αίγυπτο : ο ήλιος βρισκόταν, στα δεξιά τους. Όχι, στα αριστερά, εκεί, όπου ένας ναυτικός, που πλέει, προς την δύση, περιμένει να δει τον ήλιο, το μεσημέρι. Στα δεξιά τους. Προς τον βορρά.
Όταν επέστρεψαν, στην Αίγυπτο και ανέφεραν το γεγονός, κανείς δεν τους πίστεψε.
Ο Ηρόδοτος, γράφοντας, περισσότερο, από έναν αιώνα, αργότερα, κατέγραψε το ταξίδι καθώς και τις επιφυλάξεις του, για την συγκεκριμένη λεπτομέρεια. «Ο ήλιος», έγραψε, βρισκόταν, «στα δεξιά τους». Το θεωρούσε απίθανο. Παρ' όλα αυτά, το συμπεριέλαβε, στην αφήγησή του.
Σήμερα, γνωρίζουμε ότι αυτό, ακριβώς, συμβαίνει, όταν πλέει κανείς, δυτικά, νότια του Ισημερινού. Ο ήλιος βρίσκεται, προς τον βορρά. Εκ των υστέρων, πρόκειται, για την πιο πειστική απόδειξη, που διαθέτουμε ότι το ταξίδι, όντως, πραγματοποιήθηκε. Οι ναυτικοί περιέγραψαν κάτι, που ήταν αδύνατον να έχουν επινοήσει, κάτι, που ερχόταν, σε πλήρη αντίθεση, με όσα γνώριζαν, για τον ουρανό.
Καμία αιγυπτιακή καταγραφή δεν επιβεβαιώνει την αποστολή. Καμία φοινικική επιγραφή δεν την μνημονεύει. Διαθέτουμε, μόνο, την μαρτυρία του Ηρόδοτου —ο οποίος κατέγραφε κάτι, που δεν πίστευε, απόλυτα— σχετικά, με ένα ταξίδι, που πραγματοποιήθηκε, από άνδρες των οποίων τα ονόματα δεν διασώθηκαν.
Η ήπειρος είχε, πλέον, περιπλευστεί. Το γεγονός ότι κανείς δεν το πίστευε, εκείνη την εποχή, δεν άλλαζε, τίποτα. Θα περνούσαν, σχεδόν, 2.100 χρόνια, μέχρι ο Βάσκο ντα Γκάμα να περιπλεύσει, ξανά το Ακρωτήριο, το 1498 και ο κόσμος να αναγνωρίσει το επίτευγμα, ως πρωτιά.
Οι ναυτικοί του Νεχώ Β΄ είχαν προηγηθεί. Απλώς. δεν μπόρεσαν να το αποδείξουν, με τρόπο, που να μείνει, στην μνήμη.
Βόρειος Πόντος, 6ος - αρχές 5ου αιώνα π.Χ. Σκυθικό Σπαθί, σε χρυσό θηκάρι.
Η λατρεία του σκυθικού σπαθιού.
Η λατρεία του σκυθικού σπαθιού ήταν μια θρησκευτική και πολιτιστική παράδοση του σκυθικού λαού, που ζούσε, στις ευρασιατικής στέπες, από τον 9ο αιώνα π.Χ., έως τον 4ο αιώνα μ.Χ. Αυτή η λατρεία επικεντρώθηκε, στην χρήση του σπαθιού, το οποίο θεωρούνταν ιερό αντικείμενο, με μυστικιστικές δυνάμεις.
Πίστευαν ότι τα σπαθιά τους ήσαν εμποτισμένα, με μαγικές ιδιότητες, που ενίσχυαν την στρατιωτική τους ικανότητα και τους προστάτευαν, από βλάβες. Το σπαθί ήταν ένα σημαντικό σύμβολο, στην σκυθική τέχνη και μυθολογία, που, συχνά, απεικονιζόταν, σε τάφους και σε θρησκευτικές τελετές.
Η σπουδαία Κόρη του γλύπτη Αντήνορα βρέθηκε, στον χώρο της Ακρόπολης.
Πρόκειται, για ασυνήθιστα μεγάλη Κόρη, ύψους 2,15, που είναι αφιέρωμα του κεραμέα Νέαρχου και έργο του γλύπτη Αντήνορα. Έχει δουλευτεί, με ιδιαίτερη προσοχή και επιδεξιότητα. Χαρακτηριστικό είναι η διαφοροποίηση, ανάμεσα, στην απόδοση του λεπτού χιτώνα και του χοντρού μάλλινου ιματίου...που εντυπωσιάζει, με ανάγλυφες πτυχές.
Δεξιοτεχνικά, έχουν, επίσης, αποδοθεί τα μαλλιά, ενώ αξιοπρόσεκτα είναι τα ένθετα μεταλλικά σκουλαρίκια και κοσμήματα. Χρονολογείται, από το 520 πΧ. Ας θυμηθούμε ότι ο Αντήνορος ήταν και δημιουργός του πρώτου χάλκινου των Τυραννοκτόνων, που οι Αθηναίοι έστησαν, στην αρχαία Αγορά.
Βρίσκεται, στο μουσείο της Ακρόπολης.
29 Σεπτεμβρίου 480 π.Χ. Μηδικοί Πόλεμοι – Ναυμαχία Σαλαμίνας.
Ο ενωμένος στόλος των ελληνικών πόλεων – κρατών, έπειτα, από ευφυές στρατήγημα του Θεμιστοκλή, κατατρόπωσε τον περσικό στόλο.
Ο Θεμιστοκλής έδωσε την ψευδή εικόνα, στον Πέρση Βασιλέα Ξέρξη, ότι θέλει να προδώσει τους Έλληνες, με αποτέλεσμα να αναγκαστεί ο περσικός στόλος να ναυμαχήσει, σε ακατάλληλη, γι’ αυτόν, περιοχή, χάνοντας διακόσια πλοία, ενώ οι Έλληνες απώλεσαν σαράντα.
Στην δεύτερη φωτογραφία, εικονίζονται οι τέσσερις (4) φάσεις της ναυμαχίας [πηγή : Τοιχογραφία, στην Σχολή Πολέμου Πολεμικού Ναυτικού (Σ.Π.Π.Ν]. Στην πρώτη φωτογραφία, εμφανίζεται η σύγχρονη τριήρης «ΟΛΥΜΠΙΑΣ» του Πολεμικού Ναυτικού).(πηγή : Φωτογραφικό Αρχείο ΥΙΝ).
Η αποκάλυψη του Κρατήρα του Δερβενίου, το 1962, στην νεκρόπολη του Δερβενίου, κοντά, στην Θεσσαλονίκη. Ο χάλκινος κρατήρας, με ελικωτές λαβές, που χρονολογείται, στον 4ο αιώνα π.Χ., βρέθηκε, σε έναν ασύλητο αρχαίο τάφο· ζυγίζει 40 κιλά και χρησίμευσε, ως τεφροδόχος. Είναι κατασκευασμένος, από ένα μοναδικό κράμα χαλκού και κασσίτερου, το οποίο του προσδίδει χρυσαφένια λάμψη, χωρίς να φέρει πραγματική επιχρύσωση.
Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης.
Θεωρείται, από τις πιο συγκλονιστικές επιτύμβιες στήλες, γιατί συμβολίζει την συντριβή του ανθρώπου, μπροστά, στο μοιραίο γεγονός του θανάτου και την απώλεια της νεότητας, σε μια περιοχή, που την χαρακτηρίζει η στρατιωτική πειθαρχία, σε κάθε εκδήλωση της ζωής, ή του θανάτου.
Η επιτύμβια στήλη του 5ου πΧ αιώνα βρέθηκε, στο Γεράκι Λακωνίας και συμβολίζει, επίσης, την διάσταση του συναισθήματος, πρώτη φορά, στοιχείο σπάνιο, για την Λακωνική τέχνη. Όπως γνωρίζουμε, ο Λυκούργος είχε απαγορεύσει να γράφονται τα ονόματα των νεκρών, στις επιτύμβιες στήλες, εκτός και αν έπεσαν στον πόλεμο, ή οι γυναίκες, αν είχαν πεθάνει, στην λοχεία. Είναι μικρών διαστάσεων, μόλις, 37 εκατοστών και παρουσιάζει έναν γυμνό άνδρα νεκρό, σε βαθιά ανθρώπινη και συγκλονιστική στιγμή θλίψης, με κεφάλι σκυμμένο. Σύμφωνα, με αρχαιολογική και καλλιτεχνική ανάλυση, το έργο ξεχωρίζει, στην συνηθισμένη λακωνική τέχνη, επειδή δεν εστιάζει, στην υπεροψία, ή, στην πολύ απλή στρατιωτική δόξα, ή στην ατσάλινη εγκράτεια, αλλά αποδίδει, με μοναδικό τρόπο, την εσωτερικότητα της γυμνής ψυχής του ανθρώπου, που έφυγε από την ζωή, πρόωρα.
Συγκινεί και τους πιό εγκρατείς, στον πόνο.
Αρχαίο ελληνικό χυτό χάλκινο σταθμίο των αρχών του 5ου αιώνα π.Χ., σε σχήμα αστραγάλου, προερχόμενο από τη Γέλα της Σικελίας και φέρον την επιγραφή ΤΟΝ ΓΕΛΟΙΟΝ ΕΜΙ («Ανήκω στους Γελώους»).
Kunsthistorisches Museum, Βιέννη.
Πηγή φωτογραφίας.
1FJD Grüne Teufel Fallschirmjäger Reenactment Group.
ΟΙ ΠΕΡΣΕΣ ΣΤΟΥΣ ΔΕΛΦΟΥΣ.
Μετά την μάχη στις Θερμοπύλες, το (480) μια περσική δύναμη αποσπάστηκε, για να καταλάβει και να λεηλατήσει το πλούσιο ιερό και μαντείο των Δελφών.
Οι κάτοικοι ρώτησαν τον θεό ΑΠΟΛΛΩΝΑ, αν πρέπει να κρύψουν, ή να θάψουν τα ιερά κειμήλια.
Ο χρησμός ήταν πως ο ίδιος ο Απόλλων θα προστατεύσει τα περιουσιακά του στοιχεία και δεν χρειάζεται να μετακινηθεί, τίποτα.
Ο Ηρόδοτος αναφέρει, μάλιστα, χαρακτηριστικά, ότι ο Ξέρξης γνώριζε τα πλούτη των Δελφών και ειδικά, τα αφιερώματα του Κροίσου. Τα σημαντικότερα αφιερώματα και θησαυροί, που βρίσκονταν, στο ιερό, εκείνη την ιστορική στιγμή ήσαν :
Ένας πελώριος λέοντας, από καθαρό χρυσό, που ζύγιζε 10 τάλαντα, τοποθετημένος, πάνω, σε μια βάση,,από 117 πλίνθους χρυσού και ήλεκτρου.
Ένας χρυσός και ένας ασημένιος κρατήρας (αγγεία ανάμειξης κρασιού) τεράστιων διαστάσεων. Ο ασημένιος χωρούσε 600 αμφορείς και χρησιμοποιούνταν, στις γιορτές των Θεοφανίων, στους Δελφούς.
Πλήθος, από λεκάνες, στάμνες και προσωπικά αντικείμενα της συζύγου του, όλα, από πολύτιμα μέταλλα.
Ο Θησαυρός των Αθηναίων :
Είχε χτιστεί λίγα χρόνια, πριν (μετά το 490), με τα λάφυρα, από την Μάχη του Μαραθώνα. Περιείχε πολύτιμα σκεύη, όπλα και ασπίδες των ηττημένων Περσών.
Ο Θησαυρός των Σιφνίων :
Ένα από τα πιο πολυτελή κτίρια των Δελφών (χτισμένο, γύρω, στο 525), από μάρμαρο της Πάρου, στολισμένο, με εκπληκτικά ανάγλυφα και Καρυάτιδες, το οποίο χρηματοδοτήθηκε, από τα πλούσια μεταλλεία χρυσού και αργύρου της Σίφνου.
Ο Θησαυρός των Κορινθίων :
Ο παλαιότερος θησαυρός του ιερού, που στέγαζε, μεταξύ άλλων και τα πρώτα χρυσά αναθήματα του βασιλιά Γύγη της Λυδίας.
Η Σφίγγα των Ναξίων :
Ένα επιβλητικό μαρμάρινο γλυπτό, ύψους, άνω των 2 μέτρων, τοποθετημένο, πάνω, σε έναν ιωνικό κίονα, ύψους 12 μέτρων, που δέσποζε, δίπλα, στον ναό του ΑΠΟΛΛΩΝΟΣ.
Οι Κούροι των Δελφών (Κλέοβις και Βίτων) :
Τα δύο διάσημα, αρχαϊκά αγάλματα, από το Άργος, αφιερωμένα, γύρω στο (580), ως σύμβολα αγάπης και δύναμης.
Χάλκινοι Τρίποδες και Λέβητες :
Εκατοντάδες περίτεχνοι χάλκινοι τρίποδες, πολλοί, από τους οποίους, έφεραν διακόσμηση, με μυθικά όντα (όπως γρύπες), αφιερωμένοι, από πόλεις και ιδιώτες.
Όταν οι Πέρσες πλησίασαν, στο ιερό (συγκεκριμένα, στον ναό της Προναίας ΑΘΗΝΑΣ), εμφανίστηκαν κεραυνοί, από τον ουρανό.
Την ίδια στιγμή, τεράστιοι ογκόλιθοι αποκόπηκαν, από τον Παρνασσό και έπεσαν, πάνω, στους εισβολείς, σκοτώνοντας πολλούς.
Ένας έντονος πανικός κατέλαβε τους Πέρσες, οι οποίοι τράπηκαν, σε φυγή, κατατρομαγμένοι, αφήνοντας ανέπαφο το ιερό.
Ο Ηρόδοτος αναφέρει :
<< Είχαν πια πλησιάσει οι βάρβαροι εισβολείς και αντίκριζαν το ναό, όταν ο ιερέας του μαντείου (το όνομά του, Ακήρατος) βλέπει να προβάλλουν, μπροστά, από τον ναό, δόρατα, που είχαν βγει, από μέσα, από το άδυτο του ναού, κι ήταν κριματισμένος ο άνθρωπος, που θα τ᾽ άγγιζε, όποιος και να ᾽ταν αυτός.
Κι εκείνος έτρεχε ν᾽ αναγγείλει το θαυμαστό φαινόμενο, στους κατοίκους των Δελφών, που έμειναν, εκεί. Κι όταν οι βάρβαροι, στην επιδρομή τους, έφθαναν, βιαστικά, εκεί, που βρίσκεται ο ναός της Αθηνάς Προναίας, τους υποδέχτηκαν τέρατα και σημεία, μεγαλύτερα, από το προηγούμενο. Γιατί, βέβαια, είναι θαύμα κι ετούτο τρανό, να προβάλλουν, από μόνα τους, δόρατα, έξω από τον ναό, αλλά τα όσα ήλθαν, μετά από αυτό, σε δεύτερη φάση, είναι πιο εντυπωσιακά, από κάθε άλλο φαινόμενο.
Δηλαδή, την ώρα, που οι βάρβαροι, συνεχίζοντας την επιδρομή τους, βρίσκονταν, στο ύψος του ναού της Προναίας, νά, από την μια μεριά, να τους σφυροκοπούν αστροπελέκια, από τον ουρανό, κι από την άλλη, δυο κορυφές του Παρνασσού να ξεκολλούν από το βουνό και να κατρακυλούν, με φοβερό πάταγο, κατεπάνω τους και να καταπλακώνουν πολλούς, από αυτούς· τέλος, από τον ναό της Προναίας έβγαιναν βουητό κι αλαλαγμοί.
Λοιπόν, καθώς όλα αυτά, σωστή κοσμοχαλασιά, ήρθαν και τους βρήκαν, τους βαρβάρους τους έζωσε φόβος. Κι οι κάτοικοι των Δελφών, όταν αντιλήφθηκαν πως αυτοί το έβαλαν, στα πόδια, ροβόλησαν, από τα ψηλώματα, απάνω τους και σκότωσαν κάμποσους, από αυτούς. Κι όσοι σώθηκαν, πήραν να φεύγουν γραμμή, για την Βοιωτία. Και σύμφωνα, με τις πληροφορίες μου, έλεγαν αυτοί οι βάρβαροι, που γύρισαν ζωντανοί, πως, κοντά, σε αυτά, αντίκρισαν και άλλα θεϊκά σημάδια· δηλαδή να τους παίρνουν, στο κατόπι, σκοτώνοντας και καταδιώκοντάς τους δυο γίγαντες, με πανοπλία.
Και οι κάτοικοι των Δελφών λένε πως τούτοι οι δύο είναι οι ημίθεοι του τόπου, ο Φύλακος και ο Αυτόνοος, που τα τεμένη τους βρίσκονται, γύρω, από το μαντείο, του Φυλάκου, δίπλα, ακριβώς, από τον δρόμο, πάνω, από τον ναό της Προναίας, και του Αυτονόου, κοντά, στην Κασταλία, κάτω από την κορυφή Υάμπεια. Και τα βράχια, που έπεσαν, από τον Παρνασσό, ακόμη και στις ημέρες μου σώζονταν· κείτονται, στο τέμενος της Προναίας, εκεί, όπου έπεσαν, ορμητικά, κατρακυλώντας, ανάμεσα, στους βαρβάρους. Λοιπόν, αυτό το στράτευμα, έτσι σηκώθηκε και έφυγε, από το μαντείο.
ΗΡΟΔΟΤΟΣ
Ιστορίαι (8.17.1-8.39.2)
Το Ανάκτορο των Αιγών (359-336 π.Χ), που βρίσκεται, στην αρχαία Μακεδονία, στέκεται, ως ένα, από τα σημαντικότερα αρχιτεκτονικά επιτεύγματα της Κλασικής Ελλάδας, συγκρίσιμο, σε σημασία, με τον Παρθενώνα.
Κτισμένο, κατά την διάρκεια της βασιλείας του Φιλίππου Β ́ της Μακεδονίας, το παλάτι δεν ήταν, μόνο, βασιλική κατοικία, αλλά και πολιτική και τελετουργική καρδιά του μακεδονικού βασιλείου. Η τεράστια κλίμακα, η εξελιγμένη διάταξη και ο μνημειώδης σχεδιασμός του αντανακλούν τη δύναμη και την φιλοδοξία της Μακεδονίας, στο αποκορύφωμά της.
Εδώ, το 336 π.Χ., ανακηρύχθηκε βασιλιάς ο Μέγας Αλέξανδρος, μετά την δολοφονία του πατέρα του - γεγονός, που σηματοδότησε την αρχή ενός, από τα πιο εκπληκτικά κεφάλαια, στην παγκόσμια ιστορία.
Η Στήλη του Λιμού είναι μια επιγραφή, σε αιγυπτιακά ιερογλυφικά, η οποία βρίσκεται, στο νησί Σεχέλ, κοντά, στο Ασουάν της Αιγύπτου.
Η στήλη περιγράφει μια επταετή περίοδο ξηρασίας και λιμού, κατά την διάρκεια της βασιλείας του Φαραώ Ζοζέρ της 3ης Δυναστείας. Χαράχτηκε, κατά την περίοδο του Πτολεμαϊκού Βασιλείου (332-31 π.Χ.).
Κοντινό πλάνο αγάλματος του Απόλλωνα, που αποδίδεται, στον Φειδία.
Η αρχική εκδοχή αυτού του αγάλματος του Απόλλωνα αποδίδεται, σε έναν νεαρό Φειδία. Το κεφάλι δεν είναι το πρωτότυπο του αγάλματος - είναι ένα ρωμαϊκό αντίγραφο του τύπου Kassel (περίπου, 25-50 μ.Χ.). Εικόνες του αρχικού αγάλματος και της κεφαλής αναπαράχθηκαν, σε νομίσματα της ελληνιστικής και ρωμαϊκής περιόδου, καθώς και σε μεγάλο αριθμό γλυπτών, μαρτυρώντας την μεγάλη του φήμη, στην αρχαιότητα. Ο τύπος ονομάζεται Kassel, από το μέρος, όπου σώζεται το πιο πλήρες δείγμα της σειράς.
Η μορφή στέκεται όρθια, με τα πόδια κοντά. Το αρχικό άγαλμα του Φειδία είναι ο Απόλλωνας, που είδε ο Παυσανίας, στην Ακρόπολη, μπροστά, από την ανατολική πλευρά του Παρθενώνα, γνωστός, ως Παρνόπιος, ή «αυτός, που ελευθερώνει, από τις ακρίδες».
Σώμα, 120-140 μ.Χ. κεφάλι, 25-50 μ.Χ. Από την συλλογή Albani. Πεντελικό μάρμαρο.
Ρώμη, Μουσεία Καπιτωλίου.
Οι Καρυάτιδες της έπαυλης του Αδριανού.
Τέσσερα υπέροχα αγάλματα Καρυάτιδων ανακαλύφθηκαν, στον Κάνωπο, κατά την διάρκεια ανασκαφών, την δεκαετία του 1950. Είχαν πεταχτεί, στο κανάλι του Ευρίπου, την μακρά λεκάνη του Κανώπου.Τα αγάλματα είναι πιστά αντίγραφα των διάσημων Καρυάτιδων του Ερεχθείου της Ακρόπολης των Αθηνών και όντας, καλύτερα, διατηρημένα, επέτρεψαν την ανακατασκευή των ελλειπουσών τμημάτων των αθηναϊκών πρωτοτύπων, τα οποία έχουν χάσει τα χέρια τους και έχουν διαβρωθεί, από τους ατμοσφαιρικούς παράγοντες.
Οι Καρυάτιδες της έπαυλης του Αδριανού έχουν μια φιάλη, στο δεξί τους χέρι, ενώ, με το αριστερό τους χέρι, σηκώνουν μια γωνία του μανδύα τους. Το κιονόκρανο, στο κεφάλι και οι λεπτομέρειες των μαλλιών είναι πανομοιότυπα, όπως και τα υφάσματα των ρούχων.
Ο Αύγουστος αντέγραψε, επίσης, τις Καρυάτιδες της Αθήνας, τοποθετώντας τες, στο Φόρουμ του Αυγούστου, όπου διακόσμησαν το, πάνω, μέρος του κτιρίου.
Επιλέγοντας τις Καρυάτιδες, για την έπαυλή του, ο Αδριανός τόνισε την πολιτιστική του σύνδεση, με την Ελλάδα.
🇬🇷
Αυτό το γλυπτό βρίσκεται, στην Πράγα και δημιουργήθηκε, γύρω, στο 1685. αντιπροσωπεύει την Γιγανταμαχία, μεταξύ Ολύμπιων θεών και Γιγάντων, από την ελληνική μυθολογία. Οι Γίγαντες, που αμφισβήτησαν τους θεούς, ρίχτηκαν, στην άβυσσο.
Γκραβούρα, για την πολιορκία της Τριπολιτσάς, τον Σεπτέμβριο του 1821.
Ο Ρώσος επαναστάτης Αλεκσάντρ Ίλιτς Ουλιάνωφ (1866-1887) ήταν ο μεγαλύτερος αδελφός του Βλαντιμίρ Ίλιτς Λένιν. Γιος του Ίλια Ουλιάνωφ (1831–1886) και της Μαρίας Μπλανκ (1835–1916) και μεγαλύτερος, από τα πέντε αδέλφια (μαζί, με τους Ντμίτρι, Μαρία, Άννα και Βλαντιμίρ), ο Αλεκσάντρ Ουλιάνωφ αποφοίτησε, από το Γυμνάσιο του Σιμπίρσκ, το 1883, με χρυσό μετάλλιο και εισήχθη, στο Πανεπιστήμιο της Αγίας Πετρούπολης, όπου απέκτησε πτυχίο, στις φυσικές επιστήμες και τιμήθηκε, με, ακόμη, ένα χρυσό μετάλλιο, για την εργασία του, στην ζωολογία. Κατά την διάρκεια των σπουδών του, έλαβε μέρος, σε παράνομες συναντήσεις και διαδηλώσεις, ενώ εκφώνησε και ομιλίες, σε φοιτητές και εργάτες. Το 1886, έγινε μέλος της επαναστατικής οργάνωσης «Ναροντνάγια Βόλια» (Λαϊκή Θέληση), συμμετέχοντας, σε μια συνωμοσία, για την δολοφονία του Τσάρου Αλεξάνδρου Γ΄, με τη χρήση εκρηκτικών. Η συνωμοσία αποκαλύφθηκε, από την μυστική αστυνομία, και ο ίδιος συνελήφθη και οδηγήθηκε, σε δίκη, το ίδιο έτος. Καταδικάστηκε, σε θάνατο και απαγχονίστηκε, στο Σλισέλμπουργκ, στις 8 Μαΐου 1887. Η εκτέλεσή του είχε βαθύτατη επίδραση, στον μικρότερο αδελφό του, τον Βλαντιμίρ. Λίγα χρόνια, αργότερα, ο Λένιν θα γινόταν ο ηγέτης των Μπολσεβίκων και η κορυφαία μορφή, πίσω, από την ίδρυση της Σοβιετικής Ένωσης.
λέιντις εντ τζέντλμεν, σας παρουσιάζω τον ANASTASE LIVIERATO, υποπρόξενο της ΓΑΛΛΙΑΣ στην hodeidah (1897-1912), το σημαντικότερο λιμάνι της ΥΕΜΕΝΗΣ στην ερυθρά θάλασσα (το οποίο τώρα το ελέγχουν οι χούθι). ο τύπος, βέβαια, τιτανοτεράστιος έμπορος καφέ στην υεμένη και την αιθιοπία, ΔΕΝ πάτησε καν το πόδι του στο λιμάνι, ενώ τις προξενικές δουλειές εκεί τις έκαναν άνθρωποι της εταιρείας του. όπως αναφέρουν τα αρχεία του γαλλικού ΥΠΕΞ: "[...]le négociant grec Anastase Liviérato fut titulaire du poste jusqu'en 1912, mais ne résidant pas au Yémen, il en confia la gérance à des employés de sa maison de commerce". το 1902, όμως, ένας επίσης τεράστιος γάλλος έμπορος της περιοχής, ο antonin besse, που είχε την βάση των επιχειρήσεών του στο Άντεν της υεμένης, διαμαρτυρήθηκε στο ΥΠΕΞ λέγοντας ότι δεν μπορούσε να ανεχθεί να τον εκπροσωπεί ένας Έλληνας και ζήτησε να πάρει ο ίδιος τη θέση του. η απάντηση του υπουργείου ήταν αρνητική για τον γάλλο και αρκούντως αποστομωτική (όπως την αναφέρει η βιβλιογραφία): του απάντησαν ότι "το αίμα είχε μικρότερη σημασία από το κύρος και την επιρροή του οίκου λιβιεράτο" [le sang importait moins que le prestige et l'influence de la Maison Livierato.] γουστάρεις καυγά με τον έλληνα, γαλλάκι? πάρτα antonin και κάντα κορνίζα, ασούμε!
FUN FACT: ο υπερπλούσιος antonin besse έδωσε τα απαιτούμενα (πολλά!) χρήματα στο πανεπιστήμιο της ΟΞΦΟΡΔΗΣ για να ιδρυθεί (το 1950) το κολλέγιο st antony's στο οποίο σπούδασαν ιστορία (αλλά και κοινωνική ανθρωπολογία και άλλα αντικείμενα) πολλοί έλληνες και ελληνίδες σκόλαρς, ονόματα δε λέμε, οικογένειες δε θίγουμε! [όποιος ενδιαφέρεται, θα βρει στα σχόλια ένα μικρό μου αρθράκι για το θέμα αυτό με διευθύνσεις και ονόματα!].
Αλλά αρκετά, με, τον anastase livierato. Τώρα, λέιντις εντ τζέντλμεν, σας παρουσιάζω κάποιον άλλον : τον ΑΝΑΣΤΑΣΙΟ ΛΙΒΙΕΡΑΤΟ, μεγαλέμπορο και έλληνα πρόξενο στο Άντεν της Υεμένης, από το 1901.
πως είπατε? οι πρόξενοι γαλλίας και ελλάδας στην υεμένη της ίδιας εποχής είναι το ίδιο πρόσωπο? λέτε, ε?
[στην φωτό: ο λιβιεράτος το 1898.].
Πορτρέτο-ενθύμιο, σε στούντιο, ενός μικρής ηλικίας, Έλληνα, που φοράει φουστανέλα, στην Τραπεζούντα (Βορειοανατολική Ανατολία), τέλη 19ου αιώνα.
Αναμνηστική φωτογραφία ενός Οθωμανού αξιωματικού και της συζύγου του, στο Χαλέπι (Συρία), 15 Ιουνίου 1915.
Αληθινά ντοκουμέντα, οι λήψεις από την διασταύρωση Σταδίου και Ομήρου, το 1920. Μέλη της οικογένειας Στάγγεσερ τις συνδέουν, με την επιστροφή του βασιλιά Κωνσταντίνου Α΄, στην Αθήνα, μια εποχή, που ελάχιστοι είχαν πρόσβαση, στον φωτογραφικό φακό. Κοπέλες, με παραδοσιακές στολές και έφιπποι παρελαύνουν, σε γιορτινή ατμόσφαιρα, μπροστά από τα περίφημα Οπτικά Ράνιος και το ιστορικό βιβλιοπωλείο-τυπογραφείο Σαλίβερος, ενώ κόσμος έχει συγκεντρωθεί, για να παρακολουθήσει. Δημοσίευση, στην εφημερίδα "Τα Νέα". #προσωπα.
Αδελφές Αγιανίδη, από την Σύλλη του Ικονίου, φοράνε την παραδοσιακή καθημερινή φορεσιά της Σύλλης. Η Αναστασία παντρεύτηκε τον Αδαμάντιο Καλαϊτζόγλου και από τα παιδιά τους (5 παιδιά) επέζησε, μόνο, το τελευταίο παιδί, η Θεοδώρα. Ήλθε, το 1922, στην Ελλάδα, μαζί, με τα αδέλφια της και την μητέρα της Πουλχερία. Ο Αδαμάντιος ήλθε, αργότερα, το 1923, ήταν αιχμάλωτος, στα Τάγματα εργασίας...
Στην φωτό, η Αναστασία (στο κέντρο) έγκυος, στα δίδυμα κορίτσια της Θέκλα και Θεόπη, που, δυστυχώς, τα έχασε και τα δύο, από ελονοσία, αφότου ήλθαν, στην Ελλάδα.Η Αναστασία δούλευε στον αργαλειό. Η Σύλλη είχε μεγάλη παράδοση, στα χαλιά και οι Συλλελήδες πρόσφυγες έφεραν την τεχνογνωσία τους, στην Ελλάδα.
ΠΩΣ ΠΑΡΑΔΩΣΑΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΘΡΑΚΗ ΣΤΟΥΣ ΤΟΥΡΚΟΥΣ.
-Η επαίσχυντη συνθήκη των Μουδανιών.
-Οι νεκροθάφτες "σύμμαχοι".
-Ο τραγικός και μοιραίος Ελευθέριος Βενιζέλος.
-Ο αγώνας του Στρατηγού Αλέξανδρου Μαζαράκη-Αινιάν, για την σωτηρία της Ανατολικής Θράκης.
Μετά την κατάρρευση του Μετώπου, στην Μικρά Ασία και την πυρπόληση της Σμύρνης, από τις ορδές του Κεμάλ, η επαναστατική Επιτροπή, με επικεφαλής τον συνταγματάρχη Πλαστήρα, στις 15 Σεπτεμβρίου 1922, φθάνει, στην Αθήνα και σχηματίζει επαναστατική κυβέρνηση, με το σύνθημα «Ελλάς – Σωτηρία», με στόχο την σωτηρία της Θράκης. Αναθέτουν, στον Ελευθέριο Βενιζέλο, την εκπροσώπηση της Ελλάδος, στις διαπραγματεύσεις, για την ειρήνη, μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας, που διεξήγοντο, στο Παρίσι.
"ΟΙ ΝΕΚΡΟΘΑΦΤΕΣ".
Οι Υπουργοί Εξωτερικών της Αγγλίας Λόρδος Κώρζον, της Γαλλίας Ραϊμόν Πουανκαρέ και της Ιταλίας Κόμης Κάρλο Σφόρτσα, αποφασίζουν να καλέσουν την Τουρκία να λάβει μέρος, σε Διάσκεψη, για την υπογραφή συμφωνίας ειρήνης, μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας.
Στις συζητήσεις, που προηγήθηκαν, ο Πουανκαρέ και ο Σφόρτσα, πίεζαν τον, αρχικά, διστακτικό Κώρζον να αποδεχθεί τις τουρκικές απαιτήσεις.
Οι προσπάθειες του Βενιζέλου να προσεταιριστεί τον Πουανκαρέ έπεσαν, στο κενό. Ο Σφόρτσα ήταν, εξ αρχής, εχθρικός προς την Ελλάδα, ενώ και η Γαλλία, μετά την υπογραφή της Συνθήκης της Άγκυρας (1-11-1921) και την αποχώρησή της, από την Κιλικία, τα είχε βρεί, με τον Κεμάλ.
Η ανακοίνωση των πρώην Συμμάχων, που υιοθετούσε τις τουρκικές απόψεις και ουσιαστικά, προεξοφλούσε το αποτέλεσμα της Διάσκεψης ειρήνης, έλεγε, μεταξύ άλλων :
“Αι τρείς Σύμμαχοι Δυνάμεις παρακαλούσι την Κυβέρνησιν της Μεγάλης Εθνοσυνελεύσεως της Αγκύρας, όπως ευαρεστουμένη γνωστοποιήση εις αυτάς, εάν θα ήτο διατεθειμένη να αποστείλη άνευ βραδύτητος αντιπρόσωπόν της εις Διάσκεψιν, η οποία ήθελε συγκροτηθεί εις Βενετίαν ή αλλαχού.
Αι τρείς Σύμμαχοι Κυβερνήσεις δράττονται της παρούσης ευκαιρίας όπως δηλώσουν, ότι λαμβάνουν υπό ευμενή άποψιν την επιθυμία της Τουρκίας να ανακτήσει την Θράκην μέχρι του Έβρου Ποταμού, συμπεριλαμβανομένης της Αδριανουπόλεως».
Η ΕΝΤΟΛΗ ΣΤΟΝ ΜΑΖΑΡΑΚΗ.
Μετά από εισήγηση της Τουρκίας, επελέγησαν τα Μουδανιά, ως τόπος της διάσκεψης στρατιωτικών αντιπροσώπων. Η ελληνική πλευρά είχε την πλάνη ότι επρόκειτο να συζητηθεί ανακωχή, οι δυο χώρες θα κρατούσαν τα εδάφη, που κατέκτησαν, μέχρι να υπογραφεί συνθήκη ειρήνης.
Η επαναστατική κυβέρνηση, ανέθεσε, στον στρατηγό Αλέξανδρο Μαζαράκη-Αινιάν, να εκπροσωπήσει την Ελλάδα, στην Διάσκεψη. Οι οδηγίες, που έλαβε, στις 19 Σεπτεμβρίου 1922, με έγγραφο του Υπουργού Στρατιωτικών Α. Χαραλάμπη όριζαν, σαφώς, ότι «Πλήρης εκκένωσις της Ανατολικής Θράκης μέχρι του ποταμού Έβρου αποκλείεται απολύτως».
ΟΙ ΔΙΑΒΕΒΑΙΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΛΑΣΤΗΡΑ.
Από την Ραιδεστό, ο Πλαστήρας διαβεβαίωνε τους Θράκες ότι η Ανατολική Θράκη αποτελεί την καρδιά της Ελλάδος και ότι η επαναστατική κυβέρνηση ανέθεσε, στο άξιο τέκνο της πατρίδας, τον Ελευθέριο Βενιζέλο να αντιπροσωπεύσει τη χώρα στο εξωτερικό και να ηγηθεί των διαπραγματεύσεων.
Σαν βάλσαμο ήχησε, στις καρδιές και τη ψυχή των Ανατολικοθρακιωτών, αυτή η διαβεβαίωση.
Ο Πλαστήρας έμεινε, στην Ραιδεστό, για να παρακολουθήσει την πορεία των διαβουλεύσεων, στα Μουδανιά.
Ο ΗΤΤΟΠΑΘΗΣ ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ.
Την ημέρα, που ο στρατηγός Μαζαράκης, αναχωρούσε, για τα Μουδανιά, η επαναστατική κυβέρνηση, έλαβε τηλεγράφημα, από τον Βενιζέλο, στο οποίο, μεταξύ άλλων, έλεγε :
«....αν εμμείνωμεν να κρατήσωμεν την Θράκην και εναντίον της γνώμης πρώην συμμάχων μας, αι θερμαί ευχαί μου θα συνοδεύσουν τον αγώνα τούτον του Έθνους, αλλά ευρίσκομαι εν τοιαύτη περιπτώσει εις την θλιβεράν ανάγκην, να αρνηθώ την αποδοχήν της τιμητικής εντολής, όπως αντιπροσωπεύσω την χώραν εις το εξωτερικόν».
ΠΡΟ ΤΕΤΕΛΕΣΜΕΝΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ.
Την ελληνική αντιπροσωπεία παρέλαβε, από την Προποντίδα, αγγλικό αντιτορπιλλικό, γιατί οι Τούρκοι δεν ήθελαν ελληνικό πολεμικό πλοίο να προσεγγίσει τα Μουδανιά.
Η συνεδρίαση άρχισε, στις 21 Σεπτεμβρίου, επί του αγγλικού θωρηκτού «Σιδηρός Δούξ». Την ελληνική αντιπροσωπεία περίμενε μια δυσάρεστη έκπληξη. Οι εκπρόσωποι των πρώην συμμάχων και ο εκπρόσωπος της Τουρκίας Ισμέτ Ινονού, δεν περίμεναν την άφιξη των Ελλήνων, αλλά είχαν συνεδριάσει, στις 20 και 21 Σεπτεμβρίου και συμφώνησαν, σε ένα κείμενο ανακωχής, το οποίο και παρουσίασαν, στην ελληνική αντιπροσωπεία, στις 22 Σεπτεμβρίου, με το αίτημα να το αποδεχθεί!
Στο κείμενο προβλέπονταν η άμεση εκκένωση της Ανατολικής Θράκης, από τον ελληνικό στρατό, μέχρι τον ποταμό Έβρο, το πολύ, εντός 15 ημερών. Η μόνη…παραχώρηση, προς την ελληνική πλευρά ήταν να συζητήσουν τις…λεπτομέρειες υλοποίησης του σχεδίου!
"Ο ΠΡΟΣΤΥΧΟΣ ΣΑΡΠΙ".
Ο εκπρόσωπος της Γαλλίας, στρατηγός Σαρπί προσπαθεί, με εκβιασμούς και απειλές, να εξαναγκάσει τον στρατηγό Μαζαράκη να υπογράψει το σχέδιο, αμέσως.
«Ο πρόστυχος Σαρπί» για ν' αποσπάσει την υπογραφή του Μαζαράκη, έλεγε ότι οι σύμμαχοι δεσμεύτηκαν, απέναντι, στον Κεμάλ «να μην διεκπεραιωθεί εις Ευρώπην και μας καταδιώξη και παρεχώρησαν εις αυτόν την Θράκην, η οποία παραχώρησις είναι οριστική».
Η ΑΡΝΗΣΗ ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΗΓΟΥ.
Ο στρατηγός Μαζαράκης απαντά, στους εκβιασμούς και τις απειλές του Σαρπί, ότι το προτεινόμενο το σχέδιο είναι απαράδεκτο. Αρνείται να το υπογράψει και δηλώνει ότι δεν έχει τέτοια εξουσιοδότηση και δεν επιθυμεί να λάβει γνώση.
Παράλληλα, προσπαθεί να πείσει τον Άγγλο στρατηγό Χάριγκτον να στηρίξει τις ελληνικές θέσεις.
Ο ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ ΕΙΣΗΓΕΙΤΑΙ ΤΗΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΘΡΑΚΗΣ.
Ενώ ο στρατηγός Μαζαράκης δίνει μια άνιση μάχη, εναντίον του επαίσχυντου σχεδίου, ο Βενιζέλος, στο Παρίσι, αποδέχεται την γραμμή του Έβρου, ως συνοριακή, μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας και στις 25 Σεπτεμβρίου, τηλεγράφησε ότι :
«Ανατολική Θράκη απωλέσθη ατυχώς δι’ Ελλάδα» και «ανάγκη Θράκες να εγκαταλείψωσι την γην, ήν από τόσων αιώνων κατοικούσιν, αυτή και πρόγονοί των».
Ο ΜΑΖΑΡΑΚΗΣ ΦΕΥΓΕΙ ΑΠΟ ΤΑ ΜΟΥΔΑΝΙΑ.
Η κυβέρνηση, μετά το τηλεγράφημα του Βενιζέλου, εξουσιοδοτεί τον στρατηγό Μαζαράκη να δεχθεί το σχέδιο της συμφωνίας.
Ο στρατηγός, αρνείται και πάλι και αναχωρεί, από τα Μουδανιά, για την Ραιδεστό, χωρίς να υπογράψει την εκχώρηση της Ανατολικής Θράκης και επιστρέφει, στην Αθήνα, αποφασισμένος να πείσει την κυβέρνηση να μην παραδώσει την Ανατολική Θράκη.
Η ΜΠΛΟΦΑ ΤΟΥ ΚΕΜΑΛ.
Ο Κεμάλ, αποθρασυσμένος, από την ανεκτικότητα των «συμμάχων», για να πιέσει, για άμεση λύση, στέλνει στρατεύματα να παραβιάσουν την ουδέτερη ζώνη, στην χερσόνησο της Νικομήδειας και αφήνει να διαρρεύσει ότι στόχος του είναι η κατάληψη της Κωνσταντινούπολης.
"ΝΑ ΜΗ ΔΥΣΑΡΕΣΤΗΘΟΥΝ ΟΙ ΣΥΜΜΑΧΟΙ".
Στην Ανατολική Θράκη, ο Διοικητής της Στρατιάς Θράκης, Στρατηγός Κωνσταντίνος Νίδερ, ζητάει την έγκριση της Κυβέρνησης, για να κινηθεί προς την Πόλη και τον Βόσπορο.
Η Επαναστατική Κυβέρνηση, αφού συμβουλεύτηκε τον Βενιζέλο, απέρριψε το αίτημα, για να «μη δυσαρεστηθούν οι σύμμαχοι και δώσει αφορμή να χαρακτηριστεί ανυπάκουη.»
«ΜΑΣ ΕΔΩΣΑΝ ΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΘΡΑΚΗ ΧΩΡΙΣ ΟΥΤΕ ΜΙΑ ΝΤΟΥΦΕΚΙΑ».
Στις 30 Σεπτεμβρίου, η Επαναστατική Κυβέρνηση αποφάσισε να δεχθεί τηνΣυνθήκη των Μουδανιών και την άμεση εγκατάλειψη της Ανατολικής Θράκης.
Ο στρατηγός Νίδερ, διοικητής της Στρατιάς Θράκης, την ίδια ημέρα εξέδωσε διαταγή, για την αποχώρηση του ελληνικού στρατού, δυτικά, του Έβρου. Η Ανατολική Θράκη εγκαταλείπεται.
Όπως θα τηλεγραφήσει ο Ισμετέτ Ινονού, στον Κεμάλ, "οι Έλληνες μας δίνουν την Ανατολική Θράκη, χωρίς η Ελλάδα να ρίξει, ούτε μια σφαίρα..."
Η ΕΞΟΔΟΣ ΤΩΝ ΘΡΑΚΩΝ.
Την ίδια ημέρα, ξεκινάει η μαρτυρική πορεία ενός λαού, που ξεριζώνεται, από τις πατρογονικές του εστίες.
450.000 Ελληνες, 250.000 γηγενείς και 150 χιλιάδες στρατιωτικοί και υπάλληλοι του κράτους, υπό συνθήκες δραματικές, εγκαταλείπουν την Ανατολική Θράκη, εντός 15 ημέρών.
Πρόκειται, για ένα από τα δραματικότερα γεγονότα της παγκόσμιας ιστορίας.
ΕΡΝΕΣΤ ΧΕΜΙΝΓΟΥΕΗ.
Να πως περιγράψει την δραματική έξοδο ο Ernest Hemingway :
«Το, κυρίως, σώμα της πομπής, που διασχίζει τον ποταμό Έβρο, στην Αδριανούπολη, φθάνει τα τριάντα χιλιόμετρα. Τριάντα χιλιόμετρα, με κάρα, που τα σέρνουν βόδια, ταύροι και λασπωμένα βουβάλια, με εξουθενωμένους, κατάκοπους άνδρες, γυναίκες και παιδιά να περπατούν, στα τυφλά…Ενας άντρας σκεπάζει, με μια κουβέρτα, την ετοιμόγεννη γυναίκα του, πάνω, στον αραμπά, για να την προφυλάξει από την βροχή. Εκείνη είναι το μόνο πρόσωπο, που βγάζει κάποιους ήχους [από τους πόνους της γέννας]. Η μικρή κόρη τους την κοιτάζει, με τρόμο και βάζει τα κλάματα. Και η πομπή προχωρά... Η τρομακτική, βάναυση πορεία ενός λαού, που ξεριζώθηκε, από τον τόπο του, θα συνεχίζει να τρεκλίζει, στον ατέλειωτο λασπωμένο δρόμο...»
ΜΠΟΡΟΥΣΑΜΕ ΝΑ ΣΩΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΘΡΑΚΗ;
Ιδού τί γράφει, στα απομνημονεύματά του, ο στρατηγός Μαζαράκης :
«Βεβαίως η αποσύνθεσις και η κατάπτωσις του ηθικού την οποίαν επέφερεν η καταστροφή ήτο μεγάλη ώστε να εξηγείται ο δισταγμός δια την μετά θάρρους αντίσταση εις την άδικον αυτήν συνθήκην.
Αλλ’ έχω την γνώμη, την οποίαν είχον και εις Μουδανιά μη υπογράψας δια τούτο ακριβώς την συνθήκην και προσπαθών να πείσω του Άγγλους περί του δυνατού της ταχείας αναδιοργανώσεως του στρατού μας, ότι όλοι έσπευσαν. ..
Ήτο τόσο μεγάλη η απώλεια αυτή και από εθνικής και από οικονομικής ακόμη απόψεως ώστε ήξιζεν αληθώς τον κόπον να δοκιμασθή, τουλάχιστον να απειληθή επί τινά χρόνον η αντίστασις. Προς τίνα σκοπόν θα είπη κανείς.
Μήπως επεκρέμαντο κίνδυνοι μείοζονες εκ τούτου;
Απαντώ ότι προ παντός βασίζω τη σκέψη μου αυτήν εις την αναμφισβήτητον επιθυμίαν της Αγγλίας όπως μείνωμεν εν Μικρά Ασία και Θράκη. Και αντελήφθην ο ίδιος εις τα Μουδανιά ότι η αποχώρησις εκόστιζεν τόσον εις τους Άγγλους, ώστε να φαίνονται καταφανώς εξ ίσου ηττημένοι όσο είμεθα και ημείς.
Διατί, όμως, δεν αντέστησαν στην παραχώρησην της Θράκης;
Διότι πρώτον είχον εναντίον εκπεφρασμένη την απόφασιν της Γαλλίαας και της Ιταλίας.
Δεύτερον διότι είχον την βεβαιότητα ότι η Ελλάς συντριβείσα στρατιωτικώς εν Μικρά Ασία δεν ήτο εις θέσιν να κρατήσει τα σύνορά της εν Θράκη και ότι συνεπώς μοιραίως θα καταλάμβανον και αυτήν οι Τούρκοι.
Ἀλλά θά ἦτο ἡ ἰδία ἡ στάσις τῆς Ἀγγλίας ἐάν ἔβλεπε μετ' ὀλίγας ἡμέρας, μετά ἕνα μῆνα, σημαντικήν εἰς τή Θρᾴκην ἑλληνικήν δύναμιν μέ τήν στερράν ἀπόφασιν νά κρατήσῃ καί νά ἀμυνθῇ αὐτῆς; Θά ἦτο διατεθειμένη τότε να συμμετάσχῃ μέ τάς δύο ἄλλας δυνάμεις εἰς ἐκβιαστικά ἐναντίον τῆς Ἑλλάδος μέτρα; Καί ἐπί πλέον, ἐάν ἀφιέμεθα μόνοι ἀπέναντι τῶν Τούρκων, θα ἠδύναντο αὐτοί, ἐνόσῳ μέ τόν στόλον μας εἴμεθα κύριοι τῆς Προποντίδος, νά διαπεραιώσουν σημαντικάς δυνάμεις ἐξ Ἀσίας εἰς Θράκην; Βεβαίως ὄχι.
Ὑπάρχει λοιπόν βάσιμος ἐλπίς ὅτι ἐάν παρετείναμεν τήν ἐκκρεμότητα, μη δεχόμενοι τήν ἐκκένωσιν τῆς Θρᾴκης καί ἐν τῷ μεταξύ συντόνως ἐνισχύαμεν καί ὠργανοῦμεν τάς ἐκεῖ στρατιωτικάς δυνάμεις μας, ἡ μέν Εὐρώπη δέν θα ἦτο ἡνωμένη διά νά ἐπέμβῃ, οἱ δέ Τοῦρκοι δέν θά εἶχον εἰς χεῖρας των κανέν ὅπλον διά νά ἐκβιάσουν καί ἡμᾶς καί τήν εὐρώπην.
Προκειμένου, ἐπαναλαμβάνω, διά τόσον μεγάλον ἔπαθλον ὅπως ἡ Θρᾴκη, ἤξιζε τόν κόπον νά μεταχειρισθῇ ἡ Ἑλλάς ὅλα τά μέσα διά νά τήν κρατήσῃ, φθάνουσα μέχρι τοῦ τελευταίου σημείου, ὅπου θά ἔβλεπε πλέον ὅτι ἡ ἀντίστασίς της ἦτο ἄσκοπος καί ἐγέννα δεινοτέρους κινδύνους.
Νομίζω λοιπόν ὅτι καί ὁ Βενιζέλος ἐν Παρισίοις καί ἡ ἐπανάστασις ἐν Ἀθήναις ἔσπευσαν πολύ, χάσαντες ἀπ' ἀρχῆς κάθε ἐλπίδα, νά ἀποδεχθοῦν την ἐκκένωσιν τῆς Ἀνατολικῆς Θράκης.» *
*Αλέξανδρος Μαζαράκης-Αινιάν, «Απομνημονεύματα», Λαβύρινθος, Ιούλιος 2022, σελίδες 307-326
EΠΙΛΟΓΟΣ
Η εγκατάλειψη της Ανατολικής Θράκης ήταν μεγαλύτερη καταστροφή, για τον Ελληνισμό, ακόμη και από την απώλεια της Σμύρνης.
Το χτύπημα ήταν, δε, συντριπτικό, γιατί παραδώσαμε ελληνικά εδάφη, τα οποία απελευθέρωσαν οι ελληνικές ένοπλες δυνάμεις, σε μια, επικών διαστάσεων, εκστρατεία.
Δυστυχώς, ακόμη και σήμερα, η ιστορία αυτή, σκοπίμως, παραμένει, στην σκιά της ιστοριογραφίας μας.
25 Σεπτεμβρίου 1922. Διάσκεψη Ανακωχής των Μουδανιών.
Η ανακωχή των Μουδανιών (γνωστή και σαν συνθήκη των Μουδανιών) είναι συμφωνία, που υπογράφτηκε, μεταξύ των νικητριών δυνάμεων του Α΄Π.Π. με την Τουρκία και η οποία καθόριζε τα σύνορα, μεταξύ Ελλάδας – Τουρκίας, έπειτα από την ήττα της Ελλάδας στον, μεταξύ των δυο χωρών, πόλεμο. Συνομολογήθηκε, στις 25 Σεπτεμβρίου του 1922, σύμφωνα, με τηλεγράφημα του Ελευθερίου Βενιζέλου, προς την κυβέρνηση του Κροκιδά, που την αποδέχτηκε, αναγκαστικά και αποτέλεσε διπλωματική επιτυχία της τουρκικής αντιπροσωπείας. Οι συνέπειές της υπήρξαν η απόσυρση του ελληνικού στρατού, από την Ανατολική Θράκη και η αναγκαστική προσφυγοποίηση, περίπου, 250.000 χριστιανών κατοίκων της, ελληνικής καταγωγής.
Ιστορικό πλαίσιο.
Το Σεπτέμβριο του 1922, ο ελληνικός στρατός είχε εγκαταλείψει ηττημένος, την Μικρά Ασία, ενώ εκατοντάδες χιλιάδων πρόσφυγες, έφθαναν κατησχυμένοι, στην Ελλάδα, αναζητώντας καταφύγιο. Η διπλωματική, πολιτική και οικονομική θέση της Ελλάδας ήταν, ιδιαίτερα, δυσμενής, ενώ οι Τούρκοι πίεζαν τις μεγάλες δυνάμεις να αποδεχτούν τις απαιτήσεις τους, προκειμένου να τερματισθεί ο μικρασιατικός πόλεμος. Στις διεκδικήσεις τους, περιλαμβάνονταν η ενσωμάτωση ολόκληρης της Θράκης και η αποχώρηση των ελληνικών πληθυσμών της. Ωστόσο, ο Κεμάλ Ατατούρκ δεν διέθετε πολεμικό ναυτικό και το ελληνικό Δ΄ Σώμα στρατού, που είχε υποχωρήσει, συντεταγμένα, και μη έχοντας εμπλακεί, στις, κυρίως, μάχες του Αυγούστου 1922, διατηρούσε ακέραιες τις δυνάμεις του και τον έλεγχο της Ανατολικής Θράκης. Προκειμένου να εξευρεθεί μια λύση, στις αρχές του Σεπτεμβρίου, συναντήθηκαν, στο Παρίσι, εκπρόσωποι της ΚτΕ, της Αγγλίας, της Γαλλίας και της Ιταλίας και αποφάσιζαν να συγκαλέσουν μια διάσκεψη, στις 20 Σεπτεμβρίου/3 Οκτωβρίου 1922, στα Μουδανιά, όπου θα προσκαλούσαν Ελλάδα και Τουρκία.
Η διάσκεψη.
Η Τουρκική αντιπροσωπεία έφτασε πρώτη, στα Μουδανιά και πέτυχε την έναρξη των συνομιλιών της, πριν φθάσουν οι Έλληνες εκπρόσωποι (στρατηγός Αλέξανδρος Μαζαράκης - Αινιάν και αντισυνταγματάρχης Πτολεμαίος Σαρηγιάννης). Ο επικεφαλής της τουρκικής αποστολής Ισμέτ Ινονού πέτυχε να κάμψει τις αντιρρήσεις των συμμάχων (που, ήδη, είχαν λάβει ανταλλάγματα, από την συνεργασία, με τον Κεμάλ) και να γίνει δεκτό το αίτημά τους, για εκκένωση της Ανατολικής Θράκης, από τους Έλληνες και την παράδοσή της, στην Τουρκία. Όταν οι Έλληνες απεσταλμένοι έφθασαν, στην σύσκεψη, αρνήθηκαν να υπογράψουν την συνθήκη και αποχώρησαν, όμως, κατόπιν πιέσεων, ακόμη και του Βενιζέλου, από το εξωτερικό, η Ελλάδα υποχρεώθηκε να δεχτεί τα τετελεσμένα γεγονότα. Στις 12/25 Νοεμβρίου 1922 ο έλεγχος της Ανατολικής Θράκης παραχωρήθηκε, στην Τουρκία.
Συνέπειες της συνθήκης.
Τα αποτελέσματα της ανακωχής των Μουδανιών ήταν αρνητικά, για την ελληνική πλευρά, αφού, συνολικά, 400.000 Έλληνες (250.000 γηγενείς και 150.000 στρατιωτικοί και δημόσιοι υπάλληλοι) υποχρεώθηκαν να εγκαταλείψουν, μέσα, σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα, την Ανατολική Θράκη. Για την εφαρμογή της συμφωνίας, 8.000 Τούρκοι αστυνομικοί έφθασαν, στην περιοχή και εγκαταστάθηκαν, ως αρχές κατοχής, επιβλέποντας την ελληνική αποχώρηση. Ακόμη, η συμφωνία υπήρξε προανάκρουσμα της Συνθήκης της Λωζάνης, που ακολούθησε και ρύθμισε, οριστικά, τις διμερείς σχέσεις Ελλάδας-Τουρκίας. Τα ελληνοτουρκικά χερσαία σύνορα ορίσθηκαν, στο μέσο της κοίτης του ποταμού Έβρου, όπως ισχύουν, έως σήμερα. Παρόμοιος διακανονισμός όρισε και τα θαλάσσια σύνορα, μεταξύ των δυο χωρών και συγκεκριμένα, στην μέση γραμμή της απόστασης, που χώριζε τα νησιά και τις νησίδες του ανατολικού Αιγαίου, από τις μικρασιατικές ακτές.
Στην φωτογραφία, 1922 Σεπτέμβριος. Αξιωματικοί των Συμμάχων, στην προβλήτα των Μουδανιών, κατά την διάρκεια ενός διαλείμματος της Διάσκεψης. Δεν επετράπη στην Ελληνική Αντιπροσωπεία να αποβιβασθεί, στα Μουδανιά και τις συζητήσεις τις πληροφορείτο κάθε ημέρα μεταβαίνοντας, με άκατο, στο θωρηκτό Iron Duke. (συλλογή Δημήτρης Α. Μαυρίδης).
Μιχάλης Χάρος (ο ξυπόλητος αιχμάλωτος των Τούρκων). Τον πιάσανε αιχμάλωτο, στην μάχη του Σαγγάριου. Τον απελευθέρωσαν, το 1923, με την συμφωνία, περί ανταλλαγής πληθυσμών. Ήλθε, στην Άγρα της Λέσβου, έκανε οικογένεια, διετέλεσε γραμματέας της κοινότητας και άσκησε το επάγγελμα του κουρέα.
Η Παρασκευή Παπαστρατιδη, σε ηλικία 12 ετών. Είναι το κορίτσι που βλέπετε, πίσω από τον αρχιμανδρίτη Συμεών, που ήταν και νονός της. Ακριβώς, δίπλα της, είναι η μικρη της αδερφή, η Νίκη. Το μικρό το κοριτσάκι, που βλέπετε, στα αριστερά, είναι η μικρότερη τους αδερφή, η Ελένη. Η γιαγιά, που βλέπετε στην φωτογραφία, στα δεξιά, λεγόταν, επίσης, Παρασκευή. Στα δεξιά, είναι η μητέρα της μικρής Παρασκευής, η Αννα Αργυριάδη, η οποία έφυγε, από την ζωή, 2 μήνες, σχεδόν, μετά από αυτήν την φωτογραφία. Η φωτογραφία τραβήχτηκε, στην Κωνσταντινούπολη, γύρω, στο 1932. Το 1933, έφυγαν, για Ελλάδα.
1932. Ο Ιωσήφ Στάλιν, με το … μεγάλο κουτάλι.
O Ιωάννης Μεταξάς, με τον βασιλιά Γεώργιο Β΄, το 1938. Όσα είπε δύο ημέρες, μετά το «ΟΧΙ», μπορούν να θεωρηθούν ουσιαστική κήρυξη της λήξης του Εθνικού Διχασμού, από τον τελευταίο επιζώντα πρωταγωνιστή του.
Όσοι επιμένουν να αρνούνται, στον Ιωάννη Μεταξά, την δόξα του «ΟΧΙ», αγνοούν ένα κείμενο, που θα έπρεπε να είναι γνωστό, πασίγνωστο. Είναι, μάλιστα, δημοσιευμένο, από το 1960, στον τόμο Δ΄ του «Ημερολογίου» του (εκδόσεις Ίκαρος). Πρόκειται, για την στενογραφημένη εμπιστευτική ομιλία του, στους ιδιοκτήτες και αρχισυντάκτες του αθηναϊκού Τύπου, στις 30 Οκτωβρίου 1940, δύο μέρες, μετά το «ΟΧΙ». Με αυτήν την εμπιστευτική ομιλία, θέλησε να εξασφαλίσει την ολόψυχη συμμετοχή τους, στην πολεμική προσπάθεια.
Τους είπε, λοιπόν, ότι προέβλεπε, με βεβαιότητα, την τελική νίκη του «Αγγλοσαξονικού κόσμου». Είχε έτσι την πεποίθηση ότι η Ελλάδα, ακόμη και «δουλωμένη, προσωρινώς», στην διάρκεια του πολέμου, θα βρισκόταν, τελικά,στο στρατόπεδο των νικητών και μάλιστα, μεγαλωμένη, τουλάχιστον, κατά τα Δωδεκάνησα – όπως, ακριβώς, έγινε.
Δεν ήθελε να νομίζουν ότι η απόφαση του «ΟΧΙ» «πάρθηκε, έτσι, σε μια στιγμή», ούτε ότι δεν έγινε ό,τι μπορούσε να γίνει, για να αποφευχθεί ο πόλεμος. Η Ελλάδα μπορούσε να τον αποφύγει, μόνον, με την εκούσια προσχώρησή της, στην «Νέα Τάξη» του Aξονα και μάλιστα, με τον οικειοθελή ακρωτηριασμό της, σε όφελος της Ιταλίας και της Βουλγαρίας. Αυτό είχε διαμηνύσει, στον Μεταξά, η Γερμανία.
«Δηλαδή θα έπρεπε, διά ν’ αποφύγωμεν τον πόλεμον, να γίνωμεν εθελονταί δούλοι και να πληρώσωμεν αυτήν την τιμήν, με το άπλωμα του δεξιού χεριού της Ελλάδος, προς ακρωτηριασμόν, από την Ιταλίαν και του αριστερού, από την Βουλγαρίαν».
Στην περίπτωση, όμως, αυτή, ο Μεταξάς προέβλεπε διάσπαση του κράτους, όπως το 1916. Με την υποστήριξη της Μεγάλης Βρετανίας και την κάλυψη του στόλου της, θα προέκυπτε μία νέα «Προσωρινή Κυβέρνηση», στην νησιωτική, τουλάχιστον, Ελλάδα, για να πολεμήσει, ξανά, εξ ονόματος του προδομένου Eθνους.
Σημαδεμένος, από τον Εθνικό Διχασμό, o Μεταξάς είχε, πια, πλήρη επίγνωση των δικών του, τότε, ευθυνών. Δήλωνε, λοιπόν, αποφασισμένος να αποτρέψει την επανάληψη του Διχασμού και στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Όσα είπε, στις 30 Οκτωβρίου, μπορούν να θεωρηθούν ουσιαστική κήρυξη της λήξης του Εθνικού Διχασμού, από τον τελευταίο επιζώντα πρωταγωνιστή του.
H στενογραφημένη εμπιστευτική ομιλία του, στους ιδιοκτήτες και αρχισυντάκτες του αθηναϊκού Τύπου, στις 30 Οκτωβρίου 1940.
Ρώτησε, κάποια στιγμή : «Δεν ξέρω, αν κανείς Αντιβενιζελικός, από σας, είναι πάντοτε και αδιάλλακτος». «Είμαι εγώ, κύριε Πρόεδρε» απάντησε ο Νικόλαος Κρανιωτάκης. Είπε, τότε, ο Μεταξάς :
«Λοιπόν, ακούστε, για να συνεννοηθούμε. Εγώ, κύριοι, όπως, επαρκώς, σας εξήγησα, ετήρησα, μέχρι σήμερον, την πολιτικήν του αειμνήστου Βασιλέως Κωνσταντίνου, δηλαδή την πολιτικήν της αυστηράς ουδετερότητος. Eκανα το παν, διά να κρατήσω την Ελλάδα, μακράν της συγκρούσεως των μεγάλων κολοσσών. Ηδη, μετά την άδικον επίθεσιν της Ιταλίας, η πολιτική, την οποίαν ακολουθώ είναι η πολιτική του αειμνήστου Βενιζέλου. Διότι είναι η πολιτική του συνταυτισμού της Ελλάδος, με την τύχην της Δυνάμεως, διά την οποίαν η θάλασσα είναι ανέκαθεν, όπως είναι και διά την Ελλάδα, όχι το εμπόδιον, που χωρίζει, αλλά η υγρά λεωφόρος, που συνδέει. […] Διά την Ελλάδα, η Αγγλία είναι η φυσική φίλη και επανειλημμένως, εδείχθη προστάτρια, ενίοτε, δε, η μόνη προστάτρια».
Ήδη, από το φθινόπωρο του 1936, ο Μεταξάς είχε διαβεβαιώσει, εμπιστευτικά, την ηγεσία του Ναυτικού ότι, σε περίπτωση πολέμου, η Ελλάδα θα ήταν, οπωσδήποτε, στο πλευρό της Αγγλίας.
Ωστόσο, ούτε το μεγαλείο της απόφασής του να πει «ΟΧΙ» ούτε η επακόλουθη παλλαϊκή υποστήριξη, στο πρόσωπό του, κατάφεραν να λυτρώσουν τον Μεταξά, από την ψυχοπαθολογία του και προπαντός, από την αβυσσαλέα ανασφάλειά του. Αυτή τον εμπόδισε να προετοιμάσει την χώρα – όχι στρατιωτικά, αλλά πολιτικά, ιδίως, για την περίπτωση, που θα βρισκόταν, υπό εχθρική κατοχή, όπως προέβλεπε και ο ίδιος. Είχε προηγηθεί, προ πολλού, η κατάληψη και κατοχή άλλων μικρών χωρών, από τους Γερμανούς, προσφέροντας ποικιλία διδακτικών παραδειγμάτων. Αντίθετα, όμως, με άλλα βασίλεια, η Ελλάδα μπήκε, στον πόλεμο, με βασιλιά αμφισβητούμενο, ακόμη και από βασιλόφρονες και με ένα καθεστώς όχι, μόνον, δικτατορικό, αλλά και τόσο προσωποπαγές, ώστε ήταν καταδικασμένο να εξαφανιστεί, με τον θάνατο του δικτάτορα, όπως προαισθανόταν και ο ίδιος και όπως, πράγματι, συνέβη.
Ακόμη και την ύστατη στιγμή, ο Μεταξάς δεν έκανε το παραμικρό, για να διευρύνει, έστω, την κυβέρνησή του. Δεν διανοήθηκε, καν, να προνοήσει, για την διαδοχή του, μολονότι, προαισθανόταν ότι το τέλος του ήταν κοντά.
Ετσι, με τον θάνατο του Μεταξά, στις 29 Ιανουαρίου 1941 και με την παντελή έλλειψη πραγματικού αντικαταστάτη του, άρχισε μία ραγδαία και ακατάσχετη αποσύνθεση, που επιταχύνθηκε, μετά την γερμανική εισβολή. Στην Ελλάδα, η Κατοχή δεν συνεπαγόταν, απλώς, ένα κενό εξουσίας, όπως σε άλλες κατεχόμενες χώρες, με εξόριστες κυβερνήσεις. Αναζωπύρωσε μία, απείρως, νοσηρότερη κρίση νομιμότητας, που σοβούσε, από το 1935. Άνοιξε, έτσι, ο ασκός του Αιόλου, για εμφύλιες συγκρούσεις, πολύ διαφορετικές, από εκείνες, που φανταζόταν και ήθελε να αποτρέψει ο Μεταξάς.
Από το βιβλίο του καθηγητή Γιώργου Θ. Μαυρογορδάτου «Εθνική ολοκλήρωση και διχόνοια: Η ελληνική περίπτωση».
εφημ: ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ.
ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΗΣ ΤΣΕΧΟΣΛΟΒΑΚΙΑΣ.
Η Τσεχοσλοβακία «τεχνητό κράτος» (Φρανκεστάιν), που δημιουργήθηκε, το 1918–1919, από κομμάτια, που, προηγουμένως, ανήκαν, στην Αυστρία, στην Ουγγαρία, στην Γερμανία, ή στην Πολωνία. Τα εδάφη της Βοημίας και της Μοραβίας ανήκαν ιστορικά επί αιώνες στην Αγία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία και στην συνέχεια, στην Αυστροουγγαρία των Αψβούργων, με την Πράγα να αποτελεί ιστορικό κέντρο, στενά, δεμένο, με τον γερμανικό κόσμο. Η Τσεχοσλοβακία αποτελούσε το ένα, από τα τρία πολυεθνικά μορφώματα, που δημιουργήθηκαν, με την αποστολή την περικύκλωση της Γερμανίας.
Το 1938, σε σύνολο πληθυσμού, οι Τσέχοι αποτελούσαν, περίπου, 6,7 εκατομμύρια, δηλαδή, ούτε το 50% του πληθυσμού της χώρας. Οι υπόλοιπες εθνότητες ήσαν : Γερμανοί (Σουνίτες) : 3,1 εκατομμύρια Σλοβάκοι : 2 εκατομμύρια Ούγγροι: 734.000 Ρουθήνιοι (Καρπαθο-Ουκρανοί) : 460.000 Εβραίοι : 180.000 Πολωνοί : 75.000.
Κατά την ίδρυση του κράτους, όταν οι Σουδήτες Γερμανοί διαδήλωσαν, σε πόλεις, όπως το Άουσσιχ (Aussig), το Κάρλσμπαντ (Karlsbad), το Τρόππαου (Troppau), το Κομοτάου (Komotau) και το Έγκερ (Eger), ζητώντας την ένωσή τους, με την Αυστρία, ο τσεχοσλοβακικός στρατός άνοιξε πυρ, εναντίον του πλήθους. Ο απολογισμός ήταν 54 νεκροί και μερικές εκατοντάδες τραυματίες Σουδήτες.
Κατά την διάρκεια της Συνδιάσκεψης Ειρήνης, στο Παρίσι (Βερσαλλίες / Σεν Ζερμέν), οι νικητές των Συμμάχων ανησυχούσαν, για το γεγονός ότι, στο, υπό ίδρυση, κράτος της Τσεχοσλοβακίας οι Τσέχοι αποτελούσαν μειοψηφία, σε σχέση, με το σύνολο των υπόλοιπων εθνοτήτων (ήταν, περίπου, το 48% του συνολικού πληθυσμού). Για να κατευνάσει τους Συμμάχους και να εξασφαλίσει την προσάρτηση των πλούσιων και στρατηγικής σημασίας γερμανικών περιοχών (Σουδητία), ο εκπρόσωπος των Τσέχων, Έντουαρντ Μπένες, κατέθεσε, στις 20 Μαΐου 1919, επίσημη γραπτή διακοίνωση (Μνημόνιο), στην οποία υποσχόταν, κατά λέξη :
«Η τσεχοσλοβακική κυβέρνηση έχει την πρόθεση να οργανώσει το κράτος της, κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να υιοθετήσει, ως βάση των εθνικών δικαιωμάτων, τις αρχές, που ισχύουν, στο σύνταγμα της Ελβετικής Δημοκρατίας, δηλαδή θέλει να κάνει την Τσεχοσλοβακική Δημοκρατία ένα είδος Ελβετίας».
Αυτό σήμαινε την δέσμευση, για ένα ομοσπονδιακό πολυκεντρικό σύστημα καντονιών, όπου, κάθε εθνότητα (Γερμανοί, Σλοβάκοι, Ούγγροι, Ρουθήνιοι), θα απολάμβανε ευρεία εσωτερική αυτονομία και αυτοδιοίκηση.
Αντί, για ελβετική ομοσπονδία, το Σύνταγμα του Φεβρουαρίου 1920 εγκαθίδρυσε ένα, απόλυτα, συγκεντρωτικό κράτος, ελεγχόμενο, από την Πράγα. Ακόμη και στους Σλοβάκους —με τους οποίους οι Τσέχοι είχαν υπογράψει το σύμφωνο του Πίτσμπουργκ (ΗΠΑ, 1918), υποσχόμενοι ξεχωριστό κοινοβούλιο και διοίκηση — αρνήθηκαν την αυτονομία και επέβαλαν το ιδεολόγημα του ενιαίου «τσεχοσλοβακικού έθνους».
Στους 3,1 εκατομμύρια Γερμανούς, δεν δόθηκε καμία εδαφική αυτοδιοίκηση. Αναγνωρίστηκαν, μόνον, τυπικά, ορισμένα μειονοτικά δικαιώματα γλώσσας (άρθρα 128 και 131 του Συντάγματος), τα οποία, όμως, στην πράξη, συχνά, καταστρατηγούνταν. Έκλεισαν 354 γερμανικά δημοτικά σχολεία και 47 σχολεία μέσης εκπαίδευσης. Περίπου, 40.000 Γερμανοί δημόσιοι υπάλληλοι απολύθηκαν και αντικαταστάθηκαν, από Τσέχους, ακόμη και σε, αμιγώς, γερμανόφωνες πόλεις και κοινότητες. Ιστορικά γερμανικά ονόματα πόλεων και δρόμων αντικαταστάθηκαν, υποχρεωτικά, από τσεχικά (π.χ. το Eger έγινε Cheb, το Aussig έγινε Ústí κ.λπ.). Οι απαλλοτριώσεις γης στόχευσαν, δυσανάλογα, τους μη Τσέχους· το 43% της γης, που κατασχέθηκε, ανήκε σε Γερμανούς και το 42%, σε Ούγγρους, ενώ μόλις το 15%, σε Τσέχους. Η γη αυτή αναδιανεμήθηκε, κυρίως, σε Τσέχους εποίκους.
Οι Σουδήτες Γερμανοί (αλλά και οι Σλοβάκοι) ένιωθαν πολίτες δεύτερης κατηγορίας. Όταν ο Konrad Henlein ίδρυσε την «Σουδητογερμανική Παράταξη» (SdP), το αρχικό του αίτημα — ακόμη και στο περίφημο Πρόγραμμα του Κάρλσμπαντ τον Απρίλιο του 1938 — ήταν, ουσιαστικά, η εφαρμογή εκείνων των παλαιών υποσχέσεων του 1919 : εσωτερική αυτοδιοίκηση, νομική ισοτιμία και αναγνώριση των γερμανικών περιοχών. Η επίμονη άρνηση του Μπένες και της κυβέρνησης της Πράγας να παραχωρήσουν, έγκαιρα, αυτή την αυτονομία, σε συνδυασμό, με την επιδείνωση της οικονομικής κρίσης οδήγησε, σε κλιμάκωση της σύγκρουσης, μεταξύ Πράγας και Σουδητών.
Η ένωση της Αυστρίας, με την Γερμανία (Anschluss) τρομοκράτησε την ηγεσία της Τσεχοσλοβακίας, η οποία απάντησε, με σπασμωδικά αστυνομικά μέτρα, εναντίον της γερμανικής μειονότητας. Μετά την οργισμένη ομιλία του Χίτλερ, στην Νυρεμβέργη (12 Σεπτεμβρίου 1938) και τα πρώτα ένοπλα επεισόδια, στην Σουδητία, η κυβέρνηση της Πράγας κήρυξε στρατιωτικό νόμο, στις γερμανόφωνες περιφέρειες και έθεσε το Κόμμα των Σουδητών Γερμανών (SdP), εκτός νόμου.
Μονάδες του τσεχοσλοβακικού στρατού και της χωροφυλακής αναπτύχθηκαν, μαζικά, για να ανακτήσουν τον έλεγχο των δημόσιων κτιρίων, σταθμών και τηλεγραφείων. Ακολούθησαν εκτεταμένες έρευνες, συλλήψεις στελεχών και οδομαχίες, με το σουδητικό αντάρτικο (Sudetendeutsches Freikorps). Χιλιάδες άμαχοι (οικογένειες, γυναίκες, παιδιά, αλλά και νέοι άνδρες, που κινδύνευαν να συλληφθούν, ως ύποπτοι εσχάτης προδοσίας, ή να επιστρατευτούν, αναγκαστικά, στον τσεχοσλοβακικό στρατό, ενάντια, στην Γερμανία) εγκατέλειψαν, μαζικά, τα σπίτια τους, περνώντας τα σύνορα, προς το γερμανικό έδαφος (κυρίως, προς την Σαξωνία, την Σιλεσία και την Βαυαρία).
Η επέμβαση του γερμανικού στρατού, για την προστασία των Σουδητών ήταν, πλέον, ζήτημα ημερών, όμως, τον πόλεμο θα σταματήσει η τολμηρή διπλωματία. Η Συμφωνία του Μονάχου έδειξε ότι η διπλωματία είναι, σε θέση να διορθώσει τα λάθη του διατάγματος των Βερσαλλιών. Πρόκειται, για μια τολμηρή συμφωνία, που θα μπορούσε να αποτελέσει τον οδικό χάρτη της διασφάλισης της ειρήνης, στην Ευρώπη, αν και σήμερα, χλευάζεται, υποτιμητικά, ως η «πολιτική του κατευνασμού».
,
Η εικόνα είναι το εξώφυλλο του τσεχοσλοβακικού περιοδικού «Svět Sovětů» (Ο Κόσμος των Σοβιέτ), τεύχος 2 του 7ου έτους κυκλοφορίας, με ημερομηνία 1 Φεβρουαρίου 1938.
Αριστερά: Ο Έντουαρντ Μπένες (Dr. Eduard Beneš), τότε, Υπουργός Εξωτερικών και μετέπειτα, Πρόεδρος της Τσεχοσλοβακίας.
Δεξιά : Ο Κλιμέντ Βοροσίλοφ (Klim Vorošilov), Λαϊκός Επίτροπος Άμυνας της ΕΣΣΔ και Στρατάρχης της Σοβιετικής Ένωσης.
Στο επάνω αριστερό μέρος, αναγράφεται, στα τσεχικά:
«DR. EDUARD BENEŠ A KLIM VOROŠILOV PŘI PŘÁTELSKÉ BESEDĚ V SSSR V ROCE 1935»(«Ο Δρ. Έντουαρντ Μπένες και ο Κλιμ Βοροσίλοφ σε φιλική συνομιλία, στην ΕΣΣΔ το έτος 1935»).
Η φωτογραφία προέρχεται, από την επίσημη επίσκεψη του Μπένες, στην Μόσχα, τον Ιούνιο του 1935, κατά την οποία επικυρώθηκε το Τσεχοσλοβακο-Σοβιετικό Σύμφωνο Αμοιβαίας Βοήθειας (16 Μαΐου 1935). Η αναδημοσίευση της φωτογραφίας, στο εξώφυλλο, στις αρχές του 1938 εξυπηρετούσε σαφή πολιτικό σκοπό : να υπενθυμίσει, στο τσεχοσλοβακικό κοινό, την στρατιωτική συμμαχία και την σοβιετική υποστήριξη, απέναντι, στην κλιμακούμενη επιδείνωση των σχέσεων, με την Γερμανία, λίγους μήνες, πριν από την κρίση των Σουδητών και την Συμφωνία του Μονάχου.
Η Τσεχοσλοβακία, μετά το 1935, αποτέλεσε το ισχυρότερο προγεφύρωμα του Κομμουνισμού στην Ευρώπη. Η Πράγα αποτέλεσε την εφαλτήρια βάση, από την οποία ξεκινούσε η αποσταθεροποιητική δράση της Μόσχας εναντίον του γερμανικού εθνικοσοσιαλιστικού καθεστώτος αλλά και καταφύγιο καταζητούμενων Γερμανών Κομμουνιστών, όπως του Αλμπρεχτ Χέλερ δολοφόνου του νεαρού μέλους των SA Χόρστ Βέσελ.
Το Τσεχοσλοβακο-Σοβιετικό Σύμφωνο Αμοιβαίας Βοήθειας (16 Μαΐου 1935) αποτέλεσε μια σφήνα, στα πλευρά της Γερμανίας. Με το πρόσχημα της εκπαίδευσης της αεροπορίας της Τσεχοσλοβακίας, από Σοβιετικούς εκπαιδευτές, η Σοβιετική Ένωση είχε δημιουργήσει ένα αεροπορικό προγεφύρωμα, στην καρδιά της Ευρώπης και την, πίσω, αυλή της Γερμανίας. Αυτή η στρατιωτική διείσδυση της Σοβιετικής Ένωσης, στην καρδιά της Ευρώπης και στο μαλακό γερμανικό υπογάστριο, σφράγισε την μοίρα της Τσεχοσλοβακίας, κατά το δεύτερο μέρος της διευθέτησης του Τσεχοσλοβακικού ζητήματος, τον Μάρτιο του 1939.
Τεκμήρια Ιστορίας.
ΥΓ Τάσου Αναστασόπουλου : Το άρθρο αυτό είναι προπαγανδιστικό.
ΣΤΙΓΜΙΟΤΥΠΑ ΑΠΟ ΤΑ ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΑ ΠΙΣΩ ΑΠΟ ΤΗΝ ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΑΧΟΥ.
ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΜΕΤΑΞΥ ΓΚΕΡΙΝΓΚ - ΓΙΟΥΖΕΦ ΛΙΠΣΚΙ.
Σήμερα υπερτονίζεται ο ρόλος της Γερμανίας στη διαδικασία διάλυσης του πολυεθνικού μορφώματος της Τσεχοσλοβακίας. Παράλληλα, όμως, αποσιωπάται το γεγονός ότι η διάλυση αυτού του κράτους-Φρανκενστάιν της Κεντρικής Ευρώπης, που συγκροτήθηκε από κομμάτια όλων των γειτονικών του χωρών, αποτέλεσε μια πολιτική ενέργεια την οποία υποστήριξαν όλοι οι γείτονές του, είτε με άμεση δράση είτε με την σιωπηρή τους ανοχή.
Τα παρασκήνια και οι συμμαχίες πίσω από τη διάλυση της Τσεχοσλοβακίας, η οποία ξεκίνησε με την απόσχιση της Σουδητίας και την ενσωμάτωσή της στον εθνικό της κορμό, είναι ελάχιστα γνωστά, ενώ τονίζονται μονοσήμαντα τα γεγονότα που αφορούν τη Γερμανία. Το ζήτημα της Σουδητίας αποτέλεσε την ευκαιρία που αναζητούσαν όλες οι μειονότητες της χώρας για να ζητήσουν τη δική τους ανεξαρτησία ή την επανένωσή τους με τους εθνικούς τους κορμούς.
Το ντοκουμέντο που ακολουθεί περιλαμβάνει αποσπάσματα από την καταγραφή της συνομιλίας του Πολωνού πρέσβη στο Βερολίνο, Γιούζεφ Λίπσκι (Józef Lipski), με τον Γερμανό στρατάρχη Γκέρινγκ στις 24 Αυγούστου 1938. Η συνομιλία διεξάγεται ένα μήνα πριν από τη Συνδιάσκεψη του Μονάχου, κατά την κορύφωση της κρίσης της Σουδητίας. Η επίσημη επίσκεψη του Ούγγρου αντιβασιλέα Miklós Horthy στη Γερμανία (στο Κίελο και το Βερολίνο) είχε ως στόχο τον συντονισμό των αξιώσεων κατά της Πράγας.
Ο Γκέρινγκ αναφέρει την διάσκεψη του Μπλεντ (21–23 Αυγούστου 1938), όπου η Ουγγαρία πέτυχε να εξασφαλίσει τη συναίνεση της Γιουγκοσλαβίας (υπό τον πρωθυπουργό Milan Stojadinović) και της Ρουμανίας για επανεξοπλισμό, αποκόπτοντας ουσιαστικά την Τσεχοσλοβακία από τους συμμάχους της.
Το έγγραφο αποκαλύπτει την πλήρη σύμπλευση της εξωτερικής πολιτικής της Βαρσοβίας, με το Βερολίνο, για την διάλυση του τσεχοσλοβακικού κράτους. Η Πολωνία απορρίπτει, κάθε αντιγερμανική σύμπραξη, διεκδικεί την περιοχή του Τέσεν (Zaolzie), εξού και η αναφορά ότι «γερμανικά και πολωνικά στρατεύματα μπορεί να συναντηθούν»), ενώ, παράλληλα, λειτουργεί, ως διπλωματικός προστάτης των ουγγρικών βλέψεων.
Η τελευταία παράγραφος φωτίζει τον διακαή πόθο της Πολωνίας και της Ουγγαρίας να αποκτήσουν κοινό σύνορο, στα Καρπάθια. Ο Lipski χαρακτηρίζει τον διάδρομο αυτόν τεχνητό, καθώς, μέσω της Ρουθηνίας και της Ρουμανίας, υπήρχε η μόνη γεωγραφική δυνατότητα στρατιωτικής επικοινωνίας και σοβιετικής βοήθειας, προς την Τσεχοσλοβακία.
============================================================
«Συνομιλία του Πολωνού Πρέσβη, στο Βερολίνο, Γιούζεφ Λίπσκι (Józef Lipski), με τον Στρατάρχη Γκέρινγκ (αποσπάσματα) :
24 Αυγούστου 1938.
Άκρως Απόρρητο.
Ο Γκέρινγκ παρατήρησε ότι δεν είχε, ακόμη, την ευκαιρία να μιλήσει, με τον Αντιβασιλέα Χόρτυ (Horthy) και το επιτελείο του, οι οποίοι θα φθάσουν, στο Βερολίνο, μόλις, σήμερα το απόγευμα. Ήθελε να τονίσει ότι η γερμανική κυβέρνηση άσκησε πίεση, στην Βουδαπέστη, να διεξαγάγει διαπραγματεύσεις, ώστε να αποφύγει συλλογικές δεσμεύσεις, με τα κράτη της Μικρής Αντάντ, αλλά να συνάψει συμφωνία, χωριστά, με το Βελιγράδι και το Βουκουρέστι, παραλείποντας την Πράγα. Ο Γκέρινγκ παρατήρησε ότι ο Στογιαντίνοβιτς (Stojadinović) ακολούθησε την γραμμή αυτών των υποδείξεων, στην διάσκεψη του Μπλεντ (αν κατάλαβα, σωστά). Έτσι, κατά την γνώμη του Γκέρινγκ, η Ουγγαρία θα ήταν ελεύθερη να δράσει, όπως το έθεσε, στο τελευταίο στάδιο, με τη δράση της να αναμένεται να ακολουθήσει, μόλις, λίγες ημέρες, μετά από εκείνη των Γερμανών. Ο Γκέρινγκ χαρακτήρισε την στάση της Ουγγαρίας, κάπως, χαλαρή/αναποφάσιστη (flau).
Επανερχόμενος, στο τσεχικό πρόβλημα, ο Γκέρινγκ επικαλέστηκε την βρετανική άποψη ότι, με την πάροδο του χρόνου, όλα θα μπορούσαν να διευθετηθούν. Ο ίδιος δεν συμμερίζεται αυτή την άποψη. Δεν μπορεί να συλλάβει πώς οι Τσέχοι θα μπορούσαν να συμφωνήσουν, σε οποιεσδήποτε παραχωρήσεις, εφόσον το κράτος τους, αποτελείται, από τόσες πολλές εθνικότητες. Για παράδειγμα, εάν, προκειμένου, να τα βρουν, με την Πολωνία, της παραχωρούσαν όλες τις διεκδικήσεις, τότε, παρόμοιες παραχωρήσεις θα έπρεπε να γίνουν, σε όλες τις άλλες μειονότητες. Επομένως, η κατάσταση βρίσκεται, σε αδιέξοδο.
Ακολουθώντας τις οδηγίες σας, απάντησα, σε αυτές τις δηλώσεις ότι, ούτε εμείς πιστεύουμε ότι το παρόν τσεχικό δημιούργημα μπορεί να υπάρξει, πλέον. Ούτε διακρίνουμε κάποια αλλαγή, στην τσεχική πολιτική. Πρόσθεσα ότι τελευταία έγιναν προσπάθειες να παρασυρθούμε, σε αντιγερμανικές συμφωνίες, αλλά η πολωνική κυβέρνηση απέρριψε, κατηγορηματικά, αυτές τις προτάσεις. Διαπίστωσα ότι η διεθνής προπαγάνδα παρουσιάζει την γερμανική πολιτική, ως προβάλλουσα, διαρκώς, νέες αξιώσεις και προκαλούσα συγκρούσεις. Η Πολωνία, πρόσθεσα, δεν το πιστεύει αυτό. Εδώ, ο Γκέρινγκ αντέδρασε, πολύ έντονα, λέγοντας ότι, πράγματι, η προπαγάνδα καταλογίζει, στην Γερμανία προθέσεις, για νέες εδαφικές διεκδικήσεις.
Επέστρεψα, στο ουγγρικό πρόβλημα. Τόνισα την πολωνο-ουγγρική φιλία, περιγράφοντας την Ουγγαρία, ως στοιχείο σταθεροποίησης, στην λεκάνη του Δούναβη. Αναφερόμενος, στην έκφραση, που χρησιμοποίησε, νωρίτερα, ο Γκέρινγκ — ότι οι Ούγγροι είναι, κάπως flau [αναποφάσιστοι/χλιαροί] — έθεσα το ερώτημα εάν, κατά την γνώμη του, είναι αρκετά ώριμοι, για ανεξάρτητη δράση. Παρατήρησα ότι ο πρόωρος θάνατος του Γκέμπες (Gömbös) ήταν βαριά απώλεια, για την Ουγγαρία. Ο Γκέρινγκ επιβεβαίωσε την άποψή μου, καθώς και την κρίση μου ότι εξακολουθεί να μην παρατηρείται επαρκής κατανόηση, εκ μέρους των Ούγγρων πολιτικών, στα προβλήματα των εθνοτήτων.
Στη συζήτηση, επί αυτού του θέματος, αξίζει να σημειωθούν σημαντικές απόψεις του Γκέρινγκ. Πρώτα απ' όλα, παρατήρησε ότι η Γερμανία δεν έχει καμία ακριβή συνεννόηση, επί του θέματος, με την Ουγγαρία, ούτε έχει κάποια, με την Πολωνία. Από την άλλη πλευρά, η Γερμανία γνωρίζει τα συμφέροντα της Ουγγαρίας, στην Τσεχοσλοβακία, και το ίδιο ισχύει, για την Πολωνία. Οι Γερμανοί προέβλεπαν ότι, σε περίπτωση που η Γερμανία αναλάμβανε οποιαδήποτε δράση, η Ουγγαρία θα συμμετείχε. Η Γερμανία αναλαμβάνει το καθήκον να συγκρατήσει το Βελιγράδι, από το να δράσει, εναντίον της Ουγγαρίας. Αναμένει ότι η Βαρσοβία θα ενεργήσει, στην ίδια γραμμή, προς το Βουκουρέστι, προκειμένου να αποτραπεί οποιαδήποτε ενέργεια. Θα ήταν, εξαιρετικά, άβολο, αν η Ουγγαρία δεν έκανε κάποια κίνηση, καθώς οι τσεχικές δυνάμεις θα μπορούσαν, τότε, να υποχωρήσουν, στην Σλοβακία. Προφανώς, η Γερμανία δεν θα απαιτούσε στρατιωτική βοήθεια, από την Βουδαπέστη, ή την Βαρσοβία, και μόνον, για τον λόγο ότι αυτό θα φαινόταν γελοίο, ενόψει της συντριπτικής υπεροχής της Γερμανίας, έναντι της Τσεχοσλοβακίας. Όμως, η Γερμανία κατανοεί ότι, υπό τέτοιες συνθήκες, η Πολωνία θα καταλάμβανε την περιοχή, που την ενδιαφέρει. Στην πράξη, θα μπορούσε να συμβεί πολωνικές και γερμανικές μονάδες να συναντηθούν, κάπου.
Σε σύνδεση, με αυτές τις σκέψεις του Γκέρινγκ, τόνισα ότι η Πολωνία είναι, στενά, συνδεδεμένη, με την Σλοβακία, λόγω δεσμών φυλής και γλώσσας. Οι δεσμοί είναι, ακόμη, στενότεροι, καθώς δεν έχουμε καμία διεκδίκηση, επί της Σλοβακίας. Παρατήρησα ότι η εξέλιξη του σλοβακικού έθνους είχε προχωρήσει, ραγδαία, ειδικά τα τελευταία χρόνια, και είπα ότι είναι επιτακτική ανάγκη να παραχωρηθεί αυτονομία, στην Σλοβακία, είτε, από την μία, είτε, από την άλλη πλευρά — από τους Τσέχους, ή τους Ούγγρους.
Ο Γκέρινγκ επιβεβαίωσε, με προθυμία ότι αυτό αποτελεί αναγκαιότητα. Πρόσθεσε ότι η Γερμανία βρίσκεται, ευτυχώς, σε τέτοια θέση, που αυτά τα ζητήματα δεν την αφορούν. Από την άλλη πλευρά, τίθεται το ζήτημα των σχέσεων, μεταξύ Βαρσοβίας και Βουδαπέστης και της καλής επιρροής της Πολωνίας, στην Ουγγαρία. Κατά την γνώμη του, η Ουγγαρία θα έπρεπε να παραχωρήσει την αυτονομία, που αρνήθηκε η Τσεχοσλοβακία.
Όσον αφορά την Υποκαρπάθια Ρωσία [Ρουθηνία των Καρπαθίων], παρατήρησα, ακολουθώντας οδηγίες, ότι είναι ένας τόπος, όπου αφθονούν οι διεθνείς ίντριγκες, προσθέτοντας ότι αυτή η γη αφαιρέθηκε, από την Ουγγαρία, αποκλειστικά και μόνο, για να δοθεί, στην Τσεχοσλοβακία πρόσβαση, στην Ρωσία».
Τεκμήρια Ιστορίας.
Ο Δήμαρχος Κορίνθου Ανδρέας Μάρκελλος συνοδεύομενος, από αξιωματικούς του Φρουραχείου Κορίνθου και της Χωροφυλακής, κατευθύνονται, στο σημείο, που βρισκόταν ο Συνταγματάρχης των Αλεξιπτωτιστών Sturm, για να διαπραγματευτούν τους όρους παράδοσης της πόλης Κορίνθου, στους Γερμανούς. Το έπραξε, αναγκαστικά, χωρίς αντίσταση, έπειτα, από απειλές βομβαρδισμού και ισοπέδωσης της πόλης, από την γερμανική αεροπορία. Ώρα 13.00 έγινε η υπογραφή του σχετικού πρωτοκόλλου. Με τί καρδιά!!! Ίσως, να σώζεται αυτό το ντοκουμέντο του πρωτοκόλλου, σε κάποιο αρχείο!!
Ακόμη μια φωτογραφία, από τα χρόνια της Γερμανικής Κατοχής, στην Κρήτη. Ομάδα Γερμανών στρατιωτών, έξω, από καφενείο. Πολύ πιθανόν στα Χανιά. Αν κάποιο μέλος της ομάδας αναγνωρίζει το όνομα του καφενείου, ή το όνομα του ιδιοκτήτη του, παρακαλείται να μας ενημερώσει.
Από τις 22-4-1941, τα βουλγαρικά στρατεύματα εισβάλλουν, στην Θράκη και την Μακεδονία και καταλαμβάνουν τους νομούς Σερρών, Δράμας, Καβάλας, Ξάνθης, Ροδόπης και μέχρι τον Έβρο, χωρίς να ρίξουν ένα βόλι.
Στις 28-4-1941, επισκέπτεται την περιοχή ο Βούλγαρος πρωθυπουργός Φιλόφ, αφού είχε πετύχει η στρατιωτική διείσδυση, που είχε στόχο «την υπεράσπιση του βουλγαρικού πληθυσμού από τα άτακτα ελληνικά σώματα και αποσπάσματα, που τριγυρνούσαν, στην περιοχή και την ολοκληρωτική εξασφάλιση της περιοχής, ως τμήματος του κρατικού εδάφους» (διαταγή βουλγαρικού ΓΕΣ).
Μετά, ακολουθεί ο μεγάλος όγκος των «νεοεποίκων» : αστυνομία, νομάρχες, δήμαρχοι, πρόεδροι κοινοτήτων, δημόσιοι υπάλληλοι, δασάρχες, οικονομικοί έφοροι, δικαστές, χωροφύλακες, αγροφύλακες, διευθυντές τραπεζών κ.α. και καταλαμβάνουν όλες τις διοικητικές υπηρεσίες.
Στη συνέχεια, έρχονται οι αγρότες, οι επαγγελματίες, οι δάσκαλοι, οι καθηγητές, ακόμη και Βούλγαροι ιερωμένοι.
Έρχονται να υλοποιήσουν ένα όνειρο αιώνων για μόνιμη εγκατάσταση.
Αποκλειστικό τους μέλημα ήταν να εδραιωθούν ιστορικά, εθνολογικά, γεωγραφικά, οικονομικά.
Πώς επιχείρησαν να το πετύχουν αυτό; Μέσω της παιδείας :
1) Έκλεισαν όλα τα ελληνικά εκπαιδευτήρια : παιδικούς σταθμούς, νηπιαγωγεία, δημοτικά σχολεία και γυμνάσια.
2) Κατασχέθηκαν όλα τα ελληνικά βιβλία και τα εποπτικά μέσα διδασκαλίας (χάρτες, ενημερωτικοί πίνακες, όργανα κλπ) και καταστράφηκαν.
3) Απέλυσαν τους εκπαιδευτικούς όλων των βαθμίδων και τους αντικατέστησαν, με Βουλγάρους.
4) Οργάνωσαν και λειτούργησαν αμιγή βουλγαρικά σχολεία, στα οποία υποχρέωναν να φοιτούν τα ελληνόπουλα.
Οσοι μαθητές δεν φοιτούσαν, σ΄ αυτά, αναγκαστικά, έμεναν αμόρφωτοι, γιατί απαγορευόταν η φοίτησή τους αλλού.
5) Η χρήση της ελληνικής γλώσσας απαγορεύτηκε, εντελώς, στους δρόμους, στα σπίτια, στα σχολεία, στις εκκλησίες, στις δημόσιες υπηρεσίες
Αν ακουγόταν, ακόμη και στις, κατ΄ ιδίαν, συζητήσεις, μέσα στα σπίτια, η ποινή ήταν ο άγριος ξυλοδαρμός (συχνά και η κράτηση, σε απομόνωση).
6) Άρχισε, αμέσως, η διδασκαλία της βουλγαρικής γλώσσας στα σχολεία, αλλά και υποχρεωτικά απογευματινά και βραδινά μαθήματα, σε ενήλικες.
7) Ορίστηκε, ως μοναδική γλώσσα επικοινωνίας, μεταξύ των κατοίκων, αλλά και των αρχών, η βουλγαρική.
Προκαλούσαν καταστροφές, σε ελληνικά σχολεία, με την αφαίρεση των πορτοπαραθύρων, ώστε να μην μπορούν να χρησιμοποιηθούν.
9) Αφαίρεσαν τις ελληνόγλωσσες πινακίδες από τα σχολεία και τοποθέτησαν νέες, με βουλγαρική γραφή και ανάλογα συνθήματα.
10) Υποχρέωσαν όλους τους Έλληνες μαθητές να φορούν μαθητικό πηλίκιο, με το γράμμα V, κόκκινου χρώματος και προσπάθησαν να το επιβάλλουν και στα πανωφόρια, για να τους ξεχωρίζουν.
11) Έδιναν, στα σχολεία, ονομασίες Βουλγάρων ηρώων, που είχαν, δράσει κατά των Ελλήνων, καθώς και ονόματα αγίων του βουλγαρικού θρησκευτικού εορτολογίου, όπως των αγίων Κύριλλου και Μεθοδίου.
12) Δίδασκαν, σε όσα ελληνόπουλα αναγκάστηκαν να φοιτήσουν, στα σχολεία τους, βουλγαρική εθνική αγωγή, ιστορία, γεωγραφία και γραμματολογία κ.α.
13) Διένειμαν βιβλία, σε επίσημη τελετή, δωρεά του πρωθυπουργού Φιλόφ και του βασιλιά Βόρη, καθώς και σχολικά πηλίκια.
14) Θεώρησαν το απολυτήριο ελληνικών γυμνασίων ισότιμο των βουλγαρικών, με δικαίωμα εγγραφής στα βουλγαρικά πανεπιστήμια και μάλιστα με χρηματική βοήθεια, για να ενθαρρύνουν τις σπουδές, στην Βουλγαρία.
15) Διένεμαν στα βουλγαρικά σχολεία συσσίτιο για όλους τους μαθητές, ώστε να αναγκάσουν τους Έλληνες γονείς να στέλνουν τα παιδιά τους σε αυτά για να μην πεθάνουν από υποσιτισμό.
Συγχρόνως χορηγούσαν τρόφιμα και στους γονείς.
16) Όσοι γονείς αποφάσιζαν να στείλουν τα παιδιά τους, σε σχολεία στη Βουλγαρία, ενισχύονταν οικονομικά με 3.000 λέβα τον μήνα.
Τα μηνιαία έξοδα των μαθητών ανέρχονταν μετά βίας στα 1.000 λέβα κατά μαθητή
Με τον τρόπο αυτό, μερικοί γονείς αναγκάσθηκαν να στέλνουν τουλάχιστον ένα παιδί, ώστε με τα υπόλοιπα 2.000 λέβα να ζήσουν τα υπόλοιπα παιδιά και οι γονείς τους
Εκτός αυτών των χρημάτων, κατά διαστήματα χορηγούσαν και έκτακτη χρηματική βοήθεια και τρόφιμα
17) Κατά τη διάρκεια του σχολικού έτους, πραγματοποιούσαν συχνές εκδρομές, με βουλγαρικά τραγούδια και μόνιμη επωδό «Ζήτω η Βουλγαρία, κάτω η Ελλάδα»
18) Οργάνωναν εκδρομές σε «βουλγαρικές» κοινότητες, δήμους, νομαρχίες και δημόσιες υπηρεσίες, όπου γίνονταν εκδηλώσεις με εθνικιστικό βουλγαρικό περιεχόμενο
19) Κατά τις καλοκαιρινές διακοπές, εξακολουθούσε να λειτουργεί το μαθητικό συσσίτιο, ώστε να αναγκάζουν τους μαθητές να πηγαίνουν, στα σχολεία, όπου παρακολουθούσαν, υποχρεωτικά, επί 2ωρο μαθήματα, για την εξάσκηση της βουλγαρικής γλώσσας.
20) Ο βασιλιάς Μπορίς προσέφερε υποτροφία, σε 20 Έλληνες σπουδαστές, για να φοιτήσουν, σε βουλγαρικά πανεπιστήμια, κάθε χρόνο και η βασίλισσα, σε άλλους 10, (πέραν της οικονομικής βοήθειας, που προαναφέρθηκε).
21) Κάθε χρόνο, επέλεγαν μαθητές της τελευταίας τάξης των γυμνασίων και τους έστελναν, στην Βουλγαρία να ακολουθήσουν σπουδές, για την απόκτηση πτυχίου δασκάλου και καθηγητή της βουλγαρικής γλώσσας και κοπέλες να σπουδάσουν και να εκπαιδευτούν ως νοσοκόμες.
22) Εκτός όλων αυτών, επέλεγαν και έστελναν ελληνόπουλα, σε διάφορα βουλγαρικά θέρετρα και στρατόπεδα, για 20 ημέρες.
Εκεί, διέμεναν, με Βούλγαρους μαθητές, για να διαπαιδαγωγηθούν, στον βουλγαρικό τρόπο ζωής, με βουλγαρικά τραγούδια και χορούς, διδασκαλία ιστορίας και παράδοσης.
Η διαμονή ήταν άνετη και η διατροφή τους εξαιρετική, ώστε οι γονείς τους να σκέφτονται να τα ξαναστείλουν, γιατί. έτσι, έλυναν και μέρος του επισιτιστικού τους προβλήματος.
Κατά την επιστροφή τους, στα σπίτια τους, στην Ελλάδα, τους δινόταν, ως δώρο, ένα δέμα που περιείχε 3 κιλά ζάχαρη, 5 κιλά ρύζι, 2 κιλά μαρμελάδα, 1 κιλό βούτυρο, 2 κιλά τυρί, 1 κιλό κασέρι και 15 σαπούνια, όλα αγαθά δυσεύρετα.
Ο συντονιστής των κατασκόπων, στην Ελλάδα Άρθουρ Ζάιτς.
ΑΡΘΟΥΡ ΖΑΪΤΣ
Ο νεαρός Γερμανός διπλωματικός υπάλληλος Άρθουρ Ζάιτς ήταν ο βασικός συντονιστής των κατασκόπων, που δρούσαν, στην Ελλάδα, κατά την προπολεμική περίοδο. Είχε διαπιστευθεί, ως προξενικός υπάλληλος και η επίσημη εργασία του συνίστατο, στην διεκεπραίωση της γραμματείας της γερμανικής πρεσβείας, στην Αθήνα, καθώς και ως επικεφαλής του γραφείου διαβατηρίων. Η ήσσονος σημασίας αυτή εργασία ήταν, μόνον, φαινομενική.
Στην πραγματικότητα, ο Ζάιτς είχε να διαδραματίσει πολύ σημαντικότερο ρόλο, εκπροσωπώντας (ανεπίσημα, βέβαια) τις γερμανικές υπηρεσίες κατασκοπείας, στην Ελλάδα. Όταν τοποθετήθηκε, στην Ελλάδα, ήταν, μόλις, 27 ετών. Είχε γεννηθεί, στην Καρλσρούη, το 1911, το 1934 προσελήφθη, ύστερα, από διαγωνισμό, στο γερμανικό υπουργείο Εξωτερικών και τον Ιανουάριο 1935, τοποθετήθηκε, ως υπάλληλος, στο γερμανικό προξενείο Βασιλείας, στην Ελβετία. Έναν χρόνο, αργότερα, μετατέθηκε, στην Βαγδάτη, όπου υπηρέτησε, μέχρι τον Ιούλιο 1938. Ανακλήθηκε, στο Βερολίνο, όπου εκπαιδεύθηκε, για τον νέο ρόλο του και στην συνέχεια, μετατέθηκε, στην Αθήνα. Έφθασε, στην Ελλάδα, τον Ιανουάριο 1939 και ανέλαβε υπηρεσία. Τον επόμενο Σεπτέμβριο, όταν κηρύχθηκε ο δεύτερος παγκόσμιος πόλεμος, ο Ζάιτς ανέλαβε, για λογαριασμό της υπηρεσίας AST (δηλαδή του Β' Γραφείου του επιτελείου της Βέρμαχτ) τον συντονισμό των πρακτόρων, που δρούσαν, κατασκοπευτικά, στην Ελλάδα.
Ακόμη, αποστολή του ήταν να υποδέχεται τους διάφορους απεσταλμένους, από την Γερμανία, ή κατασκόπους, από τρίτες χώρες, που ενεργούσαν, υπέρ της και να διευκολύνει την εργασία τους. Ανάλογα, με την περίσταση, οι κατάσκοποι αυτοί εντάσσονταν, στο δίκτυο του.
Κείμενο - φωτογραφία: ΔΗΜΟΣΘΕΝΗ ΚΟΥΚΟΥΝΑ: Η ΚΑΤΑΣΚΟΠΕΙΑ ΣΤΗ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΗ ΕΛΛΑΔΑ.
Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΤΟΥ ΚΡΑΓΙΟΝ.
Οι ριζοσπαστικές θέσεις των Εθνικοσοσιαλιστών του Χίτλερ περιλάμβαναν όλες τις εκφάνσεις της ζωής, καθώς, πίσω, από το πολιτικό κόμμα, υπήρχε μια ολόκληρη κοσμοθεωρία, η οποία ξεπερνούσε την επιδερμική άσκηση πολιτικής, σε οικονομικό, πολιτικό, ή κοινωνικό επίπεδο.
Η θέση της γυναίκας, στην νέα Γερμανία, αποτέλεσε ένα, ακόμη, πεδίο αντιπαράθεσης, μεταξύ δύο, εκ διαμέτρου, αντίθετων κόσμων. Ο Βρετανός δημοσιογράφος και πολεμικός ανταποκριτής G. Ward Price περιγράφει τις προσωπικές του παρατηρήσεις, για τις συζύγους των στελεχών του κόμματος, στο βιβλίο του : I Know These Dictators. Ο Price, έχοντας λάβει την άδεια να μελετήσει, ελεύθερα, την Γερμανία εκείνης της περιόδου, γνώρισε, από κοντά, την καθημερινότητα του Χίτλερ και υπήρξε προσκεκλημένος, σε δείπνα της Καγκελαρίας. Εκεί, είχε την ευκαιρία να συνομιλήσει, με όλα τα κορυφαία στελέχη του κινήματος, καταγράφοντας την εμπειρία του, στο προαναφερθέν έργο :
«...Μια άλλη πτυχή, στην οποία μια δεξίωση αυτού του είδους, στην Γερμανία, διαφέρει, από τα επίσημα δείπνα των περισσότερων κυβερνήσεων, είναι τα ενδύματα των γυναικών. Η απλότητα αποτελεί απαράβατο κανόνα της γυναικείας αμφίεσης, υπό το ναζιστικό καθεστώς. Καθώς το "μακιγιάζ" αντιβαίνει, στις αρχές του και τα κοσμήματα είναι, σχεδόν, εξ ολοκλήρου αποκλεισμένα, από τις σπαρτιατικές αντιλήψεις της κυβέρνησης, οι επίσημες εκδηλώσεις, στην Γερμανία στερούνται μέρους της αίγλης, που προσδίδει, σε αυτές, η γυναικεία υπερβολή, αλλού...»
«Καταρχάς, ο κύριος Χίτλερ δεν είναι μισογύνης. Δείχνει έντονη προτίμηση, στη4 γυναικεία συντροφιά, μέσα, στην οποία οι τρόποι του χαρακτηρίζονται, από μια παλαιάς κοπής επισημότητα.
Ελάχιστοι Ευρωπαίοι πολιτικοί υπάρχουν, των οποίων ο χαιρετισμός είναι, τόσο σχολαστικά, εκλεπτυσμένος, όσο του κυρίου Χίτλερ. Παίρνει το χέρι μιας κυρίας, στα δικά του, το κρατά, για μια στιγμή, σαν να πρόκειται, για πολύτιμο αντικείμενο, ενώ τα μπλε, εξεταστικά του μάτια χαμογελούν, στα δικά της, και στην συνέχεια σκύβει, με μια κομψή υπόκλιση, για να το αγγίξει, με τα χείλη του. Με την συντροφιά γυναικών, το ύφος του Χίτλερ αποκτά έναν ζωηρό αέρα ενδιαφέροντος, ο οποίος δεν δίνει την εντύπωση ότι είναι προσποιητός. Δείχνει έκδηλη εκτίμηση, στην καλή εμφάνιση, αλλά, εκτός αν μια γυναίκα είναι, παράλληλα, ευφυής, αποφεύγει να εμπλακεί, σε συζήτηση, μαζί της. Η επιφανειακή κοινωνική φλυαρία τού είναι απεχθής».
Περισσότερα, για το πώς οριζόταν η γυναικεία χάρη, στην νέα κοσμοθεωρία της Γερμανίας, μπορούμε να διαβάσουμε, στο βιβλίο του Γερμανού και μέλους των SS Άντον Χόλτσνερ, με τίτλο Αιώνιο Μέτωπο :
«Κάθε λαός, σύμφωνα, με τα φυλετικά του χαρακτηριστικά, έχει ένα πολύ συγκεκριμένο ιδανικό, για την γυναίκα.
Είναι δύσκολο να συνοψίσουμε, σε μία λέξη, όλα όσα ο Γερμανός συνδέει, με την ιδανική εικόνα της γυναίκας, όσον αφορά την υπεροχή, την αρχοντιά και την ομορφιά. Μία, από τις πιο κατάλληλες λέξεις, για το σύνολο όλων των αρετών και των πλεονεκτημάτων της Γερμανίδας κοπέλας και γυναίκας, είναι η λέξη χάρη.
Γοητεία σημαίνει φυσική, ομοιόμορφη, σωματική ομορφιά. Η ανθυγιεινή παραμόρφωση της φυσικής ομορφιάς, ο αφύσικος μυϊκός αθλητισμός, η αφύσικη καταστροφή του σώματος, η μη γυναικεία αρρενωποποίηση, ή, η πνευματικοποίηση του σώματος βρίσκονται σε αντίθεση, με αυτήν την χάρη. Αυτή η φυσική ομορφιά διαμορφώνεται, προωθείται και διατηρείται, μέσω της έντονης κίνησης, στον αέρα, τον ήλιο και το νερό. Η χάρη του γυναικείου σώματος ακτινοβολεί, σε φρέσκα, χαρούμενα παιχνίδια και χορούς, στην γυναικεία σωματική άσκηση και στην γυμναστική, ζωντανεύει πανηγύρια και γιορτές, εμπλουτίζει πνευματικά την κοινότητα και κυρίως, μεταφέρει τις υψηλότερες αξίες, στους άνδρες. Για την ίδια την κοπέλα και την γυναίκα, όμως, υπάρχουν πηγές, για την εκπλήρωση και την τελειοποίηση της βαθύτερης ύπαρξής τους. Η γνήσια σκανδιναβική τέχνη, κάθε χιλιετίας, δείχνει μια αντανάκλαση αυτής της γυναικείας χάρης. (...)
Η Γερμανίδα, όμως, δεν πρέπει και δεν θέλει να είναι, μόνο, καλή μητέρα και νοικοκυρά. Στην Ανατολή, η γυναίκα ήταν, συχνά, μόνο, μια μηχανή τοκετού και υπηρέτρια. Η Γερμανίδα θέλει να είναι, στο πλευρό του συζύγου της, σαν σύντροφος και συνεργάτης, γνωρίζοντας και κατανοώντας, ταυτόχρονα. Θέλει να συμμετέχει, στις ανησυχίες, τα καθήκοντα και την δουλειά του άνδρα, και μάλιστα, θέλει να ενθαρρύνει και να τονώσει την δημιουργικότητα και την δουλειά του. Ως εκ τούτου, η Γερμανίδα δεν αναλώνεται, σε επιφανειακή ομορφιά και φευγαλέα γοητεία. Η χάρη της εκπέμπει ένα πλούσιο πνεύμα και μια βαθιά κατανόηση, για όλα τα πράγματα στην ζωή. Δεν φροντίζει, μόνο, το τραπέζι, αλλά διαμορφώνει την κουλτούρα του σπιτιού, το στιλ του διαμερίσματος, τον τρόπο ζωής της οικογένειας. Ένα καθαρό πνεύμα και μια αντικειμενική αίσθηση ακτινοβολούν, πάντα, από την χάρη της Γερμανίδας κοπέλας και της Γερμανίδας γυναίκας».
Απέναντι, σε αυτή την βαθιά ιδεολογική θέση της νέας Γερμανίας, η Δύση απάντησε, με την συνήθη επιφανειακή ελαφρότητα. Θέλοντας να αντιπαρατεθεί, με το πρότυπο της φυσικής ομορφιάς, ο Αμερικανικός Στρατός εξαπέλυσε τον «Πόλεμο του Κραγιόν». Το 1942, ιδρύθηκε το Βοηθητικό Γυναικείο Σώμα Στρατού των ΗΠΑ, γνωστό, ως WAAC (Women's Army Auxiliary Corps). Το κόκκινο κραγιόν δεν ήταν, απλώς, μια επιλογή μόδας, αλλά επίσημο τμήμα της στολής και του εξοπλισμού των γυναικών, στις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις, κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Η αμερικανική κυβέρνηση ζήτησε, μάλιστα, από τη διάσημη επιχειρηματία καλλυντικών Elizabeth Arden να δημιουργήσει μια συγκεκριμένη απόχρωση κραγιόν, για τις γυναίκες, που υπηρετούσαν.
Το κραγιόν χορηγούνταν, ως μέρος ενός επίσημου πακέτου καλλωπισμού, που περιλάμβανε, επίσης, ασορτί ρουζ και βερνίκι νυχιών. Το έντονο μακιγιάζ θεωρούνταν ένδειξη θάρρους και αισιοδοξίας, ενώ χαρακτηριστικό σύνθημα της εποχής ήταν το «Beauty is your Duty» («Η ομορφιά είναι το καθήκον σου»). Ο Αδόλφος Χίτλερ απεχθανόταν το έντονο μακιγιάζ και το κόκκινο κραγιόν. Έτσι, για τις γυναίκες των Συμμάχων, το να βάφουν τα χείλη τους κόκκινα μετατράπηκε, σε σύμβολο δημοκρατίας και αντίστασης, στον φασισμό. Οι χαρακτηριστικές αποχρώσεις του κραγιόν ονομάστηκαν Victory Red (Κόκκινο της Νίκης), Fighting Red (Κόκκινο της Μάχης) και Regimental Red (Κόκκινο του Συντάγματος).
Ο Γύπαρης, με τον Βενιζέλο.
ΤΑ ΒΕΝΙΖΕΛΙΚΑ ΤΑΓΜΑΤΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ.
Η ιστορία, που συνήθως, ξεχνάμε, πριν φτάσουμε, στο 1943…
Δυστυχώς, πολλοί άνθρωποι που δεν γνωρίζουν την ιστορία έχουν μάθει να συνδέουν αυτομάτως τα «Τάγματα Ασφαλείας» αποκλειστικά με με την Κατοχή και την κυβέρνηση Ράλλη. Έτσι όμως διαβάζουμε την ιστορία από το τέλος προς την αρχή και χάνουμε το σημαντικότερο την προϊστορία της.Και αυτή η προϊστορία έχει ένα όνομα που ενοχλεί αρκετούς..Ελευθέριος Βενιζέλος.
Το 1918, μέσα στο βαθύ χάσμα του Εθνικού Διχασμού, ο Παύλος Γύπαρης, ένας από τους πιο στενούς και έμπιστους ανθρώπους του Βενιζέλου, ανέλαβε το Τάγμα Προσωπικής Ασφάλειας του Ελευθερίου Βενιζέλου. Η μονάδα αποτελούνταν κυρίως από Κρητικούς και έγινε γνωστή ως «Γυπαραίοι».Δεν μιλάμε λοιπόν για μια μεταγενέστερη επινόηση της Κατοχής.
αλλά για μια ένοπλη πολιτικοστρατιωτική πραγματικότητα που εμφανίζεται ήδη μέσα στον Εθνικό Διχασμό. Δυστυχώς αργότερα η ιστορία γίνεται ακόμη πιο βαριά.
Το 1920, οι άνδρες του Τάγματος του Γύπαρη συνδέθηκαν άμεσα με τα δραματικά γεγονότα που ακολούθησαν τη δολοφονική απόπειρα εναντίον του Βενιζέλου στο Παρίσι και την έκρηξη των «Ιουλιανών». Ο Ίων Δραγούμης συνελήφθη από άνδρες του Τάγματος Ασφαλείας του Γύπαρη και λίγο αργότερα δολοφονήθηκε. Ο Γύπαρης κατηγορήθηκε για την υπόθεση, χωρίς όμως να καταδικαστεί.Εδώ βρίσκεται και το σημείο που η ιστορία αρχίζει να αποκτά συνέχεια.
Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, εμφανίζονται τα Δημοκρατικά Τάγματα της περιόδου 1922–1926. Η στρατολόγησή τους συνδέθηκε με πολιτικά φρονήματα και χρησιμοποιήθηκαν ως ισχυρό ένοπλο στήριγμα της τότε δημοκρατικής, κατά βάση βενιζελικής, παράταξης. Μάλιστα, η ιστορική έρευνα τα έχει χαρακτηρίσει «πραιτωριανούς» της Β΄ Ελληνικής Δημοκρατίας.
Δεν είναι λοιπόν δύσκολο να καταλάβει κανείς γιατί ορισμένοι ιστορικοί και ερευνητές βλέπουν στο Τάγμα του Γύπαρη έναν από τους κρίκους μιας ευρύτερης παράδοσης ένοπλων πολιτικών σωμάτων, τα οποία χρησιμοποιήθηκαν σε διαφορετικές εποχές για την προστασία μιας πολιτικής τάξης πραγμάτων.Ακόμη και η ίδια η εποχή το αντιλαμβανόταν έτσι.
Όταν το 1924 δημιουργήθηκαν νέα εθελοντικά σώματα ασφαλείας, οι πολιτικοί αντίπαλοί τους τα παρουσίαζαν ως συνέχεια του έργου των «Γυπαραίων».Λίγα χρόνια αργότερα, η κυβέρνηση Βενιζέλου προχώρησε στη δημιουργία της Διεύθυνσης Ειδικής Ασφαλείας του Κράτους, ενώ το 1929 θεσπίστηκε το περίφημο «Ιδιώνυμο», στο πλαίσιο της αντιμετώπισης του κομμουνισμού και της προστασίας του υφιστάμενου κοινωνικού καθεστώτος.Αρκετά χρόνια αργότερα ήρθε η Κατοχή,το 1943, η κυβέρνηση του Ιωάννη Ράλλη ίδρυσε με τον νόμο 260/1943 τα Τάγματα Ασφαλείας. Σίγουρα αυτά αποτελούν διαφορετικό ιστορικό σχηματισμό, μέσα στις συνθήκες της γερμανικής Κατοχής, με αντικομμουνιστικό προσανατολισμό και με γερμανικό εξοπλισμό και συνεργασία.Ωστόσο εδώ βρίσκεται μια ακόμη ειρωνεία της ιστορίας η οποία όπως είναι γνωστό άλλοτε επαναλαμβάνεται σαν φάρσα και άλλοτε ως τραγωδία.
Στα κατοχικά Τάγματα δεν βρέθηκαν μόνο βασιλόφρονες. Εντάχθηκαν και βενιζελικοί αξιωματικοί, μεταξύ άλλων απότακτοι του κινήματος του 1935.Άρα η Ιστορία δεν χωράει στα εύκολα συνθήματα.Όπως μπορείς να πάρεις τα Τάγματα Ασφαλείας του 1943 και να τα μεταφέρεις αυθαίρετα πίσω στο 1918 δεν μπορείς να διαγράψεις και το 1918 επειδή το 1943 σε βολεύει πολιτικά.Από τους Γυπαραίους του Βενιζέλου, στα Δημοκρατικά Τάγματα του Μεσοπολέμου, μέχρι τα Τάγματα Ασφαλείας της Κατοχής, υπάρχει μια ιστορική διαδρομή ένοπλων σωμάτων που συνδέθηκαν, σε διαφορετικές εποχές και με διαφορετικούς τρόπους, με την υπεράσπιση πολιτικών καθεστώτων, την καταστολή αντιπάλων και τον αντικομμουνισμό.
Οι εποχές,οι άνθρωποι και οι πολιτικές συνθήκες όμως δεν ήταν ίδιες και αυτό ακριβώς σημαίνει ιστορία.
Όχι να διαλέγουμε μόνο τις σελίδες που μας βολεύουν.Αλλά να έχουμε το θάρρος να τις ανοίγουμε όλες. Γιατί αν θέλουμε, πραγματικά, να καταλάβουμε τα Τάγματα Ασφαλείας, πρέπει να ξεκινήσουμε, πολύ πριν, από τον Ράλλη.
Πρέπει να γυρίσουμε πίσω, στον Εθνικό Διχασμό, στον Βενιζέλο, στο πρωτοπαλίκαρο του, τον Γύπαρη, στα ένοπλα πολιτικά σώματα του Μεσοπολέμου και να ακολουθήσουμε την διαδρομή, χωρίς κομματικά γυαλιά. Η ιστορία δεν είναι οικογενειακό άλμπουμ, για να κρατάμε, μόνο, τις φωτογραφίες, που μας αρέσουν. Είναι καθρέφτης και ο καθρέφτης δεν χαρίζεται, σε κανέναν.
*Το καλοκαίρι του 1917, ο επικεφαλής της προσωπικής φρουράς του Ελευθερίου Βενιζέλου, υπολοχαγός Π. Γύπαρης, ξυλοκοπεί τον βουλευτή Ι. Μπούσιο, μέσα στην αίθουσα της Βουλής.
Λίγες ημέρες, νωρίτερα, είχε επαναλάβει το ίδιο, με τον βουλευτή Κ. Σόκολη.
Γενικώς, οι «λόχοι εθελοντών» τους οποίους έλεγχε ο προσωπικός φρουρός του Βενιζέλου, έσπερναν, παντού, την τρομοκρατία, ενώ η αστυνομία παρακολουθούσε τις κινήσεις, κάθε διαφωνούντα, με την κυβέρνηση Βενιζέλου. Στην χώρα, επικρατούσε κοινοβουλευτική δικτατορία.
Στυλ. Καβάζης.
Υ.Σ Οποιος θέλει να ενημερωθεί πιο ενδελεχώς επί του θέματος αξίζει ο κόπος να διαβάσει το μοναδικό βιβλίο στο είδος του, του φίλου ιστορικού και συγγραφέα Ioannis Daskarolis το οποίο επισυνάπτω στον παρακάτω σύνδεσμο :
https://www.facebook.com/share/p/1DowZewAEK/
Η ΔΩΣΙΛΟΓΙΚΗ "ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ" ΤΟΥ ΕΚΤΟΡΑ ΤΣΙΡΟΝΙΚΟΥ.
Ο Έκτωρ Τσιρονίκος γεννήθηκε, στην Αράχωβα Αρκαδίας, το 1882.
Σπούδασε, στην Ανώτατη Εμπορική Σχολή Γαλλίας και το 1903, ξεκίνησε την σταδιοδρομία του, ως υπάλληλος της Τράπεζας Credit Lyonnais.
Το 1903, εγκαταστάθηκε, στο Ροστόβ της Ρωσίας, όπου ίδρυσε δική του τράπεζα και διάφορες βιομηχανικές επιχειρήσεις.
Υπήρξε πρόξενος της Αγγλίας και πρόεδρος της, εκεί, ελληνικής κοινότητας.
Κατά την Οκτωβριανή Επανάσταση του 1917, έχασε την περιουσία του (έτσι, εξηγείται και το μένος του, εναντίον των κομμουνιστών) και αναγκάστηκε να φύγει, από την η Ρωσία.
Εγκαταστάθηκε, για ένα διάστημα, στην Κωνσταντινούπολη, όπου ασχολήθηκε, με εφοπλιστικές επιχειρήσεις, ενώ, αργότερα, (1928) πήγε, στις Βρυξέλλες, όπου ίδρυσε επενδυτική και κατασκευαστική εταιρεία.
Από το 1934, είχε διορισθεί εμπορικός σύμβουλος της ελληνικής πρεσβείας, στο Βέλγιο.
Ωστόσο, μετά την κατάληψη της χώρας, από τους Γερμανούς απελάθηκε, στην Ελλάδα.
Στα τέλη του 1942, ο Κωνσταντίνος Λογοθετόπουλος τον κάλεσε να αναλάβει το Υπουργείο Οικονομικών.
Ο Χρήστος Ζαλοκώστας, ο οποίος γνώριζε τον Τσιρονίκο, από τις Βρυξέλλες, προσπάθησε να τον αποτρέψει, όταν ο Τσιρονίκος τον επισκέφθηκε, στο σπίτι του, για να τον συμβουλευθεί.
Ο Ζαλοκώστας πίστευε, στις ικανότητές του και θεωρούσε ότι μπορούσε να παίξει ενεργό ρόλο, στις μεταπολεμικές εξελίξεις, στην Ελλάδα
Ο Τσιρονίκος, όμως, ήταν αμετάπειστος.
Το οξύμωρο είναι ότι πίστευε ότι οι Γερμανοί θα χάσουν τον πόλεμο, ήθελε, όμως, να μπει στην κυβέρνηση, από αντικομμουνισμό.
Θεωρούσε τους Μπολσεβίκους υπεύθυνους, για την οικονομική του καταστροφή και ήθελε να τους εκδικηθεί.
Έτσι, από τις 2/12/1942, ως τις 7/4/1943, διετέλεσε Υπουργός Γεωργίας και Επισιτισμού, στην κυβέρνηση Λογοθετόπουλου.
Στις 7/4/1943, ανέλαβε την πρωθυπουργία της χώρας μας ο Ιωάννης Ράλλης.
Στην κυβέρνηση Ράλλη, ο Τσιρονίκος κατείχε τα εξής υπουργεία :
- Οικονομικών και Εθνικής Οικονομίας (7/4/1943- 2/9/1944).
- Γεωργίας (3/4/1944- 2/9/1944) και
Εθνικής Προνοίας (15/6/1944- 2/9/1944).
- Επισιτισμού (προσωρινά, από τις 17/4/1943), ενώ διετέλεσε και αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης, από 1/3/1944 έως 2/9/1944.
Κατά τον Ι. Ράλλη, η προώθηση του Τσιρονίκου οφειλόταν, στις υποδείξεις των οικονομολόγων Δ. Μάξιμου, Α. Σμπαρούνη και Δ. Φιλάρετου.
Ακολούθησε την πολιτική του προκατόχου του Σ. Γκοτζαμάνη και κατά την διάρκεια της θητείας του, η οικονομική κατάσταση της χώρας σημείωσε μικρή πρόοδο.
Στις 20 Αυγούστου 1944, ο Ιωάννης Ράλλης ανέθεσε, στον Τσιρονίκο μια σημαντική αποστολή : να συναντήσει, στο Βελιγράδι, τον Γερμανό πολιτικό διοικητή των Βαλκανίων, Χέρμαν Νοϊμπάχερ, με τον οποίο συνδεόταν, με φιλία, από τα προπολεμικά χρόνια και να προσπαθήσει να αποτρέψει τις πολεμικές συγκρούσεις, στην Αθήνα, καθώς και την καταστροφή σημαντικών υποδομών της πρωτεύουσας.
Οι λεπτομέρειες της αποστολής του Τσιρονίκου αποσαφηνίστηκαν, στις 28 Αυγούστου 1944, μετά, από συνάντησή του, με τους Χρήστο Ζαλοκώστα, Σπύρο Μαρκεζίνη και Παναγιώτη Σπηλιωτόπουλο, εντεταλμένο στρατιωτικό διοικητή της Αθήνας, από την κυβέρνηση Γεωργίου Παπανδρέου (πρόκειται, για την λεγόμενη Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας, την τρίτη, στη σειρά, από τις ''εξόριστες'' κυβερνήσεις, που είχαν έδρα το Κάιρο)
Στην συνάντηση αυτή, συμφωνήθηκε ο Τσιρονίκος να ζητήσει, από τον Νοϊμπάχερ, την κήρυξη της Αθήνας ως ''ανοχύρωτης πόλης'', την αφαίρεση 80 τόνων δυναμίτη από το φράγμα του Μαραθώνα, την μεταβίβαση των γερμανικών δυνάμεων της Αθήνας, από τον Υποστράτηγο των SS Σιμάνα, στον Υποστράτηγο της Βέρμαχτ Φέλμι, την αντικατάσταση του Διοικητή Ειδικής Ασφαλείας Λάμπου, με τον Συνταγματάρχη Ραφτοδήμο και την μη καταστροφή του λιμανιού του Πειραιά, του εργοστασίου της Ηλεκτρικής και του τηλεφωνικού κέντρου.
Ο Τσιρονίκος, την 1η Σεπτεμβρίου 1944, ταξίδεψε, με την οικογένειά του, στο Βελιγράδι και συναντήθηκε, με τον Νοϊμπάχερ και άλλους Γερμανούς αξιωματούχους.
Μεταξύ 7ης και 8ης Σεπτεμβρίου 1944, δόθηκαν οι απαραίτητες οδηγίες, για την μη καταστροφή της Αθήνας, την αποχώρηση των Γερμανών, χωρίς μάχη (εφόσον, δεν δέχονταν επίθεση), την αφαίρεση του δυναμίτη, από το φράγμα του Μαραθώνα και την αντικατάσταση των Σιμάνα και Λάμπου.
Για το τί, ακριβώς, έγινε, τότε, υπάρχουν πολλές και αντικρουόμενες απόψεις.
Κάποιοι αμφισβητούν ότι ο Τσιρονίκος πέτυχε όλα όσα αναφέραμε.
Ο Σπυρίδων Μαρκεζίνης, όμως, στην ''Σύγχρονη Πολιτική Ιστορία της Ελλάδας'' γράφει :
'"Κατά τις τελευταίες ώρες της ισχύος του (ενν. ο Τσιρονίκος) έκρινε ότι έπρεπε να προσφέρει, στην πατρίδα του, τις υπηρεσίες, που, την συγκεκριμένη στιγμή, του εζητήθησαν
Υπήρξε μία πράξη εθνικής εξιλεώσεως, ίσως, που πρέπει να καταγραφεί, χάριν της ιστορίας της περιόδου αυτής και ανεξαρτήτως, της αξιόμεμπτης συνεργασίας του, με τις κατοχικές κυβερνήσεις".
Μετά την ολοκλήρωση της ''αποστολής'' του, ο Τσιρονίκος δεν επέστρεψε, στην Ελλάδα.
Είχε αντιληφθεί ότι οι Γερμανοί θα έχαναν τον πόλεμο, ενώ είχε προνοήσει να συνοδεύεται, από την οικογένειά του.
Πριν την αποχώρηση των γερμανικών στρατευμάτων, από την Ελλάδα, ο Τσιρονίκος εγκαταστάθηκε, στην Αυστρία.
Στις αρχές Νοεμβρίου 1944, πραγματοποιήθηκε η πρώτη άτυπη συγκέντρωση των γερμανόφιλων Ελλήνων, στην Βιέννη.
Λίγο αργότερα, οι επιφανέστεροι, από αυτούς (Ε. Τσιρονίκος, Α. Ανδρόνικος, Ξ. Γιοσμάς, Γ. Πούλος κά) μεταφέρθηκαν, στην γραφική κωμόπολη Kitzbuehel, 80 χιλιόμετρα, μακριά, από το Σάλτσμπουργκ,
Τους επόμενους μήνες, μέχρι τις αρχές Μαΐου 1945, η κωμόπολη αυτή των 8.000 κατοίκων, με τα πολυτελή ξενοδοχεία και τις πίστες του σκι, θα φιλοξενούσε τις δραστηριότητες της ''Εθνικής'' Κυβέρνησης των Ελλήνων Εθνικοσοσιαλιστών.
Η συγκρότηση της “Κυβέρνησης” αυτής, υπό την προεδρία του Έκτορα Τσιρονίκου, έγινε, στο πολυτελές ξενοδοχείο Grand Hotel, στους πρόποδες των Άλπεων.
Στην “κυβέρνηση”, μετείχαν οι
Ν. Βλαχογιάννης, Κ. Γούλας (άτυπος Υπουργός Εσωτερικών), ο καθηγητής Φλόκας, ο Ξ. Γιοσμάς, ο Α. Ανδρόνικος (Υπουργός Προπαγάνδας), ο δημοσιογράφος της ''Νέας Ευρώπης'' Μ. Παπαστρατηγάκης (ο οποίος εργαζόταν, στο γερμανικό προπαγανδιστικό περιοδικό ''Signal''), οι κατοχικοί υπουργοί Ταβουλάρης και Πασσαδάκης, ο συνταγματάρχης Πούλος και πολλά άλλα άτομα, λιγότερο επώνυμα, τα οποία στελέχωσαν τις δευτερεύουσες υπηρεσίες.
Πολλές, από τις συναντήσεις των μελών της ''κυβέρνησης'' αυτής, γίνονταν, στο υπερπολυτελές του Biohotel Stanglwirt, λίγα χιλιόμετρα, έξω, από την κωμόπολη.
Κάποια ακόμη, από τα πρόσωπα, που στελέχωναν την δωσιλογική κυβέρνηση ήσαν :
- Ο Ιωάννης Πασσαδάκης, δικηγόρος και πρώην βουλευτής, με σπουδές, στην Γερμανία.
Διετέλεσε νομάρχης Ηρακλείου (διορισμένος, από τους Γερμανούς), από τον Νοέμβριο 1941, ως τα τέλη Ιανουαρίου 1943, οπότε και αναβαθμίστηκε, σε Γενικό Διοικητή Κρήτης.
Μετά την Κατοχή και την διαμονή του, στην Αυστρία, επέστρεψε, στην Ελλάδα, όπου πέρας, από το ειδικό δικαστήριο δωσιλόγων και καταδικάστηκε, σε ισόβια κάθειρξη
- Ο Ξενοφών Γιοσμάς, που, με την ιδιότητα του δημοσιογράφου, είχε εκδώσει, προπολεμικά, τις εφημερίδες ''Ολύμπια Νέα'' και ''Αγροτική Σημαία'', στην Κατερίνη
Υπήρξε δραστήριο στέλεχος του Αγροτικού Κόμματος και συνδέθηκε, με τον Φίλιππο Δραγούμη.
Κατά την Κατοχή, εγκατέλειψε την Πιερία και πήγε, στην Θεσσαλονίκη, όπου κατατάχθηκε, στο σώμα του συνταγματάρχη Πούλου, ως ανθυπολοχαγός.
Καταδικάστηκε, ερήμην, σε θάνατο,
Το 1947, επέστρεψε, στην Ελλάδα και φυλακίστηκε, ωστόσο έλαβε χάρη, από τον βασιλιά Παύλο και βρέθηκε, εκτός φυλακής
Το 1960, ίδρυσε τον ''Σύνδεσμο Αγωνιστών και Θυμάτων Εθνικής Αντιστάσεως Βορείου Ελλάδος''.
Ένα, από τα μέλη του ''Συνδέσμου'' του, ο Σπύρος Γκοτζαμάνης, που κατηγορήθηκε, για την δολοφονία του βουλευτή της ΕΔΑ Γρηγόρη Λαμπράκη
- Μια πολυσχιδής προσωπικότητα ήταν ο Αριστείδης Ανδρόνικος.
Γεννήθηκε, το 1862, στην Φιλιππούπολη της Ανατολικής Ρωμυλίας.
Καταγόταν, από αρχοντική οικογένεια.
Σπούδασε, στο Παρίσι ιατρική, φιλοσοφία και θρησκειολογία.
Παρακολούθησε, από κοντά, την υπόθεση Ντρέιφους (1894-1901) και στην συνέχεια, ταξίδεψε, στην Κίνα, την Ιαπωνία και την Ρωσία.
Το 1917, συνελήφθη από τους μπολσεβίκους, ωστόσο, μετά από πολλές περιπέτειες, κατόρθωσε να διαφύγει, στην Ελλάδα (1924).
Στις αρχές του 1930, άρχισε να δραστηριοποιείται, ενεργά, στις εθνικιστικές και φασίζουσες οργανώσεις, που είχαν εμφανιστεί, στην Ελλάδα.
Η βιβλιοθήκη και το αρχείο του, από τα μεγαλύτερα, στην Ελλάδα, καταστράφηκαν, σχεδόν, ολοκληρωτικά, από τους Ελασίτες, κατά τα Δεκεμβριανά (1944).
Μεταπολεμικά, ο Ανδρόνικος ισχυρίστηκε ότι, ανάμεσα, στα αρχεία, που πυρπολήθηκαν, ήταν και τα στοιχεία, που αποδείκνυαν ότι ο Λένιν δολοφονήθηκε (συγκεκριμένα, δηλητηριάστηκε) από έναν Ελληνοεβραίο γιατρό, από την Κεφαλλονιά, τον Ροσόλυμο.
Ο φανατικός αντισημίτης Ανδρόνικος, μετά την περιπέτειά του, στην Βιέννη, επέστρεψε, στην Αθήνα, όπου πέθανε πάμφτωχος, το 1952
Πίσω, στον Έκτορα Τσιρονίκο.
Στις 20 Νοεμβρίου 1944, ο Τσιρονίκος μίλησε στην ελληνόφωνη εκπομπή του Reichsender Berlin.
Κατήγγειλε τον βασιλιά Γεώργιο Β' ότι, αποχωρώντας, από την Ελλάδα, μαζί με την ελληνική κυβέρνηση, οικειοποιήθηκε τον ελληνικό χρυσό και τα χρήματα, που είχαν συγκεντρωθεί, από τον έρανο κοινωνικής πρόνοιας.
Φανατικός λάτρης του τζόγου δοκίμαζε, συχνά, την τύχη του, στο Casino Kitzbuehel, το οποίο παρέμενε ανοιχτό, παρά τον πόλεμο.
Ωστόσο, η ''κυβέρνηση'' της Αυστρίας ήταν βραχύβια.
Οι προσπάθειες στρατολόγησης οπαδών και εθελοντών, ανάμεσα, στους Έλληνες εργάτες της Βιέννης ήσαν μάταιες.
Ο Τσιρονίκος τον Δεκέμβριο του 1944 τόνιζε ότι ο Γ. Παπανδρέου βρίσκεται επικεφαλής σπείρας επιδρομέων και ότι οι Έλληνες της Βιέννης συμπαραστέκονται στον ελληνικό λαό που μάχεται ακόμα για την ελευθερία του
Η τελευταία εντυπωσιακή κίνηση της ''κυβέρνησης'' της Αυστρίας ήταν η κατάθεση στεφάνου, στο Μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη της Βιέννης, στις 25 Μαρτίου 1945.
Εκτός. από τα στελέχη της ''κυβέρνησης'' παραβρέθηκαν, ως ''εκπρόσωποι του τμήματος νεολαίας της Εθνικής Επιτροπής'', ένας διακεκριμένος ιστορικός και πανεπιστημιακός και ένας, από τους πιο γνωστούς Έλληνες σκηνοθέτες, με καριέρα, που ξεκίνησε γύρω στο 1960
Λίγο αργότερα η Βιέννη περικυκλώθηκε, από τους Σοβιετικούς.
Στην Βιέννη, είχαν συγκεντρωθεί διάφοροι δωσίλογοι, από άλλες χώρες (δωσίλογοι, από την Βουλγαρία και την Αλβανία, Ρουμάνοι της φασιστικής οργάνωσης «Σιδηρά Φρουρά», Σέρβοι ηγέτες των Τσέτνικ, ο Πατριάρχης της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας Γαβριήλ και άλλοι).
Τον δρόμο της επιστροφής, στην Ελλάδα, πήρε πρώτος ο Κωνσταντίνος Κυλινδρέας, που συνελήφθη, από τους Ρώσους, στην Βιέννη.
Στις 31 Μαΐου, η βρετανική πρεσβεία ενημέρωσε το ελληνικό υπουργείο των Εξωτερικών ότι είχαν συλληφθεί ο Πούλος, ο Πασαδάκης (γενικός διοικητής Κρήτης) και οι Τσιρονίκος και Ταβουλάρης και κρατούνταν, από την 7η Αμερικανική Στρατιά.
Τον Αύγουστο, η αμερικανική πρεσβεία, στην Αθήνα, επιβεβαίωσε το γεγονός.
Έτσι, το υπουργείο Δικαιοσύνης απευθύνθηκε, στον νομικό σύμβουλο των βρετανικών δυνάμεων, στην Ελλάδα, αντισυνταγματάρχη H.W.F. Clay, για την έκδοση των συλληφθέντων.
Τελικά, πήραν τον δρόμο της επιστροφής στην Ελλάδα.
Ο Τσιρονίκος φυλακίστηκε, τον Σεπτέμβριο του 1946 και υπέβαλε αίτηση χάριτος.
Τελικά. αποφυλακίσθηκε, το 1952, αφού του δόθηκε χάρη.
Πέθανε πάμφτωχος, στο Γηροκομείο, το 1964, παρά το ότι, πριν τον πόλεμο, είχε πολλά χρήματα και οι οικείοι του, λόγω της οικονομικής δυσπραγίας τους, εκποίησαν τα βιβλία και τα προσωπικά αντικείμενά του.
Σχεδόν, έναν χρόνο, αργότερα, ο Πούλος εξακολουθούσε να παραμένει κρατούμενος, στις αμερικανικές στρατιωτικές φυλακές
Τελικά, ο Πούλος εκτελέστηκε, τον Ιούνιο του 1949, στου Γουδή.
Αντίθετα, ο Βήχος, ο άνθρωπος, που συσπείρωσε τις, εκτός Πούλου, αντιΕΑΜικές οργανώσεις της Μακεδονίας, πέθανε, στις 30 Οκτωβρίου 1948, στην Αθήνα από παθολογικά αίτια
Επάνω, στην ληξιαρχική πράξη θανάτου του, κάποιος έγραψε, με κόκκινη μελάνη, την φράση «Λειτουργία της θείας Δίκης ως προς τον Βήχον».
ΠΟΙΟΣ ΗΘΕΛΕ ΝΕΚΡΟ ΤΟΝ ΣΤΡΑΤΗΓΟ GEORGE PATTON ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΑΡΧΕΙΑ ΤΗΣ CIA:
Στο πρώτο σχόλιο της ανάρτησης, περιέχει ένα αποχαρακτηρισμένο απόκομμα της εφημερίδας The Washington Star (Green Line), 26 Σεπτεμβρίου 1979, από το αρχείο της CIA.
Το κείμενο περιγράφει ένα δείπνο των βετεράνων του OSS (Office of Strategic Services — προδρόμου της CIA), στο ξενοδοχείο Washington Hilton. Στην εκδήλωση, τιμήθηκε ο Jacques Chaban-Delmas (ήρωας της γαλλικής αντίστασης και πρόεδρος της γαλλικής Εθνοσυνέλευσης), ενώ παρευρέθηκαν εξέχουσες προσωπικότητες, όπως ο, πρώην, διευθυντής της CIA, William Colby.
Το τμήμα, που είναι σημειωμένο, με κόκκινο περίγραμμα, αναφέρεται, σε μια, ιδιαίτερα, πολύ ενδιαφέρουσα δήλωση :
«Καθισμένος, κοντά, στον Colby, ο, πρώην, πράκτορας του O.S.S. Douglas Bazata μίλησε, για τον, εξακολουθητικά, αμφιλεγόμενο ισχυρισμό του, ότι, το 1944, του είχε ανατεθεί η αποστολή να σκοτώσει τον στρατηγό George Patton. “Προφανώς, αρκετοί άνθρωποι, στην κορυφή, ζήλευαν τον Patton”, είπε ο Bazata. “Ξέρω τον τύπο, που τον σκότωσε. Αλλά εγώ ήμουν αυτός, που πληρώθηκε, για αυτό — 10.000 δολάρια. Ο διευθυντής του O.S.S. ‘Wild Bill’ Donovan ο ίδιος”, πρόσθεσε ο Bazata, “ήταν ο άνθρωπος, που του έδωσε την εντολή να εξοντωθεί ο διάσημος Αμερικανός στρατηγός. ‘Και αν με σκοτώσουν, βρες κάποιον να πει μια προσευχή, πάνω από τον τάφο μου...’ είπε ο Bazata, στον δημοσιογράφο».
Douglas Bazata (1911–1999): Υπήρξε μέλος της επίλεκτης μονάδας Jedburgh του OSS, κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και παρασημοφορημένος αξιωματικός. Στα τέλη της δεκαετίας του 1970, άρχισε να υποστηρίζει, δημόσια, ότι ο ίδιος είχε λάβει εντολή να δολοφονήσει τον Patton και ότι ο θάνατος του στρατηγού (ο οποίος υπέκυψε, σε τραύματα, μετά από τροχαίο ατύχημα, στην Γερμανία, τον Δεκέμβριο του 1945) δεν ήταν τυχαίος.
Όπως είναι φυσικό, οι ισχυρισμοί αυτοί, ποτέ δεν υιοθετήθηκαν, από την επίσημη ιστοριογραφία. Όμως, όταν τα λεγόμενα αυτά βγαίνουν, από τα χείλη μιας τέτοιας προσωπικότητας, ενώπιον, μιας τόσο σημαντικής ομηγύρης, εμπλέκοντας ονόματα, όπως αυτό του, εξ απορρήτων, του Προέδρου Ρούσβελτ και αργότερα του Προέδρου Τρούμαν, Μπιλ Ντόνοβαν (Bill Donovan), τότε, αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα.
Όμως, γιατί κάποιοι να θέλουν τον στρατηγό Τζορτζ Πάτον (George Patton) νεκρό; Και γιατί ο αρχιστράτηγος των συμμαχικών δυνάμεων στην Ευρώπη, Ντουάιτ Αϊζενχάουερ (Dwight Eisenhower), είχε αυτή την τόσο γνωστή συγκρουσιακή σχέση, με τον στρατηγό Πάτον;
Είναι, ευρύτερα, γνωστό ότι, πολύ γρήγορα, ο στρατηγός Πάτον διαφώνησε, με την επιλογή του ολοκληρωτικού πολέμου, εναντίον της Γερμανίας, ενώ δήλωνε ότι ο πραγματικός εχθρός ήταν η κομμουνιστική Σοβιετική Ένωση. Αυτό, όμως, που είναι λιγότερο γνωστό, είναι οι προσωπικές του απόψεις, για τους Εβραίους και για το εθνικοσοσιαλιστικό κόμμα της Γερμανίας, οι οποίες εκφράστηκαν, μέσα στα προσωπικά του ημερολόγια και στην αλληλογραφία, προς την σύζυγό του. Εδώ, στην εξίσωση, θα πρέπει να προστεθεί το αβρααμικό μίσος, εναντίον των Γερμανών, του στρατηγού Αϊζενχάουερ, το οποίο εξέφρασε, με αδυσώπητο τρόπο, σε κάθε ευκαιρία, παρόλη την γερμανική καταγωγή των προγόνων του.
Μετά την συνθηκολόγηση της Γερμανίας, εκατοντάδες χιλιάδες επιζώντες Εβραίοι βρέθηκαν, σε στρατόπεδα εκτοπισμένων προσώπων (Displaced Persons - DP camps), υπό την διοίκηση της 3ης Στρατιάς του Patton, στην Βαυαρία.
Τον Αύγουστο του 1945, ο πρόεδρος Harry Truman έστειλε τον Earl G. Harrison να επιθεωρήσει αυτά τα στρατόπεδα. Η λεγόμενη Έκθεση Harrison (Harrison Report) κατέληξε, σε πολύ σκληρά συμπεράσματα, για την μεταχείριση των Εβραίων επιζώντων, σημειώνοντας, χαρακτηριστικά, ότι ο αμερικανικός στρατός φαινόταν να μεταχειρίζεται τους Εβραίους, σχεδόν, όπως οι «Ναζί», εκτός, από το ότι δεν τους εξόντωνε.
Η παρέμβαση της Ουάσιγκτον και οι οδηγίες του Dwight Eisenhower, για ειδική μεταχείριση και καλύτερες συνθήκες, στους επιζώντες, εξόργισαν τον Patton, ο οποίος αποτύπωσε τις σκέψεις του, στα γραπτά του :
Σχολιάζοντας την έκθεση Harrison και τις συνθήκες, στα στρατόπεδα, έγραψε, στο προσωπικό του ημερολόγιο ότι ο Harrison δεν καταλάβαινε πως οι εκτοπισμένοι δεν ήσαν «κανονικοί άνθρωποι» :
«Ο Harrison και οι όμοιοί του πιστεύουν ότι ο Εκτοπισμένος είναι ένα ανθρώπινο ον, πράγμα, που δεν ισχύει και αυτό ισχύει, ιδιαίτερα, για τους Εβραίους, οι οποίοι είναι κατώτεροι και από ζώα».
Σε επιστολές, προς την σύζυγό του,
υποστήριζε, ανοιχτά, ότι τα μέσα ενημέρωσης και η αμερικανική διοίκηση ελέγχονταν, ή καθοδηγούνταν, από εβραϊκά συμφέροντα και «κομμουνιστές». Σε μια επιστολή έγραφε :
«Στην πραγματικότητα, οι Εβραίοι προσπαθούν να κάνουν δύο πράγματα : πρώτον, να εκδικηθούν, για όσα υπέστησαν και δεύτερον, να αποτρέψουν οποιαδήποτε αναγέννηση της Γερμανίας».
Παράλληλα, ο Patton αρνούνταν να εφαρμόσει, αυστηρά, την πολιτική αποναζιστικοποίησης, διατηρώντας, πρώην, αξιωματούχους του εθνικοσοσιαλιστικού κόμματος, σε διοικητικές θέσεις, επειδή «ήξεραν πώς να διοικούν». Σε συνέντευξη τύπου, στις 22 Σεπτεμβρίου 1945, έκανε την περιβόητη δήλωση συγκρίνοντας το εθνικοσοσιαλιστικό κόμμα, με τα αμερικανικά πολιτικά κόμματα, λέγοντας ότι το να ανήκει κανείς, στο NSDAP, ήταν σαν να είναι Δημοκρατικός, ή Ρεπουμπλικανός.
Οι δηλώσεις του, στον Τύπο, σε συνδυασμό, με την άρνησή του να εφαρμόσει τις εντολές του Eisenhower, για την βελτίωση των συνθηκών των Εβραίων, στα στρατόπεδα εκτοπισμένων, οδήγησαν, στην αποπομπή του. Τον Οκτώβριο του 1945, ο Eisenhower του αφαίρεσε την διοίκηση της 3ης Στρατιάς και της Βαυαρίας, μεταθέτοντάς τον, στην 15η Στρατιά (έναν, κατ' ουσίαν, διοικητικό ρόλο σύνταξης της στρατιωτικής ιστορίας του πολέμου).
Τα αποσπάσματα των ημερολογίων του εκδόθηκαν, αργότερα (κυρίως, στο The Patton Papers, υπό την επιμέλεια του ιστορικού Martin Blumenson) και αποτελούν αντικείμενο ιστορικής ανάλυσης, για τις ιδεολογικές αντιλήψεις του Patton, στα τέλη της ζωής του.
Αθήνα, 16 Ιανουαρίου 1945. Πολίτες, που ήσαν όμηροι του ΕΛΑΣ και κατάφεραν να αποδράσουν, εξιστορούν την εμπειρία τους, σε Βρετανό πολεμικό ανταποκριτή.
Η ομηρία χιλιάδων αμάχων, από τον ΕΛΑΣ και την ΟΠΛΑ, κατά την διάρκεια και αμέσως, μετά, τα Δεκεμβριανά του 1944, αποτελεί μία, από τις πιο μελανές και τραγικές σελίδες της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Η μαζική αυτή σύλληψη πολιτών χρησιμοποιήθηκε, ως πολιτικό και στρατιωτικό χαρτί πίεσης, αλλά εξελίχθηκε, σε ανθρωπιστική καταστροφή. Η ηγεσία του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ προχώρησε, σε μαζικές συλλήψεις αμάχων, ως αντίμετρο, για τις χιλιάδες συλλήψεις αριστερών και μελών του ΕΛΑΣ, από τις κυβερνητικές δυνάμεις και τους Βρετανούς (πολλοί, από τους οποίους στάλθηκαν, σε στρατόπεδα, στην Βόρεια Αφρική, όπως το Ελ Ντάμπα).
Η κατακραυγή, για το δράμα των αμάχων, πίεσε, πολιτικά, την αριστερή ηγεσία. Με την υπογραφή της εκεχειρίας (11 Ιανουαρίου 1945) και στην συνέχεια, με την Συμφωνία της Βάρκιζας (Φεβρουάριος 1945), ο ΕΛΑΣ υποχρεώθηκε να απελευθερώσει όλους τους ομήρους. Η σταδιακή απελευθέρωση είχε ξεκινήσει, ήδη, από τα τέλη Ιανουαρίου και οι επιζώντες επέστρεψαν, στις εστίες τους, ράκη, μεταφέροντας συγκλονιστικές μαρτυρίες, που επηρέασαν, βαθιά, την κοινή γνώμη και ενίσχυσαν το αντικομμουνιστικό κλίμα της εποχής. (IWM).
Από το τέλος του Εμφυλίου η Ελλάδα ήταν ένας τόπος ρημαγμένος και σιωπηλός, με τα χωριά μισογκρεμισμένα, τα χωράφια ακαλλιέργητα και τους ανθρώπους να μετρούν τους απόντες. Στις αυλές δεν ακουγόταν πια ούτε τραγούδι ούτε γλέντι, μόνο μια βαριά κούραση που είχε καθίσει στους ώμους των ζωντανών. Οι άντρες που είχαν γυρίσει από τα βουνά δεν έβρισκαν δουλειά και οι γυναίκες που είχαν μείνει πίσω κρατούσαν τα σπίτια με ένα πιάτο φαΐ και πολλή προσευχή. Η πείνα δεν ήταν πια της κατοχής, ήταν πιο ύπουλη, ήταν η πείνα της ανεργίας και της εγκατάλειψης, και πάνω σε αυτήν έπεφτε η σκιά του φόβου, του φακελώματος, της υπόνοιας για το ποιος ήταν πού και με ποιον. Μέσα σε αυτό το τοπίο άρχισε να γεννιέται μια ιδέα που πρώτα ψιθυριζόταν και μετά έγινε απόφαση, η ιδέα της φυγής.
Στην αρχή έφευγαν λίγοι, με ένα χαρτί στο χέρι και μια βαλίτσα δεμένη με σκοινί, κατεβαίνοντας στο λιμάνι του Πειραιά για να πάρουν τα μεγάλα καράβια για την Αυστραλία και Αμερική. Ύστερα το ρεύμα μεγάλωσε και έγινε ποτάμι. Στις πλατείες των χωριών ήρθαν άνθρωποι με γραβάτες που μιλούσαν για συμβόλαια εργασίας, για εργοστάσια στη Γερμανία που περίμεναν χέρια, για ορυχεία στο Βέλγιο, για φάμπρικες στην Αυστραλία, για γραμμές παραγωγής στο Ντιτρόιτ και στο Σικάγο. Οι νέοι άντρες έμπαιναν σε ουρές έξω από ιατρεία για εξετάσεις, έβγαζαν φωτογραφίες για διαβατήριο και έπαιρναν το τρένο για τη Γερμανία με μια ταμπέλα στο στήθος. Οι μάνες ζύμωναν πίτες για το δρόμο και έκρυβαν μέσα στα ρούχα τους ένα σταυρουδάκι και λίγα χρήματα ραμμένα στην τσέπη.
Τα χωριά άδειασαν αργά. Έμειναν οι γέροι να φυλάνε τα σπίτια και τα παιδιά που περίμεναν γράμματα. Τα γράμματα ερχόταν κάθε μήνα με γραμματόσημα ξένα και μέσα είχαν λίγα δολάρια ή μάρκα διπλωμένα σε χαρτί και λίγες λέξεις γραμμένες με δυσκολία. Με αυτά τα χρήματα χτίστηκαν τα πρώτα σπίτια με τούβλο, αγοράστηκαν τα πρώτα χωράφια, παντρεύτηκαν κορίτσια. Αλλά οι άνθρωποι που τα έστελναν ζούσαν αλλού, σε υπόγεια της Στουτγάρδης όπου μοιράζονταν ένα δωμάτιο πέντε άτομα, σε παράγκες έξω από τη Μελβούρνη, σε διαμερίσματα του Αστόρια όπου μύριζε τηγανητό λάδι και νοσταλγία. Το πρωί δούλευαν σκληρά, σε δουλειές που οι ντόπιοι δεν ήθελαν να κάνουν, στα χυτήρια, στα ανθρακωρυχεία, στις οικοδομές, στα πλυντήρια πιάτων, και το βράδυ μάζευαν τις λέξεις της νέας γλώσσας σαν πέτρες για να χτίσουν μια νέα ζωή. Έμαθαν να λένε καλημέρα σε μια άλλη γλώσσα, αλλά στον ύπνο τους μιλούσαν ακόμα ελληνικά.
Με τα χρόνια, η ξενιτιά έπαψε να είναι προσωρινή. Αυτοί που έλεγαν πως θα γυρίσουν σε δύο χρόνια έμειναν πέντε, μετά δέκα, μετά μια ζωή. Έφεραν τις γυναίκες τους, έκαναν παιδιά που γεννήθηκαν ξένα αλλά βαφτίστηκαν με ελληνικά ονόματα. Στις ξένες πόλεις φύτρωσαν εκκλησίες, καφενεία με τάβλι, μπακάλικα που πουλούσαν φέτα και ελιές, σύλλογοι με ονόματα χωριών που δεν υπήρχαν πια στο χάρτη της καρδιάς όπως πριν. Τα παιδιά μεγάλωσαν ανάμεσα σε δύο κόσμους, μιλώντας τη μια γλώσσα στο σχολείο και την άλλη στο σπίτι, νιώθοντας πάντα λίγο ξένοι και στους δύο τόπους. Οι πατεράδες τους γύριζαν το καλοκαίρι για λίγες εβδομάδες, φορτωμένοι με δώρα και με μια κάμερα για να τραβήξουν το χωριό, και όταν έφευγαν πάλι, το χωριό σώπαινε ξανά.
Έτσι, από τα ερείπια του Εμφυλίου μέχρι τις δεκαετίες του εξήντα και του εβδομήντα, η Ελλάδα μετακινήθηκε. Δεν μετακινήθηκε μόνο πάνω στο χάρτη, μετακινήθηκε μέσα στις καρδιές των ανθρώπων της. Έγινε μια χώρα που ζούσε ταυτόχρονα εδώ και αλλού, μια χώρα με δύο πατρίδες, μια πληγωμένη και μια που χτιζόταν κάθε μέρα με ιδρώτα σε ξένο χώμα. Η μετανάστευση δεν ήταν πια μια πράξη φυγής, είχε γίνει μια δεύτερη ρίζα, πικρή και δυνατή, που κρατούσε όρθιο τον κορμό.
Άννα Δανάλη
Ομφαλός τής γής.
Στις 31 Μαΐου του 1951, κατά τις πρώτες πρωινές ώρες, παρατηρήθηκε έντονη ανησυχία και κινητικότητα, στο κέντρο της Αθήνας.
Ο λόγος ήταν η εκδήλωση και αποτροπή του στρατιωτικού πραξικοπήματος μιας παραστρατιωτικής οργάνωσης, που δρούσε, στις ένοπλες δυνάμεις, από τον καιρό του μεσοπολέμου, αλλά έμελλε, εκείνο το πρωινό, το ελληνικό πολιτειακό σύστημα και ο ελληνικός λαός να μάθουν, για την ύπαρξη του.
Το κίνημα του ΙΔΕΑ (Ιερός Δεσμός Ελλήνων Αξιωματικών) απέτρεψε και κατέστειλε ο μόλις παραιτηθείς στρατάρχης Αλέξανδρος Παπάγος, στο όνομα του οποίου είχε εκδηλωθεί.
Ακολούθησαν ανακρίσεις και 17 αξιωματικοί (μεταξύ των οποίων και τρεις ταξίαρχοι) παραπέμφθηκαν, στο στρατοδικείο, με την κατηγορία της εσχάτης προδοσίας.
Ο Ιερός Δεσμός Ελλήνων Αξιωματικών, γνωστότερος, από το ακρωνύμιο ΙΔΕΑ, ήταν μία μυστική παραστρατιωτική οργάνωση, αξιωματικών του Ελληνικού Στρατού, η οποία αναμίχθηκε, στα δημόσια πολιτικά πράγματα της χώρας, ειδικότερα, μετά την απελευθέρωση και τον εμφύλιο πόλεμο, που ακολούθησε, με σκοπό την αντιμετώπιση και αποτροπή του “τυχόν” επαπειλούμενου κομμουνιστικού κινδύνου”.
Δημιουργήθηκε, από αξιωματικούς, με ακροδεξιό και φιλοβασιλικό ιδεολογικό προσανατολισμό και οι θέσεις τους δεν απείχαν πολύ, από αυτές της Μεταξικής περιόδου
Ο πυρήνας της οργάνωσης του ΙΔΕΑ, ως αντίληψη, εντοπίζεται, κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, στην Μέση Ανατολή και ειδικότερα, λίγο, μετά την ίδρυση του στρατιωτικού συνδέσμου ΕΕΝΑ (Εθνική Ένωση Νέων Αξιωματικών), που συγκροτήθηκε, από μια ομάδα κατωτέρων στελεχών του ελληνικού στρατού, στην Διοίκηση των, εκεί, Σχολών ΓΚΕΣ (Γενικό Κέντρο Εκπαίδευσης Στρατιωτικών), τον Αύγουστο του 1943
Παράλληλα, δημιουργήθηκαν, τότε και άλλες παρόμοιες αντικομμουνιστικές οργανώσεις, όπως ο ΣΑΝ (Σύνδεσμος Αξιωματικών Νέων), ο ΔΕΑ κ.α., που, όμως, δεν ευδοκίμησαν.
Οι μικρότερες ομάδες δημιουργήθηκαν, με βάση το έτος αποφοίτησης, από την Σχολή Ευελπίδων.
Παρ’ όλα αυτά, όλες μαζί, αυτές οι ομάδες έπαιξαν έναν έντονο διχαστικό και διαλυτικό ρόλο, φτάνοντας, στο σημείο να απαιτούν και την αλλαγή της κυβέρνησης, επιδεικνύοντας μια ανεπίτρεπτη απειθαρχία.
Συνέπεια αυτών ήταν να συλληφθούν οι πρωταίτιοι και να καταδικαστούν, κάποιοι εις θάνατον (πλην, όμως, ακολούθησε η αμνηστία).
Μετά την απελευθέρωση της Ελλάδας, από τον Άξονα, επανερχόμενοι όλοι οι, παραπάνω, αξιωματικοί και διαβλέποντας (από τις συνθήκες, που επικρατούσαν) τα σύννεφα του εμφυλίου σπαραγμού, αποφάσισαν να κινηθούν περισσότερο, αποτελεσματικά.
Έτσι ιδρύθηκε, στις 25 Οκτωβρίου του 1944, στην Αθήνα, η οργάνωση της «Τρίαινας», μια μυστική οργάνωση σαμποτάζ και πληροφοριών, που είχε δραστηριοποιηθεί, στην κατεχόμενη Ελλάδα, μαζί, με έναν εκπρόσωπο της «ΕΝΑ» (Ένωση Νέων Αξιωματικών) οργάνωσης, με σκοπούς, σαφώς, αντικομμουνιστικούς.
Σκοπός του ΙΔΕΑ ήταν η πλήρης διάλυση του κομμουνιστικού κινήματος και των παραφυάδων του και η εγκαθίδρυση και αναπαραγωγή του στρατιωτικού μηχανισμού, στην οργάνωση του αστικού μεταπολεμικού κράτους, στην Ελλάδα, ή (σύμφωνα, με την ορολογία απόρρητης εσωτερικής οδηγίας του ίδιου του ΙΔΕΑ) η «δικτατορία του ΙΔΕΑ».
Η αντίληψη και ουσιαστική θέση του ΙΔΕΑ ήταν η ταύτιση του στρατού, με το Έθνος-Κράτος και η πλήρης ανεξαρτησία του, από την Πολιτική και Πολιτειακή εξουσία.
Ουσιαστικός θεσμός έκφρασης των εθνικών συμφερόντων θα ήταν ο ίδιος ο ΙΔΕΑ, ενώ, πουθενά, στις θέσεις του ΙΔΕΑ, δεν αναφέρεται ο θεσμός της Βασιλικής Μοναρχίας.
Ήταν οργανωμένος, κατά το τριαδικό σύστημα ένταξης και συμμετοχής, που περιλάμβανε : α) την μύηση, β) το Ιδρυτικό και γ) το δογματικό μέρος, που αποτελούσε τον σκοπό της οργάνωσης.
Ήδη, το 1948, στην οργάνωση είχαν ενταχθεί, πάνω, από 2.500 αξιωματικοί και υπαξιωματικοί.
Η εξάπλωση του ΙΔΕΑ υπήρξε ταχύτατη, σε επιτελικούς στρατιωτικούς σχηματισμούς, όπως την Ταξιαρχία Ρίμινι και τις δυνάμεις καταδρομών.
Το 1951 ήλθε, στην δημοσιότητα, ένα έγγραφο, το οποίο φέρεται να κατέθεσε, στην Διοικούσα Επιτροπή ο Συνταγματάρχης Νικόλαος Γωγούσης, βάσει του οποίου θα συγκροτούνταν μια ειδική υπηρεσία, που θα δολοφονούσε οποιονδήποτε θα έβλαπτε τον αγώνα και θα πρόδιδε την πατρίδα.
Από το 1947, είχαν αρχίσει απροκάλυπτες παρεμβάσεις του ΙΔΕΑ, στην πολιτική ζωή, με επισκέψεις, σε πολιτικούς και υπαγόρευση των θέσεών της οργάνωσης.
Αποκορύφωμα της παρέμβασής του ήταν, όταν, το 1951, αποπειράθηκε να καταλάβει την εξουσία, δια των όπλων, αμέσως, μετά την δήλωση της παραίτησής του Στρατάρχη Αλέξανδρου Παπάγου, από το στρατιωτικό του αξίωμα.
Ο ίδιος ο Παπάγος, έκπληκτος, τότε, από την αιφνίδια αυτή δράση του ΙΔΕΑ, κάλεσε τους αξιωματικούς, που συμμετείχαν, να αποσυρθούν, στις μονάδες τους και στα, κυρίως, καθήκοντά τους, οδηγώντας, έτσι, το κίνημα, σε καταστολή.
Ηγετικά στελέχη του ΙΔΕΑ κατέλαβαν τα γραφεία του ΓΕΕΘΑ και του ΓΕΣ, στα Παλαιά Ανάκτορα.
Ταυτόχρονα, έμπιστοι συνεργάτες τους, κατέλαβαν κρίσιμες θέσεις, στο κέντρο της Αθήνας και στα περιφερειακά αεροδρόμια της Αττικης,
Ο Αλέξανδρος Παπάγος πληροφορήθηκε έκπληκτος το κίνημα και νωρίς, το πρωί της 31ης Μαΐου, κατέβηκε, από το σπίτι του, στην Εκάλη, προς τα Παλαιά Ανάκτορα και διέταξε κάποιες μονάδες να επιστρέψουν, στα στρατόπεδά τους.
Όχι, μόνο, επέπληξε του κινηματίες, που είχαν προχωρήσει, στην ενέργεια, χωρίς την άδειά του, αλλά, αργότερα (μετά την σύλληψη και καταδίκη τους, από την κυβέρνηση Πλαστήρα), υπερασπίστηκε την αμνηστία τους, την οποία και πέτυχε.
Ωστόσο ο ίδιος, αργότερα, ως Πρωθυπουργός, τους επανέφερε, στην ενεργό υπηρεσία.
Έτσι, η οργάνωση, σε αντίθεση, με την επιπόλαια αντίληψη των, τότε, πολιτικών, δεν εξαρθρώθηκε, αλλά συνέχισε να υφίσταται, με εναλλασσόμενους αρχηγίσκους, όπως τον Σ. Γκίκα, τον Πατίλη κ.α., συνδεόμενη, πλέον, άμεσα, με το παρακράτος της χώρας, που άρχισε να αναπτύσσεται και να γιγαντώνεται, ειδικότερα, μετά τις εκλογές του 1958 και την, μετέπειτα, επιβολή της στρατιωτικής χούντας τον Απρίλιο του 1967.
Φωτό: Ο στρατηγός Αλέξανδρος Παπάγος.
.
Πέτρινη Ανθρωπο-μελισσοφωλιά.
Στους πρόποδες του ηφαιστειακού όγκου του Όρος Σαχάντ, στην επαρχία του Ανατολικου Αζερμπαϊτζάν, απλώνεται ένα από τα πιο παράξενα και ποιητικά χωριά της Ανατολής: το Καντοβάν.
Ένα χωριό σμιλεμένο στον χρόνο
Το Καντοβάν είναι ένα ζωντανό γλυπτό. Οι κατοικίες του, γνωστές ως «Καταρί», είναι σκαλισμένες στο χέρι μέσα σε ηφαιστειακούς σχηματισμούς, που με τα χρόνια πήραν μορφή κώνου. Σαν πέτρινα μελίσσια που υψώνονται από τη γη, οι κατοικίες αυτές απλώνονται σε επίπεδα, φιλοξενώντας ακόμη και σήμερα ανθρώπινες ζωές.
Σε αντίθεση με άλλους παρόμοιους τόπους που έμειναν σιωπηλοί στο πέρασμα των αιώνων, εδώ η ζωή συνεχίζεται: περίπου 800 κάτοικοι, γύρω στις 117 οικογένειες, εξακολουθούν να κατοικούν μέσα στις σπηλαιώδεις αυτές δομές, κρατώντας ζωντανή μια παράδοση αιώνων.
Νερό, γη και θεραπεία.
Το χωριό φημίζεται για τις μεταλλικές πηγές του. Το νερό, καθαρό και δροσερό, θεωρείται ευεργετικό και αποτελεί κομμάτι της καθημερινής ζωής των κατοίκων — ένα δώρο της γης που ενισχύει τη σχέση ανθρώπου και φύσης.
Γεύσεις και τέχνη.
Το Καντοβάν είναι επίσης γνωστό για το μέλι του, τα αποξηραμένα φρούτα και τα χειροποίητα αντικείμενα. Η τοπική οικονομία παραμένει δεμένη με την παράδοση, όπου κάθε προϊόν αφηγείται μια μικρή ιστορία του τόπου.
Η καλύτερη εποχή για να γνωρίσει κανείς αυτόν τον μοναδικό οικισμό είναι από την άνοιξη έως τις αρχές του καλοκαιριού (Απρίλιος–Ιούνιος), όταν οι θερμοκρασίες είναι ήπιες και τα πρωινά δροσερά, ιδανικά για περιπλάνηση ανάμεσα στους βράχους.
Το Καντοβάν είναι μια ζωντανή, αναπνέουσα κοινότητα κι ένα μέρος όπου ο χρόνος δεν σταμάτησε, αλλά ρίζωσε, μέσα, στην πέτρα...
1914. Ο χάρτης της Ευρώπης.
Στην φωτογραφία, ο Τσερκέζος Ετέμ, ο Κιρκάσιος, από την Μικρά Ασία, που πολέμησε, με τους Έλληνες, κατά των Κεμαλικών. Πέθανε, από φυματίωση ,στο Αμάν της Ιορδανίας, στις 21 Σεπτεμβρίου 1948, σε ηλικία 62 ετών και τάφηκε, εκεί, στο κιρκασιανό κοιμητήριο.
Ένοπλοι του Αχμέτ Αζναβούρ, με Έλληνες στρατιώτες. (Αρχείο Φαίδωνα Παπαθεοδώρου).
Συζητώντας, στην Ελλάδα, για την Μικρασιατική Εκστρατεία και Καταστροφή, βρίσκεσαι ενώπιον μιας, εντελώς, σχηματικής και απλοϊκής προσέγγισης, λες και ζούμε, ακόμη, στις εποχές του Εθνικού Διχασμού. Σημαντικές παράμετροι αγνοούνται, ή αποσιωπούνται, ενώ φαίνεται να μην υπάρχει ουσιαστική γνώση του διεθνούς περιβάλλοντος, όπως διαμορφώθηκε, από την εποχή των βαλκανικών πολέμω , αλλά και του Α' Παγκοσμίου Πολέμου.
Και μια τέτοια, εντελώς, άγνωστη παράμετρος της πολύπλοκης μικρασιατικής ιστορίας είναι, αφενός ο εμφύλιος πόλεμος, μεταξύ Σουλτανικών και Κεμαλικών εθνικιστών, καθώς και η προσπάθεια γηγενών μουσουλμανικών κοινοτήτων, όπως οι Κιρκάσιοι, να πετύχουν την πολιτική τους χειραφέτηση.
Σε αυτό το πλαίσιο, υπήρξε συνεργασία ορισμένων ομάδων Κιρκασίων (Τσερκέζων), με τον Ελληνικό Στρατό, κατά την Μικρασιατική Εκστρατεία (1919–1922).
Οι Κιρκάσιοι ήσαν μουσουλμάνοι του Καυκάσου, που είχαν καταφύγει, στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, στα μέσα του 19ου αιώνα εκδιωχθέντες, από την Ρωσία. Κατά την περίοδο 1919–1922, η μουσουλμανική κοινωνία της Μικράς Ασίας χωρίστηκε, ανάμεσα, σε δύο στρατόπεδα :
-Τους Εθνικιστές του Μουσταφά Κεμάλ (που επεδίωκαν την δημιουργία νέου τουρκικού κράτους).
-Τους Πιστούς στον Σουλτάνο/Υψηλή Πύλη (που θεωρούσαν το κεμαλικό κίνημα παράνομο).
Πολλοί Κιρκάσιοι, λόγω της παραδοσιακής τους αφοσίωσης, στον Σουλτάνο. αλλά και της επιθυμίας τους, για τοπική αυτονομία, ήλθαν, σε ένοπλη ρήξη, με τους Κεμαλικούς.
Δύο σημαντικές κιρκασιανές προσωπικότητες ήσαν ο Αχμέτ Αζναβούρ και ο Τσερκέζ Ετέμ.
-Ο Ανζαβούρ, Κιρκάσιος αξιωματικός, πιστός, στον Σουλτάνο, οργάνωσε εξεγέρσεις, κατά των Κεμαλικών, στην Βορειοδυτική Μικρά Ασία (περιοχές Μπίγα, Γκιονέν, Μπαλουκεσέρ). Τα ένοπλα σώματά του, συνεργάστηκαν, τακτικά, με τις ελληνικές δυνάμεις, που προελαύναν, στην περιοχή, καθώς είχαν κοινό εχθρό τον Κεμάλ.
Ο Τσερκέζ Ετέμ (Çerkes Ethem) αποτελεί την πιο δραματική προσωπικότητα της περιόδου. Αρχικά, ο Ετέμ ήταν. από τους σημαντικότερους συμμάχους του Κεμάλ και ηγέτης των ατάκτων δυνάμεων (Kuva-yi Milliye). Όταν ο Κεμάλ αποφάσισε να διαλύσει τις άτακτες ομάδες για να φτιάξει τακτικό στρατό, ο Ετέμ αντιστάθηκε.
Μετά την ήττα του, από τις κεμαλικές δυνάμεις, στις αρχές του 1921, ο Ετέμ και οι εναπομείναντες άνδρες του ,αυτομόλησαν, στις ελληνικές γραμμές.
Παρότι δεν ανέλαβε εκτεταμένες επιθετικές επιχειρήσεις, υπέρ της Ελλάδας, η καταφυγή του, στο ελληνικό στρατόπεδο, χρησιμοποιήθηκε, έντονα, από την ελληνική πλευρά, για λόγους στρατηγικής και προπαγάνδας.
Μικρότερες ομάδες Κιρκάσιων ένοπλων και ιππέων λειτούργησαν, ως οδηγοί, αναγνωριστικά σώματα, ή επικουρικές μονάδες φύλαξης, για τον Ελληνικό Στρατό. Στα αρχεία (όπως στο Αρχείο της ΕΡΤ), διασώζονται φωτογραφίες της εποχής, με Έλληνες αξιωματικούς, στο πλευρό Τσερκέζων ιππέων.
Το Συνέδριο των Κιρκασίων (1921).
-------------------------------------------------------------
Τον Οκτώβριο του 1921, εκπρόσωποι των Κιρκασίων της Δυτικής Ανατολίας πραγματοποίησαν συνέδριο, στην Σμύρνη (υπό την κάλυψη της Ελληνικής Ύπατης Αρμοστείας). Εκεί εξέδωσαν διακήρυξη, με την οποία :
Καταδίκαζαν το κεμαλικό κίνημα.
Ζητούσαν την ίδρυση μιας αυτόνομης Κιρκασιανής περιοχής, στην ΕΔυτική Ασία, στην περιοχή της Βιθυνίας, υπό την προστασία των Συμμάχων, ή της Ελλάδας.
Μετά την κατάρρευση του ελληνικού μετώπου, το 1922, οι Κεμαλικοί θεωρούσαν τους Κιρκάσιους συλλήβδην «προδότες».
Ο Τσερκέζ Ετέμ και πολλοί άλλοι ηγέτες συμπεριλήφθηκαν, στην λίστα των «150 ανεπιθύμητων προσώπων» της Τουρκικής Δημοκρατίας, στους οποίους απαγορεύτηκε η επιστροφή, στην χώρα.
Πολλοί Κιρκάσιοι υποχρεώθηκαν, σε εκτοπισμούς, στο εσωτερικό της Ανατολίας ή κατέφυγαν, ως πρόσφυγες, στην Ελλάδα, στη Συρία και στην Ιορδανία.
Δείτε το άρθρο "Ποιοί είναι οι Τσερκέζοι, που συνεργάστηκαν, με τον Ελληνικό Στρατό κατά των Κεμαλικών, στη Μικρασία".
https://www.pontosnews.gr/807795/istoria/poioi-einai-oi-tserkezoi-poy-synergastikan-me-ton-elliniko-strato/
Βλάσης Αγκτζίδης.
Όμως, γιατί οι σύμμαχοι, το 1919, θεώρησαν σκόπιμο να αποσχίσουν μια ορεινή περιοχή, η οποία κατοικούνταν, από 3,1 εκατομμύρια Γερμανούς και να την προσαρτήσουν, στο μόρφωμα Φρανκεσταίν της Τσεχοσλοβακίας;
Η απάντηση βρίσκεται, στον συγκεκριμένο γερμανικό θεματικό χάρτη, που εκδόθηκε, στα τέλη του 1938 (μετά την Συμφωνία του Μονάχου και την προσάρτηση της Σουδητίας, στο Γ' Ράιχ), με σκοπό να αναδείξει την τεράστια οικονομική και μεταλλευτική αξία της Σουδητίας (Sudetenland).
Οι σύμμαχοι ήθελαν να αποκόψουν τα γερμανικά κράτη της Αυστρίας και Γερμανίας, από οτιδήποτε θα μπορούσε να ενισχύσει την ανεξαρτησία τους και να αποτελέσει εφαλτήριο ενός νέου και δυνατού βιομηχανικού γερμανικού κράτους, που θα αποτελέσει και πάλι, ισχυρό ανταγωνιστή, στις παγκόσμιες αγορές.
Τα Βουνά της Σουδητίας αποτελούσαν μια τεράστια αποθήκη πρώτων υλών, που έπρεπε, οπωσδήποτε, να αφαιρεθούν, από την Γερμανία.
Σίδηρος, Μόλυβδος, Χαλκός, Κασσίτερος, Ψευδάργυρος, Άργυρος (Ασήμι), Χρυσός, Ράδιο, Νικέλιο, Βισμούθιο, Μαγγάνιο, Αντιμόνιο, Λιγνίτης (Φαιάνθρακας), Λιθάνθρακας, Τύρφη.
Εδώ, αξίζει να σημειώσουμε ο λιγνίτης της βόρειας Βοημίας (γύρω, από το Brüx/Most, Komotau/Chomutov και Aussig/Ústí nad Labem) ήταν καθοριστικής σημασίας. Στην περιοχή του Brüx, οι Γερμανοί κατασκεύασαν, αμέσως, μετά την προσάρτηση, τα τεράστια συγκροτήματα υγροποίησης γαιανθράκων (Hydrierwerke Brüx της STW / Sudetenländische Treibstoffwerke AG), για την παραγωγή συνθετικών καυσίμων, με σκοπό την ενεργειακή ανεξαρτητοποίηση της χώρας.
Στον χάρτη, σημειώνεται το σύμβολο R, στο Joachimsthal. Επρόκειτο, για το σημαντικότερο γνωστό κοίτασμα ραδίου και πισσουρανίτη (ορυκτό ουρανίου), στην ηπειρωτική Ευρώπη, το οποίο λίγους μήνες, αργότερα (μετά την ανακάλυψη της πυρηνικής σχάσης, τον Δεκέμβριο του 1938, στο Βερολίνο), αποτέλεσε την κύρια πηγή πρώτης ύλης ,για το γερμανικό πυρηνικό πρόγραμμα (Uranprojekt).
Τελικά, όμως, τα 3,1 Γερμανών, που κατοικούσαν, σε αυτήν την περιοχή, μαζί με την ανοησία των Τσέχων, αποτέλεσαν την ωρολογιακή βόμβα, που τίναξε το πολυεθνικό μόρφωμα της Τσεχοσλοβακίας, στον αέρα.
Τεκμήρια Ιστορίας.
Η άφιξη του Βρετανού Πρωθυπουργού Neville Chamberlain, στο Μόναχο, στις 29 Σεπτεμβρίου 1938, συνοδεία του Γερμανού Υπουργού Εξωτερικών Joachim von Ribbentrop, ο οποίος ήταν ο επίσημος εκπρόσωπος του Ράιχ, που ανέλαβε να υποδεχθεί τον Chamberlain, στο αεροδρόμιο του Μονάχου (Oberwiesenfeld) και να τον συνοδεύσει, με πομπή, με κατεύθυνση το Führerbau (το κτίριο του κόμματος, στην Königsplatz, όπου διεξήχθησαν οι συνομιλίες).
Ο γερμανικός πληθυσμός επευφημούσε, αυθόρμητα, τον Chamberlain, ως «κομιστή της ειρήνης», καθώς υπήρχε διάχυτος φόβος ότι η κρίση της Τσεχοσλοβακίας θα οδηγούσε, σε έναν νέο καταστροφικό ευρωπαϊκό πόλεμο. Τον πρώτο γύρο νίκησε η ομάδα της ειρήνης. Σήμερα, υποτιμητικά, η συμφωνία του Μονάχου ονομάζεται, ως η «Πολιτική του Κατευνασμού», στην πραγματικότητα, όμως, ήταν το πρώτο θαρραλέο βήμα, προς αποκατάσταση των αδικιών του διατάγματος των Βερσαλλιών.
Ο Chamberlain είχε, πίσω του, ένα ισχυρό βρετανικό μπλοκ, το οποίο είχε αποφασίσει πως, σε καμία περίπτωση, δεν έπρεπε να επαναληφθεί η τραγωδία ενός μεγάλου πολέμου. Ο δρόμος, προς την ειρήνη, περνούσε, μέσα από τον εξορθολογισμό της επαχθούς Συνθήκης των Βερσαλλιών, η οποία κρατούσε, ακόμη την Ευρώπη, σε αναβρασμό. Απέναντι, στον Chamberlain, βρισκόταν ο Churchill και η πολεμοκάπηλη παράταξη του, έχοντας, ως κύριο υποστηρικτή τον Αμερικανό Πρόεδρο Roosevelt.
Η Επιχείρηση «Βίστουλας» (Akcja Wisła) το 1947 ήταν μια μαζική, βίαιη και αναγκαστική εκτόπιση μειονοτικών πληθυσμών που οργανώθηκε και εκτελέστηκε από το κομμουνιστικό καθεστώς της Λαϊκής Δημοκρατίας της Πολωνίας.
Στόχος της επιχείρησης ήταν η εθνοκάθαρση των νοτιοανατολικών συνόρων της χώρας και η πλήρης αφομοίωση των μειονοτήτων, με κύριο πρόσχημα την καταστολή των Ουκρανών εθνικιστών ανταρτών.
Μετά το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, τα σύνορα της Πολωνίας μετατοπίστηκαν προς τα δυτικά με απόφαση των Συμμάχων. Στις νοτιοανατολικές περιοχές της νέας Πολωνίας (κυρίως στις περιοχές Μπιεστσάντι και Low Beskids) παρέμεναν εκατοντάδες χιλιάδες Ουκρανοί, Λέμκοι και Μποΐκοι (ανατολικές σλαβικές εθνοτικές ομάδες με δική τους διάλεκτο και πολιτισμό).
Στις περιοχές αυτές δρούσε ο UPA (Ουκρανικός Επαναστατικός Στρατός), ένας εθνικιστικός αντάρτικος στρατός που πολεμούσε το νέο κομμουνιστικό καθεστώς της Πολωνίας και της Σοβιετικής Ένωσης. Η αφορμή για την έναρξη της επιχείρησης δόθηκε τον Μάρτιο του 1947, όταν οι αντάρτες του UPA έστησαν ενέδρα και δολοφόνησαν τον Πολωνό Υφυπουργό Άμυνας, Στρατηγό Κάρολ Σβιερτσέφσκι.
Μέσα σε μόλις τρεις μήνες (Απρίλιος – Ιούλιος 1947), ο πολωνικός στρατός, με τη βοήθεια της μυστικής αστυνομίας, εφάρμοσε μια στρατιωτική επιχείρηση ακραίας βίας.
Περίπου 140.000 άνθρωποι εκδιώχθηκαν βίαια από τα σπίτια τους.
Οι οικογένειες είχαν συχνά μόνο μερικές ώρες ή και λεπτά για να μαζέψουν ό,τι μπορούσαν να μεταφέρουν, πριν οι στρατιώτες κάψουν ολόκληρα χωριά για να μην μπορούν να επιστρέψουν.
Το καθεστώς εφάρμοσε τη στρατηγική του διασκορπισμού. Αντί να μεταφερθούν όλοι μαζί, οι εκτοπισμένοι στάλθηκαν στις λεγόμενες «Ανακτημένες Περιοχές» (πρώην γερμανικά εδάφη στα βόρεια και δυτικά της Πολωνίας). Υπήρχε κρατική εντολή να μην εγκατασταθούν παραπάνω από λίγες ουκρανικές οικογένειες στο ίδιο χωριό, ώστε να αποκοπούν από τις ρίζες τους και να εκφυλιστεί η γλώσσα και η κουλτούρα τους.
Όσοι θεωρούνταν ύποπτοι για συνεργασία με τους αντάρτες του UPA (ανάμεσά τους και πολλοί ιερείς) κλείστηκαν στο στρατόπεδο Γιαβόρζνο (πρώην παράρτημα του Άουσβιτς), όπου εκατοντάδες βασανίστηκαν και έχασαν τη ζωή τους.
Αν και το πρόσχημα ήταν η εξάρθρωση των ανταρτών του UPA (οι οποίοι αριθμούσαν μόλις μερικές χιλιάδες και δεν είχαν πλέον ευρεία υποστήριξη), οι ιστορικοί συμφωνούν ότι η Επιχείρηση «Βίστουλας» είχε ευρύτερους στόχους.
Το κομμουνιστικό καθεστώς ήθελε μια Πολωνία «καθαρή» από εθνικές μειονότητες.
Ολόκληροι πληθυσμοί (ανάμεσά τους γυναίκες, παιδιά και ηλικιωμένοι) τιμωρήθηκαν συλλογικά για τις πράξεις των Ουκρανών ανταρτών, παρόλο που πολλοί από αυτούς (ειδικά οι Λέμκοι) δεν αυτοπροσδιορίζονταν καν ως Ουκρανοί.
Η επιχείρηση πέτυχε τον στρατιωτικό της στόχο (ο UPA εξαρθρώθηκε πλήρως), αλλά άφησε πίσω της μια τεράστια ανθρωπιστική καταστροφή. Πολλά ιστορικά χωριά στα νοτιοανατολικά ερημώθηκαν για πάντα και η πολιτιστική κληρονομιά των Λέμκων και των Ουκρανών της Πολωνίας δέχθηκε ανεπανόρθωτο πλήγμα.
Μετά την πτώση του κομμουνισμού, το 1990, η Γερουσία της Πολωνίας καταδίκασε επίσημα την Επιχείρηση «Βίστουλας» ως έγκλημα του κομμουνιστικού καθεστώτος, χαρακτηρίζοντάς την πράξη βίας, που παραβίασε τα βασικά ανθρώπινα δικαιώματα.
Ο Ενβέρ Χότζα, για το 20ό Συνέδριο του ΚΚΣΕ και την απίστευτη αθλιότητα του Χρουστσιόφ.
Το 20ό Συνέδριο του Κόμματος αποτέλεσε ένα είδος ορόσημου στην ιστορία της ΕΣΣΔ. Ίσως κανένα κράτος μέχρι τότε δεν είχε καταγγείλει τόσο έντονα τον ίδιο του τον εαυτό. Υπό τις συνθήκες της συστηματικής αντιπαράθεσης με τις ΗΠΑ, αυτό αποτέλεσε ανεκτίμητο δώρο για ολόκληρο το καπιταλιστικό σύστημα. Το κομμουνιστικό κίνημα υπέστη ένα ρήγμα το οποίο, όπως έδειξε ο χρόνος, αποδείχθηκε μοιραίο για ολόκληρο το σοσιαλιστικό στρατόπεδο.
Ο Ενβέρ Χότζα συγκλονίστηκε από την «μυστική έκθεση». Στα απομνημονεύματά του περιγράφει λεπτομερώς το 20ό Συνέδριο του Κόμματος και τις βαριές εντυπώσεις που αποκόμισε από εκεί:
«Όταν οι χρουστσοφικοί πείστηκαν ότι είχαν εδραιώσει τις θέσεις τους, ότι μέσω των στραταρχών είχαν θέσει τον στρατό υπό τον έλεγχό τους, ότι είχαν παρασύρει με το μέρος τους τα όργανα κρατικής ασφάλειας και είχαν κερδίσει την πλειοψηφία της Κεντρικής Επιτροπής, προετοίμασαν και πραγματοποίησαν, τον Φεβρουάριο του 1956, το περιβόητο 20ό Συνέδριο, στο οποίο παρουσιάστηκαν και με τη "μυστική" έκθεση εναντίον του Στάλιν...
Εγώ, μαζί με τους συντρόφους Μεχμέτ Σέχου και Γκόγκο Νούσι, οριστήκαμε από το κόμμα μας να συμμετάσχουμε στις εργασίες του 20ού Συνεδρίου. Το οπορτουνιστικό "νέο πνεύμα", που καλλιεργούνταν και ενισχυόταν από τον Χρουστσόφ, μπορούσε να φανεί ακόμη και στον τρόπο με τον οποίο οργανώθηκε και διεξήχθη το συνέδριο...
Δεν υπήρχε πλέον η προηγούμενη σοβαρότητα που χαρακτήριζε τέτοιου είδους εξαιρετικά σημαντικά για τη ζωή του κόμματος και της χώρας γεγονότα. Στα διαλείμματα μεταξύ των συνεδριάσεων, ο Χρουστσόφ με την παρέα του περιφέρονταν στις αίθουσες και στους διαδρόμους, γελούσαν και συναγωνίζονταν μεταξύ τους: ποιος θα διηγηθεί περισσότερα ανέκδοτα, ποιος θα κάνει περισσότερες αιχμηρές παρατηρήσεις και θα εμφανιστεί πιο δημοφιλής ή ποιος θα αδειάσει περισσότερα ποτηράκια μπροστά στα τραπέζια που ήταν φορτωμένα μέχρι επάνω, και τα οποία υπήρχαν σε αφθονία.
Με όλα αυτά, ο Χρουστσόφ προσπαθούσε να ενισχύσει την ιδέα ότι είχε μπει οριστικά τέλος στην "καταθλιπτική περίοδο", στη "δικτατορία", στη "ζοφερή ανάλυση" των πραγμάτων και ότι είχε επίσημα αρχίσει μια "νέα περίοδος", μια περίοδος "δημοκρατίας", "ελευθερίας", "δημιουργικής προσέγγισης" στα γεγονότα και στα φαινόμενα, τόσο στη Σοβιετική Ένωση όσο και στο εξωτερικό.
…Ο Νικίτα Χρουστσόφ και οι συνεργάτες του, στη "μυστική" έκθεση που παρουσίασαν στο 20ό Συνέδριό τους, έριξαν λάσπη στον Ιωσήφ Βισαριόνοβιτς Στάλιν και προσπάθησαν να τον εξευτελίσουν με τον πιο αποκρουστικό τρόπο, χρησιμοποιώντας τις πιο κυνικές τροτσκιστικές μεθόδους. Αφού εξέθεσαν σε δυσμένεια ένα μέρος των στελεχών της ηγεσίας του Κομμουνιστικού Κόμματος της Σοβιετικής Ένωσης, οι χρουστσοφικοί τα χρησιμοποίησαν κατά βούληση και στη συνέχεια τους έδωσαν μια κλοτσιά, εξοντώνοντάς τους ως αντι-κομματικά στοιχεία. Οι χρουστσοφικοί, με επικεφαλής τον Χρουστσόφ, καταδικάζοντας την "προσωπολατρία του Στάλιν" με σκοπό να αποκρύψουν τα μεταγενέστερα εγκλήματά τους εναντίον της Σοβιετικής Ένωσης και του σοσιαλισμού, εξύψωσαν στα ουράνια την προσωπολατρία του Χρουστσόφ.
Η σκληρότητα, η πανουργία, η προδοσία, η αθλιότητα του χαρακτήρα, οι φυλακίσεις και οι δολοφονίες, που βρίσκονταν στο αίμα των ίδιων αυτών υψηλόβαθμων στελεχών του κόμματος και του σοβιετικού κράτους και είχαν γίνει πρακτική τους, τα απέδωσαν στον Στάλιν. Όσο ζούσε ο Στάλιν, ακριβώς αυτοί οι άνθρωποι του έπλεκαν πομπώδεις εγκωμιαστικούς ύμνους, προκειμένου να κρύψουν τον καριερισμό τους, τους ιδιοτελείς σκοπούς και τις πράξεις τους. Το 1949 ο Χρουστσόφ αποκαλούσε τον Στάλιν "μεγαλοφυή ηγέτη και δάσκαλο" και έλεγε ότι "το όνομα του συντρόφου Στάλιν είναι το λάβαρο όλων των νικών του σοβιετικού λαού, το λάβαρο του αγώνα των εργαζομένων όλου του κόσμου". Ο Μικογιάν χαρακτήριζε τα έργα του Στάλιν ως "ένα νέο, ανώτερο ιστορικό στάδιο του λενινισμού". Ο Κοσίγκιν έλεγε ότι "όλες τις νίκες και τις επιτυχίες μας τις οφείλουμε στον μεγάλο Στάλιν" κ.ο.κ. Και μετά τον θάνατό του άρχισαν να μιλούν διαφορετικά.
…διάβασα την [μυστική έκθεση] μέσα σε μία νύχτα και, βαθιά συγκλονισμένος, την έδωσα να τη διαβάσουν και ο Μεχμέτ και ο Γκόγκο. Ότι ο Χρουστσόφ και η παρέα του είχαν βάλει τέλος στον Στάλιν, στην εικόνα του και στο ένδοξο έργο του, το γνωρίζαμε ήδη, και σε αυτό είχαμε πειστεί και με τα ίδια μας τα μάτια κατά τη διάρκεια των εργασιών του συνεδρίου, όπου το όνομά του δεν αναφέρθηκε ούτε μία φορά με καλό λόγο. Αλλά ότι οι σοβιετικοί ηγέτες θα μπορούσαν να καταγράψουν σε χαρτί σωρεία κατηγοριών και τερατώδους ύβρεως εναντίον του μεγάλου και αξέχαστου Στάλιν, αυτό ούτε που μπορούσαμε να το φανταστούμε. Κι όμως, όλα ήταν γραμμένα ασπρόμαυρα· η έκθεση διαβάστηκε στους σοβιετικούς κομμουνιστές —τους αντιπροσώπους του συνεδρίου— και δόθηκε για ανάγνωση και στους εκπροσώπους των άλλων κομμάτων που συμμετείχαν στις εργασίες του συνεδρίου. Το μυαλό και η καρδιά μας δέχθηκαν ένα συγκλονιστικό, βαρύ πλήγμα. Μεταξύ μας λέγαμε ότι επρόκειτο για μια ανείπωτη αθλιότητα, με ολέθριες συνέπειες για τη Σοβιετική Ένωση και το κίνημά μας…
Αφού τη διαβάσαμε, επιστρέψαμε αμέσως στους συντάκτες την τρομερή έκθεσή τους. Δεν είχαμε καμία ανάγκη να πάρουμε μαζί μας αυτά τα σκουπίδια των χαμηλού επιπέδου κατηγοριών που είχε επινοήσει ο Χρουστσόφ. Άλλοι "κομμουνιστές" την πήραν μαζί τους, για να την παραδώσουν στην αντίδραση και να την πουλήσουν χονδρικά στα περίπτερα ως επικερδή επιχειρηματική δραστηριότητα.
Επιστρέψαμε στην Αλβανία με ραγισμένη καρδιά…»
Λέγεται ότι ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Νταβίντ Μπεν-Γκουριόν, μετά την ανάγνωση της έκθεσης είπε: «Σε είκοσι χρόνια δεν θα υπάρχει Σοβιετική Ένωση». Δεν έπεσε πολύ έξω. Η Σοβιετική Ένωση έπαψε να υπάρχει 35 χρόνια αργότερα.
Συγγραφέας: Ντμίτρι Γκολούμποφ.
Απο Евгений Иванов στην ομάδα Иосиф Виссарионович Сталин
Η ΜΕΤΑΝΟΙΑ ΤΟΥ ΧΑΡΙΛΑΟΥ ΦΛΩΡΑΚΗ.
Γράφουμε, πρώτα, γιά τόν Εθνομάρτυρα Ιερέα ΑΘΑΝΆΣΙΟ ΠΙΑ (1894-1947),
με την ευχή να γίνει κατανοητό,
ότι υπάρχουν παλιάνθρωποι,
σε κάθε ιδεολογία.
Στις 11 Μαΐου 1947, άνθρωποι, υπό την διοίκηση του Καπετάν Γιώτη (Χαρίλαος Φλωράκης), συνέλαβαν τον Ιερέα και πολλούς κατοίκους του χωριού Ελατόβρυσης Ναυπακτίας.
Ένας απ'αυτούς, άρχισε να λογχίζει τον ιερέα, αργά-αργά, πρώτα, στην αριστερή ωμοπλάτη, ύστερα, στην δεξιά και μετά, στην κοιλιά, αργά και βασανιστικά, προς παραδειγματισμό, μπροστά, σε όλους τους κατοίκους του χωριού, που μαρτυρούν και τα γεγονότα.
Ο τελευταίος λογχισμός ήταν, στο κεφάλι του ιερέα, με αργές κινήσεις, για να μην επέλθει, άμεσα, ο θάνατος.
Στις 12 Μαΐου 1947, λοιπόν, εφονευθη ο Πατήρ Αθανάσιος Πίας.
Μαρτυρείται ότι, ύστερα, από ημέρες, το λείψανό του ήταν άφθαρτο, καθώς δεν είχε την μυρωδιά της αποσυνθεμένης σάρκας, ούτε είχε πρησθεί, ή αλλοιωθεί και επιπλέον, ευωδίαζε.
Επίσης, ο τόπος του μαρτυρίου του ευωδίαζε, ενώ το κλωνάρι του ελάτου, όπου τον είχαν κρεμάσει, ήταν, εντελώς, ξερό.
https://proskynitis.blogspot.com/2018/11/1894-1947.html
Τώρα, σχετικά, με την μετάνοια του Χαρίλαου Φλωράκη.
Διηγείται ο Αγιορείτης Ιερομόναχος Αθανάσιος Σιμωνοπετρίτης
(ο οποίος τα έχει καταθέσει και σε βίντεο) :
Θα σας πω, για τον Χαρίλαο.
Ήταν μια, από τις συγκλονιστικότερες στιγμές, που έζησα.
Με ειδοποίησε ο γέροντας μας, ο οποίος έλειπε, ότι θα έλθει, στην Μονή μας (τη Σιμωνόπετρα), ο Χαρίλαος Φλωράκης, με 6-7 συντρόφους του.
«Κοίταξε να τους περιποιηθείτε».
Ήλθε, μαζί με τον ηθοποιό Τίτο Βανδή.
Τον ρώτησα :
-«Πρώτη φορά έρχεσαι, εδώ, κ. πρόεδρε;».
-«Δυστυχώς, πρώτη φορά», μου είπε.
- «Πώς σε λένε;», με ρώτησε.
- «Είμαι ο π. Αθανάσιος», του είπα.
-«Πάπα-Θανάση, ήρθα, εδώ, στο Άγιον Όρος και νόμιζα ότι θα βρω γέρους κατουρημένους, αλλά εδώ βρήκα μοναχούς παλικάρια, σαν κυπαρίσσια.
Στο Βατοπέδι, βλέπω ένα καλογεράκι και με φωνάζει : - «Γεια σου, σύντροφε».
-«Εσύ, από πού και ως πού, σύντροφος;».
-«Ήμουν αρχηγός της ΚΝΕ της Κομοτηνής, όταν ήμουν λαϊκός».
- «Και πώς βρέθηκες, εδώ;».
-«Δεν με ικανοποιούσε ο Μαρξ και αυτό, που ήθελα το βρήκα, στον Χριστό».
«Όταν το άκουσα αυτό», είπε ο Φλωράκης, «μου ήρθε να άνοιγε η γη να με καταπιεί».
Πιάσαμε κουβέντα, μέχρι να ετοιμαστεί το φαγητό.
Τον ρώτησα :
- «Πώς, έτσι, στο Άγιο Όρος;».
Άρχισε να μου λέει πως κατέληξε, στον Μαρξ. - «Πάντως και εσείς, εδώ, είσαστε ιδεολόγοι, μπράβο σας».
Του απάντησα :
- «Δεν καθόμαστε, εδώ, πάνω στον βράχο, για τις ιδέες, αυτές έρχονται και παρέρχονται, καθόμαστε, για το πρόσωπο του Χριστού, γιατί ο Χριστός μένει, στον αιώνα».
Αφού είπαμε διάφορα άλλα, του έκανα μια πρόταση :
-«Τώρα, που ήρθες, εδώ, είναι ευκαιρία να εξομολογηθείς».
-«Εγώ, βρε, να εξομολογηθώ; Δεν έχω αμαρτίες».
Πώς δεν έχεις αμαρτίες;
Εμείς, κάθε ημέρα, εξομολογούμαστε, στον γέροντα και βρίσκουμε, πάντα, καινούργιες αμαρτίες.
Εσείς, μέσα στον κόσμο, στο κλαρί, που λένε, στα χωριά μας και δεν κάνατε, τίποτε;
Δεν βλέπω να έχεις φτερά και να είσαι άγγελος... «Αχ, βρε παιδί μου, ουδείς αναμάρτητος»
Με ρώτησε, στην συνέχεια :
- «Πόσο χρονών, με κάνεις;».
-«Εξήντα πέντε», του λέω.
Βγάζει την ταυτότητά του και μου δείχνει ότι γεννήθηκε, το 1914.
- «Βλέπεις; Ογδόντα συμπληρωμένα».
-«Κύριε πρόεδρε, τα βιολογικά όρια είναι περιορισμένα, μήπως είναι ευκαιρία, τώρα, που ήρθες, στο Περιβόλι της Παναγίας, να ξαλαφρώσεις;».
- «Δεν είμαι έτοιμος», μου είπε.
Του λέω :
- «Άρα, θα έχουμε άλλη ευκαιρία;».
Τον ρώτησα, αν πιστεύει, στον Θεό και μου είπε μια ιστορία, από το βουνό και ότι πιστεύει.
Τότε του λέω :
- «Γιατί πολεμάτε τον Θεό σαν κόμμα;».
- «Έλα, ρε παιδί μου, άστα αυτά».
-«Κύριε πρόεδρε, κάνετε πίσω».
-«Έλα, ρε παιδί, μια ζωή... εύκολο ν' αλλάξεις;».
-«Τώρα, μίλησες, σωστά, κ. πρόεδρε».
Είπαμε πολλά και διάφορα.
Η ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗ του Φλωράκη, στον Αγιορείτη Ιερομόναχο, έγινε, στα γραφεία του ΚΚΕ, στον Περισσό.
ΣΥΝΕΧΙΖΕΙ την εξιστόρηση ο Αγιορείτης π. Αθανάσιος :
«Αρρώστησα, τότε και βρέθηκα, στο 401 στρατιωτικό νοσοκομείο της Αθήνας.
Εκεί, ήλθε ο διευθυντής του «ΑΝΤ», μου έδωσε το τηλέφωνο του Φλωράκη και μου είπε να του τηλεφωνήσω.
Τον πήρα και του είπα :
- «Κύριε πρόεδρε, τι έγινε, θυμήθηκες την φακή, που έφαγες;».
- «Όχι μωρέ -μου λέει-, θυμήθηκα την αγάπη,,που δείξατε, σε μένα».
-«Σε θέλω -μου είπε- να έρθεις, στο σπίτι μου, να σου κάνω το τραπέζι».
-«Δεν μπορώ, κ. πρόεδρε».
- «Τότε, να έρθεις, εδώ στον, Περισσό, ή, μήπως, φοβάται ο Θεός να έρθει, στο ΚΚΕ;».
Τέλος πάντων, πήγα, στον Περισσό.
Ένας φύλακας με ρώτησε :
- «Τί θέλεις, παπά;».
- «Θέλω τον Φλωράκη», του λέω.
Με οδήγησαν.
Καθώς έμπαινα μέσα, έπεσα, πάνω, σε έναν παλιό μου συμμαθητή, εγώ τον γνώρισα, εκείνος όχι.
- «Τί του κάνατε του Χαρίλαου, στο Άγιον Όρος, μεταμόσχευση μυελού;
Όταν ήλθε, από το Άγιον Όρος μας κάλεσε όλους, στο αμφιθέατρο και μας μίλησε, για μιάμιση ώρα.
Από, τότε, άλλαξε συμπεριφορά.
Άνδρες κοιτάξτε να πάτε, στο Άγιον Όρος.
Δεν ξέρετε τί θησαυρό έχουμε, στην πατρίδα μας...
Κρίμα, που πήγα, στα ογδόντα μου».
Τον βρήκα τον Χαρίλαο Φλωράκη και αφού είπαμε, μερικά, μου λέει :
- «Έχουμε ένα υπόλοιπο».
-«Τί υπόλοιπο;», ρώτησα.
-«Συ μου είπες ότι τα βιολογικά μας όρια είναι περιορισμένα. Θέλω να εξομολογηθώ».
Και τονίζει ο Αγιορείτης Ιερομόναχος: - «Εξομολογήθηκε, ξεσκέπασε τον εαυτό του. Έχω κάνει χιλιάδες εξομολογήσεις, τέτοια εξομολόγηση δεν έχω κάνει».
Στην συνέχεια, εξιστορεί ο π. Αθανάσιος ο Σιμωνοπετρίτης :
«Μετά βγήκαμε και συναντήσαμε την κ. Παπαρήγα.
- «Αλέκα, αυτός είναι το πατριωτάκι μου, που σου έλεγα, ο παπά Θανάσης».
Εκείνη μου είπε :
-«Τι του κάνατε του Χαρίλαου, στο Άγιον Όρος, μεταμόσχευση μυαλού;».
Ο Φλωράκης, τότε, είπε :
-«Έπρεπε να είχα επισκεφθεί το Άγιον Όρος, από νέος.
Θα ήταν καλύτερα και για μένα και για την Ελλάδα».
Είπαμε και άλλα πολλά.
Ύστερα, θέλησε να μου κάνει το τραπέζι, στο «Ιντεάλ».
Του είπα ότι με περίμενε ο Αρχιεπίσκοπος Σεραφείμ και δεν μπορούσα.
Με συνόδευσε, στην έξοδο και στο ασανσέρ μου είπε :
-«Έχω και κάτι, που ξέχασα να σου πω, το έχω γράψει και στην διαθήκη μου, το λέω και σε σένα.
Όταν πεθάνω, θέλω να με κηδεύσετε, σαν ορθόδοξο χριστιανό, στο εξωκκλήσι του χωριού μου (της Καρδίτσας), στον Άη-Λια, να αγναντεύω τα Άγραφα και τον κάμπο».
-«Καλώς, κ. πρόεδρε», του είπα και αποχαιρετηθήκαμε.
ΟΤΑΝ ΠΕΘΑΝΕ ο Φλωράκης, μας το πληροφόρησε κάποιος εργάτης.
Θελήσαμε να τηλεφωνήσουμε, στα γραφεία του ΚΚΕ, στον Περισσό, για την εκκλησιαστική κηδεία, που είχε ζητήσει.
Όμως, κρίναμε καλύτερο να βάλουμε την δημοσιογράφο κ. Άννα Παναγιωταρέα,
που είχε κάποιες σχέσεις, να τους το πει.
Της απάντησαν, αρνητικά, με την φράση :
- «Κοίτα την δουλειά σου.
Ο Φλωράκης ανήκει, στο κόμμα και το κόμμα αποφασίζει».
Και ο Αγιορείτης ιερομόναχος π. Αθανάσιος κατέληξε, στην συνέντευξή του :
«Εμείς, όμως (στη Μονή της Σιμωνόπετρας), του κάναμε εκκλησιαστική κηδεία και τρισάγιο. Όλα κανονικά».
Πηγή : Περιοδικό Χριστιανικοί παλμοί (Οκτώβριος-Δεκέμβριος 2011)
Πηγή: ΣΤΥΛΟΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012
https://youtu.be/bBwWkFmbovg
ΔΌΞΑ ΤΩ ΘΕΏ.
Σπάνιο φωτογραφικό υλικό, από τον πόλεμο της Κύπρου, το 1974. Όπως βλέπετε, το λάφυρο δεν χρειάζεται περιγραφή και μάλιστα, για το ποιός το κατέχει.
2015 - 2025. Οι σεισμοί, στην Γη.
2026. Τα μεγέθη του πληθυσμού των μουσουλμάνων, σε κάθε περιοχή του πλανήτη.
2026. Η χριστιανική πλειοψηφία, σε κάθε χώρα του πλανήτη.
2026. Η χιλιομετρική έκταση των συνόρων της Γερμανίας, για κάθε μια, από τις 9 συνορεύσες χώρες.
1990 - 2026. Η επέκταση του ΝΑΤΟ, στην Ευρώπη.
2026. Η πυκνότητα των κατοίκων της Αφρικής.
2026. Οι 10 μεγαλύτερες, σε έκταση, χώρες του κόσμου.
9/2026. Η τρέχουσα κατάσταση στο ρωσοουκρανικό μέτωπο του πολέμου.
Φωτογραφίες.
1961. «ΡΟΜΑΝΤΣΟ». Σκίτσο του Βασίλη Χριστοδούλου.
1972. «ΡΟΜΑΝΤΣΟ». Σκίτσο του Αρχέλαου.
1974. «ΡΟΜΑΝΤΣΟ». Σκίτσο του Αρχέλαου.
1979. Σκίτσο του Βασίλη Χριστοδούλου.
1982. «ΡΟΜΑΝΤΣΟ». Σκίτσο του Κώστα Βλάχου.
22/9/2026. Σκίτσο του Ιάκωβου Βάη.
22/9/2026. Σκίτσο του Ανδρέα Πετρουλάκη.
23/9/2026. Σκίτσο του Νικάκη.
23/9/2026. Σκίτσο του Dranis.
Σχόλια