3000 π.Χ.-300 μ.Χ. Τροία. 2100 π.Χ.-180 μ.Χ. 5ος αιώνας. Ο χάρτης του γνωστού κόσμου, στην εποχή του Ηρόδοτου. Το στάδιο της Νεμέας και η αρχαιότητα. 5ος-6ος μ.Χ. αιώνας. Ο Άγιος Συμεών ο Στυλίτης. 1504. Η Υδρόγειος. 1847-1882. Ο Σεργκέι Γκενάντιεβιτς Νετσάγιεφ. 1868-1970. Τραπεζούντα. 1883-1962. Ο Γεώργιος Παπανικολάου και το test pap. 1907. Γαλλική επαναστατική γκραβούρα. 1907-1922 Σμύρνη. 1908. Η Χερσόνησος του Αίμου. 3-10-1912. Η έναρξη του Α’ Βαλκανικού Πολέμου. Οι Ούγγροι και οι τουρκικοί πληθυσμοί. 1915. Ο Κωνσταντίνος Α’, οι Βρετανοί και ο Ελευθέριος Βενιζέλος. 1921-1930. Η μάχη, για την διαδοχή του Β.Ι. Λένιν. 1932. Οι αρχειομαρξιστές, στην φυλακή. 1938. Ο κατάσκοπος της Γερμανίας Νικόλαος Δούλγερ, ή Σέικιν, στην Ελλάδα. 9/1943. Κεφαλλονιά. Η εκτέλεση της ιταλικής μεραρχίας Acqui. Ο Ιωάννης Βουλπιώτης. 1951-2003. Ο νάνος ηθοποιός Τάκης Χαλάς. 1952. Η Κατίνα Παξινού και ο Αλέξης Μινωτής. 1958. Η Elizabeth Taylor, στο Τουρκολίμανο. 1966. Μπάνιο, στα “ιαματικά” νερά του Κηφισού. 1970. Η Μπέττυ Λιβανού. 21/8/1974. Κύπρος. Η σφαγή, στο Ορνίθι. 2017-2026. Από τον αγιασμό, στα σχολεία, στο Άγιο Όρος, ο Αλέξης Τσίπρας. 2024. Ο Αλέξανδρος Λυκουρέζος και ο Σάκης Κεχαγιόγλου. 1-30/9/2026. Στους 40837 στρατιώτες οι απώλεια των Ουκρανών. 2026. Τα σχέδια κατατεμαχισμού της Ρωσίας. Το εσωτερικό της Εκκλησίας της Αναστάσεως του Χριστού, στην Αγία Πετρούπολη. (236).
Χάλκινο λυχνάρι 3ος αιώνας μ.Χ.
Μουσείο Τροίας.
Χάλκινο λυχνάρι 3ος αιώνας μ.Χ.
Μουσείο Τροίας.
5ος π.Χ. αιώνας. Ο χάρτης του γνωστού κόσμου, στην εποχή του Ηροδότου.
Ποσειδώνας.
Πήλινη αναθηματική πλάκα, που απεικονίζει τον θεό της θάλασσας να κρατά τρίαινα και στεφάνι. Βρέθηκε, στα Πεντεσκούφια, κοντά, στην αρχαία Κόρινθο. Χρονολογείται, στο πρώτο μισό του 6ου αιώνα π.Χ. (Αρχαϊκή περίοδος).
Φέρει διακόσμηση, με την μελανόμορφη τεχνική της Κορίνθου και επιγραφές, στο κορινθιακό αλφάβητο, κατά μήκος των πλευρών. Οι πλάκες αυτές αποτελούσαν αναθήματα, προς τον Ποσειδώνα και συχνά, κατασκευάζονταν και προσφέρονταν, από ντόπιους αγγειοπλάστες.
Μουσείο του Λούβρου, Παρίσι.
Μία, από τις δύο καρυάτιδες, που στέκονταν, στην πρόσοψη του “Θησαυρού των Σιφναίων, στους Δελφους” , υποστηρίζοντας το θριγκό, το γείσο και το αέτωμα, στην πρόσοψη του κτιρίου.
Αυτό είναι, πραγματικά, ένα αριστούργημα τέχνης, που υπέφερε πολύ, από τους ανθρώπους, τον χρόνο και την φύση.
Ο άνω κορμός και το αρχιτεκτονικό κιονόκρανο μιας γυναικείας υποστηρικτικής μορφής (καρυάτιδα), με, περίτεχνα, σκαλισμένο ένδυμα και περίτεχνο κάλυμμα κεφαλής.
Αρχαϊκή ελληνική περίοδος, που χρονολογείται, γύρω, στο 525 π.Χ.
Αρχαιολογικό Μουσείο Δελφών,
Ένας, από τους τρεις δίσκους, που είναι αφιερωμένος, στον σπουδαίο γιατρό Αινεία, αποτελεί μια, από τις πιο παλιές γραπτές μαρτυρίες, που εξαίρουν την προσφορά και τις ικανότητες του γιατρού, στην αρχαιότητα..
Ο δίσκος του γιατρού Αινεία αποτελεί ενεπίγραφο επιτύμβιο μνημείο, με γραπτή παράσταση γιατρού, βρίσκεται, στο εθνικό αρχαιολογικό μουσείο. Η προέλευση του είναι άγνωστη, κατασχέθηκε, στην νότια ακτή του λιμανιού του Πειραιά. Έχει μήκος 27 εκατοστά και πάχος 3 εκατοστά, ενώ είναι, από Παριανό μάρμαρο.του 510-500 π.Χ.
«... ορκίζομαι να θεωρώ τον δάσκαλο, που με δίδαξε αυτήν την τέχνη, ίσο με τους γονείς μου, να μοιράζομαι, μαζί του, τα υπάρχοντά μου και τα χρήματά μου, αν έχει ανάγκη φροντίδας. Να θεωρώ τους απογόνους του, ίσους, με τα αδέλφια μου και να τους διδάξω την τέχνη αυτή, αν θέλουν να την μάθουν, χωρίς αμοιβή και συμβόλαιο και να μεταδώσω, με παραγγελίες, οδηγίες και συμβουλές, όλη την υπόλοιπη γνώση μου και στα παιδιά μου, και στα παιδιά εκείνου, που με δίδαξε».
Στην δεύτερη παράγραφο του Ιπποκράτειου όρκου, περιγράφεται η αρχαία ελληνική ιατρική, όχι, ως απόλυτη θεωρητική επιστήμη, αλλά, σαν χειρωνακτική, πρακτική και εμπειρική τέχνη, που μεταδίδονταν κληρονομικά. Στην εργαλειοθήκη του γιατρού, εκτός από τα ιατρικά εργαλεία, υπήρχαν φάρμακα, συνταγές βοτάνων, για ασθένειες, κατάπλασμα, για τραύματα, επίδεσμοι, βεντούζες, διάφορα δοχεία και πολλά εξαρτήματα. Με τα χέρια του, ο γιατρός ανέτασσε, σταθεροποιούσε εξαρθρώσεις, αφαιρούσε βέλη, καυτηρίαζε τις πληγές, έδενε ράμματα , έφτιαχνε αλοιφές. Όταν ο γιατρός δεν ταξίδευε, ως περιπλανώμενος, ασκούσε την τέχνη του, στο ιατρείο του. Μεταξύ 510-500 π.Χ., ανατέθηκε τιμητικά, για τον θάνατο ενός γιατρού, αυτός ο επιτύμβιος δίσκος. Από την μια, σώζεται η παράσταση γενειοφόρου καθιστού άνδρα, που φοράει ιμάτιο. Γύρω, από την εικόνα, η επιγραφή γράφει. Αυτό το μνημείο του Αινεία του άριστου γιατρού, στη σοφία, με αρχαϊκά γράμματα. Ο Αινείας ήταν άριστος, στην πνευματική γνώση, τεχνική επιδεξιότητα και την μαστοριά, γιατί οι γιατροί της αρχαιότητας έφτιαχναν, μόνοι τους, εργαλεία, που τους βοηθούσαν, όπως αυτοί έκριναν.
Αρχαιολόγοι ανακάλυψαν ερείπια, από περισσότερες, από 30 οικίες της εποχής του Σιδήρου, στο Galgenbichi, στο νότιο Τιρόλο της Ιταλίας, δηλαδή, σε μέρος των Άλπεων.
Ο οικισμός χρονολογείται, από το 800-500 πΧ . Βρέθηκαν αντικείμενα καθημερινής χρήσης, εργαλεία, για κλώση και ύφανση, καθώς και επεξεργασίας χαλκού. Βρέθηκαν, επίσης, μύλοι, για άλεσμα και επεξεργασία σιτηρών, οστά ζώων, κυρίως, βοοειδών, που σημαίνει ότι η διατροφή τους ήταν πλούσια. Μια εξαιρετική πληροφορία, για την ζωή τους και το βιοτικό επίπεδο τους.
Ένα ασυνήθιστο εύρημα ήταν η ταφή μικρών παιδιών, μέσα, στον οικισμό. Ενώ υπήρχε νεκροταφείο, έξω από, τον οικισμό, για ενήλικες. Στους ενήλικες γινόταν καύση, ενώ στα νεαρά άτομα ταφή. Άλλο σπουδαίο στοιχείο είναι ότι η παιδική θνησιμότητα ήταν πολύ μεγάλη, που έφτανε, μέχρι ενός έτους.
Το ελληνικό στάδιο.
Μία, από τις διαχρονικές συνεισφορές της ελληνικής αρχιτεκτονικής, στον παγκόσμιο πολιτισμό, ήταν το στάδιο. Τα στάδια πήραν το όνομά τους, από την απόσταση (600 αρχαία πόδια, ή περίπου, 180 μέτρα) του αγώνα δρόμου, που φιλοξενούσαν, αρχικά : το «στάδιον». Ενώ, αρχικά, κατασκευάζονταν, κοντά, σε φυσικά πρανή, τα στάδια εξελίχθηκαν, σε πιο σύνθετες κατασκευές, με σειρές, από πέτρινα, ή και μαρμάρινα εδώλια (καθίσματα), που διέθεταν διαδρόμους, για την ευκολότερη πρόσβαση. Αυλακώσεις περιέτρεχαν τον στίβο για την αποστράγγιση των υδάτων της βροχής, ενώ, κατά την ελληνιστική περίοδο, θολωτοί διάδρομοι εξασφάλιζαν μια εντυπωσιακή είσοδο, για τους αθλητές και τους κριτές. Στα διάσημα παραδείγματα, συγκαταλέγονται τα στάδια της Νεμέας και της Ολυμπίας, τα οποία είχαν χωρητικότητα 30.000 και 45.000 θεατών, αντίστοιχα.
Αρχαίο Στάδιο, Νεμέα.
Ανακαλύφθηκε αρχαίο σταυρόλεξο, με ελληνική γραμματοσειρά, σε τοιχώματα βασιλικής, στην Σμύρνη.
Μοιάζει, με ακροστιχίδα. Οι ίδιες λέξεις υπάρχουν και στις δύο πλευρές, σε πέντε στήλες, από αριστερά, προς τα δεξιά. Η λέξη λόγος, στο κέντρο του σταυρόλεξου, εικάζεται ότι χρησιμοποιήθηκε, από τους Χριστιανούς, για να επικοινωνούν, μεταξύ τους, την εποχή των διωγμών. Η Πόλη, στην οποία βρέθηκε, υπήρχε, από 2500 χρόνια, πριν. Έχει γίνει γνωστή, για τις τοιχογραφίες της και έχουν, ήδη, αποκαλυφθεί μια συλλογή, που αναπαριστά αντικείμενα, μεταξύ των οποίων, 3000 επιστολές, απεικονίσεις φύλλων, ζώων, αναφορές, σε ποινές.
Έχουν βρεθεί, επίσης, στοιχεία νηολόγησης πλοίων, λεπτομερείς καταγραφές, για την πανίδα, ζωγραφικές αναπαραστάσεις μονομάχων, στίχοι ερωτικών ποιημάτων. Είναι δύσκολο να βγάλεις νόημα, από το παζλ, λέει ο υπεύθυνος Ερσόι, γιατί υπάρχουν πολλά ονόματα.
Ασπίδα του 500 π.Χ.
Συνδέεται, με μία γυναικεία θεότητα, την Αθηνά, αφού, στο κέντρο της, έχει το γοργόνειο, το κομμένο κεφάλι της Μέδουσας Γοργούς που η θεά χρησιμοποιούσε, ως έμβλημα, στην ασπίδα της.
Υπάρχει μία χαραγμένη επιγραφή, που λέει «ΦΡΥΓΙΑ ⋮ ΑΝΕΘΕΚΕ ΜΕ ΤΑΘΕΝΑΙΑΙ ΗΕ ΑΡΤΟΠΟΛΙ[Σ]», δηλαδή «Η Φρυγία η αρτοπώλισσα, με αφιέρωσε, στην Αθηνά». Είναι αφιέρωμα μιας εργαζόμενης γυναίκας. Μάλιστα, το όνομά της, δείχνει ότι ήταν μέτοικος, μετανάστρια, από την Φρυγία της Μικράς Ασίας.
Στην αρχαία Αθήνα, οι γυναίκες, που ανήκαν στις φτωχότερες τάξεις, αναγκάζονταν να εργαστούν, έξω, από το σπίτι. Ήσαν μαίες, τροφοί, πλύντριες, υφάντρες, χορεύτριες, μουσικοί και πολλά άλλα. Συχνά, πουλούσαν στην αγορά, ή, στις γειτονιές της πόλης, τρόφιμα και άλλα προϊόντα, όπως η δική μας αρτοπώλισσα.
Από την ιστοσελίδα του Μουσείου Ακρόπολης.
Η πελίκη αποτελεί παραλλαγή του αμφορέα. Πρωτοεμφανίστηκε, γύρω στο 520 π.Χ., με την αττική ερυθρόμορφη τεχνική. Η ονομασία πελίκη δεν είναι αρχαία ελληνική, αλλά ονομάστηκε, έτσι, από τους αρχαιολόγους. Στην αρχαιότητα, το αγγείο είχε διάφορες ονομασίες, όπως κύλιξ, ή λεκανίς.
Νεανίας πληρώνει Εταίρα. Ερυθρόμορφη πελίκη, περ. 430 π.Χ.
Πελοπόννησος : Στην περιοχή της αρχαίας πόλης της Κορίνθου, φαίνεται το πανίσχυρο τραπέζι-βουνό, με το φρούριο του Ακροκορίνθου.
Στους βόρειους πρόποδές του, ήταν χτισμένη η Αρχαία Κόρινθος. Ο Ακροκόρινθος, αγαπημένο ορμητήριο του θεού Ήλιου, πρώτος έφτανε, εδώ, κάθε πρωί. Στο υψηλότερο σημείο του βράχου, είχε τον θρόνο του, τον οποίο χάρισε, στην Αφροδίτη. Έφθασε να είναι το σημαντικότερο οχυρωματικό έργο της περιοχής, από την αρχαιότητα, μέχρι το μεσαίωνα, ξεκινώντας, στα μυκηναϊκά χρόνια. Αντιστάθηκε, σε πολλούς εχθρούς και άλλες τόσες φορές, άλλαξε χέρια. Το μεγαλύτερο κάστρο της Ελλάδας και κλειδοκράτορας της Πελοποννήσου.
Η Ελληνική Γλώσσα έχει βαθιές ρίζες, στην προϊστορία και αν δεν την αποκαλέσουμε, έτσι, ας την πούμε Πελασγική, όπου οι Πελασγοί (πελάζω την γη) είναι πρωτοΈλληνες πρόγονοι μας. Οι πελάζοντες (χτυπώντες) την γή είναι σαφώς οι καλλιεργητές αγρότες. Ο λεγόμενος πολιτισμός της Βίντσα θα μπορούσε να ονομάζεται και πολιτισμός του Δισπηλιού, αλλά η πλευρά μας παρά είναι ανεκτική και αρνητική στην αυτοχθονία και στη συνέχεια του ελληνικού πολιτισμού, παρότι στη συνέχεια αυτοαποκαλείται δικαιολογημένα κοιτίδα του Δυτικού και σύγχρονου πολιτισμού. Να παραδεχτούμε όμως ότι, μέχρι τον Καύκασο και σε όλη την Μικρά Ασία υπάρχουν στην μυθολογία μας αναφορές ότι ο πολιτισμικός χώρος ήταν ενιαίος με την Σικελία και την ευρύτερη περιοχή της Βαλκανικής καθώς και το Αιγαίο. Στην Ελλάδα και σε όλα τα Βαλκάνια υπάρχουν προϊστορικά ευρήματα μιας ταυτόσημης γραπτής πρωτογλώσσας. Η ξύλινη πινακίδα του Δισπηλιού ήταν του 5260 π.Χ. παρόμοιες βρέθηκαν σε όλα τα Βαλκάνια την ίδια χρονική περίοδο, ΕΤΣΙ ΑΠΟΔΕΙΧΤΗΚΕ ΠΩΣ ΔΕΝ ΗΤΑΝ Η πρώτη γραπτή γλώσσα η σφηνοειδής του 3300 π.Χ. 11 σύμβολα του Δισπηλιού υπάρχουν επιβεβαιωμένα και στην συνέχεια. Επιβεβαιωμένη πρωτοελληνική γραφή είναι η γραμμική γραφή Α΄, 2600 π.Χ. δείτε στον δίσκο της Φαιστού, (πιθανόν φορολογικός κώδικας εισφορών, που δεν έχει αποκρυπτογραφηθεί). Ο Άγγλος ερευνητής Ventris κατάφερε να αποκωδικοποιήσει τη διάδοχη Μυκηναϊκή γραμμική γραφή Β΄ του 1600 π.Χ. «Από τα 88 συλλαβογράμματα της Β΄, πάνω από πενήντα μοιάζουν με τα σύμβολα της Γραμμικής Α΄». Η ελληνική γλώσσα πηγάζει στον ευρύτερο ελλαδικό χώρο από αυτόχθονες Πελασγούς Κάρες Λέλεγες. Πρωτοελληνική είναι το όνομα που δίδεται στην υποθετική γλώσσα από όπου πήγασαν οι αρχαίες ελληνικές διάλεκτοι. Επ ευκαιρία η μεγάλη σύγχρονη μελέτη 800 πινακίδων της Μακεδονίας απέδειξε ότι η Μακεδονική είναι μια απλή δωρική διάλεκτος και τίποτε άλλο! Δείτε λοιπόν τις φωτογραφίες από τα Ταρτάρια Ουγγαρίας -Βίντσα Γιουγκοσλαβίας- Γκραντένιτσα Βουλγαρίας. Δείτε προσεκτικά τα εγχάρακτα σύμβολα σε νεολιθικά ειδώλεια του 5300-4800 πΧ που βρίσκονται στο εθνικό αρχαιολογικό μουσείο να διαπιστώσετε το νήμα των επιρροών. Δείτε επίσης αντίστοιχο εύρημα στη Θράκη σημερινή Βουλγαρία και την πρόσφατη πινακίδα των Γιαννιτσών. Μην αμελήσετε το εύρημα γραφής στα Γιούρα. Υπάρχουν και άλλοι κατάλογοι γραφής από αγγεία της περιόδου που φθάνει μέχρι την εμφάνιση της γραμμικής Α που αποδείχνουν τους συνδετικούς αρμούς των γραφικών συμβόλων. Παρακαλώ μην σκέφτεστε ελληνικά με βάση το εύρος των σημερινών συνόρων του κράτους, αλλά με όρους πολιτισμού που άρχεται χιλιάδες χρόνια π.Χ. τουλάχιστον ας μην σκεφτόμαστε ανθελληνικά!
Υ.Γ. Τάσου Αναστασόπουλου : Το άρθρο αυτό δεν έχει σοβαρή επιστημονική τεκμηρίωση.
Αττική ερυθρόμορφη κεραμική.
"Γυναίκας αλγηδόνας οφθαλμών" - "Γυναίκες τόσο όμορφες, που σου πονούν τα μάτια, όταν τις βλέπεις!". Ηρόδοτος (5ος αι. π.Χ.).
Έτσι, χαρακτήρισαν οι Πέρσες τις γυναίκες, που ζούσαν, στην αυλή του Μακεδόνα βασιλιά Αμύντα.
Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης.
Θραύσματα ενός κολοσσιαίου αλόγου, από το τέθριππο του Μαυσωλείου, στην Αλικαρνασσό, το 350 π.Χ.
Το Μαυσωλείο, στην Αλικαρνασσό (σημερινό Μπόντρουμ) ήταν ένας μεγάλος και περίτεχνος τάφος, που χτίστηκε, για τον βασιλιά Μαυσώλο της Καρίας. Το Μαυσωλείο αποδίδεται, στον Έλληνα αρχιτέκτονα και γλύπτη Πύθειο, από την Πριήνη. Αν και κατασκευάστηκε, σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα, το Μαυσωλείο εμπνεύστηκε, για το σχέδιό του, από το Μνημείο των Νηρηίδων του Λυκίου Ξάνθου. Αναφέρεται, ως ένα, από τα Επτά Θαύματα του Αρχαίου Κόσμου και έδωσε το όνομά του, σε όλους τους μεταγενέστερους μνημειώδεις τάφους.
Στερεωμένο, σε ένα ψηλό βάθρο, το κτίριο είχε ύψος, έως και 40 μέτρα και ήταν διακοσμημένο, με μεγάλη ποσότητα γλυπτών, σκαλισμένων, τόσο, κυκλικά, όσο και ανάγλυφα. Τα γλυπτά θέματα εξερευνούσαν την ζωή, στην αυλή του βασιλιά της Καρίας και τις ελπίδες του, για την, μετά θάνατον, ζωή.
Ο Σερ Τσαρλς Νιούτον, ο πρώτος ανασκαφέας του Μαυσωλείου, περιγράφει την αίσθηση, που προκάλεσε, στους κατοίκους της Μπόντρουμ, η εύρεση των, πίσω, άκρων ενός, από τα άλογα. Ο Σερ Τσαρλς Νιούτον τιμήθηκε, με αυτό το άλογο και άλλα ευρήματα, από την τουρκική κυβέρνηση, για το έργο του. Αργότερα, δώρισε το άλογο, στο Βρετανικό Μουσείο.
Η ‘σχέση’ της Ουγγαρίας, με τον Τουρκικό κόσμο.
Οι Ούγγροι δεν θεωρούνται τουρκικός λαός, με την έννοια ότι είναι, εθνοτικά, Τούρκοι. Η σύγχυση οφείλεται, κυρίως, σε ιστορικές και γλωσσικές σχέσεις.
Γλωσσικά : τα ουγγρικά ανήκουν, στις ουραλικές γλώσσες, στην ουγγρική (Ugric) ομάδα. Είναι συγγενικά, σε πολύ μακρινό βαθμό, με τα φινλανδικά και τα εσθονικά — όχι, με τα τουρκικά.
Ιστορικά;: οι πρώιμοι Μαγυάροι ήλθαν, στην Κεντρική Ευρώπη, από τις ευρασιατικές στέπες και για μεγάλο διάστημα, συνυπήρχαν, με τουρκικά φύλα, όπως οι Χάζαροι, οι Ογούζοι και οι Βούλγαροι.
Λεξιλόγιο : τα ουγγρικά έχουν αρκετές εκατοντάδες λέξεις τουρκικής προέλευσης, αποτέλεσμα μακρόχρονης επαφής. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι η ίδια η γλώσσα είναι τουρκική.
Μεσαιωνικές πηγές : ορισμένες βυζαντινές και δυτικές πηγές συνέδεαν, ή μπέρδευαν τους Μαγυάρους, με τους «Τούρκους», επειδή οι νομαδικοί λαοί των στεπών, συχνά, αντιμετωπίζονταν, ως ένα ευρύτερο σύνολο.
Οθωμανική περίοδος : πολύ αργότερα, τμήμα της Ουγγαρίας βρέθηκε, υπό Οθωμανική κυριαρχία (16ος–17ος αιώνας), αλλά αυτό, επίσης, δεν κάνει τους Ούγγρους τουρκικό λαό.
Υπάρχει, πάντως, μια ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια : η καταγωγή των πρώιμων Μαγυάρων ήταν σύνθετη, με ουραλικούς πληθυσμούς, αλλά και σημαντικές επαφές/αναμείξεις, με πληθυσμούς της στέπας. Γι' αυτό η ιστορία των Μαγυάρων είναι πιο περίπλοκη, από το απλό «Ούγγροι = Φινλανδοί», ή «Ούγγροι = Τούρκοι».
Από πού ξεκίνησε, λοιπόν, η σύνδεση Μαγυάρων–Τούρκων?
Οι πρόγονοι των Μαγυάρων έζησαν, για αιώνες, στην ζώνη της ευρασιατικής στέπας, όπου ήλθαν, σε στενή επαφή, με τουρκόφωνους λαούς. Οι σχέσεις αυτές άφησαν πολύ έντονα ίχνη.
1. Οι Μαγυάροι είχαν τουρκικές επιρροές.
Πριν εγκατασταθούν, στην Κεντρική Ευρώπη, οι Μαγυάροι είχαν μακρόχρονη επαφή, με τουρκόφωνους πληθυσμούς. Στα παλαιότερα ουγγρικά, υπάρχουν πολλά τουρκικά δάνεια, ιδιαίτερα, σχετικά, με την κτηνοτροφία, γεωργία, εμπόριο, πολεμική οργάνωση, κοινωνική και πολιτική οργάνωση.
Αυτό δείχνει πολύ στενή επαφή, όχι, όμως, ότι τα ουγγρικά είναι τουρκική γλώσσα.
2. Οι Βυζαντινοί τους αποκαλούσαν «Τούρκους».
Εδώ, βρίσκεται ένα μεγάλο μέρος της σύγχυσης. Βυζαντινές πηγές χρησιμοποιούν, για τους Μαγυάρους την ονομασία Τούρκοι (Tourkoi). Για τους Βυζαντινούς, όμως, ο όρος μπορούσε να χρησιμοποιείται, αρκετά ευρύτερα, για λαούς της στέπας και δεν είχε απαραίτητα την ίδια εθνοτική σημασία, που έχει, σήμερα, η λέξη «Τούρκος». Μάλιστα, ο βυζαντινός αυτοκράτορας Κωνσταντίνος Ζ΄ περιγράφει τους Μαγυάρους, στο De Administrando Imperio και χρησιμοποιεί σχετική ορολογία.
3. Οι ίδιοι οι Μαγυάροι είχαν επαφές, με τους Χαζάρους.
Οι Μαγυάροι συνδέθηκαν, πολιτικά και στρατιωτικά, με το Χαζαρικό Χαγανάτο. Ορισμένες, από τις επτά φυλές των Μαγυάρων, είχαν σχέσεις, με τουρκικά φύλα, ενώ, στην ουγγρική παράδοση, εμφανίζεται και η φυλή Kabar, που συνδέεται, με τους Χαζάρους.
Και τότε, γιατί τα ουγγρικά δεν είναι τουρκικά?
Επειδή η βασική γενεαλογική συγγένεια της γλώσσας βρίσκεται, αλλού. Τα ουγγρικά ανήκουν, στην ουραλική οικογένεια : Ουραλικές γλώσσες → Ουγγρικά, ενώ :
Τουρκικές γλώσσες → Τουρκικά, Αζερικά, Καζακικά, Ουζμπεκικά κ.ά. Υπάρχουν πολλές τουρκικές λέξεις, στα ουγγρικά, αλλά ο βασικός γραμματικός και λεξιλογικός πυρήνας της γλώσσας είναι ουραλικός.
Και τί λέει η γενετική? Εδώ, γίνεται, ακόμη, πιο ενδιαφέρον.
Οι σημερινοί Ούγγροι, όπως και οι περισσότεροι ευρωπαϊκοί πληθυσμοί, αποτελούν αποτέλεσμα πολλαπλών ιστορικών πληθυσμιακών συνεισφορών. Οι αρχαιογονετικές μελέτες δείχνουν ότι οι πληθυσμοί, που συμμετείχαν, στην δημιουργία του μεσαιωνικού ουγγρικού πληθυσμού, περιλάμβαναν ομάδες, από την περιοχή των Ουραλίων και της δυτικής στέπας, αλλά και πληθυσμούς, με ανατολικοευρασιατική προέλευση. Η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη : οι Μαγυάροι είχαν ουραλική γλωσσική καταγωγή, αλλά σχηματίστηκαν, μέσα, σε ένα πολυεθνικό περιβάλλον της ευρασιατικής στέπας, με σημαντικές τουρκικές πολιτισμικές, γλωσσικές και πληθυσμιακές επιρροές. Και υπάρχει ένα, ακόμη, πολύ ενδιαφέρον κομμάτι, γιατί οι ίδιοι οι Ούγγροι, επί αιώνες, θεωρούσαν σημαντική την συγγένεια, με τους Ούννους και τον Αττίλα. Αυτό συνδέεται, με τον τρόπο, που διαμορφώθηκε η ουγγρική εθνική παράδοση, στον Μεσαίωνα.
Ο σημερινός ουγγρικός πληθυσμός έχει γενετικές επιρροές, τόσο, από γερμανικούς, όσο και από σλαβικούς πληθυσμούς, αλλά η εικόνα είναι πιο σύνθετη.
Σλαβικές επιρροές : Είναι σημαντικές, ιδιαίτερα, λόγω της μακράς συνύπαρξης των Ούγγρων, με δυτικούς και νότιους Σλάβους, στην Κεντρική Ευρώπη. Γενετικά, οι σημερινοί Ούγγροι μοιάζουν, σε μεγάλο βαθμό, με τους γειτονικούς πληθυσμούς της Κεντρικής Ευρώπης.
Γερμανικές επιρροές : Υπάρχουν, επίσης, κυρίως, από πληθυσμούς γερμανικής καταγωγής, που εγκαταστάθηκαν, στην Ουγγαρία, σε διάφορες περιόδους, όπως οι Γερμανοί της Ουγγαρίας (Donauschwaben), αλλά και από παλαιότερες μετακινήσεις πληθυσμών.
Ουραλική/ανατολική συνιστώσα : Οι πρώιμοι Μαγυάροι, που εγκαταστάθηκαν, στην λεκάνη των Καρπαθίων, τον 9ο αιώνα, είχαν σημαντικές γενετικές συνιστώσες, από πληθυσμούς της ανατολικής Ευρώπης και των ευρασιατικών στεπών. Στον σημερινό πληθυσμό, όμως, αυτή η ανατολική συνιστώσα είναι, σχετικά, μικρή, σε σύγκριση, με την κεντροευρωπαϊκή.
Άρα, οι σύγχρονοι Ούγγροι δεν αποτελούν, γενετικά, έναν «καθαρά ουραλικό», ή «καθαρά γερμανικό/σλαβικό» πληθυσμό. Είναι αποτέλεσμα πολλών διαδοχικών αναμείξεων, στην Κεντρική Ευρώπη!
Ο Ουγγρικός Τουρανισμός είναι ένα ποικίλο τουρανικό φαινόμενο, που περιστρέφεται, γύρω, από την ταύτιση, ή την σύνδεση των Ούγγρων και της ουγγρικής ιστορίας, με τις ιστορίες και τους λαούς της Εσωτερικής Ασίας και της Ευρασιατικής Στέπας. Περιλαμβάνει πολλές διαφορετικές αντιλήψεις και χρησίμευσε, ως η κατευθυντήρια αρχή, πολλών πολιτικών κινημάτων. Ήταν πιο έντονος, στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα και στο πρώτο μισό του 20ού αιώνα.
Ως επιστημονικό κίνημα, ο Τουρανισμός ασχολήθηκε, με την έρευνα των ασιατικών πολιτισμών, στο πλαίσιο της ουγγρικής ιστορίας και πολιτισμού. Ενσαρκώθηκε και εκπροσωπήθηκε, από πολλούς μελετητές, που είχαν κοινές υποθέσεις (δηλαδή την ασιατική καταγωγή των Ούγγρων και την συγγένειά τους, με τους ασιατικούς λαούς) και κατέληξαν, στα ίδια, ή πολύ παρόμοια συμπεράσματα. Ο Τουρανισμός αποτέλεσε κινητήρια δύναμη, στην ανάπτυξη των ουγγρικών κοινωνικών επιστημών, ιδίως, στην ανάπτυξη της γλωσσολογίας και της αρχαιολογίας.
Ο Πολιτικός Τουρανισμός γεννήθηκε, τον 19ο αιώνα, ως απάντηση, στην αυξανόμενη επιρροή του Πανγερμανισμού και του Πανσλαβισμού, οι οποίοι θεωρούνταν, από τους Ούγγρους, πολύ επικίνδυνοι, για το έθνος και το κράτος της Ουγγαρίας, επειδή η χώρα είχε μεγάλους εθνοτικούς γερμανικούς και σλαβικούς πληθυσμούς. Τα θεμέλια του πολιτικού Τουρανισμού επηρεάστηκαν, από τα έργα γλωσσολόγων και εθνολόγων του 19ου αιώνα, όπως ο Φινλανδός εθνικιστής και λόγιος Ματίας Αλεξάντερ Καστρέν, ο οποίος παρουσίαζε την πίστη, στην φυλετική ενότητα των λαών των Ουραλίων-Αλταϊκών. Ο Πολιτικός Τουρανισμός ήταν ένα ρομαντικό εθνικιστικό κίνημα, το οποίο τόνιζε την σημασία της κοινής καταγωγής και της πολιτιστικής συγγένειας των Ούγγρων, των λαών του Καυκάσου και των λαών της Εσωτερικής και Κεντρικής Ασίας, όπως οι Τούρκοι, οι Μογγόλοι, οι Πάρσες κ.λπ. Ζήτησε στενότερη συνεργασία και πολιτική συμμαχία, μεταξύ αυτών και της Ουγγαρίας, ως μέσο διασφάλισης και προώθησης των κοινών συμφερόντων και αντιμετώπισης των απειλών, που έθεταν οι πολιτικές των μεγάλων δυνάμεων της Ευρώπης. Η ιδέα μιας «τουρανικής αδελφότητας και συνεργασίας» δανείστηκε, από την πανσλαβική έννοια της «σλαβικής αδελφότητας και συνεργασίας».
Από το 2014, η Ουγγαρία έχει καθεστώς παρατηρητή, στην Γενική Συνέλευση των Τουρκόφωνων Κρατών και το 2017, υπέβαλε αίτηση ένταξης, στην Διεθνή Τουρκική Ακαδημία. Κατά την διάρκεια της 6ης Συνόδου Κορυφής του Τουρκικού Συμβουλίου, ο Βίκτορ Όρμπαν δήλωσε ότι η Ουγγαρία επιδιώκει, ακόμη, στενότερη συνεργασία, με το Τουρκικό Συμβούλιο. Το 2018, η Ουγγαρία απέκτησε το καθεστώς παρατηρητή, στο συμβούλιο. Το 2021, ο Όρμπαν ανέφερε ότι οι ουγγρικοί και οι τουρκικοί λαοί μοιράζονται μια ιστορική και πολιτιστική κληρονομιά, «που φτάνει, πίσω, σε πολλούς αιώνες». Επεσήμανε, επίσης, ότι ο ουγγρικός λαός είναι «περήφανος, για αυτήν την κληρονομιά και ήταν, επίσης, περήφανος, όταν οι αντίπαλοί του, στην Ευρώπη, τους χλεύαζαν, ως βάρβαρους Ούννους και λαό του Αττίλα». Το 2023, κατά την επίσκεψή του, στο Καζακστάν, ο Όρμπαν δήλωσε ότι οι Ούγγροι έρχονται, στο Καζακστάν, «με μεγάλη χαρά», επειδή τα δύο έθνη συνδέονται, με «κοινές ρίζες χιλιετιών».
Το Μεγάλο Κουρουλτάι είναι μια φυλετική συνέλευση, που βασίζεται, στην κοινή κληρονομιά των λαών της Κεντρικής Ασίας, μια κληρονομιά νομαδικής προέλευσης. (Αζερμπαϊτζάνοι, Μπασκίροι, Βούλγαροι, Μπουριάτοι, Τσουβάς, Γκαγκαούζοι, Ούγγροι, Καρατσάι, Καρακάλπακ, Καζάκοι, Κιργίζιοι, Μαντσού, Μογγόλοι, Νογκάι, Τάταροι, Τούρκοι, Τουρκμένοι, Ουιγούροι, Οζμπέκοι, Γιακούτς κ.λπ.). Είναι, επίσης, ένα δημοφιλές τουριστικό αξιοθέατο, στην Ουγγαρία (από τα τέλη της δεκαετίας του 2000) και την Κεντρική Ασία. Το πρώτο Κουρουλτάι πραγματοποιήθηκε, στο Καζακστάν, το 2007 και το τελευταίο διοργανώθηκε, το 2022, στο Μπουγκάτς της Ουγγαρίας.
Ορισμένοι υποστηρικτές έχουν χαρακτηριστεί, ως υποστηρικτές θεωριών. Σύμφωνα, με αυτές τις θεωρίες, οι Ούγγροι μοιράζονται υποτιθέμενη Ουραλο-Αλταϊκή καταγωγή, με Βούλγαρους, Εσθονούς, Μογγόλους, Φινλανδούς, τουρκικούς λαούς, ακόμη και Ιάπωνες και Κορεάτες... Η καταγωγή του ουγγρικού λαού, με τους Ούννους, τους Σκύθες, ή, ακόμη και τους Σουμερίους, έχει προταθεί, από υποστηρικτές αυτών των θεωριών. Τέτοιες πεποιθήσεις κέρδισαν ευρεία υποστήριξη, στην Ουγγαρία, κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου. Αν και έκτοτε, έχουν, ευρέως, αμφισβητηθεί, αυτές οι θεωρίες έχουν ανακτήσει την υποστήριξη ορισμένων ουγγρικών πολιτικών κομμάτων, ιδίως, μεταξύ του Γιόμπικ και ορισμένων παρατάξεων του Φίντες.
Ταφικός βωμός του νάνου αυλητή Μυρόπνοου. Ο θανών, πιθανότατα, υπηρέτης, απεικονίζεται να κρατά ένα ζεύγος «αυλών», που διαδραμάτιζαν πολύ σημαντικό ρόλο, στην δημόσια ζωή των Ρωμαίων, στις θρησκευτικές τελετές και στο θέατρο. Στις πλευρές, εικονίζονται μια μικρή πρόχους και μια «φιάλη».
Η ελληνική επιγραφή, που είναι χαραγμένη, στην πρόσοψη του βωμού, αναφέρει περίπου τα εξής :
« Θ(εοῖς) κ(αταχθονίοις). / Μυρόπνουι νάνῳ / χοραύλῃ».
Στους Χθόνιους Θεούς. Στον Μυρόπνοο, τον νάνο αυλητή.
Ο βωμός, ο οποίος φέρει κυμάτιο και διακοσμητικά ειλητάρια, χρονολογείται, πιθανότατα, στην εποχή των Αντωνίνων, ή στην βασιλεία του Μάρκου Αυρηλίου.
Μαρμάρινο ανάγλυφο. Ύψος 149 εκ., Πλάτος 97 εκ. Περίπου, 140 – 180 μ.Χ. Από την Αππία Οδό, Ρώμη.
Φλωρεντία, Galleria degli Uffizi.
«Άρτεμις των Βερσαλλιών».
Λεπτομέρεια του διάσημου ρωμαϊκού μαρμάρινου αγάλματος, που απεικονίζει την θεά Άρτεμη να απλώνει το χέρι της, για ένα βέλος.
Ρωμαϊκό μαρμάρινο αντίγραφο του 2ου αιώνα μ.Χ., βασισμένο, σε ένα ελληνικό χάλκινο πρωτότυπο, που αποδίδεται, στον γλύπτη Λεωχάρη, γύρω, στο 330 π.Χ.
Μουσείο του Λούβρου, στο Παρίσι.
Ό,τι έργο χρειάζεται εκσκαφή, στον Πειραιά, μας επιφυλάσσει έκπληξη. Ερυθρόμορφα αγγεία, με σκηνές, από την τελετή Ανθεστηρίων του 420 πΧ και ηθμοειδές θήλαστρο του 100-86 πΧ, μαρμάρινα αγαλματίδια, όπως της Αφροδίτης, δάπεδο συμποσίων, με μωσαϊκό βοτσαλωτό, πήλινα ειδώλια ερωτιδέων και χιλιάδες άλλα ευρήματα, που προστατεύονται, ήδη, στο μουσείο του Πειραιά...
Στις ανασκαφές, στο έργο Αττικό Μετρό (Χαϊδάρι - Πειραιά), επιφύλασσε μια μεγάλη ποικιλία ευρημάτων.
Το σπάνιο ξύλινο άγαλμα του Ερμή, τους περίμενε, για να τον ελευθερώσουν.
Ερυθρόμορφα αγγεία, με Ανθεστήρια του 450 πΧ , βοτσαλωτά δάπεδα και είδη καθημερινής ζωής μας δείχνουν την φάση της πόλεως, πριν και μετά, την εισβολή των Ρωμαίων, το 86 πΧ. Μια προσοδοφόρα ανασκαφή, σε βάθος είκοσι μέτρων, που βρέθηκαν περισσότερα, από 4000 συντηρημένα αντικείμενα και 2500 αναταγμένα σκεύη και ξύλινα αντικείμενα. Από εδώ, προέρχεται η μεγαλύτερη συλλογή ξύλινων αντικείμενων, στην Ελλάδα, από σπίτια, με οικοσκευή, έπιπλα, σκεύη, εργαλεία, δομικά στοιχεία σπιτιού, καρποί, ξύλα. Και το σημαντικότερο όλων, ένα ξύλινο άγαλμα του Ερμή Ελληνιστικής περιόδου. Είναι ακέφαλο, εξαιρετικά, σπάνιο, λόγω των διαστάσεων του.
Βρέθηκαν σε πηγάδι.
Χάλκινη προτομή του Πτολεμαίου Απίωνος, 1ου αιώνα π.Χ., από την Βίλα των Παπύρων, στο Ercolano. Ήταν Αιγύπτιος ηγεμόνας της Δυναστείας των Πτολεμαίων. Ήταν ο τελευταίος ηγεμόνας της Κυρηναϊκής. Γιος του Πτολεμαίου Η' και μιας παλλακίδας, ανέβηκε, στον θρόνο της Κυρηναϊκής, μετά τον θάνατο του πατέρα του. Σύμφωνα, με την διαθήκη του, ο Απίων, ο οποίος δεν παντρεύτηκε και δεν είχε παιδιά, άφησε το βασίλειο, ως κληροδότημα, στη Ρωμαϊκή Δημοκρατία, μετά τον θάνατό του (96 π.Χ.).
Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο της Νάπολης.
Το Πτολεμαϊκό Βασίλειο, ή Πτολεμαϊκή Αυτοκρατορία ήταν ένα αρχαίο ελληνικό κράτος, με έδρα την Αίγυπτο, κατά την ελληνιστική περίοδο. Ιδρύθηκε, το 305 π.Χ. από τον Μακεδόνα στρατηγό Πτολεμαίο Α' τον Σωτήρα, σύντροφο του Μέγα Αλεξάνδρου και κυβερνήθηκε, από την Πτολεμαϊκή δυναστεία, μέχρι τον θάνατο της Κλεοπάτρας Ζ', το 30 π.Χ. Βασιλεύοντας, για, σχεδόν, τρεις αιώνες, οι Πτολεμαίοι ήσαν η μακροβιότερη και τελευταία δυναστεία της αρχαίας Αιγύπτου, προαναγγέλλοντας μια, διακριτά, νέα εποχή θρησκευτικού και πολιτιστικού συγκρητισμού, μεταξύ του ελληνικού και του αιγυπτιακού πολιτισμού.
Άγιος Συμεών ο Στυλίτης.
Εδώ, βλέπουμε ένα πραγματικό αριστούργημα, αργυρεπίχρυσο, χειροποίητο ανάγλυφο, σε αργυρεπίχρυση πλάκα του 5ου μ.Χ. - 6ου μ.Χ. αιώνα που βρίσκεται, δυστυχώς, στο μουσείο του Λούβρου, στο Παρίσι. Μεταφέρθηκε, από το χωριό Τελένισσο, κοντά, στο Χαλέπι της Συρίας, ένας χώρος, με πολλές λεηλασίες, από πολλούς λαούς.
Το παλαιοχριστιανικό μνημείο, στο Χαλί του Αγίου Συμεών άνοιξε, μετά από 14 χρόνια.
Το υπέροχο αυτό αρχιτεκτονικό αριστούργημα του 5ου αιώνα μ.Χ. κτίστηκε, για να τιμήσει τον Άγιο Συμεών τον Στυλίτη, ο οποίος έζησε, για 37 χρόνια, μέχρι το 459 μ.Χ., επάνω, σε έναν στύλο- κίονα, από όπου δίδασκε δυο φορές την ημέρα.
Το μνημείο υπέστει πολλές ζημιές, στον εμφύλιο πόλεμο της χώρας του και από σεισμό.
Μετά τον θάνατο του Αγίου Συμεών, ο βυζαντινός αυτοκράτορας Ζήνων παρήγγειλε την κατασκευή ογκώδους ιερού, μεταξύ 476- 490, για να τιμήσει την μνήμη του και να εξυπηρετήσει τις χιλιάδες πιστών, που πήγαιναν, εκεί. Είναι, από τους αρχαιότερους, σωζόμενος ναός και το μέγεθος του ξεπεράστηκε, μόνον, όταν ολοκληρώθηκε ο ναός της Αγίας Σοφίας, το 537 μ.Χ.
Ο Άγιος Συμεών, για να αποφύγει τους συνεχείς περισπασμούς, από τα πλήθη, συνέχισε να ανεβάζει τον στύλο, που ζούσε, επάνω του, στα 18 μ. Ο κίονας υπάρχει, ακόμη και σήμερα, αλλά, μόνον, 3 μέτρα, σώζονται..
Είναι μνημείο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς, προστατεύεται, από την UNESCO και βρίσκεται μερικά χιλιόμετρα, από το Χαλέπι της Συρίας..
Η Da Vinci Globe, χρονολογείται 1504, είναι η παλαιότερη γνωστή υδρόγειος, που έδειξε τον Νέο Κόσμο. Χαραγμένο, με άψογη λεπτομέρεια, σε δύο ενωμένα κάτω μισά αυγών στρουθοκαμήλου.
Αν και ο πρώτος χάρτης, που αντιπροσωπεύει την αμερικανική ήπειρο, είναι αυτός του Juan de la Cosa, φτιαγμένος, το έτος 1500 και ο πρώτος, στον οποίο το όνομα Αμερική φαίνεται να την αναγνωρίζει, είναι η λεγόμενη Universalis Cosmographia του Martin Waldseemüller, του 1507, το έλατο Αγία υδρόγειος, που έδειξε ότι ο Νέος κόσμος δημιουργήθηκε, από τον Λεονάρντο ντα Βίντσι, το 1504.
Η σφαίρα είναι φτιαγμένη, με δύο κάτω μισά, από κέλυφος αυγών στρουθοκαμήλου ενωμένα, και με ένα αντίβαρο ασβεστίου τοποθετημένο, μέσα, στο κάτω μέρος (κολλημένο, με ασπράδι αυγού), για να διατηρεί την υδρόγειο όρθια. Έχει διάμετρο 11,2 εκατοστά και ζυγίζει, μόλις, 134 γραμμάρια. Ο χάρτης, που απεικονίζεται, περιλαμβάνει σχέδια πλοίων, ένα ηφαίστειο, ναυτικούς, ένα τέρας, κύματα, κωνικά βουνά, ποτάμια και άλλα στοιχεία και ονόματα τόπων.
Σπίτι του 18ου αιώνα, στην σημερινή περιοχή του Φαναρίου, με διπλανό πύργο του τείχους του Κεράτιου κόλπου. Στην θέση αυτή, πιστεύεται ότι βρισκόταν η πύλη Πετρίου του ομώνυμου φρουρίου Πετρίου, το οποίο αποτελούσε τμήμα της βυζαντινής οχύρωσης του Κεράτιου κόλπου.
Πιθανά, από την περιοχή του Φαναρίου, είχαν εισβάλλει οι σταυροφόροι, στην Κωνσταντινούπολη, κατά την πολιορκία του 1204.
Στις 3 Οκτωβρίου 1847, στο Ιβάνοβο της Ρωσίας γεννιέται "ο ένοπλος προφήτης", ο Νιχιλιστής επαναστάτης Σεργκέι Γκενάντιεβιτς Νετσάγιεφ από ταπεινή και φτωχή οικογένεια, σε αντίθεση, με τους αριστοκρατικής καταγωγής ρώσους επαναστάτες Χέρτσεν, Μπακούνιν και Κροπότκιν. Από μικρός, βίωσε την καταπίεση και διαμόρφωσε ένα άσβεστο μίσος, για την τσαρική καθεστηκυία τάξη. Αυτοδίδακτος, το 1866, πέρασε τις εξετάσεις και διορίστηκε δάσκαλος, σε σχολείο της Αγίας Πετρούπολης. Παράλληλα, παρακολούθησε μαθήματα, στο Πανεπιστήμιο της πόλης, χωρίς να έχει την ιδιότητα του φοιτητή. Εκεί, γνώρισε τα ανατρεπτικά γραπτά των «Δεκεμβριστών», του «Κύκλου Πετρασέφσκι» (μέλος του υπήρξε ο Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι) και του αναρχικού Μιχαήλ Μπακούνιν. Συνδέθηκε, με τα πιο ριζοσπαστικά στοιχεία του φοιτητικού κινήματος και έλαβε μέρος, στην εξέγερση του 1868.
Τον Ιανουάριο του 1869, φεύγει, κρυφά, από την Ρωσία, για την Γενεύη. Προσποιούμενος τον εκπρόσωπο ενός επαναστατικού κινήματος, κατορθώνει να κερδίσει την εμπιστοσύνη του Μιχαήλ Μπακούνιν. Ο 55χρονος επαναστάτης γοητεύεται, από τον όμορφο και δυναμικό νεαρό και τον ερωτεύεται, παράφορα. Η σχέση τους είναι στενή και παθιασμένη, αλλά, πολύ γρήγορα, θα γίνει προβληματική. Στον Νετσάγιεφ, ο Μπακούνιν βλέπει τον αυθεντικό εκπρόσωπο της ρωσικής νεολαίας, την οποία θεωρεί την πιο επαναστατική του κόσμου.
Την άνοιξη του 1869, γράφει την «Κατήχηση ενός επαναστάτη», μια προγραμματική διακήρυξη, για την καταστροφή της κοινωνίας και του κράτους. Σε μία παράγραφο, αναφέρεται : «Ο επαναστάτης είναι ένας αφοσιωμένος άνθρωπος. Δεν έχει δικά του ενδιαφέροντα, δουλειές, αισθήματα, δεσμούς, περιουσία, ούτε, καν, όνομα. Κάθε τί,5 μέσα του, έχει απορροφηθεί, από ένα αποκλειστικό ενδιαφέρον, μια σκέψη, ένα πάθος, την επανάσταση. Στα έσχατα βάθη της ύπαρξής του, όχι, μόνο, στα λόγια, αλλά και στην πράξη, έχει διαρρήξει, κάθε δεσμό, με την κυρίαρχη τάξη και ολόκληρο τον καλλιεργημένο κόσμο, με τους νόμους τους, τις κοινωνικές συμβάσεις και την ηθική τάξη. Είναι αμείλικτος εχθρός αυτού του κόσμου, και αν συνεχίζει να ζει, μέσα του, το κάνει, με σκοπό να τον καταστρέψει, πιο αποτελεσματικά».
Για τον Νετσάγιεφ, κάθε μέσο, που υπηρετεί τον επαναστατικό σκοπό, είναι δικαιολογημένο, δηλαδή ακολουθεί, πιστά, την μακιαβελική πρακτική «Ο σκοπός αγιάζει τα μέσα» και το σύστημα των Ιησουϊτών «Σώμα μας είναι η ωμή βία, ψυχή μας το ψεύδος», όπως τον κατήγγειλε, αργότερα, ο Μπακούνιν. Από την «Κατήχηση του επαναστάτη» διαβάζουμε : «Η οργάνωσή μας έχει, μόνον, έναν σκοπό· την ολική χειραφέτηση και ευτυχία του λαού, δηλαδή των κοινών εργαζομένων… H χειραφέτηση και η ευτυχία μπορεί να επιτευχθεί, μόνο, μέσω μιας, ολοκληρωτικά, καταστροφικής λαϊκής επανάστασης... Η μόνη, σωτήρια, για τον λαό, η επανάσταση είναι αυτή, που ξεριζώνει ολόκληρο το κρατικό σύστημα και εξολοθρεύει όλες τις κρατικές παραδόσεις του καθεστώτος και των κυρίαρχων τάξεων της Ρωσίας. Επομένως, η οργάνωσή μας δεν σκοπεύει να επιβάλει, στον λαό, κάποια οργάνωση, από τα πάνω.
Εφοδιασμένος, με χρήματα, για τον επαναστατικό σκοπό, ο Νετσάγιεφ επιστρέφει, μυστικά, στην Ρωσία, το 1869 και εγκαθίσταται, στην Μόσχα. Ιδρύει την οργάνωση «Λαϊκή Εκδίκηση» και αρχίζει να στρατολογεί μέλη, για μια εξέγερση, τον επόμενο χρόνο. Η οργάνωση βασίζεται, στις αρχές της «Κατήχησης» και απαιτεί, από τα μέλη της, απόλυτη υποταγή, στον αρχηγό. Όταν ένα μέλος της, ο φοιτητής Ιβάν Ιβάνωφ, διαμαρτυρήθηκε, για τις αυταρχικές μεθόδους του Νετσάγιεφ, αυτός οργάνωσε την εκτέλεσή του και μάλιστα, του έδωσε την χαριστική βολή, αφού, προηγουμένως, κτυπήθηκε, ανηλεώς, από πιστά μέλη της οργάνωσης. Το πτώμα του Ιβάνωφ πετάχτηκε, στα παγωμένα νερά μιας λίμνης, έξω από την Μόσχα. Το επεισόδιο αυτό δραματοποιήθηκε, από τον Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι και αποτέλεσε την μαγιά του έξοχου πολιτικού του μυθιστορήματος «Οι Δαιμονισμένοι», που εκδόθηκε, το 1872. Ο Νετσάγιεφ αναγνωρίζεται, μέσα από τον ήρωα του βιβλίου Πιότρ Βερχοβένσκυ.
Στις 14 Αυγούστου 1872, ο Νετσάγιεφ συνελήφθη, στην Ζυρίχη και εκδόθηκε στην Ρωσία, από τις ελβετικές αρχές. Δικάσθηκε, για τον φόνο του Ιβάνωφ και καταδικάσθηκε, σε 20 χρόνια καταναγκαστικών έργων. Οι τσαρικές αρχές του πρόσφεραν την δυνατότητα να γίνει καταδότης και να κερδίσει την εύνοιά τους, αλλά αυτός αρνήθηκε και παρέμεινε πιστός, στις αρχές του. Στα 35 του, η φυματίωση, από την οποία έπασχε, τελικά, τον κατέβαλε και άφησε την τελευταία του πνοή, στη φυλακή, στις 21 Νοεμβρίου 1882.
1908. Ο χάρτης της Χερσονήσου του Αίμου.
ΣΜΥΡΝΗ 1907.
Μια Κυριακή στις λεμβοδρομίες της προκυμαίας, η μνήμη, στην Σμύρνη των αρχών του 20ού αιώνα…
Κυριακή πρωί, 7 Ιουλίου 1907.
Η σμυρναίικη προκυμαία έχει πλημμυρίσει, από κόσμο. Χιλιάδες άνθρωποι, με τα καλά τους ενδύματα και τα καπέλα της εποχής, έχουν συγκεντρωθεί, δίπλα, στην θάλασσα. Άλλοι στέκονται, στην παραλία, άλλοι έχουν καταλάβει, κάθε πρόσφορο σημείο, ενώ οι εξώστες και οι γύρω χώροι σφύζουν, από ζωή.
Όλα τα βλέμματα είναι στραμμένα, προς το νερό…
Η ιστορική εικόνα προέρχεται, από καρτ ποστάλ της Σμύρνης και αποτυπώνει μία, από τις περίφημες λεμβοδρομίες της πόλης, μια διοργάνωση, που πραγματοποιούνταν, κάθε χρόνο, στην πρωτεύουσα της Ιωνίας, ήδη, από το 1893.
Οι ετήσιοι αυτοί αγώνες ήσαν γνωστοί, ως «Une journée de régates», δηλαδή «Μια ημέρα ρεγκάτας», ή, ως «Boat Race». Στην καρτ ποστάλ υπάρχει η ένδειξη «7.7. of Sunday morning» — 7 Ιουλίου, Κυριακή πρωί. Η έρευνα των ημερολογιακών δεδομένων της εποχής επιβεβαιώνει ότι η 7η Ιουλίου συνέπιπτε, με ημέρα Κυριακή, το έτος 1907, προσδιορίζοντας, έτσι, με αξιοσημείωτη ακρίβεια τον χρόνο της φωτογράφισης.
Ο αγώνας ξεκινούσε, από το Sporting Club. Οι συμμετέχοντες κωπηλατούσαν, έως τα λουτρά της Πούντας και κατόπιν επέστρεφαν, στο σημείο εκκίνησης.
Σύμφωνα με τις καταγεγραμμένες πληροφορίες,, περίπου, 10.000 θεατές παρακολουθούσαν την μεγάλη διοργάνωση, από διάφορα σημεία της προκυμαίας, ενώ, στις λεμβοδρομίες, συμμετείχαν, περίπου, 4.000 ναύτες.
Από το 1901, οι αγώνες καταγράφονται, ως διοργάνωση του αθλητικού συλλόγου Απόλλων Σμύρνης. Σε αυτούς, λάμβαναν μέρος και άλλοι σύλλογοι της πόλης, ανάμεσά τους, ο Πανιώνιος και αργότερα, ο Πέλοψ.
Η καρτ ποστάλ υποβλήθηκε, σε, ιδιαίτερα, προσεκτική ψηφιακή επεξεργασία, με βαθύ σεβασμό, στην ιστορικότητα και στην αυθεντικότητά της. Φωτίστηκαν, διακριτικά, τα σκοτεινά σημεία, αποκαταστάθηκε η αναγνωσιμότητα των κοντινότερων μορφών και αναδείχθηκαν τα κτίρια, οι λέμβοι και τα στοιχεία της προκυμαίας, χωρίς να μεταβληθούν η σύνθεση, οι στάσεις των ανθρώπων, ή τα χαρακτηριστικά της εποχής. Διατηρήθηκαν, επίσης, αναλλοίωτες οι πρωτότυπες ενδείξεις, στο κάτω μέρος της καρτ ποστάλ.
Δεν επιδιώχθηκε να δημιουργηθεί μια καινούργια εικόνα, αλλά να πλησιάσουμε, όσο το επιτρέπει το ίδιο το ιστορικό τεκμήριο, εκείνη την πραγματική Κυριακή του 1907.
Και τώρα, ας σταθούμε, για λίγο, απέναντι, σε αυτό το πλήθος.
Ας παρατηρήσουμε τα πρόσωπα, τα καπέλα, τις λευκές φορεσιές, τους ανθρώπους, που στρέφονται, προς τον φακό και εκείνους, που κοιτούν, ανυπόμονα, προς την θάλασσα. Κανείς τους δεν μπορούσε να γνωρίζει ότι, έπειτα, από δεκαπέντε, μόλις, χρόνια, η προκυμαία αυτή θα γινόταν ο τόπος μιας ανείπωτης τραγωδίας.
Εκείνη, όμως, την Κυριακή, η Σμύρνη γιόρταζε.
Η θάλασσα γέμιζε λέμβους, οι δρόμοι πλημμύριζαν, από φωνές και οι Σμυρνιοί κατέβαιναν, στην προκυμαία, για να χαρούν έναν θεσμό της πόλης τους. Για μία, ακόμη, ημέρα, η πολύβουη πολιτεία της Ιωνίας ζούσε ανέμελη, περήφανη και λαμπερή, χωρίς να γνωρίζει όσα της επιφύλασσε η Ιστορία…
Και εμείς, περισσότερο από έναν αιώνα, αργότερα, αναζητούμε, μέσα, σε αυτή την καρτ ποστάλ; όχι, μόνο, μια αθλητική διοργάνωση, αλλά την ανάσα μιας ολόκληρης κοινωνίας.
Γιατί, πίσω, από κάθε, σκιά υπάρχει ένας άνθρωπος.
Πίσω, από κάθε πρόσωπο, μια ζωή.
Και πίσω, από κάθε παλιά εικόνα της Σμύρνης, μια πατρίδα, που εξακολουθεί να, ζει στην μνήμη.
Άλμπουμ : «Ιστορικά στοιχεία και φωτογραφίες Ιωνίας Μικράς Ασίας Νο 2».
Φωτογραφία Νο 243: «Λεμβοδρομίες στην παραλία της Σμύρνης — 1907».
ΠΗΓΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ: Ανδρέας Μπαλτάς, Ο ελληνικός αθλητισμός στη Σμύρνη 1890–1922.
ΠΗΓΗ ΑΡΧΙΚΗΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ: Αρχείο Λεβαντίνων Σμύρνης.
10/9/1922. Σμύρνη. Ο “συνωστισμός”, στην προκυμαία.
Στα 1912, ανέτειλε η 8η Οκτωβρίου, για να ρίξει, πάνω, στον πονεμένο και δακρυσμένο τόπο μας, η λευτεριά την ρόδινη εσθήτα της και τα χείλη χαμογέλασαν ξανά. Τι γλυκός Οκτώβρης ήταν εκείνος, για το χωριό μας!! Φεύγουν, φεύγουν οι εχθροί !!! Για πρώτη φορά, ύστερα, από αιώνες, κυμάτισε η ελληνική σημαία, στην εκκλησία του Αγ. Νικολάου και ξαναζυμώθηκε, από την αρχή, το ζυμάρι, που λέγεται «Καρυά», με το καινούριο προζύμι της λύτρωσης και της ελευθερίας.
Την φωτογραφία, όπως και άλλες, την εντόπισε, στα αρχεία του Πανεπιστημίου της Κωνσταντινούπολης, ο Σταύρος Καρανίκας, είναι άγνωστης χρονολογίας (ίσως, μεταγενέστερη του 1897) και ανήκει, στον φάκελο "Πόλεις και φυλάκια, στα ελληνικά σύνορα". Φέρει την περιγραφή "Άποψη του χωριού Καρυά (Kozköyü) και των αυτοκρατορικών στρατώνων".
(τον χρωματισμό της έκανε ο Charlie Hamos).
1920. Τραπεζούντα. (Καρτ ποστάλ).
1950. Τραπεζούντα.
1970. Τραπεζούντα. Δύο φωτογραφίες.
1970 (δεκαετία). Τραπεζούντα. Δυο φωτογραφίες.
Αυτή η ρουτίνα, που διήρκεσε, για, πάνω, από δύο δεκαετίες, έμελλε να γίνει μέρος της πορείας, προς μία, από τις σημαντικότερες μεθόδους ανίχνευσης του καρκίνου, στην σύγχρονη ιατρική επιστήμη.
Ο σύζυγός της ήταν ο Γεώργιος Παπανικολάου.
Είχε γεννηθεί, το 1883, στην Κύμη Εύβοιας, και είχε αποφοιτήσει, από την Ιατρική, στην Αθήνα, το 1904. Αφού υπηρέτησε, ως βοηθός χειρουργός, στον στρατό, επέστρεψε, για λίγο, στην ιδιαίτερη πατρίδα του και φρόντισε ασθενείς. με λέπρα. Αλλά η κλινική πράξη δεν ήταν αυτό. που, πραγματικά, τον τραβούσε. Ήθελε να κάνει έρευνα, και αυτή η απόφαση τον οδήγησε, τελικά, στο Πανεπιστήμιο του Μονάχου, όπου πήρε διδακτορικό, στην ζωολογία, το 1910.
Μέχρι τότε, είχε, ήδη, γνωρίσει την Ανδρομάχη Μαυρογένη, την οποία, αργότερα, θα ονόμαζαν Μαίρη, στις Ηνωμένες Πολιτείες. Παντρεύτηκαν, το 1910 και τρία χρόνια, αργότερα, πήραν μια ριψοκίνδυνη απόφαση : να εγκαταλείψουν την Ελλάδα και να ξεκινήσουν, από την αρχή, την ζωή τους, στην Νέα Υόρκη.
Έφτασαν, τον Οκτώβριο του 1913, με λίγο περισσότερα, από 250 $, στην τσέπη και μιλούσαν ελάχιστα αγγλικά.
Οι πρώτοι μήνες ήταν πολύ μακριά από οποιοδήποτε εργαστήριο κύρους. Η Μαίρη έπιασε δουλειά ως μοδίστρα. Ο Παπανικολάου δοκίμασε για λίγο ως πωλητής χαλιών, εργάστηκε, σε μια ελληνική εφημερίδα, για λίγο και κατέληξε να παίζει βιολί, σε ένα εστιατόριο, για να βγάλει χρήματα. Το 1914, κατάφερε, επιτέλους, να πάρει μια θέση ερευνητή, στο Cornell University Medical College. Η Μαίρη θα κατέληγε να δουλεύει και εκείνη, δίπλα του, ως τεχνικός και συνεργάτιδα του.
Εκεί, ξεκίνησαν όλα με ινδικά χοιρίδια.
Ο Παπανικολάου μελετούσε τους αναπαραγωγικούς κύκλους αυτών των ζώων, όταν ανακάλυψε ότι μπορούσε να παρακολουθεί τις ορμονικές τους αλλαγές, εξετάζοντας, στο μικροσκόπιο, κύτταρα, που λαμβάνονταν, από κολπικές εκκρίσεις. Αν τα κύτταρα άλλαζαν σχήμα, ανάλογα, με την στιγμή του κύκλου, σκέφτηκε, ίσως, κάτι παρόμοιο μπορούσε να παρατηρηθεί και στους ανθρώπους.
Το πρώτο άτομο, που ήταν διαθέσιμο, για να το επιβεβαιώσει, ζούσε μαζί του. Η Μαίρη.
Άρχισε να του δίνει δείγματα, σε τακτική βάση και κατέληξε να το κάνει, πρακτικά, καθημερινά, για περίπου 21 χρόνια.
Ενώ ο Παπανικολάου παρατηρούσε εκείνα τα κύτταρα, ξανά και ξανά, έμαθε να διακρίνει τις φυσιολογικές αλλαγές, που συμβαίνουν, κατά την διάρκεια του αναπαραγωγικού κύκλου, της εγκυμοσύνης και αργότερα, της εμμηνόπαυσης.
Το 1925, επέκτεινε την μελέτη και σε άλλες γυναίκες, που συνδέονταν, με το Woman's Hospital της Νέας Υόρκης. Εξέτασε το προσωπικό του νοσοκομείου, έγκυες ασθενείς, γυναίκες, που υποβάλλονταν, σε χειρουργικές επεμβάσεις και περιπτώσεις, με διάφορες γυναικολογικές παθήσεις.
Τότε εμφανίστηκε κάτι, που, αρχικά, δεν αναζητούσε.
Σε ορισμένα δείγματα παρατήρησε κύτταρα ριζικά διαφορετικά από τα φυσιολογικά : μεγάλα, παραμορφωμένα, με ανώμαλους πυρήνες που είχαν απωλέσει, τελείως, την φυσιολογική τους εικόνα.
Ήσαν καρκινικά κύτταρα.!
Ο Παπανικολάου θα θυμόταν εκείνη τη στιγμή ως μία από τις μεγαλύτερες συγκινήσεις της επιστημονικής του καριέρας.
Το 1928 παρουσίασε, δημόσια, την δυνατότητα ανίχνευσης του καρκίνου, μέσω της μικροσκοπικής εξέτασης ενός απλού επιχρίσματος. Η ιδέα έλαβε λίγη προσοχή.
Η ιατρική της εποχής βασιζόταν, πολύ περισσότερο, σε διαδικασίες όπως η βιοψία και πολλοί ειδικοί δεν ήταν πεπεισμένοι ότι κύτταρα, που συλλέγονταν, με αυτόν τον τρόπο θα μπορούσαν να αποκαλύψουν έναν καρκίνο, πριν γίνει κλινικά εμφανής.
Επιπλέον, ο Παπανικολάου δεν ήταν ο μόνος, που είχε εξερευνήσει αυτόν τον δρόμο. Ο Ρουμάνος γιατρός Αουρέλ Μπάμπες είχε δημοσιεύσει, το 1927, μια διαφορετική μέθοδο βασισμένη, επίσης, σε κύτταρα του τραχήλου. Η ιστορία της κυτταρολογικής διάγνωσης του καρκίνου ήταν, επομένως, ευρύτερη, από το έργο ενός, μόνον, ερευνητή.
Ο Παπανικολάου, όμως, συνέχισε.
Μια δεκαετία, αργότερα, άρχισε να συνεργάζεται, στενά, με τον γυναικολόγο Χέρμπερτ Τράουτ. Μαζί, μελέτησαν χιλιάδες γυναίκες και επιβεβαίωσαν ότι οι κυτταρικές αλλαγές μπορούσαν να αποκαλύψουν καρκίνους, ακόμη, πολύ μικρούς, για να προκαλέσουν εμφανή συμπτώματα.
Το 1943, δημοσίευσαν το Diagnosis of Uterine Cancer by the Vaginal Smear, το έργο, που βοήθησε να μετατραπεί, εκείνη η τεχνική, σε κλινικό εργαλείο.
Με τον καιρό, η διαδικασία απλοποιήθηκε και διαδόθηκε, σε νοσοκομεία και ιατρεία, σε όλο τον κόσμο.
Έγινε γνωστή, με μια συντομογραφία του ονόματος εκείνου του Έλληνα γιατρού : Pap Test
Το τεστ Παπανικολάου επέτρεψε την ανίχνευση προκαρκινικών αλλοιώσεων και του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας, όταν, ακόμη, μπορούσαν να αντιμετωπιστούν, με πολύ μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα. Με την επέκταση των προγραμμάτων προσυμπτωματικού ελέγχου, η θνησιμότητα από καρκίνο του τραχήλου της μήτρας μειώθηκε, δραστικά, στις χώρες, όπου η εξέταση έγινε προσβάσιμη.
Αλλά, πίσω, από το όνομα, που έμεινε συνδεδεμένο, με το τεστ υπήρχε και ένα άλλο πρόσωπο, που δεν εμφανίστηκε, ποτέ, στην ονομασία του.
Η Μαίρη εργάστηκε, για δεκαετίες, στο εργαστήριο, οργάνωσε μεγάλο μέρος της ζωής, που επέτρεπε, στον Παπανικολάου, να αφιερώνει ατελείωτες ημέρες, στην έρευνα και έγινε η ίδια το πιο σταθερό πειραματικό του υποκείμενο.
Ο Παπανικολάου την σύστηνε, με χιούμορ, στους φίλους και συναδέλφους του: "Από δω η σύζυγος και το θύμα μου".
Όταν πέθανε, το 1962, η μέθοδος, που έφερε το όνομά του είχε, ήδη, μεταμορφώσει την ανίχνευση του καρκίνου και είχαν σωθεί εκατομμύρια ζωές.
Η Μαίρη έζησε άλλα είκοσι χρόνια. Και ένα μεγάλο μέρος της ζωής της κουβάλησε, στο ίδιο της το σώμα, μια επιστημονική ρουτίνα, εξαιρετικά, απλή : να αφήνει λίγα κύτταρα, πάνω, σε ένα πλακίδιο, για να μπορεί ο σύζυγός της να τα κοιτάξει, στο μικροσκόπιο.
Το έκανε περίπου, 7.600 φορές.
Από εκείνη την, σχεδόν, αόρατη επανάληψη προέκυψε ένα τεστ, που έμελλε να τους ευγνωμονούν εκατομμύρια γυναίκες, σε όλη την υφήλιο.
23/1/1924. Ο θάνατος του Λένιν, στο “ΕΛΕΥΘΕΟΝ ΒΗΜΑ”.
Στις 21 Ιανουαρίου 1924 και ώρα 18:50, ο Βλαδίμηρος Λένιν, ηγέτης της Οκτωβριανής Επανάστασης και ο πρώτος ηγέτης και ιδρυτής της Σοβιετικής Ένωσης, απεβίωσε, στο Γκόρκι, σε ηλικία 53 ετών, αφού, πρώτα, έπεσε, σε κώμα. Ήτανε βαριά άρρωστος και απείχε, από τα πολιτικά του καθήκοντα, από τα τέλη του 1922. Η πρώτη επίσημη αιτία θανάτου, που καταγράφηκε, αφορούσε εγκεφαλική αρτηριοσκλήρωση, ή εγκεφαλικό επεισόδιο. Η είδηση ήταν αναπάντεχη, όχι, τόσο, γιατί κανείς δεν ήταν έτοιμος να αποδειχτεί ένα τέτοιο γεγονός, ως πραγματικό, αλλά, κυρίως, επειδή λίγες ημέρες, πριν, η υγεία του είχε βελτιωθεί, αισθητά και άρχισαν να διατυπώνονται υποθέσεις ότι όλα όδευαν, προς την πλήρη ανάρρωση. Δύο ημέρες, πριν επέλθει το μοιραίο, στις 19 Γενάρη, ανοίγοντας τις εργασίες του XI Συνεδρίου των Σοβιέτ, ο Μ. Ι. Καλίνιν ανακοίνωσε ότι «οι μεγάλοι ειδικοί γιατροί, που νοσηλεύουν τον Λένιν, εκφράζουν την ελπίδα ότι ο Βλαντίμιρ Ιλίτς θα επιστρέψει, στην κρατική και πολιτική δράση». Δυστυχώς, τίποτε, απ' όλα αυτά, δεν έμελλε να πραγματοποιηθεί.
Στον Λένιν, έγινε, φυσικά, κρατική κηδεία και η σορός του μεταφέρθηκε, στο νεόκτιστο μαυσωλείο, στις 27 Ιανουαρίου. Είχε συσταθεί ομάδα στην Κεντρική Επιτροπή, για να κανονίσει τα, περί κηδείας του. Από το Γκόρκι, η σορός του Λένιν μεταφέρθηκε, στις 23 του Γενάρη, στην Μόσχα και τοποθετήθηκε, για δημόσια αποτίμηση φόρου τιμής, στην Αίθουσα, με τις Κολόνες του Μεγάρου των Συνδικάτων. Εκεί, έμεινε, μέχρι τις 27 του μηνός. Μια ημέρα πριν, στις 26 Γενάρη, το Συνέδριο των Σοβιέτ οργάνωσε έκτακτη σύνοδο, προς τιμήν του εκλιπόντος ηγέτη του. Εκεί, από τα κεντρικά στελέχη των μπολσεβίκων, μίλησαν ο Καλίνιν, η Ν. Κρούπσκαγια, ο Ζινόβιεφ και ο Στάλιν. Μίλησαν, επίσης, η Κλάρα Τσέτκιν, ο Ν. Ναριμάνοφ και άλλοι. Ο Τρότσκι βρισκόταν, καθ' οδός, προς το Σοχούμι της Αμπχαζίας, για λόγους υγείας. Όταν το τρένο σταμάτησε, στην Τιφλίδα, ο γραμματέας τού παρέδωσε ένα κρυπτογραφημένο τηλεγράφημα του Στάλιν, που τον ενημέρωνε, για το γεγονός. Μέσα, στο τραίνο, ο Τρότσκι συνέθεσε ένα συναισθηματικό κείμενο, δίκην επικήδειου, που ξεκινούσε, με την φράση : «Ο Λένιν δεν υπάρχει. πια...»..
Ο Τρότσκι, ωστόσο, θα ισχυριστεί. αργότερα, ότι ο Στάλιν του είχε δώσει λανθασμένη ημερομηνία της κηδείας. Παρόλα αυτά, η σορός του Λένιν, τοποθετήθηκε, σε ένα πρόχειρο ξύλινο μαυσωλείο, όπου, στην θέση του, αργότερα, έγινε το Μαυσωλείο του Λένιν, το οποίο υπάρχει και σήμερα, δίπλα, στο Κρεμλίνο. Την κηδεία παρακολούθησαν χιλιάδες κόσμος, παρά την πολύ χαμηλή θερμοκρασία.
Η χήρα, Ναντέζντα Κρούπσκαγια, ήταν αντίθετη, με την ιδέα της δημιουργίας ενός μαυσωλείου, αλλά, πάραυτα, η σορός του ταριχεύθηκε- αφού ο εγκέφαλος - αφαιρέθηκε και διατηρήθηκε, για μακρόχρονη έκθεση, στο μαυσωλείο της Κόκκινης Πλατείας.
Στην Ελλάδα, το «ΕΛΕΥΘΕΡΟΝ ΒΗΜΑ» της 23ης Ιανουαρίου1924, αναγγέλλει τον θάνατο του Λένιν και σε μια εποχή, που ο κομμουνισμός και κατ’ επέκταση, η Σοβιετική Ένωση, θεωρούνταν, από τον δυτικό αστικό κόσμο, ως η μεγαλύτερη απειλή, δίνει, για τον Ρώσο ηγέτη, μια σαφέστατη εικόνα. «Ο Λένιν, λοιπόν, απέθανε. Αυτήν την φοράν η πληροφορία είναι αληθής. Ασθενής, από πολλών μηνών, υπέκυψεν, ήδη, εις το μοιραίον. Όσον και αν εγένετο ο στόχος της κατακραυγής του αστικού κόσμου, όσον και αν απεδόθησαν, εις αυτόν, εγκληματικαί και δικτατορικαί τάσεις, το αναμφισβήτητον είναι ότι υπήρξεν μία των μεγαλυτέρων φυσιογνωμιών της εποχής μας, αν όχι η μεγαλυτέρα.» Οι φίλοι και οι θαυμασταί του πιστεύουν ότι τοιαύται φυσιογνωμίαι, μόνον, ανά 500 έτη, παρουσιάζονται, επί της Γης. Αυτός ούτος ο μέγας Μάξιμος Γκόρκυ, επίσης ο Καμένεφ, επίστευσαν, επί το υπεράνθρωπον της φυσιογνωμίας του Λένιν. Και ένα μέγα μέρος του Ρωσικού Λαού τον ελάτρευσεν, ως άγιον...». Οιωνδήποτε κοινωνικών αρχών και αν είναι κανείς, δεν ημπορεί να παρίδη τα γεγονότα ταύτα. Η ομολογία της μεγάλης, της ισοθέου επιρροής, την οποίαν ήσκησεν ο Λένιν επί μιας μεγάλης μερίδος του Ρωσσικού Λαού, δεν σημαίνει, βέβαια και αποδοχήν των αρχών του….». Άλλως τε, όταν το μοιραίον τέρμα τίθεται, εις την ζωήν ενός ανθρώπου, προβάλλει επιτακτική η ανάγκη να παραμερίζωνται αι συκοφαντίαι και τα μυθεύματα, ίνα κριθή, μετ’ αμεροληψίας, το έργον του. ...».
Ο Λένιν υπήρξεν ο αγνός ιεραπόστολος, εις την κήρυξιν των ιδεών του σοσιαλισμού, και τούτο πρέπει να του αναγνωρισθή, ασχέτως, τού ότι οι πολλοί πιστεύουν, εις το πεπλανημένον των ιδεών τούτων. Ακριβώς δε, εις το γεγονός αυτό, οφείλεται η επικράτησις του Μπολσεβικικού καθεστώτος, παρ’ όλας τας αντιδράσεις και τας απηνείς καταδιώξεις της τύχης, διά της σιτοδείας και των επιδημιών. Θεμέλιον του Μπολσεβικισμού, πρώτον και μέγα, υπήρξε το ηθικόν κύρος του Λενιν», Ηθικόν και αγνόν τον επίστευσαν πάντες οι Ρώσσοι κομμουνισταί. Δεν υπήρξε τυχοδιώκτης, όπως υπήρξαν πολλοί των συναγωνιστών του. Δεν ήτο ο άνθρωπος, που ήθελε να ψαρεύση, εις τα θολά νερά. Ήτο ο άνθρωπος, που είχε γνωστόν παρελθόν και που δεν εδίσταζε ν’ αποκαλύπτη τους στοχασμούς του, διά το μέλλον...
»...Όταν εσκέφθη να κηρύξη την πρώτην Μπολσεβικικήν επανάστασιν του Ιουνίου του 1917, κατά της Δημοκρατίας του Κερένσκυ, δεν συνωμότησεν, εν κρυπτώ. Ωργάνωσε τους οπαδούς του και στηρίζων τας ελπίδας του, εις την ενίσχυσιν της μάζης, ετοιχοκόλλησεν, εις πάσαν γωνίαν των οδών της Πετρουπόλεως, ότι, μετά μίαν εβδομάδα, θα επανεστάτει· ώριζε την ημέραν και την ώραν της εκρήξεως της επαναστάσεώς του». Είχεν, είπομεν, το παρελθόν του γνωστόν. Έζησεν, επί μακρά έτη, εις τον “Οίκον των Νεκρών” του Δοστογιέφσκυ, εις τας τρομεράς εξορίας της Τσαρικής Σιβηρίας. Δεν υπήρξεν άνθρωπος τυχαίος και απαίδευτος. Εσπούδασεν, εμελέτησεν, έγραψεν, επεβλήθη, διά της μορφώσεως και της πολυμαθείας του, μεταξύ των συναγωνιστών του....
Από φυσικής απόψεως, ήτο άνθρωπος μετρίου αναστήματος, ρωμαλαίος, με ερυθρούν πρόσωπον και στρογγυλόν πλαισιούμενον, υπό βραχείας γενειάδος, με μύστακας πεσμένους, προς τα κάτω, το μέτωπον υψηλόν και εκτεινόμενον, προς τα οπίσω, διά της φαλάκρας. Βλέμμα ανήσυχον και έξυπνον. Κεφαλή επιβλητική, δίδουσα εντύπωσιν μυστικοπαθούς προφήτου....
»Ως συγγραφεύς, είναι απλούς, λαϊκός, αλλά βαρύς και δυνατός, όπως και η φυσιογνωμία του, αμείλικτος και βίαιος, διά τους αντιπάλους, επιβλητικός και αυθεντικός, διά τους φίλους». Εύγλωττος, με λόγους σαφείς και ανεπιτήδευτους, ήσκει ακατανίκητον επίδρασιν και εν τινι μέτρω, θρησκόληπτον, επί της Σλαυϊκής ψυχής.
Η έντονη εσωκομματική διαμάχη εντός του ΚΚΣΕ κράτησε μέχρι το τέλος της δεκαετίας του 1920…Απ’ τους δυο βασικούς διεκδικητές της κομματικής ηγεσίας Στάλιν και Τρότσκι ο πρώτος πανηγύρισε την επικράτηση του έναντι του δευτέρου, ο οποίος έχασε με δραματικό τρόπο…Γιατί όμως έχασε ο Τρότσκι;
Ο Τρότσκι πίστευε σε κάτι συγκεκριμένο, σχεδόν θρησκευτικά, ότι την ιστορία την κινούν οι ιδέες, το σωστό επιχείρημα, η ακριβής κατανόηση της μαρξιστικής θεωρίας. Αν έχεις δίκιο, αν η ανάλυσή σου είναι η πιο καθαρή, τότε αργά ή γρήγορα η πραγματικότητα θα σε δικαιώσει. Αυτή η πεποίθηση τον συνόδευσε από τα νιάτα του στη Σιβηρία ως το τελευταίο του γραφείο στο Κογιοακάν και ποτέ δεν την εγκατέλειψε, ακόμα και όταν κάθε γεγονός γύρω του την διέψευδε. Ο πιο λαμπρός ρήτορας της Επανάστασης, αυτός που έκανε στρατιώτες να δακρύζουν ακούγοντάς τον από πάνω σε ένα τρένο, δεν μπόρεσε ποτέ να χτίσει γύρω του έναν πυρήνα ανθρώπων πραγματικά αφοσιωμένων σε αυτόν προσωπικά, όχι στις ιδέες του. Θαυμασμός δεν σημαίνει πίστη. Και η πίστη είναι αυτό ακριβώς που χτίζει ο Στάλιν, μέρα με τη μέρα, ενώ ο Τρότσκι μιλά σε πλήθη που τον χειροκροτούν και μετά πηγαίνουν σπίτι τους.
Υπάρχει και ένας δεύτερος λόγος που ο Τρότσκι δεν βλέπει τον κίνδυνο να έρχεται. Δεν παίρνει τον Στάλιν στα σοβαρά. Τον αποκαλεί, σε στιγμές αδιαφορίας που θα του κοστίσουν ακριβά, γκρίζα κηλίδα, προϊόν της γραφειοκρατίας, άνθρωπος χωρίς πρωτότυπη σκέψη, ανάξιος της πνευματικής προσοχής που ο Τρότσκι επιφυλάσσει μόνο για όσους θεωρεί ισάξιούς του. Η έπαρση του αυτή επιβεβαιώθηκε από την Αντζέλικα Μπαλαμπάνοβα, σημαντική φιγούρα της Κομιντέρν που τον γνώριζε προσωπικά…Έγραψε ότι η έπαρσή του ισοδυναμούσε με τα χαρίσματά του, δημιουργώντας μια απόσταση ανάμεσα σε αυτόν και σε όσους τον περιέβαλαν…Μία απόσταση που απέκλειε και την ανθρώπινη ζεστασιά και κάθε αίσθηση ισότητας. Η πρώτη του σύζυγος, η Αλεξάνδρα Σοκολόφσκαγια, που είχε συλληφθεί μαζί του, είχε ζήσει την εξορία μαζί του, όταν ρωτήθηκε για την υπερηφάνεια του, απάντησε κοφτά. Η έπαρση θα ήταν καλύτερη λέξη από την υπερηφάνεια...Ακόμα και ο Λένιν, ο μεγαλύτερος υποστηρικτής του, ενοχλήθηκε από αυτό το χαρακτηριστικό αρκετά ώστε να το καταγράψει επίσημα ως πολιτικό κίνδυνο, όχι απλώς ως προσωπική ιδιομορφία.
Ο Στάλιν δεν είχε αυτή την πίστη. Ή αν την είχε κάποτε, την είχε θάψει νωρίς κάτω από κάτι πιο πρακτικό. Καταλάβαινε ότι ο έλεγχος αποφασίζει τα πάντα, όχι το πόσο καθαρό είναι το όραμά σου, αλλά το αν έχεις βάλει τους δικούς σου ανθρώπους στις σωστές καρέκλες, αν έχεις θάψει τα επικίνδυνα έγγραφα πριν διαβαστούν δημόσια, αν έχεις κάνει κάθε πιθανό αντίπαλο να σου χρωστάει κάτι ή να σε φοβάται αρκετά, ώστε να μην μιλήσει. Δεν χρειάζεται να πείσεις κανέναν για τίποτα. Αν έχεις ήδη φροντίσει, να μην έχει σημασία αν πείστηκε ή όχι. Και εδώ βρίσκεται το πιο πικρό κομμάτι αυτής της ιστορίας.
Ο Τρότσκι δεν έκανε λάθος στις ιδέες του. Πολλές από τις προειδοποιήσεις που έγραφε τα χρόνια της εξορίας του για το πού οδηγούσε ο Στάλιν τη Σοβιετική Ένωση, επαληθεύτηκαν με τρόπο σχεδόν οδυνηρό. Η γραφειοκρατική καταληξη που φοβόταν, όπου ένα κόμμα υποτίθεται πως εκπροσωπεί τις μάζες, αλλά στην πραγματικότητα απαντά μόνο σε έναν άνθρωπο και στον κύκλο του, πράγματι γεννήθηκε. Οι εκκαθαρίσεις που προέβλεπε, οι δίκες παρωδίες, η σιωπή που επιβλήθηκε σε όποιον διαφωνούσε, όλα ήρθαν, ένα-ένα, ακριβώς όπως τα είχε περιγράψει από ένα δωμάτιο, χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά.
Είχε δίκιο. Κι όμως έχασε…Γιατί το να έχεις δίκιο για το πού οδηγεί μια κατάσταση δεν σου δίνει αυτόματα τη δύναμη να την ελέγξεις. Μπορείς να βλέπεις καθαρότερα από όλους τον γκρεμό που πλησιάζει και να μην έχεις κανένα χέρι στο τιμόνι. Αυτού του είδους η πολιτική, δεν ανταμείβει όποιον έχει την πιο σωστή ανάλυση. Ανταμείβει όποιον είναι πιο προετοιμασμένος για το παιχνίδι που πραγματικά παίζεται, όχι για το παιχνίδι που θα ήθελε να παίζεται.
Ο Τρότσκι ήταν έτοιμος να οδηγήσει μια επανάσταση, να μιλήσει σε πλήθη, να σχεδιάσει στρατιωτικές εκστρατείες πάνω σε ένα τρένο που έτρεχε από μέτωπο σε μέτωπο. Δεν ήταν έτοιμος να παίξει το πολύ μικρότερο, πολύ πιο αργό, πολύ πιο βρώμικο παιχνίδι που ακολούθησε τη νίκη. Το παιχνίδι ελέγχου των μηχανισμών, των συμμαχιών που δεν κρατούν, των εγγράφων που θάβονται σιωπηλά σε συρτάρια.
Πόσο διαφορετικά θα μπορούσαν να είχαν εξελιχθεί όλα, αν λίγες μόνο στιγμές είχαν πάρει άλλη τροπή; Αν ο Τρότσκι είχε δεχτεί τη θέση που του πρόσφερε ο Λένιν, αντί να την απορρίψει δύο φορές σαν να ήταν αυτονόητο ότι η αξία του δεν χρειαζόταν επίσημη επικύρωση. Αν είχε ταξιδέψει στη Μόσχα για την κηδεία, αντί να μείνει στον Καύκασο εμπιστευόμενος ένα τηλεγράφημα που ήταν σχεδιασμένο να τον κρατήσει μακριά. Αν, στο 13ο συνέδριο, είχε σηκωθεί και είχε απαιτήσει να διαβαστεί ολόκληρη η Διαθήκη του Λένιν, αντί να σωπάσει από φόβο μήπως φανεί διασπαστής. Αν είχε επενδύσει έστω ένα κλάσμα από την ενέργεια που έδινε στα βιβλία, στα άρθρα, στους λόγους του, στο να χτίσει σχέσεις μέσα στον ίδιο τον μηχανισμό του κόμματος, εκεί όπου πραγματικά αποφασίζονταν τα πράγματα.
Καμία από αυτές τις στιγμές δεν ήταν μοιραία μόνη της. Καμία δεν ήταν αδύνατο να αλλάξει. Και όμως ο Τρότσκι, σε κάθε μία από αυτές, επέλεξε τον δρόμο του ανθρώπου που εμπιστεύεται τις ιδέες του παρά τον δρόμο του ανθρώπου που χτίζει υπομονετικά εξουσία. Δεν το έκανε αυτό. Και η ιστορία δεν έμοιασε διαφορετική. Αυτό ακριβώς είναι το σημείο όπου η προσωπική ιστορία ενός ανθρώπου παύει να είναι απλώς προσωπική και γίνεται κάτι μεγαλύτερο, κάτι που ξεπερνά τον Τρότσκι, τον Στάλιν, ακόμα και ολόκληρη τη γενιά τους. Γιατί αν κοιτάξουμε πέρα από τα δύο πρόσωπα, πέρα από τις δύο μοίρες τους, βλέπουμε το περίγραμμα ενός μηχανισμού, που δεν γεννήθηκε τυχαία εκείνη τη δεκαετία στη Μόσχα, αλλά επαναλαμβάνεται, με μικρές παραλλαγές, σε κάθε χώρα, όπου ένα μοναδικό κόμμα κρατά στα χέρια του ολόκληρο το κράτος. Όσο έξυπνος, όσο χαρισματικός, όσο αγαπητός κι αν είναι κάποιος, το σύστημα δεν ανταμείβει αυτόν που πείθει τις μάζες, ανταμείβει αυτόν που ελέγχει τους μηχανισμούς.
Ο κόσμος του Τρότσκι λειτουργούσε με βάση το τι λες δημόσια, το πόσο πειστικός είσαι, το πόσο σε θαυμάζουν όσοι σε ακούν. Ο κόσμος του Στάλιν λειτουργούσε με βάση το τι κρατάς κρυφό, ποιον έχεις κάνει να σου χρωστάει και πόσο καιρό μπορείς να περιμένεις πριν εισπράξεις αυτό το χρέος.
1930 (δεκαετία). Κωνσταντινούπολη. Το παντοπωλείο του Παναγιώτη Νενόπουλου.
Η δράση της αρχειομαρξίστριας Ωραιοζήλης Λεβή και άλλων αριστερών κρατουμένων, στις γυναικείες φυλακές, στην Αθήνα, ταξιδεύει, στην Αμερική. Αναπαράγουμε το άρθρο της εφημερίδας ΑΤΛΑΝΤΙΣ της 29/9/1932.
(Οι αναφερόμενες αδελφές Βλάση συνελήφθησαν, τον Μάρτιο του 1931, μαζί με άλλα στελέχη του ΚΚΕ, όπως η Ηλέκτρα Αποστόλου, βάσει του διαβόητου νόμου «Ιδιώνυμο» του Ελευθερίου Βενιζέλου. Η Αύρα Βλάση έγινε, ευρύτερα, γνωστή, με το επώνυμο του συζύγου της. ως Αύρα Παρτσαλίδου (σύζυγος του Μήτσου Παρτσαλίδη). Η Πέρσα Βλάση υπήρξε συγγραφέας και μεταφράστρια, συμμετέχοντας, στην συντακτική επιτροπή του περιοδικού Νέοι Πρωτοπόροι. Η Κούλα Χριστοφιλέα ,μαζί με τον αδελφό της Ανδρέα, είχαν φτιάξει συμμορία, αλλά Μπόνι και Κλάιντ και έκαναν ληστείες. Έμπνευσή τους ήταν οι γκανγκστερικές ταινίες, του έβλεπαν, στον κινηματογράφο. Οι αναφερόμενες Φούλα (κόρη), Άρτεμις Κάστρου (μητέρα) και Γιαννούλα (η υπηρέτριά τους) ήσαν αυτές, που κατηγορούνταν, για την δολοφονία του εργολάβου Δημήτρη Αθανασόπουλου, στις 4/1/1931, στην Καλλιθέα).
«ΜΙΑ ΑΓΡΙΑ ΣΥΜΠΛΟΚΗ ΕΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΙΑΣ ΦΥΛΑΚΑΣ
– ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΡΙΑΙ ΥΠΗΡΕΤΡΙΑΙ
– Η ΜΙΣ ΧΡΙΣΤΟΦΙΛΕΑ ΚΑΙ ΑΛΛΑΙ
– Διαγινώσκομεν εἰς τὰ σήμερον ληφθέντα ᾿Αθηναϊκὰ φύλλα :
Καθ ἃ πληροφορούμεθα, τὰς τελευταίας ἡμέρας εἰς τὰς ἐνταῦθα γυναικείας φυλακὰς ἐσημειώθησαν θορυβώδη ἐπεισόδια, μὲ στασιαστικὴν μορφήν,ἀποτελοῦντα νέαν ἐκδήλωσιν τῆς πρὸ πολλοῦ χαραχθείσης τακτικῆς τῶν κομμουνιστῶν, ὅπως ἐξεγείρουν τοὺς κρατουμένους κατὰ τῆς ἀστικῆς δικαιοσύνης. Τὰ γεγονότα τῶν γυναικείων φυλακῶν, τὰ λαβόντα χώραν πρὸ δεκαημέρου, ἐτηρήθησαν μυστικά, συνέβησαν δέ, κατὰ τὰς ἰδιαιτέρας μας πληροφορίας, ὡς ἀκολούθως :
Εἰς τὰς γυναικείας φυλακὰς κρατοῦνται ὡς κατάδικοι ἐπὶ παραβάσει τοῦ ᾿Ιδιωνύμου καὶ διὰ διαφόρους κομμουνιστικὰς παρεκτροπάς, ὑπὲρ τὰς δέκα κομμουνίστριαι. Πρὸ διμήνου, ὅτε ἐγένοντο συστηματικαὶ συλλήψεις καὶ καταδίκαι, ὁ ἀριθμὸς τῶν κρατουμένων γυναικῶν κομμουνιστριῶν ἦτο πολὺ μεγαλύτερος, ὥστε νὰ προκαλοῦνται διαρκῶς ἐπεισόδια, κατὰ τὰ ὁποῖα αὗται διαμαρτύροντο πότε διὰ κακὴν διατροφήν, πότε διὰ βάναυσον δῆθεν διαγωγὴν τῆς διευθυντρίας τῶν φυλακῶν Κας Καλμούχου καὶ τοῦ κατωτέρου προσωπικοῦ κ.τ.λ. ῎Εντονος ἐπίσης κομμουνιστικὴ προπαγάνδα διενηργεῖτο μεταξὺ τῶν φυλακισμένων, εἰς τὴν ὁποίαν κυρίως ἐπρωτοστάτουν ἡ περίφημος ᾿Ορεοζὴλ τῆς Θεσσαλονίκης καὶ αἱ γνωσταὶ κομμουνίστριαι ἀδελφαὶ Βλάση. Τοιουτοτρόπως ὅταν αὐταὶ ἐφυλακίσθησαν, εἶχον φανατίσῃ πολλὰς κακοποιούς, μεταξὺ δὲ αὐτῶν δύο ὑπηρετρίας, τὰς ᾿Αλεξανδράτου καὶ Μανουηλίδη. Αἱ δύο αὐταὶ νεοφώτιστοι ἀποτελοῦν ἔκτοτε τὴν πρωτοπορίαν τοῦ κομμουνιστικοῦ πυρῆνος εἰς τὰς γυναικείας φυλακάς. Εἰς τὰ ἐργαστήρια καὶ κατὰ τὰς ὥρας τῆς σχόλης καὶ ἰδιαιτέρως κατὰ τὸ φαγητόν, αἱ δύο αὐταὶ πρώην ὑπηρέτριαι, ἀνέπτυσσαν τὰ ἀγαθὰ τοῦ κομμουνισμοῦ καὶ ἐπροκάλουν ἐρεθισμὸν κατὰ τοῦ προσωπικοῦ τῶν φυλακῶν, ὡς ἐκπροσώπου τοῦ ἀστικοῦ καθεστῶτος.
Ἡ Κα Καλμούχου ἀντιμετωπίζουσα οὕτω προφανὲς πνεῦμα ἀνταρσίας, ὅπερ ἐπεξετάθη ἐπικινδύνως, ἠναγκάσθη νὰ διατάξῃ αὐστηρὰ μέτρα. ᾿Αφ ἑνὸς μὲν ἀπηγόρευσε συνδιάλεξιν ἰδιαιτέρως οὐδενὸς ἐπισκέπτου μὲ κρατουμένας ὑπόπτους ὡς κομμουνίστριας καὶ διέταξε νὰ ἐνεργῆται συστηματικὴ σωματικὴ ἔρευνα μετὰ κάθε συνομιλίαν. Κυρίως διὰ τοῦ μέτρου αὐτοῦ ἀπεσκοπεῖτο ἡ παρεμπόδισις λαθραίας εἰσαγωγῆς κομμουνιστικῶν ἐντύπων καὶ φονικῶν ὀργάνων. ᾿Εκ τῶν τελευταίων κατεσχέθησαν ἀρκετοὶ μικροὶ σουγιάδες καὶ λίμες, ἐκ τῶν ὁποίων ἐγέρθη ὑπόνοια ὅτι ἐσκοπεῖτο τολμηρότερον ἐγχείρημα.
Τέλος διέταξε τὴν ἀπομόνωσιν τῶν δύο ὑπηρετριῶν, καθὼς καὶ τίνων ἄλλων νεοφωτίστων. Εἰς αὐτὰς δηλαδὴ δὲν ἐπιτρέπετο ἐπικοινωνία μὲ ἄλλας κρατουμένας, πλὴν ὡρισμένων χρονικῶν διαστημάτων, ὅπου καὶ πάλιν παρηκολουθοῦντο ὑπὸ τῆς ἀρχιφύλακος Κας Σπανοπούλου.
Πραγματικὴ στάσις.
Τὴν λῆψιν τῶν μέτρων ἐπηκολούθησαν ζωηρότεραι διαμαρτυρίαι τῶν κομμουνιστριῶν, αἱ ὁποῖαι πότε ἐφώναζαν διαμαρτυρόμεναι, κτυπῶσαι τὰ πόδια των καὶ βαρυδοῦσαι μὲ τὰ ὀλίγα ἔπιπλα τῶν κελλιῶν των καὶ πότε ἐτραγουδοῦσαν κομμουνιστικοὺς ὕμνους. Οὕτως εἶχον τὰ πράγματα, ὅτε πρὸ δεκαημέρου ἀνώτερός τις δικαστικὸς μετέβη διὰ νὰ ἐπιθεωρήσῃ τὰς γυναικείας φυλακάς. Αἱ κομμούνιστριαι ἐπωφεληθεῖσαι τῆς ἀπασχολήσεως τοῦ προσωπικοῦ μὲ τὸν ἐπιθεωρητὴν καὶ τοῦ ξεκλειδώματος τῶν κελλιῶν των, ἐξώρμησαν ὡς ἐκ συνθήματος ἐκ τῶν κρατητηρίων καὶ κατῆλθον εἰς τὸ προαύλιον θορυβοῦσαι καὶ ἀνατρέπουσαι τὰ πάντα.
– Εἶναι αἶσχος! ἐφώναζαν.
– Αἶσχος! Κάτω ἡ ἀστικὴ δικαιοσύνη!
– Μᾶς φέρονται σὰν κτήνη!
Φωνασκοῦσαι, διετύπωναν καὶ ἄλλας κατηγορίας κατὰ τῆς διευθύνσεως τῶν φυλακῶν, προκαλέσασαι γενικὴν ἀναστάτωσιν καὶ σύγχυσιν. Εἰς τὸ θορυβῶδες ἐπεισόδιον ἔλαβον μέρος τότε καὶ ὑπερτριάκοντα ἄλλαι κρατούμεναι, μεταξὺ τῶν ὁποίων καὶ ἡ περιβόητος Κούλα Χριστοφιλέα, ἡ ὁποία λόγῳ τοῦ ἀτιθάσου χαρακτῆρός της, τιμωρεῖται συχνάκις δι ἀπομονώσεως. ᾿Επρωτοστάτησεν ἐπίσης καὶ μιὰ κατάδικος εἰς θάνατον ἐκ Καβάλας. ῞Όσον ἀφορᾶ τὴν Φούλαν, αὕτη ἔσπευσε νὰ κρυβῇ ἔντρομη, ἐνῷ ἡ Κάστρου ἐκ φόβου κατελήφθη ὑπὸ κρίσεως, λιποθυμήσασα εἰς τὰς ἀγκάλας τῆς Γιαννούλας. Αἱ ἐκμανεῖσαι ἥρπαζον ἀπὸ τὸ ἔδαφος τοῦ προαυλίου ὅ,τι εὕρισκον κάτω καὶ τὸ ἐξασφενδόνιζαν ἐναντίον τῶν γυναικῶν φυλάκων, αἱ ὁποῖαι ὥρμησαν νὰ συλλάβουν τὰς πρωταγωνιστούσας εἰς τὰς σκηνὰς κομμουνίστριας. Προεκλήθη λόγῳ τούτου ἀφάνταστη σύγχυσις καὶ πανικός.
᾿Απειλήθη πρὸς στιγμὴν ἀπόδρασίς των. Ἡ θυρωρὸς ἐπρόλαβε ὅμως νὰ διπλοκλειδώσῃ τὴν ἐξώπορταν, μέχρις ὅτου εἰδοποιηθεῖσα κατέφθασε μὲ ἐφ ὅπλου λόγχην ἡ ἐξωτερικὴ ἐκ στρατιωτῶν φρουρά. Αἱ κομμούνιστριαι καὶ ἐπὶ τῇ θέᾳ τῶν λογχῶν δὲν ἐνεδειλίασαν, θέλουσαι προφανῶς νὰ προκληθῇ αἱματοχυσία, ἐγκατελείφθησαν ὅμως ἀπὸ τῶν ἄλλων κρατουμένων, αἱ ὁποῖαι ἔντρομοι ἀπεσύρθησαν εἰς τὰ κελλιά των. Τοιουτοτρόπως ἡ στάσις κατεστάλη καὶ αἱ κομμούνιστριαι, μετὰ ἐρρωμένην ἀντίστασιν, συνελήφθησαν καὶ ὡδηγήθησαν πάλιν εἰς τὰ κρατητήρια. ᾞδη διεξάγονται ἀνακρίσεις, ἐκ τοῦ πορίσματος τῶν ὁποίων θὰ ἐξαρτηθῇ ἡ στήριξις καὶ ἐκδίκασις κατηγορίας κατ' ευαρίθμων γυναικῶν, ἐπὶ στάσει εἰς φυλακὰς καὶ ἀντιστάσει κατὰ τῆς ἀρχῆς».
Με αφορμή τα γυρίσματα της προπαγανδιστικής ταινίας της, η Ρίφενσταλ επέλεξε έναν Ελληνορώσο νεαρό και τον επέβαλε ως σύμβολο των Ολυμπιακών του 1936, αν και κάθε άλλο, παρά αρίας φυλής ήταν τα χαρακτηριστικά του.
*επιχρωματισμένη φωτογραφία.
Όταν, τον Απρίλιο του 1941, τα γερμανικά στρατεύματα έφθασαν, στις Θερμοπύλες, ο ναζιστικός τύπος θυμήθηκε τον Λεωνίδα και τους 300 Σπαρτιάτες. Οι Γερμανοί, όμως, δεν επιτίθονταν, στην Ελλάδα, ως νέοι Πέρσες· είχαν έρθει, ως συνεχιστές του Λεωνίδα! Αυτή θα ήταν η τέταρτη γερμανική εισβολή, που θα «ανανέωνε» την Ελλάδα. Οι άλλες τρεις εισβολές είχαν συμβεί, στην Αρχαιότητα. Οι Έλληνες ήταν μια βόρεια άρια φυλή, όμαιμη των Γερμανών, η οποία μεγαλούργησε, όταν το βόρειο αίμα ξεχύθηκε και κατέκτησε τον νότο, κατά κύματα, δημιουργώντας έναν μεγάλο πολιτισμό. Κάμφθηκε και παράκμασε, όταν το ελληνικό αίμα αναμείχθηκε, με το ασιατικό. Οι Έλληνες έγιναν Λεβαντίνοι. Ωστόσο, ο κλασικός πολιτισμός τους, ένας, καθαρά, άριος πολιτισμός, ήταν το πρότυπο του Τρίτου Ράιχ. Οι δεσμοί του ναζισμού, με την ελληνική Αρχαιότητα, είχαν υμνηθεί, στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Βερολίνου, το 1936. Αν, λοιπόν, κάποιοι δικαιούνταν να κυριαρχούν, στην Ελλάδα, αυτοί δεν θα έπρεπε να είναι οι αυθεντικοί συγγενείς και οι σύγχρονοι συνεχιστές των Αρχαίων Ελλήνων;
Εντούτοις, η Ελλάδα δεν περιλαμβανόταν, στον, αρχικά, σχεδιασμένο ζωτικό χώρο της Γερμανίας. Η Γερμανία, από τον Μεσοπόλεμο και μετά, είχε εντάξει την Ελλάδα, στην οικονομική της περιφέρεια. Ήταν περιττή, επομένως, μια βίαιη ενσωμάτωσή της. Η Ελλάδα περιλαμβανόταν, όμως, στον ζωτικό χώρο της Ιταλίας, η οποία, ήδη, από το 1911, την θεωρούσε εμπόδιο, για την κατίσχυσή της, στην ανατολική Μεσόγειο. Η Ιταλία είχε τα δικά της αυτοκρατορικά σχέδια, για την Μεσόγειο, την νέα μεσογειακή τάξη (11 nuovo ordine Mediterraneo). Σχέδια, εξίσου, «χιλιαστικά», όπως αυτά του Τρίτου Ράιχ και όχι, λιγότερο αποικιοκρατικά, από τα γαλλοβρετανικά. Από την Γαλλία, δανείστηκε την εκπολιτιστική αποστολή και την ιταλοποίησε, σε missione civilizzatrice, και από την Βρετανία, την διαφοροποίηση της διοίκησης των αποικιακών εδαφών. Από την Ελλάδα, τα Ιόνια, τα Δωδεκάνησα και οι Κυκλάδες προορίζονταν, για ενσωμάτωση, στο ιταλικό έδαφος, ενώ η, κυρίως, Ελλάδα θα ανήκε, στον δεύτερο κύκλο αποικιακής κυριαρχίας. Η Αλβανία, διευρυμένη, με το Κόσοβο και την περιοχή της Πρίστινα – μελλοντικά και με μέρος της Ηπείρου -, θα έπαιζε τον ρόλο του κατειλημμένου συγκυρίαρχου, στα Βαλκάνια, από κοινού, με την Κροατία. Για την Ιταλία η Μεσόγειος ήταν ταυτόχρονα «ζωτικός χώρος», όπου θα εγκαθιστούσε τα πληθυσμιακά της περισσεύματα, αλλά και ιστορική κληρονομιά της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Η Ελλάδα, ανάμεσα, στα δυτικά Βαλκάνια, στα οποία η Ιταλία έδινε απόλυτη προτεραιότητα και στις ιταλικές κτήσεις της Λιβύης και των Δωδεκανήσων, ήταν ο κρίκος, που έλειπε, από την αλυσίδα των κατακτήσεων, η οποία έφθανε, ως το Κέρας της Αφρικής.
Συχνά, η ιταλική επίθεση, στην Ελλάδα, αποδίδεται, ως επιδίωξη να υπάρξει ένα αντίβαρο, στην γερμανική ηγεμονία στην βόρεια και ανατολική Ευρώπη. Στις επιδιώξεις, όμως, του Μουσολίνι ήταν ένας «παράλληλος πόλεμος», με τις δικές του αυτοτελείς προδιαγραφές. Αυτός ο «παράλληλος πόλεμος» βρισκόταν, ήδη, εν εξελίξει, όταν έγινε η επίθεση, εναντίον της Ελλάδας, στις 28 Οκτωβρίου 1940. Η Ιταλία είχε επιτεθεί τον Ιούνιο της ίδιας χρονιάς, στην Γαλλία και τον Σεπτέμβριο, στις βρετανικές δυνάμεις, στην βόρεια Αφρική. Απέτυχε και στις δυο περιπτώσεις. Μετά και την αναχαίτιση της επίθεσης, στην Ελλάδα, αυτός ο «παράλληλος πόλεμος» μετατράπηκε, σε «υποτελή πόλεμο».
Η Γερμανία ήλθε, σε βοήθεια της Ιταλίας, επιτέθηκε, στην Ελλάδα, την κατέλαβε, ταχύτατα και προσκάλεσε τους Ιταλούς να την συνδιοικήσουν. Στο ελληνοαλβανικό μέτωπο, η Ιταλία δεν ηττήθηκε, μόνον, απέναντι, στην Ελλάδα, αλλά, απέναντι και στην Γερμανία.
●Κείμενο : ΑΝΤΩΝΗΣ ΛΙΑΚΟΣ - Ο ελληνικός 20ος αιώνας.
●Φωτογραφία και λεζάντα : ΔΗΜΟΣΘΕΝΗ ΚΟΥΚΟΥΝΑ - Η ΚΑΤΟΧΙΚΗ ΠΡΟΠΑΓΑΝΔΑ.
Κείμενο - φωτογραφία: ΔΗΜΟΣΘΕΝΗ ΚΟΥΚΟΥΝΑ : Η ΚΑΤΑΣΚΟΠΕΙΑ ΣΤΗ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΗ ΕΛΛΑΔΑ.
Η πιο εντυπωσιακή φυσιογνωμία, στον χώρο των κατασκόπων, που έδρασαν, στην Ελλάδα, στα χρόνια εκείνα, δεν ήταν ο πολύς Ζόργκε, ο οποίος είχε εμφανισθεί, στην Ελλάδα, το 1938. σε διατεταγμένη υπηρεσία (για λογαριασμό γερμανικών υπηρεσιών, στην συγκεκριμένη φάση), αλλά ο ρωσικής καταγωγής Νικόλαος Δούλγερ, ή Σέικιν. Η δράση του αρχίζει, από τα προπολεμικά χρόνια, διογκώνεται, επί Κατοχής, για να καταλήξει, στα πρόσφατα χρόνια, να απασχολεί, με άλλα ονόματα, την κοινή γνώμη, ακόμη και μετά, από τον θάνατό του!
Στις τελευταίες δεκαετίες, είναι γνωστός, ως Dr Yermak και τα βιβλία του αναπτύσσουν συνωμοσιολογικές θεωρίες, με αντιαιρετικό φανατισμό. Για την δράση του, ως πράκτορα των μυστικών υπηρεσιών, στις παραμονές του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου και ιδίως, κατά την Κατοχή, ο ίδιος είχε γράψει αναμνήσεις, που, όμως, μέχρι σήμερα, δεν έχουν εκδοθεί, ως αυτοτελές βιβλίο. Σ' αυτές, περιέχονται, λεπτομερώς, πολλές ιστορίες, από την θυελλώδη δράση του, που μερικές φορές υπερβαίνει την φαντασία των συγγραφέων κατασκοπευτικών μυθιστορημάτων. Η δράση του είναι επιβεβαιωμένη, από εχθρούς και φίλους, οπωσδήποτε, όμως και από τους αντίστοιχους φακέλους των κρατικών υπηρεσιών.
Όπως θα ήταν αναμενόμενο, η αφήγησή του, σε πρώτο πρόσωπο, εστιάζεται, στα γεγονότα, στα οποία ο ίδιος πρωταγωνίστησε. Σύμφωνα, μ' αυτήν, η ενασχόλησή του, με τις γερμανικές μυστικές υπηρεσίες, προκλήθηκε, ύστερα από εντολή της ελληνικής, αντικατασκοπίας και εν γνώσει, της, εν Ελλάδι, βρετανικής αντίστοιχης υπηρεσίας. Ωστόσο, υπάρχει ένα προκαταρκτικό στάδιο, πριν, από το 1938, στο οποίο ο Δούλγερ φαίνεται ότι έδρασε, αυτόνομα, για λογαριασμό του.
Είχε γεννηθεί, κάπου, στην Ρωσία, το 1909, από Ρώσο πατέρα και – κατά δήλωσή του – Ελληνίδα μητέρα. Το 1930, εμφανίσθηκε, στην Αθήνα και εγκαταστάθηκε, τελικά, στον Πειραιά, αφού είχε προηγηθεί μια περιπετειώδης περιπλάνησή του και μια πολυετής παραμονή του, στην Κωνσταντινούπολη. Δήλωνε ότι ήταν πολιτικός πρόσφυγας, που είχε κατορθώσει να διαφύγει, οικογενειακώς, από την Σοβιετική Ένωση, μετά την επιβολή του κομμουνιστικού καθεστώτος και γεγονός είναι ότι διασυνδέθηκε, αμέσως, με τους άλλους Ρώσους και Λευκορώσους πρόσφυγες, που είχαν εγκατασταθεί, στην Αθήνα. Για τα πρώτα χρόνια της παραμονής του, στην Αθήνα, ο ίδιος δεν δίνει, στις αναμνήσεις του, στοιχεία, ενώ, μεταπολεμικά, έχει χαρακτηρισθεί, από συμπατριώτες του,,ότι είχε ύποπτη δράση, ως «συνοδοιπόρος» των κομμουνιστών. Δεν είναι ακριβές αυτό, ωστόσο.
Ο Δούλγερ, ή Σέικιν είχε μια σαφή εχθρότητα, απέναντι, στους κομμουνιστές και επηρεασμένος, από τα Πρωτόκολλα των Σοφών της Σιών, τα οποία, μόλις, είχαν πρωτοπαρουσιασθεί, στην Ελλάδα, από τον Αριστείδη Ανδρόνικο, ήταν καχύποπτος και εχθρικός, απέναντι και στους Εβραίους. Ο Ανδρόνικος, που είχε ζήσει πολλές δεκαετίες, στην Ρωσία και είχε σύζυγο Ρωσίδα, διατηρούσε άριστες διασυνδέσεις, με τους Ρώσους πρόσφυγες, που είχαν εγκατασταθεί, στην Αθήνα. Οι πρόσφυγες εκείνοι προσπαθούσαν να είναι συνενωμένοι, για να αντιμετωπίζουν, τόσο τις δυσκολίες τους, που είχαν άμεσο αντίκτυπο, στην καθημερινή ζωή τους, όσο και το όραμα της ανατροπής του κομμουνισμού, στην Σοβιετική Ένωση.
Ο Ν. Δούλγερ, ή Σέικιν (ή Ουραγκάνωφ ή Τουρκέιν ή Λαιμόπουλος κ.ά.) πρέπει να ήταν μια, από τις πιο αινιγματικές φυσιογνωμίες του εικοστού αιώνα, στην Ελλάδα. Σε πολλές φάσεις, έχει διαδραματίσει ρόλο διπλού, ή πολλαπλού πράκτορα μυστικών υπηρεσιών, γεγονός, στο οποίο οφειλόταν ο προσπορισμός μεγάλων χρηματικών ποσών, αλλά, στην πανελλήνια δημοσιότητα, επανήλθε, όταν, επί δικτατορίας συνελήφθη, δικάσθηκε και καταδικάσθηκε, σε πολυετή φυλάκιση ,από το Στρατοδικείο Αθηνών, για αντιστασιακή δράση, τον Νοέμβριο του 1968. Ήταν ο ιδρυτής μιας μυστικής οργάνωσης, με τον τίτλο : «Αόρατοι αγωνιστές», που έδρασε, μετά το βασιλικό αντικίνημα της 13ης Δεκεμβρίου 1967, κυρίως, με προκηρύξεις, υπέρ του Κωνσταντίνου.
Ωστόσο, όπως έγινε γνωστό, κατά την δίκη του (βλ. εφημερίδα Μακεδονία, 18 Νοεμβρίου 1968), η οργάνωση αυτή είχε ιδρυθεί, από το 1964, ως διάδοχος της Εθνικής Αντικομμουνιστικής Σταυροφορίας και είχε αδρανήσει, μέχρι τον Δεκέμβριο 1967. Ο Δούλγερ παρέμεινε, επί χρόνια, φυλακισμένος, αν και κάθε τόσο, έπαιρνε αναστολή η έκτιση της ποινής του (βλ. εφημερίδες 31 Οκτ. 1972).
Η δίωξή του από τις υπηρεσίες ασφαλείας της δικτατορίας είχε αντίκτυπο και στον κύκλο της εφημερίδας Ορθόδοξος Τύπος” και της ομώνυμης παρεκκλησιαστικής οργάνωσης, που είχε επικεφαλής, τον αρχιμανδρίτη Χαράλαμπο Βασιλόπουλο (που, εξ αιτίας του, βρισκόταν, τότε, υπό συνεχή παρακολούθηση), με τον οποίο ο ίδιος συνδεόταν, στενά. Με το ψευδώνυμο Dr D. C. Yermak, o Δούλγερ είχε συνεργασθεί, με τον Χ. Βασιλόπουλο και από κοινού, είχαν εκδώσει αντιαιρετικά και αντισιωνιστικά βιβλία, όπως το “Ξεσκέπασμα της Μασονίας”, το Ξεσκέπασμα της Θεοσοφίας κ.ά.
Μετά την Μεταπολίτευση, είχε αποκτήσει πολλές γνωριμίες, σε ευρύτερους πολιτικούς χώρους, ως αντιστασιακός, αλλά είναι αξιοσημείωτο ότι, στα τελευταία χρόνια. ο Δούλγερ, που πέθανε, σε ηλικία, περίπου, 85 ετών, στις αρχές της δεκαετίας 1990, έχει αποκτήσει κύκλο νέων θαυμαστών, που αγνοούν την κατασκοπευτική του δραστηριότητα στα χρόνια του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου.
Αυτό, οφειλόταν, στο γεγονός ότι «ανακαλύφθηκαν», εκ νέου, τα αποκαλυπτικά βιβλία του, από τα οποία έχει προκύψει όλη αυτή η φιλολογία, για τον αριθμό «666», καθώς και διάφορα αποκρυφιστικά και αντισιωνιστικά θέματα.
Στα μέσα της δεκαετίας 1980, ο Δούλγερ, που, εν τω μεταξύ, είχε αποκτήσει προσωπική φιλία, με τον Καντάφι, βρέθηκε φιλοξενούμενος, στην Λιβύη και ασχολούμενος, με, μυστικιστικού χαρακτήρα, έρευνες, ενώ, προηγουμένως, ήταν μόνιμος ανταποκριτής του Λιβυκού Πρακτορείου Ειδήσεων, στην Αθήνα. Για την φάση αυτή της ζωής του και την φύση των ερευνών του, έχουν γράψει, τόσο ο Νικόλαος Λίτσας (Τρίτο Μάτι, Ιανουάριος 2004), όσο και ο συγγραφέας Άγγελος Σακκέτος, ο οποίος είχε συναντήσει. τότε, τον Δούλγερ, στην Βεγγάζη. Τα κείμενά του έχουν επανεκδοθεί, μετά τον θάνατό του και επιχειρείται να συνδεθεί το περιεχόμενό τους, με διάφορες αποκρυφιστικές θεωρίες, μία, εκ των οποίων, φαίνεται ότι είχε επηρεάσει τον Δούλγερ, το 1941, να εμφανίζεται, ως Βορειογερμανός των βαλτικών χωρών και με το φανταστικό όνομα Ρούπρεχτ φον Γκερ, να ξεγελάσει τους Γερμανούς αξιωματικούς της αντικατασκοπίας και να προσληφθεί ο ίδιος, ως στέλεχος της Γκε Εφ Πε!
Είχε παραμείνει στη περιοχή της Σεβαστούπολης ως το 1920, οπότε σκοτώθηκε ο πατέρας του, που ήταν συνταγματάρχης της στρατιάς του Βράγκελ, μέχρι το 1922, οπότε έφθασε κρυφά, στην Κωνσταντινούπολη. Έχει γράψει, σχετικά :
«Ο πατέρας μου, συνταγματάρχης του πυροβολικού του τσαρικού στρατού, είχε σκοτωθεί, το 1920, κατά την υποχώρηση της στρατιάς του Βράνγκελ, προς την Κριμαία. Ο απερίγραπτος λιμός, που ακολούθησε, τους πρώτους μετεπαναστατικούς μήνες, έκανε την μητέρα μου να αποφασίσει να κατέβουμε, προς την Σεβαστούπολη, με την ελπίδα ότι θα βρίσκαμε κάποιο καράβι, για να γυρίσουμε, στην Ελλάδα. Επί ενάμιση ολόκληρο χρόνο, προσπαθούσαμε, ματαίως, να φέρουμε, εις πέρας, το σχέδιό μας, ενώ η πείνα, που ήταν φοβερότερη, απ' αυτήν, που γνωρίσαμε, εδώ, στην Κατοχή, μας είχε φέρει, στο τελευταίο σημείο της εξαντλήσεως. Η μητέρα μου πέθανε, από τις κακουχίες, τον Μάρτη του 1922. Εμένα, με περιέθαλψε, τότε, κάποια Αποστολή του Αμερικανικού Ερυθρού Σταυρού, που, μόλις, είχε φθάσει, στην Σεβαστούπολη, με τρόφιμα και εφόδια.
Χρειάστηκε να μείνω έναν ολόκληρο μήνα, σ' ένα πρόχειρο αμερικανικό νοσοκομείο, για να συνέλθω. Μόλις, βγήκα, η τύχη, με βοήθησε και κατάφερα να κρυφτώ, στο αμπάρι του, υπό αγγλική σημαία, ελληνικού φορτηγού «Άλμπατρος», που, όπως καταλαβαίνω, τώρα, έκανε μαύρη αγορά, μεταφέροντας τρόφιμα, στην πεινασμένη Ρωσία, απ' όπου έφευγε φορτωμένο, με ό,τι πολύτιμο είδος είχε απομείνει, στους πεινασμένους πληθυσμούς, που έφθαναν, στο σημείο να πληρώνουν, με μια χρυσή βέρα, ένα αυγό.
Έφτασα, στην Πόλη, στις 9 Σεπτεμβρίου, ακριβώς, την ημέρα, που έμπαιναν οι Τούρκοι, στην Σμύρνη. Ευτυχώς, στην Πόλη, ο θείος μου, με αναγνώρισε, αμέσως, με υιοθέτησε και φρόντισε, για τις σπουδές μου. Έτσι, φοίτησα, στο Ελληνογαλλικό Εθνικό Λύκειο της κοινότητος του Πέραν, όπου έμαθα τα γαλλικά και αργότερα, στο Γυμνάσιο της βρετανικής παροικίας της Κωνσταντινουπόλεως, όπου έμαθα τα αγγλικά. Επίσης, στην Πόλη, έμαθα τα τουρκικά και τα ελληνικά». Ο Δούλγερ, ή Σέικιν αναφέρει, στην συνέχεια, ότι, το 1930, ο Έλληνας θείος του αποφάσισε να εγκατασταθεί, στην Ελλάδα και τον έφερε μαζί του, οπότε του δόθηκε η ελληνική ιθαγένεια και το 1933 υπηρέτησε, ως κληρωτός, στην Πολεμική Αεροπορία.
:Την ιδέα ότι έχουν το καθήκον και το δικαίωμα να καταγγέλλουν τους αρχηγούς του ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ στις αρχές της κατοχής και να βοηθήσουν στη σύλληψη των πρακτόρων του ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ, ώστε όταν έρθει η στιγμή οι οργανώσεις αυτές να μη μπορούν να βλάψουν τα αγγλικά συμφέροντα
Από αυτή την άποψη, η οργάνωση του ΕΔΕΣ έκανε πολλά. Κατήγγειλε, στον Συνταγματάρχη Ντερτιλή και τον υπουργό Ταβουλάρη πολλά ενεργά πρόσωπα του ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ που βρίσκονται τώρα στα χέρια των Γερμανών και γενικά των αρχών κατοχής.
Σύμφωνα με τις διαταγές σας, φρόντισα να κερδίσω την εμπιστοσύνη ανωτέρων αξιωματικών του ΕΛΑΣ και ελπίζω να τους πείσω να εκδώσουν τις αναγκαίες διαταγές για την εκτέλεση πράξεων σαμποτάζ, με την υπόσχεση ότι η Αγγλική κυβέρνηση θα (επ)ανορθώσει αν μπορεί αμέσως τις ζημιές που τα ελληνικά χωριά είναι ενδεχόμενο να υποστούν από αντίποινα των αρχών κατοχής. Δεν μπορώ να παραλείψω να σας αναφέρω ότι η Κεντρική Διοίκηση του ΕΛΑΣ διστάζει να διατάξει τα στρατεύματά της να αρχίσουν γενικό σαμποτάζ εναντίον των συγκοινωνιών του εχθρού, για να μην εκθέσει τους κατοίκους των χωριών στα αντίποινα των Γερμανών. Γι’ αυτό είναι ανάγκη με την κατάλληλη ραδιοφωνική επέμβαση να διαλυθούν οι υποψίες τους ότι τα ελληνικά χωριά δεν θα προστατευτούν και δεν θα αποζημιωθούν.
Θα χρησιμοποιήσω τις υπηρεσίες των Αχιλλέα Κύρου και Πηνιάτογλου. Είναι ανάγκη να τους εφοδιάσουμε, με σημαντικά ποσά, ώστε να μπορούν να κινούνται, ελεύθερα και χωρίς δυσκολία. Οι δυο αυτοί δεν θέλουν να συνεργαστούν, με τον Ζέρβα ή, τον ΕΔΕΣ κι αναγνωρίζουν μόνο τον Σπηλιωτόπουλο. Παρ’ όλα αυτά, ελπίζω να συμβιβάσω τις αντίθετες απόψεις τους.
Ο στρατηγός Σπηλιωτόπουλος εργάζεται αποκλειστικά για τον βασιλιά και θεωρεί ότι ο ΕΛΑΣ πρέπει να ξεκαθαριστεί, έστω και αν πρόκειται να υποστεί ζημιά η συμμαχική υπόθεση στην Ελλάδα.
Πιστεύει ότι είναι προτιμότερο να αναβληθεί για έξι μήνες ή έναν χρόνο η απελευθέρωση της Ελλάδας παρά να περιέλθει η Ελλάδα κάτω από την κυριαρχία του ΕΑΜ.
Όσο για τους πολιτικούς ηγέτες, δεν έχω να προσθέσω τίποτε σε όσα έγραψα στην προηγούμενη επιστολή μου που εξαντλούσε τελείως αυτό το θέμα.
Συμπληρώνοντας τις πληροφορίες μου, μπορεί να προσθέσω ότι ο Καφαντάρης δεν έχει σημαντική δύναμη άξια ώστε να λαμβάνεται υπόψη και ότι και η υγεία του είναι κλονισμένη.
Ο Σοφούλης είναι γέρος, ο Γονατάς δεν έχει κόμμα, αλλά συνεργάζεται ειλικρινά με τον ΕΔΕΣ και στενά με τον Σπηλιωτόπουλο της ομάδας.
Από τους παλιούς βασιλόφρονες ο μόνος που μπορεί να υπολογίζεται είναι ο Ντίνος Τσαλδάρης. Δεν έχει όμως οπαδούς.
(Νίκος Κ. Καρκάνης: «ΟΙ ΔΩΣΙΛΟΓΟΙ ΤΗΣ ΚΑΤΟΧΗΣ» (Δίκες-Παρωδία) Δεύτερη έκδοση, σελ.13-15, Αθήνα, 1982).
Η έκθεση αυτή, η γνησιότητά της οποίας δεν μπορεί να αμφισβητηθεί, δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στο Δελτίο του Ελληνοαμερικανικού Συμβουλίου της Νέας Υόρκης τον Οκτώβριο του 1945.
Από το κείμενο αυτής της εμπιστευτικής έκθεσης μας παρέχονται σπουδαιότατα πληροφοριακά στοιχεία για πρόσωπα και καταστάσεις που αφορούν στην κατοχική περίοδο.
Τα στοιχεία αυτά ενέχουν μεγάλη βαρύτητα, γιατί είναι αποκαλυπτικά, όχι μόνο του καταχθόνιου ρόλου που διαδραμάτιζαν τα μέλη της ΒΣΑ και οι ντόπιοι πράκτορές της στον ΕΛΑΣ, αλλά και της στάσης διαφόρων Ελλήνων πολιτικών και στρατιωτικών έναντι του ΕΛΑΣ, του ΕΑΜ και του ΚΚΕ, των προσκείμενων, είτε στην κυβέρνηση του Καΐρου, είτε στην κυβέρνηση των Κουΐσλιγκς, είτε στα ανάκτορα, είτε σε δικτατορικούς κύκλους, είτε και σε άλλους αστικούς πολιτικούς χώρους.
Φωτό: Ο Άγγλος ταξίαρχος Έντι Μάγιερς.
Μετά την απόφαση της ιταλικής κυβέρνησης να διαπραγματευτεί την συνθηκολόγηση της, στους Συμμάχους, το 1943, ο γερμανικός στρατός προσπάθησε να αφοπλίσει τους Ιταλούς, κατά την διάρκεια της «Επιχείρησης Άξονας».
Στις 13 Σεπτεμβρίου, οι Ιταλοί της 33ης Μεραρχίας πεζικού Acqui αντιστάθηκαν, στον αφοπλισμό και πολέμησαν τους Γερμανούς, στην Κεφαλονιά.
Μέχρι τις 22 Σεπτεμβρίου και η τελευταία ιταλική ομάδα αντίστασης παραδόθηκε, αφού τα πυρομαχικά της εξαντλήθηκαν. Συνολικά, 1.315 Ιταλοί σκοτώθηκαν, στην μάχη, 5.155 εκτελέστηκαν, έως τις 26 Σεπτεμβρίου και 3.000 πνίγηκαν, όταν τα γερμανικά πλοία, που μετέφεραν τους επιζώντες, σε στρατόπεδα συγκέντρωσης, βυθίστηκαν, από τους Συμμάχους.
Οι άνδρες, που σφαγιάστηκαν αποτέλεσαν μία, από τις μεγαλύτερες ομάδες αιχμαλώτων πολέμου, μαζί με αυτών της σφαγής, στο Κάτιν.
Η εξολόθρευση τους ήταν μία, από τις πολλές φρικαλεότητες, που διαπράχθηκαν, από την 1η Ορεινή Μεραρχία.
15 Οκτωβρίου 1944. Βρετανοί αλεξιπτωτιστές, πάνω σε, καμιόνι, μαζί με ντόπιους, κατευθύνονται, στον δρόμο, που οδηγεί, στην Αθήνα.Το σημείο εκείνο της Λεωφόρου Αθηνών (Ιεράς Οδού), στο ύψος του Σκαραμαγκά, με κατεύθυνση, προς την Αθήνα. Είναι αξιοσημείωτο ότι ο πυλώνας υψηλής τάσης υπάρχει, ακόμα και σήμερα, στο ίδιο, ακριβώς, σημείο. (Φωτογραφία παρόντος χρόνου και εντοπισμός, από Θεόδωρο Μαυρίδη).
Ιζαμπέλα Παλάσκα : Με πόνεσε η κατηγορία, για δωσιλογισμό.
Η Ιζαμπέλα Παλάσκα είναι κόρη του Ιωάννη Βουλπιώτη, ο οποίος υπήρξε ο εμπνευστής των Ταγμάτων Ασφαλείας, στην Ελλάδα. Θέλησε να ξεπλύνει την ρετσινιά του δωσίλογου, μέσα, από δυο βιβλία, που παρουσιάζουν την δική της αλήθεια.
«Ήταν ένας, από τους πιο ευφυείς ανθρώπους, που έχω γνωρίσει και κυρίως, τον θαύμασα, για το κουράγιο του, να μείνει, στην Ελλάδα και να μην φύγει» λέει η Ιζαμπέλα Παλάσκα, θέλοντας, σύντομα, να περιγράψει τον πατέρα της, Ιωάννη Βουλπιώτη.
Της άφησε μια πολύ βαριά κληρονομιά : την ρετσινιά του δωσίλογου, στην Κατοχή.
Το βάρος αυτό επιχείρησε να διαχειριστεί, ανάμεσα, σε άλλα, και με την συγγραφή δυο ιστορικών μυθιστορημάτων : «Άγγελος, ή Δαίμονας. Ο αμφιλεγόμενος πατέρας μου» και «Τα χρόνια της θύελλας» (Εκδόσεις Λιβάνη).
Στα δυο βιβλία, ξεδιπλώνεται η προσωπικότητα ενός ανθρώπου, που υπήρξε ο εισηγητής των περιβόητων Ταγμάτων Ασφαλείας στην Ελλάδα, γαμπρός του Karl Friedrich Siemens, μέσω της πρώτης του γυναίκας, εκπρόσωπος των συμφερόντων του ομίλου, στην Ελλάδα, συνομιλητής του Μεταξά, του Πλαστήρα, του Ράλλη και πολλών άλλων, αλλά και ιδρυτής και γενικός διευθυντής της Ανωνύμου Ελληνικής Ραδιοφωνικής Εταιρείας (ΑΕΡΕ, προγενέστερη μορφή των ΕΙΡ και ΕΡΤ).
Ο Ιωάννης Βουλπιώτης, μετά τον πόλεμο, καταδικάστηκε, από τα ειδικά δικαστήρια, δύο φορές, για δωσιλογιμό και αθωώθηκε (1947/1948).
Η Ιζαμπέλα Παλάσκα γνώρισε, σαν παιδί πολύ λίγο, τον πατέρα της. Η μητέρα της ήταν η δεύτερη γυναίκα του. Την σχέση, μαζί του, την περιγράφει, ως «σχέση έλλειψης».
«Χώρισαν, με την μητέρα μου, όταν ήμουν δυόμισι ετών και μετά, έφυγε, για την Ιταλία, όπου έκανε καινούργιες δουλειές, επιχειρήσεις.
Εκεί, τον επισκέφθηκα δυο φορές και άλλη μια φορά συναντηθήκαμε, όλοι μαζί, οι τρεις του κόρες, δηλαδή, πριν φύγει, για την Ιταλία.
Αυτή ήταν η επαφή μου, μαζί του» λέει.
Ωστόσο, μετά από παρότρυνση της μητέρας, του έγραφε, σαν παιδί, κάθε εβδομάδα, ένα γράμμα.
Αργότερα, πατέρας και κόρη συναντήθηκαν, το 1975, στην Ελλάδα, όπου επέστρεψαν και οι δυο, για να μείνουν, οριστικά, πλέον.
Ο Βουλπιώτης είχε εγκατασταθεί, στην Ιταλία, όπου ασχολούνταν, με επιχειρήσεις πλαστικών, μετά την θυελλώδη δίκη του, το 1955 και την έκτιση της ποινής του, που αυτήν την φορά, αφορούσε προμήθειες της εταιρείας Siemens, στον, τότε, υφυπουργό Συγκοινωνιών, Κωνσταντίνο Παπακωνσταντίνου.
Στην ερώτηση, τί της έλεγε, για εκείνη την εποχή, η Ιζαμπέλα Παλάσκα απαντά :
«Ήταν λάτρης της γερμανικής κουλτούρας. Και αυτό είναι κάτι, για το οποίο τον κατηγορούν. Άλλο να είσαι γερμανόφιλος και να θαυμάζεις την γερμανική κουλτούρα, όπως χιλιάδες επιστήμονες και όχι, μόνο και άλλο να ξέρεις τί ήταν το, τότε, καθεστώς, το χιτλερικό. Αυτό δεν σημαίνει ότι υπήρξε προδότης. Γιατί αυτό ήταν, που εμένα, με πόνεσε πάρα πολύ, ότι ήταν προδότης και δωσίλογος. Αυτό, σε κάνει να νιώθεις δύο πράγματα : πρώτον θυμό, αλλά και μια ντροπή, γιατί πώς να εξηγήσεις, σε όλον τον κόσμο, ότι δεν ήταν, έτσι»
Πώς ήταν, όμως δυνατόν, ένας άνθρωπος, που είχε συναντήσει τρεις φορές, τον Χίτλερ και που συνδιαλεγόταν, σε ανώτατο επίπεδο, με τους Γερμανούς, στην Ελλάδα, να μη γνώριζε τις απάνθρωπες πρακτικές τους, τις θηριωδίες τους;
«Αυτό μπορώ να το απαντήσω, μόνον, από την δική μου την πλευρά. Την ίδια ερώτηση θα μπορούσα να κάνω, σε μια ολόκληρη Γερμανία. Δεν ήξεραν τι γινόταν, στην χώρα τους; Είναι μια αλήθεια, την οποία, ίσως, πολλοί δεν ήθελαν να δουν. Η δική μου γενιά είναι η πρώτη, που αρχίζει και συνειδητοποιεί τί έγινε. Κατηγόρησαν τον πατέρα μου, για τις επαφές, που είχε, με την γερμανική πρεσβεία, σε ανώτατο επίπεδο. Από την άλλη πλευρά, όμως, έσωσε πάρα πολύ κόσμο και αυτό ήταν το συγκινητικό, όταν άνοιξα τα αρχεία του πατέρα μου και είδα τα γράμματα, από πολύ γνωστούς ανθρώπους, αλλά και άγνωστους, για μένα. Τον ευχαριστούσαν, που τους έσωσε την ζωή, αλλά και του πατέρα τους, του παππού τους. Μεταχειρίστηκε την δύναμη, που είχε, λόγω των επαφών του, για να βοηθήσει και πάρα πολλούς Έλληνες. Αυτό, όμως, δεν του το αναγνωρίζουν, δυστυχώς».
Η Ιζαμπέλα Παλάσκα, για να μπορέσει να αντέξει όλο αυτό το βάρος της ρετσινιάς του δωσιλογισμού, προσπάθησε με την βοήθεια του δημοσιογράφου Δημοσθένη Κούκουνα, ο οποίος έχει ειδικευθεί, στην περίοδο της Κατοχής, να διαβάσει και να ερμηνεύσει το αρχείο, που της κληροδότησε ο πατέρας της.
Η Ιζαμπέλα Παλάσκα παρουσιάζει την δική της αλήθεια, στα δυο βιβλία της και μέσα, από την ζωντανή αφήγηση, αναδεικνύεται η μυθιστορηματική ζωή και αμφιλεγόμενη προσωπικότητα του πατέρα της και των πρωταγωνιστών της εποχής.
Διαφοροποιήθηκε, από την αμφιθαλή, αλλά και την ετεροθαλή αδελφή της, Ανέτε.
«Απόρησαν και οι δυο, πώς το έκανα. Εκτός, από την προσωπική έλλειψη του ‘πατέρα’, δεν θέλησαν να καταλάβουν ποτέ, ποιός ήταν, πραγματικά, ο πατέρας μας».
Η Ιζαμπέλα Παλάσκα ήλπιζε οι αδελφές της να δουν ότι δεν ήταν, μόνο, «κακός πατέρας», ωστόσο εκείνες «δεν τον συγχώρησαν, ποτέ».
Η ίδια μπόρεσε, πάντως, «να τον συγχωρέσει» και μέσα της, όπως λέει, «δεν υπάρχει, πια, η ρετσινιά του δωσίλογου».
Την ιστορική αλήθεια την έκριναν, την κρίνουν και θα την κρίνουν οι ειδικοί επιστήμονες.
Ο καθένας, όμως, έχει το δικαίωμα να πει την δική του αλήθεια και να κριθεί, βεβαίως, για αυτήν.
2026. Ξενοδοχείο, στο Κεμπέκ του Καναδά.
1977. Σκίτσο του Νίκου Ζήκου.
1977. «ΡΟΜΑΝΤΣΟ». Σκίτσο του Βασίλη Χριστοδούλου.
1980. «ΡΟΜΑΝΤΣΟ». Δυο σκίτσα του Λ. Στάθη.
1981. «ΡΟΜΑΝΤΣΟ». Σκίτσο του Βασίλη Χριστοδούλου.
1981. «ΡΟΜΑΝΤΣΟ». Σκίτσο του Κώστα Βλάχου.
1981. «ΡΟΜΑΝΤΣΟ». Σκίτσο του Κώστα Μητρόπουλου.
1981. Σκίτσο του Αρχέλαου.
1982. «ΡΟΜΑΝΤΣΟ». Σκίτσο του Βασίλη Χριστοδούλου.
1982. «ΡΟΜΑΝΤΣΟ». Σκίτσο του Κώστα Βλάχου.
1983. «ΡΟΜΑΝΤΣΟ». Σκίτσο του Σταμάτη Πολενάκη.
1983. «ΡΟΜΑΝΤΣΟ». Σκίτσο του Αρχέλαου.
9/2026. Σκίτσο του Θοδωρή Μακρή.
30/9/2026. Σκίτσο της Ευανθίας Ρούνη.
1/10/2026. Σκίτσο του Γιώργου Μικάλεφ.
2/10/20/6. Σκίτσο του Γιώργου Γαλίτη.
2/10/2026. Σκίτσο του Ανδρέα Πετρουλάκη.
4/10/2026. Σκίτσο του Στάθη Σταυρόπουλου.
6/10/2026. Σκίτσο του Βαγγέλη Παπαβασιλείου.
6/10/2026. Σκίτσο του Κώστα Γρηγοριάδη.
Σχόλια