Όσο και να φαίνεται απίστευτο, είναι αληθινό.
Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι ήσαν οι πρώτοι, που έκαναν χειρουργείο, για καρκίνο, πριν 4000 χρόνια..
Διεθνής ομάδα ερευνητών μελέτησε δύο ανθρώπινα κρανία και ανακάλυψαν ότι οι αρχαίοι Αιγύπτιοι μπορούσαν να θεραπεύσουν ασθένειες, τραύματα και να τοποθετούν οδοντικά σφραγίσματα. Όμως, το πιό σπουδαίο τόλμημα ήταν η προσπάθεια τους να εξερευνήσουν τον καρκίνο. Εξέτασαν δυο κρανία του 2687 π.Χ. και του 2345 π.Χ. Του άνδρα ήταν ηλικίας 30-35 ετών και το άλλο, σε γυναίκα, πάνω, από 50 ετών. Του άνδρα έδειξε μεγάλης έκτασης βλάβη, που συνάδει, με υπερβολική καταστροφή των ιστών και περίπου, 30 μεταστατικές βλάβες. Οι ερευνητές έμειναν έκπληκτοι, όταν βρήκαν σημάδια κοπής, γύρω από αυτές τις βλάβες, που έγιναν, με αιχμηρό αντικείμενο.
Ο χειρουργός ογκολόγος Albert Isidro δήλωσε ότι οι Αιγύπτιοι πραγματοποίησαν χειρουργική επέμβαση, που σχετιζόταν, με την παρουσία καρκινικών κυττάρων. Τα κρανία εξετάστηκαν, με μικροσκοπική ανάλυση και αξονική τομογραφία. Σημάδια κοψίματος, που βρέθηκαν, στο κρανίο, ήσαν του άνδρα.
Οι φωτογραφίες αναφέρονται, στις εξετάσεις και με την αξονική τομογραφία.
Ο δίσκος της Φαιστού (1850 π.Χ. - 1600 π.Χ.) Ο Γερμανός τυπογράφος και γλωσσολόγος Χέρμπερτ Μπρεκλ, στο άρθρο του "Η τυπογραφική αρχή" του Gutenberg-Jahrbuch, υποστηρίζει ότι ο δίσκος της Φαιστού είναι πρώιμο έγγραφο κινητής εκτύπωσης, δεδομένου ότι πληροί το ουσιώδες κριτήριο της τυπογραφικής εκτύπωσης.
Ως μεσαιωνικό παράδειγμα για την ίδια τεχνική συνεχίζει να αναφέρει την αφιερωτική επιγραφή του Prüfening.
Στο έργο του για την αποκρυπτογράφηση, ο Μπέντζαμιν Σβαρτζ αναφέρεται επίσης στον δίσκο της Φαιστού ως "τον πρώτο κινητό τύπο".
Στο δημοφιλές επιστημονικό βιβλίο Guns, Germs and Steel, ο Τζάρεντ Ντάιμοντ περιγράφει τον δίσκο ως παράδειγμα τεχνολογικής εξέλιξης που δεν έγινε ευρέως διαδεδομένη επειδή έγινε σε λάθος χρόνο στην ιστορία και έρχεται σε αντίθεση με τον εκτυπωτικό τύπο του Γουτεμβέργιου.
Wikipedia.
8ος αιώνας π.Χ. (τέλη). Ο λόφος Pizzofalcone, στην Νάπολη, ύψους, περίπου, 60 μ., θεωρείται ο αρχαιότερος οικιστικός πυρήνας της, μετέπειτα, πόλης, καθώς, εδώ, ιδρύθηκε ο πρώτος ελληνικός οικισμός, η Παρθενόπη.
Στατήρας, από την Φάσηλι, αρχαία ελληνική πόλη της Παμφυλίας, που ιδρύθηκε, από Δωριείς αποίκους, καταγόμενους, από την Ρόδο, περί το 700 π.Χ.και απετέλεσε σημαντικό λιμάνι, στα νότια παράλια της Μικράς Ασίας
Απεικονίζει την θεά Αθηνά, σε πλοίο να προβάλει, προς τα δεξιά, υψώνοντας το δόρυ, στο δεξί και την ασπίδα, στο αριστερό χέρι.
Αθήνα νομισματικό μουσείο.
Χάλκινη κεφαλή, από την Ποσειδωνία, που θεωρείται ότι αποδίδει άνδρα φιλόσοφο.Κάποιοι εικάζουν ότι πρόκειται, για τον Πυθαγόρα, καθώς η φιλοσοφία του, στην Ποσειδωνία, είχε τεράστια επιρροή.
Γύρω, στο δεύτερο μισό του 5ου αιώνα π.Χ.
Αρχαιολογικό μουσείο Ποσειδωνίας (Paestum).
Το μακιγιάζ, ως μέσον καλλωπισμού, στην Αρχαία Αθήνα και η άποψη του Αριστοφάνη.
Το μακιγιάζ έπαιζε σημαντικό ρόλο, στον καλλωπισμό των γυναικών, στην Αρχαία Αθήνα. Το πρότυπο ομορφιάς της εποχής απαιτούσε λιτή και «φυσική» προσέγγιση, σε αντίθεση, με την Αρχαία Αίγυπτο, για τις παντρεμένες και ελεύθερες γυναίκες, που ήσαν, στο σπίτι και το γυναικωνίτη, πράγμα, που συνδέεται, με την σεμνότητα και το ήθος, που αναλογεί, σε αυτές.
Χαρακτηριστικά του Αρχαίου Ελληνικού Μακιγιάζ.
1.Η Λευκότητα του Δέρματος, στο πρόσωπο. Το πιο επιθυμητό χαρακτηριστικό, για μια παντρεμένη Αθηναία, ήταν το, εξαιρετικά, χλωμό, λευκό δέρμα. Αυτό αποδείκνυε ότι περνούσε τον χρόνο της προστατευμένη, μέσα στο σπίτι (στον γυναικωνίτη), μακριά από τον ήλιο και τις αγροτικές εργασίες. Αυτό επιτυγχάνεται, με την εφαρμογή μιας λεπτής στρώσης, από ψιμύθιο (μια σκόνη ανθρακικού μόλυβδου), ή κιμωλίας, ή σκόνης, από γύψο, σαν να λέμε, σήμερα, make-up. Ο ανθρακικός μόλυβδος έδινε τέλειο λευκό πορσελάνινο αποτέλεσμα, αλλά, λόγω της τοξικότητάς του, προκαλούσε, μακροπρόθεσμα, πρόωρη γήρανση, δερματικά προβλήματα, ή, ακόμη και θάνατο. Αυτόν τον χρησιμοποιούσαν οι πλούσιες λόγω του υψηλού του κόστους.
2.Ρουζ και Χείλη : Η Φυσική Λάμψη.
Για να σπάσουν την λευκότητα και να δώσουν μια αίσθηση υγείας, οι Αθηναίες πρόσθεταν χρώμα, στα μάγουλα και στα χείλη, έβαζαν, σαν να λέμε, σήμερα, ρουζ κραγιόν. Για αυτό, χρησιμοποιούσαν φυτικές και φυσικές βαφές, όπως ριζάρι (ρίζα του φυτού ερυθρόδανο), μούρα, σύκα και λιωμένα σταφύλια και κινάβαρη (θειούχο υδράργυρο), για έντονο, κόκκινο-πορφυρό αποτέλεσμα. Όπως και ο μόλυβδος, η κιννάβαρη χρησιμοποιείτο, από τις εύπορες, γιατί είχε υψηλό κόστος, αλλά ήταν, εξαιρετικά, τοξική.
3. Τα μάτια μεγάλα, εκφραστικά και πυκνά, σκούρα φρύδια, που, σχεδόν, ενώνονταν, στο κέντρο (το λεγόμενο σύνοφρυ).
Οι αρχαίες Αθηναίες έφτιαχναν τις σκιές, από φυσικά και ορυκτά υλικά, τα οποία αναμείγνυαν (χρήση σπάτουλας), με ελαιόλαδο, κερί μέλισσας, ή ζωικό λίπος, για να αποκτήσουν κρεμώδη υφή και να σταθεροποιούνται, στο δέρμα. Συγκεκριμένα, χρησιμοποιούσαν αιθάλη (καπνιά). από καμένο ξύλο, ή λάμπες λαδιού, καθώς και στίμμι (αντιμόνιο), ένα φυσικό γκρίζο ορυκτό, για να φτιάξουν το μαύρο και το γκρι. Με αυτό, τόνιζαν τα βλέφαρα (ως σκιά) και τα φρύδια. Για το πράσινο τριμμένο μαλαχίτη (ένα πράσινο ορυκτό του χαλκού), για να δώσουν χρώμα, στα βλέφαρα. Για το μπλε, γαλάζιο (κυανό ορυκτό), ή το λεγόμενο «αιγυπτιακό μπλε» Οι σκιές απλώνονταν, στα βλέφαρα, χρησιμοποιώντας τους χρηστήρες( λεπτά ραβδιά από ελεφαντόδοντο, ξύλο ή μπρούντζο, οστό, ή γυαλί,) καθώς και με τα δάχτυλα. Με την στίμμι, δημιουργούσαν μια λεπτή γραμμή, γύρω, από τα μάτια (παρόμοια, με το σημερινό kohl, ή eyeliner) για να κάνουν το βλέμμα να φαίνεται πιο βαθύ και καθηλωτικό. Τη στίμμι, την έβαζαν, με τις περόνες (λεπτές, μυτερές μεταλλικές καρφίτσες). ως αρχαίο eyeliner, για να τονίσουν το περίγραμμα των ματιών τους Το Ενωμένο Φρύδι, πάνω, από τη μύτη (μονοφρύδι) είναι το απόλυτο πρότυπο ομορφιάς, στην αρχαία Αθήνα. Αν μια γυναίκα δεν είχε φυσικά πυκνά φρύδια, χρησιμοποιούσε μαύρη χρωστική, ή, ακόμη, και τρίχες ζώων (π.χ. από κατσίκα), τις οποίες κολλούσε, με ρετσίνι, για να γεμίσει το κενό.
Το μακιγιάζ, όπως και σήμερα, εφαρμόζονταν, σε καθαρό δέρμα και πάνω, από μια κρέμα βάσης. Το δέρμα το καθάριζαν, απλώνοντας, στο πρόσωπο, άφθονο ελαιόλαδο, για να παγιδεύει την σκόνη, τους ρύπους και τον ιδρώτα. Στην συνέχεια, χρησιμοποιούσαν ένα ειδικό κυρτό μεταλλικό εργαλείο, που ονομαζόταν στλεγγίδα (strigil), με το οποίο «έξυναν» το δέρμα, για να αφαιρέσουν το λάδι, μαζί με όλους τους ρύπους και τα νεκρά κύτταρα. Για να κάνουν βαθύ καθαρισμό και απολέπιση, χρησιμοποιούσαν, επίσης, ψιλή άμμο, στάχτη κοσκινισμένη, ή ελαφρόπετρα βρεγμένη, με νερό .Στην συνέχεια, χρησιμοποιούσαν κρέμες και αλοιφές (χρίσματα), με φυσικά συστατικά, που προσέφεραν βαθιά ενυδάτωση και προστασία, όπως ελαιόλαδο, αμυγδαλέλαιο, μέλι, κερί μέλισσας, γάλα γαϊδούρας και διάφορα βότανα, όπως τριαντάφυλλο, μυρτιά, φασκόμηλο κ.ά.).
Για το μακιγιάζ, υπήρχαν αυστηροί κοινωνικοί κανόνες. Οι παντρεμένες Αθηναίες, που έμεναν, στο σπίτι, βαφόντουσαν περισσότερο, για να αρέσουν, στους συζύγους τους και προτιμούσαν ένα πιο φυσικό και διακριτικό αποτέλεσμα (nude, με τα σημερινά δεδομένα), καθώς η υπερβολική βαφή θεωρούνταν προκλητική, ή ένδειξη ότι η γυναίκα προσπαθούσε να κρύψει την ηλικία, ή τις ατέλειές της. Οι Εταίρες χρησιμοποιούσαν, πολύ έντονο και εξεζητημένο, μακιγιάζ, με βαριές σκιές, στα μάτια, έντονο ρουζ, από ριζάρι και λευκή πούδρα, από ψιμύθιο (μόλυβδο), στο πρόσωπο, για να ξεχωρίζουν, να εντυπωσιάζουν και να προκαλούν. Επιβεβλημένη, σε αυτές, ήταν και η αποτρίχωση του προσώπου. Αυτή γινόταν, με :
1. Καψάλισμα, με λυχνάρι, ήταν πιο διαδεδομένη μέθοδος Οι γυναίκες έκαιγαν, προσεκτικά, τις τρίχες, χρησιμοποιώντας την φλόγα, από ένα λυχνάρι.
2.Ψίλωθρα και δρώπακες. Αρχαίο κερί, («χαλάουα»), για την παρασκευή του, χρησιμοποιούσαν ειδικά μείγματα, από πίσσα, ρετσίνι (ρητίνες) και καυστικά φυτικά συστατικά. Τα άπλωναν, στο δέρμα και τα αφαιρούσαν, απότομα, τραβώντας τις τρίχες, από την ρίζα, ακριβώς, όπως γίνεται, σήμερα, με το χαλάουα, ή το κερί.
3.Μεταλλικά ξυράφια και στλεγγίδες. Χρησιμοποιούσαν χάλκινα, ή σιδερένια ξυράφια, καθώς και την στλεγγίδα, για να ξύνουν και να απομακρύνουν το λάδι, μαζί με τις τρίχες, μετά το καθάρισμα του προσώπου.
4.Τράβηγμα (Παραδοσιακό τσιμπιδάκι). Χρησιμοποιούσαν ειδικές τριχολαβίδες, για μεμονωμένες τρίχες, κυρίως, στην περιοχή του προσώπου και των φρυδιών.
Τα σύνεργα του μακιγιάζ, τα καλλυντικά προϊόντα, που σχετίζονται, με αυτό (ψιμύθιο, σκόνες, για τα μάγουλα κ.λπ.) καθώς και τα έλαια και τα ρευστά καλλυντικά, τα φύλασσαν αντίστοιχα : στα κιβώτια, στους φάρους, στα αλάβαστρα και στους αρίβαλους. Τα κιβώτια ήσαν ειδικά ξύλινα, ή μαρμάρινα κουτιά, από απλό πηλό και οστό, ή πολυτελή μέταλλα, όπως ο χαλκός, το ασήμι και το ελεφαντόδοντο. Οι πυξίδες ήσαν μικρά κυλινδρικά δοχεία, με καπάκι, φτιαγμένα, από πηλό, μάρμαρο, ή ελεφαντόδοτο.Τα αλάβαστρα και οι αρυβαλλοί ήσαν στενόμακρα κομψά μπουκαλάκια, κυρίως, από φυσητό γυαλί, πηλό, ή αλάβαστρο, με στενό στόμιο. Αυτά τα συχνά ευρήματα σε τάφους (κτερίσματα), που, ανάλογα, με τα υλικά κατασκευής τους, πιστοποιούν και την κοινωνική τάξη της κατόχου τους (πολυτέλεια, υψηλό κοινωνικό Status, απλά υλικά, κατώτερες κοινωνικές τάξεις).
Ο Αριστοφάνης αντιμετώπιζε το μακιγιάζ (το οποίο, τότε, ονομαζόταν ψιμυθίωση, ή «κομμωτικόν»), με έντονη σατιρική, επικριτική και ειρωνική διάθεση, θεωρώντας το, μια μορφή εξαπάτησης και τεχνητής συγκάλυψης της πραγματικότητας. Οι γυναίκες χρησιμοποιούσαν αυτά τα υλικά, για να κρύψουν τις ατέλειες, ή την ηλικία τους. Το μακιγιάζ παρουσιάζεται, ως μέρος ενός γυναικείου «οπλοστασίου» αποπλάνησης, που έχει, μεν, ιερό σκοπό, την απεργία, από τον έρωτα, με μοναδικό αίτημα την λήξη του πολέμου και την επικράτηση της ειρήνης. Στις Εκκλησιάζουσες, διακωμωδεί τις ηλικιωμένες γυναίκες, που στρώνονται, με παχιά στρώματα λευκού ψιμυθίου, για να βρουν εραστές, παρομοιάζοντάς τις, με «φαντάσματα», ή «πτωματοστολές». Στον Πλούτο, σατιρίζει μια γριά, που, μόλις, χάνει τα χρήματά της, χάνει και τον νεαρό εραστή της, ο οποίος την κοροϊδεύει, για το υπερβολικό μακιγιάζ, που «λιώνει» και αποκαλύπτει τις ρυτίδες της.
Η άποψη του Αριστοφάνη, για την φυσική ομορφιά, χωρίς μακιγιάζ και επιτήδευση, συμπίπτει, με την άποψη των Αρχαίων Σπαρτιατών, που είχαν απαγορεύσει το μακιγιάζ, δια νόμου.
Χρυσό έλασμα παράστασης λιονταριού, λάφυρο, από την Περσία.
Ήταν ραμμένο, επάνω, σε ύφασμα, μια τεχνική διακόσμησης ενδυμάτων, που έχουν βρεθεί, αρκετά, σε τάφους γυναικών. Πιθανότατα, είχε έλθει, ως λάφυρο, από την Περσία και είχε αφιερωθεί, στους μεγάλους θεούς, από κάποιον στρατιώτη, που επέστρεψε, από την εκστρατεία του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Οι πόλεις Σούσα, Περσέπολη, Πασαργάδα, και Εκβάτανα είχαν γεμάτα τα ταμεία τους, τον 4ο π.Χ. αιώνα. Χρυσός, ασήμι, νομίσματα, χρυσά σκεύη, κοσμήματα, πολυτελείς σκηνές, αγάλματα, κειμήλια και ό,τι είχε κλαπεί, από την Ελλάδα, στους Περαστικούς πολέμους, προσπάθησαν να επαναπατρίσουν, όσοι γύριζαν, από τις περιοχές της Ανατολής.. κατά την διάρκεια των πολεμικών εκστρατειών του Μεγάλου Αλεξάνδρου.
Ένας μεγάλος αριθμός εκτίθεται, στο αρχαιολογικό μουσείο της Ακρόπολης και στο Εθνικό.
Το εντυπωσιακό αίθριο της Οικίας του Αργυρού Γάμου Xρονολογείται, γύρω, στο 300 π.Χ., αν και άλλες απόψεις τοποθετούν την κατασκευή, στο δεύτερο μισό του 2ου αιώνα π.Χ., με μεταγενέστερες τροποποιήσεις της εποχής του Αυγούστου). Πομπηία – Αρχαιολογικό Πάρκο.
Το υπόκαυστο, ήταν το καλοριφέρ των αρχαίων Ρωμαίων... και το χρησιμοποιούσαν, για τα θερμαινόμενα δάπεδα..
Κάτω, από τα μωσαϊκά των Ρωμαϊκών επαύλεων, κρυβόταν μια εφεύρεση, που άλλαξε τον τρόπο, με τον οποίο οι Ρωμαίοι αντιλαμβανόταν την πολυτέλεια. Το υπόκαυστο.
Στα μωσαϊκά των επαύλεων, οι πλούσιοι Ρωμαίοι περπατούσαν ξυπόλητοι. Κάτω, από το μωσαϊκό υπήρχε ένα δίκτυο, από πήλινες κολώνες, σωληνώσεις και ένας φούρνος, εξωτερικά, που διοχέτευε θερμό αέρα, κάτω, από το δάπεδο...μετατρέποντας την ζεστασιά, σε προνόμιο, και την μηχανική ευφερετικότητα, σε κοινωνικό σύμβολο.
Η ιδέα ήταν, εξαιρετικά, απλή και επαναστατική. Ένας φούρνος έκαιγε ξύλα, έξω ,από το κτίριο, στέλνοντας τον θερμό αέρα, σε έναν υπόγειο θάλαμο γεμάτο μικρές κολώνες, που στήριζαν ένα ανυψωμένο πάτωμα. Η θερμότητα κυκλοφορούσε, κάτω, από τις πλάκες, ενώ, σε ορισμένες περιπτώσεις, ανέβαινε και στους τοίχους, μέσα από ειδικά πήλινα κανάλια, ζεσταίνοντας ολόκληρο το δωμάτιο. Τα πρώτα υπόκαυστα εμφανίστηκαν τον 1ο π.Χ. αιώνα, επί Μάρκου Αγρίππα. Στην Ρώμη, έστηναν, παντού, δημόσιες Θέρμες, για σωματική ευεξία και άνεση, απόδειξη δύναμης και πολιτισμού. Στον 2ο μ.Χ. αιώνα, επί Αντωνίου Πίου και Ανδριανού, η τεχνολογία του υπόκαυστου είχε διαδοθεί, σε όλη την αυτοκρατορία.
Δύο ρωμαϊκά παιδικά δερμάτινα παπούτσια, 2,000 ετών, ανακαλύφθηκαν σε ανασκαφές στην αρχαίας πόλη Παλμύρα, της Συρίας.
Το ξηρό κλίμα της ερήμου βοήθησε, στην διατήρηση του εύθραυστου δέρματος και του περίπλοκου σχεδιασμού, εκείνης της εποχής.
Μαρμάρινο άγαλμα, που εικονίζει τον ¨Ανδροκλο, γιό του βασιλιά της Αθήνας Κόδρου, που θεωρείται ο μυθικός ιδρυτής της Εφέσου.
Ρωμαικοί χρόνοι 2ος αιώνας μ.Χ.
Αρχαιολογικό μουσείο Σμύρνης.
Η Μάχη της Νικοπόλεως έγινε, στις 12 Οκτωβρίου 1798, στο χωριό Νικόπολη του Δήμου Πρέβεζας, μεταξύ 280 Γάλλων Γραναδιέρων και 200 Πρεβεζάνων πολιτοφυλάκων και 60 Σουλιωτών πολεμιστών, εναντίον 7000 Τουρκαλβανών του Αλή Πασά Τεπελενλή, που κατέληξε, σε πανωλεθρία των πρώτων.
Μετά την Συνθήκη του Κάμπο Φόρμιο, όλες οι ενετικές κτήσεις στην Ήπειρο περνούσαν στη Γαλλία και στον Ναπολέοντα Βοναπάρτη. Η Πρέβεζα, η Πάργα, η Βόνιτσα και τα νησιά του Ιονίου ύψωσαν τη γαλλική σημαία. Και οι Γάλλοι μπήκαν, σ’ εκείνες τις πόλεις, σαν απελευθερωτές.
Και λίγο πιο μακριά, στο νησί της λίμνης των Ιωαννίνων, ο Αλή Πασάς, που δεν είχε συμμετάσχει, στην Συνθήκη, περίμενε την κατάλληλη στιγμή, για να χυμήξει.
Μία δύναμη 280 γρεναδιέρων, υπό τον στρατηγό Ζαν ντε λα Σαλσέτ (1759-1834), εγκαταστάθηκε, στην Πρέβεζα και έγιναν δεκτοί, με ενθουσιασμό, από το ντόπιο ελληνικό στοιχείο.
Οι Γάλλοι είχαν αναπτύξει φιλικές σχέσεις, με τον Αλή Πασά, παρότι δεν ενέδωσαν, στην απαίτησή του, να του δοθούν οι γαλλικές κτήσεις, στην Ήπειρο (Βουθρωτό, Πάργα, Πρέβεζα, Άρτα). Όταν ο Ναπολέων επιτέθηκε, κατά της Αιγύπτου και ιδίως, μετά την ήττα του, από τους Άγγλους, στην Ναυμαχία του Αβουκίρ (1 Αυγούστου 1798), ο ημι-ανεξάρτητος αλβανός αυθέντης της Ηπείρου άλλαξε στρατόπεδο. Διέρρηξε τις σχέσεις του με τους Γάλλους και αποφάσισε να ταχθεί ανοιχτά με το μέρος του Σουλτάνου Σελίμ Γ’.
Ο Αλή απαίτησε, επιτακτικά, από τους Γάλλους, να του δοθούν όλες οι κτήσεις τους, στην Ήπειρο και επιπροσθέτως, η Λευκάδα και η Κέρκυρα. Για να γίνει πιο πειστικός, συνέλαβε αιχμαλώτους δύο Γάλλους αξιωματικούς, τους οποίους φυλάκισε, στα Γιάννινα. Παράλληλα, άρχισε να προετοιμάζει στρατό για να επιτεθεί, στην Πρέβεζα και τις υπόλοιπες γαλλικές κτήσεις της Ηπείρου.
Οι Γάλλοι, από την πλευρά τους, με τις ισχνές δυνάμεις, που διέθεταν και με την βοήθεια των ντόπιων, άρχισαν να κατασκευάζουν οχυρωματικά έργα, στον ισθμό, κοντά, στην αρχαία Νικόπολη, για να προστατεύσουν την Πρέβεζα.
Στις 22 Οκτωβρίου 1798 (12 Οκτωβρίου 1798, σύμφωνα, με άλλες πηγές) οι δυνάμεις του Αλή έκαναν την εμφάνισή τους, στην περιοχή του ισθμού. Με επικεφαλής, τον ίδιο και τον γιο του Μουχτάρ, αριθμούσαν 4.000 πεζούς και 3.000 ιππείς, Αλβανούς και Τούρκους. Ο στρατηγός Λα Σαλσέτ έσπευσε να οργανώσει την άμυνα με τις λιγοστές δυνάμεις, που διέθετε και τις αποτελούσαν 280 Γάλλοι γρεναδιέροι, 200 ντόπιοι πολιτοφύλακες και 60 Σουλιώτες, υπό τον καπετάν Χρηστάκη.
Η πλειονότητα του ελληνικού στοιχείου, που θα μπορούσε να βοηθήσει τους Γάλλους, παρέμεινε κλεισμένη, στην Πρέβεζα, ή είχε καταφύγει, στα πέριξ, παρασυρμένη, από την προπαγάνδα του Αλή Πασά.
Το λιμάνι της Πρέβεζας ήταν ζωτικής σημασίας, για τον Αλή και με πρόσχημα, τον αποκλεισμό πλοίου του, στον Αμβρακικό, από τον γαλλικό στόλο, έστειλε τους μακελάρηδές του, σ’ εκείνους.
Όταν βρόντηξαν τα όπλα, οι Γάλλοι γρεναδιέροι, που ανέλαβαν, κυρίως, το βάρος της μάχης, κατόρθωσαν να αποκρούσουν τις επιθέσεις των Τουρκαλβανών, αλλά, μπροστά, στην ορμητικότητα και τον όγκο του εχθρού, υποχώρησαν, προς τα ερείπια της Νικόπολης.
Οι Γάλλοι πολέμησαν, γενναία, αλλά οι περισσότεροι έπεσαν, στο πεδίο της μάχης. Οι μόνοι, που απέμειναν ζωντανοί και πιάστηκαν αιχμάλωτοι, ήσαν εννέα γρεναδιέροι, με τον στρατηγό Λα Σαλσέτ και τον λοχαγό Τισό.
Η αριθμητική υπεροχή των δυνάμεων του Αλή Πασά έφερε, γρήγορα, την νίκη και έπειτα, τις θηριωδίες. Όσοι, από τους αμυνόμενους, δεν σφαγιάστηκαν, στον χώρο της μάχης, αλυσοδέθηκαν και οδηγήθηκαν, στα μπουντρούμια του κάστρου των Ιωαννίνων. Υποχρεώθηκαν να κόψουν τα κεφάλια των νεκρών συντρόφων τους και να τα μεταφέρουν.
Οι Πρεβεζάνοι, που είχαν γλυτώσει, βρήκαν καταφύγιο, στα βουνά, γύρω από την πόλη τους, όμως, με δόλο, ο Αλή Πασάς τους πισωγύρισε.
Η συνέχεια ήταν οικτρή. Ο Αλής κατέλαβε, δίχως αντίσταση, την Πρέβεζα και όλοι οι κάτοικοι μαζεύτηκαν, στο λιμάνι της Σαλαώρας. O Αλή Πασάς αποκεφάλισε όσους κατοίκους της είχαν συλληφθεί, ως γαλλόφιλοι και παρέδωσε την πόλη, στις φλόγες.
Οι Πρεβεζάνοι πολίτες, που είχαν καταφύγει, στο Άκτιο και τα Ακαρνανικά όρη, για να γλιτώσουν, εξαπατήθηκαν, με δόλο του Αλή Πασά, ο οποίος παρέσυρε τον, τότε, Μητροπολίτη Άρτας Ιγνάτιο να δράσει, ως δήθεν, μεσολαβητής. Ο Ιγνάτιος απέστειλε κάποιον αρχιμανδρίτη, μαζί, με εκπρόσωπο του Αλή Πασά και διεμήνυσαν, στους φυγάδες, «να γυρίσουν, πίσω, ειρηνικά και δεν κινδυνεύουν». Η ομάδα αυτή των Πρεβεζάνων εξαπατηθείσα, οδηγήθηκε, με πλοία, στο λιμάνι της Σαλαώρας του Αμβρακικού Κόλπου, με την υπόσχεση ότι, δήθεν, «δεν διατρέχουν κανένα κίνδυνο», και ότι «θα εγγυόταν ο ίδιος ο Αλής την ασφάλειά τους, μέχρι να ηρεμήσουν οι Τουρκαλβανοί». Τελικά, εκεί, στην Σαλαώρα, χιλιάδες Πρεβεζάνοι περικυκλώθηκαν, από τους Τουρκαλβανούς και αποκεφαλίστηκαν, μπροστά, στον Αλή Πασά! Είναι τέτοια η αγριότητα της ομαδικής σφαγής της Σαλαώρας, (διήρκεσε μία ολόκληρη ημέρα), ώστε ο πρώτος δήμιος πέθανε από ανακοπή και αντικαταστάθηκε, από άλλον ώρες, αργότερα. Ο όρος γενοκτονία ωχριά, μπροστά, στην «Σφαγή της Σαλαώρας». Αποτέλεσμα της Σφαγής : Υπολογίζεται ότι, μετά το «Χαλασμό της Πρέβεζας», από τους 12.000, τότε, κατοίκους της πόλης, παρέμειναν ζωντανοί, μόνο, 4.000, στην πλειοψηφία τους Αλβανοί και Οθωμανοί. Οι υπόλοιποι 8.000, είτε σφαγιάσθηκαν, είτε στάλθηκαν, ως δούλοι, στα σκλαβοπάζαρα της Ανατολής.
«Δεν άντεξε ο δήμιος»!
Ο συγγραφέας, δημοσιογράφος και ακαδημαϊκός Σπύρος Μελάς, στο βιβλίο του «Το Λιοντάρι της Ηπείρου» περιγράφει, γλαφυρά, την σφαγή : «Ο Αλής ατάραχος, σαν να μην άκουγε. Ένας-ένας έφθανε σερνάμενος, χλωμός, σαν θειαφοκέρι, με το αίμα παγωμένο, από την τρομάρα, μπροστά, στον Οσμάν αράπη. Ο μπόγιας τον άρπαζε, με το αριστερό χέρι, από τα μαλλιά, τον γονάτιζε, σήκωνε το γιαταγάνι, χτυπούσε, με όλη την δύναμη, στο σβέρκο, χώριζε, με μιας, το κεφάλι, από το κορμί, που χωριζότανε σπαράζοντας μπροστά του. Έδειχνε, για μία στιγμή το κεφάλι, στον Αλή και το πετούσε, πλάι του και αμέσως, άλλος και άλλος. Ο Αλής δεν έχανε καμιά λεπτομέρεια. Ούτε τον πιο μικρό σπασμό τους. Κάθε φορά, που ‘πεφτε το γιαταγάνι, αστράφτανε τα μάτια του και έπνιγε κάποιο ξεφωνητό άγριο και παράξενο, γεμάτο λαχτάρα και ηδονή. Και όσο προχωρούσε το αποτρόπαιο έργο του, τόσο η δίψα του μεγάλωνε και τόσο πρόσταζε και ξαναπρόσταζε τον Οσμάν να κάνει πιο γρήγορα. Μα αυτός είχε λαχανιάσει. Τα αίματα τινάζονταν απάνω του και λούζανε το κορμί του. Και γύρω από το δεξί του χέρι τα αίματα πήζανε κάθε φορά και δεν μπορούσε να αλλάξει γιαταγάνι, αν δεν του χύνανε ζεστό νερό, που του ‘χαν ετοιμάσει. Μα, σαν τα γιαταγάνια, είχε στομώσει, πιά και ο ίδιος… Ο Αλής, όμως, ξεφρενιασμένος, πνίγοντας τα παράξενα ουρλιάγματα του, πρόσταζε, πάντα, να κάνει πιο γρήγορα. Ο Οσμάν αράπης άρχισε άξαφνα να τρέμει σύγκορμος. Τα αίματά του πιτσιλίζανε τα στήθια του, σκέπαζανε τα χρυσά και τα φλουριά του… Το λαχάνιασμα δυνάμωσε ,σαν του σκύλου, το μεσημέρι του καλοκαιριού. Τέλος, η πνοή του πιάστηκε, τα γόνατά του λυγίσανε, σωριάστηκε, με έναν βαθύ αναστεναγμό και με σπασμούς, πάνω στα ματωμένα κορμιά, που σπαράζονταν, μπροστά του. Ο Αλής πρόσταξε να του δώσουν βοήθεια, μα ήταν περιττή. Είχε ξεψυχήσει!».
Στην συνέχεια, πραγματοποίησε θρίαμβο, στα Γιάννινα, με τους αιχμαλώτους, Έλληνες και Γάλλους, να κρατούν τα κομμένα κεφάλια των συμπολεμιστών τους, υπό τις επευφημίες των Αλβανών της πόλης, που είχαν παραταχθεί, κατά μήκος της διαδρομής.
Εκεί, υποχρεώθηκαν να παστώσουν τα κεφάλια των νεκρών συντρόφων τους και να τα βάλουν, σε τσουβάλια !
Ο Αλής είχε ένα ωραίο δώρο, για τον Σουλτάνο…
Η πολιτεία της Πρέβεζας, μετά το αιματοκύλισμα, παραδόθηκε, στην λαίλαπα της φωτιάς.
Οι Γάλλοι θορυβήθηκαν, από την θηριωδία του Πασά των Ιωαννίνων, αλλά είχαν σπουδαιότερα να κάνουν, από το να στραφούν, εναντίον της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Όμως, ως… ευαίσθητος λαός, που ήταν, ο γαλλικός οίκος σοκολατοειδών «Poulain» αφιέρωσε το κάλυμμα των προιόντων του, στον Μικρό Τυμπανιστή της γαλλικής φρουράς, που κοιτάζει ,στα μάτια τον, δήμιό του…
Λέγεται ότι, για την απελευθέρωση των Γάλλων αιχμαλώτων, η μητέρα του Ναπολέοντα, Μαρία Βοναπάρτη, δώρισε, στον σουλτάνο, ένα μεγάλο διαμάντι, που ανήκε, στην αποκεφαλισθείσα βασίλισσα Μαρία Αντουανέτα και φυλάσσεται, στο παλάτι-μουσείο του Τοπκαπί, στην Κωνσταντινούπολη. Είναι το τέταρτο μεγαλύτερο διαμάντι του κόσμου, που «πρωταγωνίστησε», στην ταινία του Ζιλ Ντασέν «Τοπκαπί» (1964), με πρωταγωνίστρια τη Μελίνα Μερκούρη.
Ο Αλή Πασάς συνέχισε τις θηριωδίες του, στο Σούλι, στην Βόνιτσα, ενώ τουρκικά στρατεύματα πάτησαν και τα νησιά του Ιονίου. Η Πρέβεζα θα έμενε, υπό τουρκικό ζυγό, μέχρι τις 12 Οκτωβρίου του 1912, οπότε και υψώθηκε η ελληνική σημαία, στην πόλη, μετά την νικηφόρο προέλαση του ελληνικού στρατού, κατά τον Α’ Βαλκανικό Πόλεμο.
Ο Αλή Πασάς, το Λιοντάρι της Ηπείρου, είχε σκοτωθεί, το 1822 από άνδρες του Χουρσίτ Πασά. Το πτώμα του Αλή αποκεφαλίστηκε και το κεφάλι του στάλθηκε, παστωμένο, στην Κωνσταντινούπολη. Μάχαιραν έδωσες, μάχαιραν θα λάβεις…
1870. Τραπεζούντα.
1895. Τραπεζούντα.
1898. Η επιστροφή των Τούρκων στρατιωτών, στην Τραπεζούντα, μετά τον νικηφόρο πόλεμο, κατά της Ελλάδας, στην Θεσσαλία.
1916. Τραπεζούντα. Ρωσική κατοχή.
1930 (αρχές δεκαετίας). Τραπεζούντα. Το Μουσουλμανικό νεκροταφείο και το τζαμί Γουλμπαχαρχταντουν, που κατασκευάστηκε το 1514 από τον Γιαβούζ Σουλτάν Σελίμ, εκ μέρους μητέρας του.
1934. Τραπεζούντα.
1936. Τραπεζούντα. Η πλατεία Taksim.
1940. Τραπεζούντα. Στην πλατεία Taksim.
Στις 15 Οκτώβρη 1878, υπογράφηκε η Σύμβαση (Χάρτα) της Χαλέπας, μεταξύ της Οθωμανικής κυβέρνησης και της Επαναστατικής Συνέλευσης των Κρητών, με την οποία η Κρήτη αποκτούσε, ουσιαστικά, καθεστώς αυτονομίας.
Απορρίπτοντας το διαρκές αίτημα για την παραχώρηση της Κρήτης, στην Ελλάδα, το Συνέδριο του Βερολίνου περιορίστηκε, στην έκδοση, το καλοκαίρι του 1878, ειδικού πρωτοκόλλου, για την πλήρη εφαρμογή του Οργανικού Νόμου, στην Κρήτη, μαζί, με ορισμένες τροποποιήσεις, υπέρ της χριστιανικής κοινότητας. Οι σχετικές διαπραγματεύσεις διήρκησαν, μέχρι τον Οκτώβρη, οδηγώντας, στην σύνταξη ενός κειμένου, που ονομάστηκε Σύμβαση της Χαλέπας, λόγω της υπογραφής του, στο ομώνυμο προάστιο των Χανίων.
Το νέο πλαίσιο, προέβλεπε την αναλογική, αντί της ισόνομης αντιπροσώπευσης των δύο κοινοτήτων, στην Συνέλευση, με 49 χριστιανούς, έναντι 31 μουσουλμάνων, όπως και την σημαντική διεύρυνση της δικαιοδοσίας της. Οι κάτοικοι του νησιού θα έπρεπε να προτιμώνται, για τη στελέχωση των δημοσίων υπηρεσιών, ενώ επρόκειτο να σχηματιστεί χωροφυλακή, με την συμμετοχή και των δύο κοινοτήτων. Στο οικονομικό πεδίο, ζητούμενο ήταν η καθιέρωση ενός αποτελεσματικότερου συστήματος είσπραξης της δεκάτης και ο περιορισμός των διαφόρων φορολογικών επιβαρύνσεων. Τρία, ακόμη, άρθρα, αναγνώριζαν τον διαχωρισμό δικαστικής και εκτελεστική εξουσίας, την χρήση της ελληνικής γλώσσας, κατά τις εργασίες της Συνέλευσης, την έκδοση δημοσίων εγγράφων και στις δύο γλώσσες, το δικαίωμα σύστασης συλλόγων, όπως και της έκδοσης εφημερίδων.
* Στην φωτογραφία, μέλη της Γενικής Συνέλευσης (Βουλής) της Κρήτης, που συστάθηκε, με την Σύμβαση.
https://www.crete-modernhistory.gr/media/video/24_H%20symvasi%20tis%20Chalepas.mp4
Σε συνέχεια της ανάρτησης, για το νοσοκομείο του Αγγλικού Ερυθρού Σταυρού, στην Χαλκίδα, το 1897, ας πάμε και στην πρώτη γραμμή του μετώπου, με μιά μοναδική και σπάνια φωτογραφία.
Στην συγκεκριμένη φωτογραφία, οι άνδρες ήσαν εθελοντές, από την Λέσβο και εικονίζονται, στον σιδηροδρομικό σταθμό του Βελεστίνου, ο οποίος αποτέλεσε το επίκεντρο των πιο σκληρών και επιτυχημένων αμυντικών μαχών ολόκληρου του πολέμου του 1897. Υπό τις διαταγές του συνταγματάρχη Κωνσταντίνου Σμολένσκη, η 3η Ταξιαρχία (στην οποία ενσωματώθηκαν και οι εθελοντές) αντιμετώπισε τις υπέρτερες οθωμανικές δυνάμεις, στην πρώτη γραμμή άμυνας, καταφέρνοντας να τις αποκρούσει, με τεράστια γενναιότητα, πριν αναγκαστεί, τελικά, να υποχωρήσει λόγω της κατάρρευσης άλλων σημείων του μετώπου.
Οι κακουχίες της πρώτης γραμμής είναι εμφανείς και στα ρούχα τους, καθώς οι λεκέδες, από χώμα, αίμα και λάσπη, μαρτυρούν την διαβίωση, στα χαρακώματα και στο πεδίο της μάχης.
Η πρωτότυπη είναι, στην αρχειοθήκη Εθνικής Πινακοθήκης.
Γιώργος Κοκοπίπης ©
1910. Πικνίκ, στο ταξίδι, προς το μοναστήρι της Παναγίας Σουμελά.
Πραγματικά, ένα, από τα μεγαλύτερα κτίρια, στην Σμύρνη, πριν την Μικρασιατική Καταστροφή, ήταν το Grand Hotel Huck.
Στο ισόγειο του κτιρίου, στα αριστερά, βρισκόταν το Ταχυδρομείο. Το Ξενοδοχείο ονομαζόταν Hotel M. Mille, Hotel des Deux Auguste και τέλος Grand Hotel Huck. Σε μια φωτογραφία ενός, από τους πρώτους φωτογράφους της Σμύρνης, του Rubellin, που χρονολογείται, από το 1880, θα μπορούσε να δει, εκτός από την πινακίδα, που τοποθετήθηκε, ψηλά, στο παραπέτα, που έγραφε το "Hotel des Deux Auguste" και τις πινακίδες και στις δύο πλευρές της κύριας πόρτας, ακριβώς, πάνω, από την είσοδο μπαλκονιού του πρώτου ορόφου, που έγραφε το "Hotel M. Mille".
Το 1888, το Ξενοδοχείο διοικείτο, από μια Βερολινέζα, που ονομάζεται Madam Huck και αργότερα, πήρε το όνομά της. Το εστιατόριο, που βρισκόταν, στον πρώτο όροφο του Ξενοδοχείου, ήταν γνωστό ότι ήταν, αρκετά, δημοφιλές και ελκυστικό σημείο, εκείνη την εποχή. Μια διαφήμιση, που δημοσιεύθηκε, σε έναν οδηγό της πόλης της Σμύρνης, το 1894, δείχνει ότι οι επισκέπτες του Grand Hotel Huck παρουσιάστηκαν, με ένα σταθερό μενού, διάσημα αλκοολούχα ποτά, κρύα και ζεστά λουτρά και τουριστικούς οδηγούς, που μιλούσαν, άπταιστα, σε κάθε γλώσσα.
Το Ξενοδοχείο ήταν τριώροφο κτίριο.
Γιώργος Γκαζεπίδης.
Αθήνα, λεωφόρος Πανεπιστημίου 1896. Από την κηδεία του Χαρίλαου Τρικούπη. Αριστερά, με την καμάρα, η οικία του Βαυαρού Καρλ Βερτχάιμ, συνεργάτη του Κλεάνθη, στην γωνία, με την οδό Πινακωτών, που μετονομάσθηκε, αργότερα, σε Χαρίλαου Τρικούπη. Κατεδαφίστηκε, το 1957.
1907. Κρητικοί αιχμάλωτοι των Οθωμανών, σε χωριό της Φλώρινας, κατά την εποχή του μακεδονικού αγώνα.
Η τελευταία φωτογραφία του βασιλιά Γεωργίου Α’. Τραβήχτηκε, στις 2 Μαρτίου 1913, μόλις, τρεις ημέρες, πριν, από την απροσδόκητη δολοφονία του. Ο φωτογραφικός φακός τον καταγράφει, στον συνηθισμένο απογευματινό του περίπατο, στην Θεσσαλονίκη, συνοδευόμενο, από τον πιστό του υπασπιστή, ταγματάρχη Γεώργιο Φραγκούδη.
Ο Βασιλιάς Γεώργιος Α΄ της Ελλάδας δολοφονήθηκε, στην Θεσσαλονίκη, στις 18 Μαρτίου 1913 (ή 5 Μαρτίου 1913, με το, τότε, ισχύον παλαιό ημερολόγιο), από τον Σερραίο Αλέξανδρο Σχινά, λίγα, μόλις, βήματα, από τον αστυνομικό σταθμό.
β) Ο δολοφόνος Αλέξανδρος Σχινάς, υπό κράτηση, από Κρητικούς Χωροφύλακες.
Αθήνα 1914. Η χωμάτινη λεωφόρος Πανεπιστημίου και τα κρασοβάρελα. Δεξιά, το επιβλητικό και νεότευκτο ξενοδοχείο ΒΙΚΤΩΡΙΑ, που, το 1929, θα μετονομαστεί, σε EXELSIOR. Στο ζαχαροπλαστείο, που είχε, στο ισόγειό του, γνώρισαν οι Αθηναίοι την κρέμα σαντιγί.
Δημοσίευση από Αλέξανδρος Γέροντας.
Η βασίλισσα Όλγα, στον γάμο της εγγονής της πριγκιπίσσης Ελένης, κόρης του βασιλέως Κωνσταντίνου Α΄ και της βασιλίσσης Σοφίας, το 1921.
ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΟΛΓΑ.
Η Όλγα, βασίλισσα των Ελλήνων και σύζυγος του Γεωργίου Α', γεννήθηκε, στην Αγία Πετρούπολη της Ρωσίας, το 1851. Ήταν Κόρη του Μεγάλου Δούκα της Ρωσίας Κωνσταντίνου Νικολάγεβιτς και της Μεγάλης Δούκισσας Αλεξάνδρας Ιοσίφεβνας, πριγκιπίσσης του γερμανικού οίκου Σαξ-Άλτενμπουργκ.
Σε ηλικία 16 ετών (15 Οκτωβρίου 1867), παντρεύτηκε, στην Αγία Πετρούπολη, τον Γεώργιο A'. Ήταν η πρώτη φορά, που μέλος του Αυτοκρατορικού Οίκου της Ρωσίας παντρευόταν, με βασιλέα ορθόδοξου κράτους. Το γεγονός προκαλούσε διπλωματικά προβλήματα, αλλά χαροποιούσε, ιδιαίτερα, Ρώσους και Έλληνες.
Μέχρι τότε, ζούσε, σε έναν παραμυθένιο κόσμο, υπερπροστατευμένη και γαλουχημένη, με αυτοκρατορικές συνήθειες. Όταν αρραβωνιάστηκε, ήταν. ακόμη, παιδί. Είναι χαρακτηριστικές οι σκηνές, που περιγράφουν οι βιογράφοι της, με τον Γεώργιο Α ' να αναζητά την αρραβωνιαστικιά του, στο ρωσικό παλάτι και να την βρίσκει, ανάμεσα, σε παιχνίδια, στο κουκλόσπιτό της!
Προσαρμόστηκε, όμως, γρήγορα, στην ελληνική πραγματικότητα. Φθάνοντας, στην Ελλάδα, ζήτησε να μη γίνουν έξοδα, για την υποδοχή της. Τα χρήματα ήθελε να διατεθούν, για την περίθαλψη των Κρητών προσφύγων, που έφθαναν, κατά δεκάδες, στην Αθήνα, αφού βρισκόταν, σε εξέλιξη, ένας από τους ξεσηκωμούς της Μεγαλονήσου (1866-1869). Όταν μπήκε, στην, Μητρόπολη των Αθηνών, ασπάστηκε το Ευαγγέλιο και έκανε τον σταυρό της, ως χριστιανή ορθόδοξη, δίνοντας το «σύνθημα», για τις σχέσεις της, με τον ελληνικό λαό. Υποσχέθηκε να του αφιερώσει τη ζωή της και το έπραξε. Παρέμεινε βασίλισσα, περίπου, μισό αιώνα (1867-1913) και συνέδεσε το όνομά της με το σημαντικότερο δίκτυο φιλανθρωπίας, που γνώρισε η οικουμένη.
Η Ελλάς, λόγω οικονομικής αδυναμίας, δεν διέθετε δίκτυο κοινωνικής και ιατρικής περίθαλψης. Η βασίλισσα Όλγα τέθηκε επικεφαλής εκστρατειών, που κατέληξαν, στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα, στην δημιουργία ενός αξιοθαύμαστου δικτύου κοινωνικής πρόνοιας, στην κορωνίδα του οποίου βρέθηκε το Θεραπευτήριον «Ο Ευαγγελισμός». Ιδρύματα, για την περίθαλψη των παιδιών, μαιευτήρια, βρεφοκομεία, σχολές αδελφών νοσοκόμων και μακρά σειρά νομικών προσώπων (σύλλογοι, αδελφότητες, παρθεναγωγεία, σχολές νοσοκόμων, δήμοι, κοινότητες, εκκλησίες κ.ά.) βρέθηκαν, υπό την αιγίδα της.
Στα τέλη του 19ου αιώνα, η χώρα διέθετε, πλέον, ικανοποιητικές δομές, στηριγμένες, κατά το πλείστον, στην ιδιωτική πρωτοβουλία. Το 1872, ξεκίνησε, με τον Σύλλογον υπέρ της γυναικείας Εκπαιδεύσεως και τα Εργαστήρια Απόρων, που εξασφάλιζαν εργασία, σε χιλιάδες υπάρξεις. Συνέχισε, με τον «Ευαγγελισμό», που υπήρξε το, κατεξοχήν, έργο ζωής της βασιλίσσης. Δεν δίστασε, όταν χρειάστηκε, να αντλήσει χρήματα και σημαντικά κεφάλαια, από την οικογένειά της, στην Ρωσία, προκειμένου να ολοκληρώσει το έργο της.
Ήταν αγαπητή, στον ελληνικό λαό, διότι ουδέποτε ενεπλάκη, στα δημόσια πράγματα. Σε δικές της ενέργειες, οι οποίες δεν έχουν αποκαλυφθεί, σε όλο το εύρος τους, οφείλεται η δημιουργία, τόσο των Γυναικείων, όσο και των Εφηβικών Φυλακών (Αβέρωφ), που ανεγέρθηκαν, στην λεωφόρο Αλεξάνδρας. «Η εν Χριστώ Αδελφότης», η οποία πρωταγωνιστούσε, σε όλες τις ενέργειες, υπήρξε δικό της δημιούργημα. Επίσης, πολλά οφείλουν, στις δραστηριότητές της, φορείς, που συνεχίζουν να ακμάζουν, ακόμη, στις ημέρες μας, όπως η Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία και το Αμαλίειον Ορφανοτροφείον.
Ιδιαίτερα, ενδιαφέρουσα υπήρξε η πρωτοβουλία της, για μετάφραση του Ευαγγελίου, στην καθομιλουμένη γλώσσα, ώστε να γίνει κτήμα και των ολιγογράμματων τάξεων του ελληνικού λαού. Απευθύνθηκε, στους καθηγητές του πανεπιστημίου και στην Ιερά Σύνοδο, αλλά υπήρξε απροθυμία. Έτσι, ανέθεσε την εργασία, στην Ιουλία Σωμάκη, αργότερα, σύζ. Καρόλου, ανεψιά του καθηγητού της Φιλοσοφικής Σχολής Πανταζίδη. Αλλά, όταν υπέβαλε το αποτέλεσμα της εργασίας, στην Ιερά Σύνοδο, απορρίφθηκε, αναφανδόν; ως, θεολογικώς, αδόκιμο.
Η μετάφρασις Πάλλη, σε «εξεζητημένη μαλλιαρή», δεν είχε εγκριθεί, από εκκλησιαστική αρχή και προκάλεσε αντιδράσεις, αλλά και συγχύσεις. Τα βέλη ηθελημένα εστράφησαν, προς την βασίλισσα Όλγα και τον Φ. Παπαδόπουλο, οι οποίοι, ωστόσο, δεν είχαν σχέση, με την μετάφραση, που δημοσίευε η «Ακρόπολις». Υποστηρίχθηκε, τότε και πολλοί υποστηρίζουν, ακόμη, πως n βασίλισσα Όλγα πλήρωσε την έκδοση της μεταφράσεως Πάλλη. Η είδηση ήταν και είναι αναληθής, αλλά αρκούσε, για να βρεθεί η εστεμμένη, στο επίκεντρο των αντιδράσεων, σε περίοδο εθνικής έξαρσης. H βασίλισσα Όλγα αγάπησε, πραγματικά, την Ελλάδα, σαν πατρίδα της. Μεταξύ άλλων, απαίτησε το περιβάλλον της να τιμά την εθνική μας ενδυμασία. Καθιέρωσε ειδικό ένδυμα, το οποίο έπρεπε να φορούν οι κυρίες της Αυλής τις ημέρες των γιορτών και των επίσημων εκδηλώσεων, στο παλάτι. Από το 1867, όταν πάτησε το πόδι της, στην Ελλάδα, εισήγαγε το επίσημο ένδυμα, για την ίδια και την Αυλή της. Το ειδικά σχεδιασμένο ένδυμα έφερε, έντονα, τα στοιχεία της νυφικής και γιορτινής φορεσιάς της Αττικής, σε συνδυασμό, με στοιχεία, από ενδύματα.
Όταν έφυγε, από την ζωή o Γεώργιος Α ' , το αυλικό περιβάλλον του γιου της Κωνσταντίνου A', της συζύγου του βασιλίσσης Σοφίας δεν την αντιμετώπισε, με την προσήκουσα ευγνωμοσύνη. H ευαίσθητη και υπερήφανη Όλγα προτίμησε να επιστρέψει, στην Ρωσία. Από εκεί, παρακολούθησε τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλά και την επέλαση των μπολσεβίκων, που ξεκλήρισαν την οικογένειά της. Κατόρθωσε να ξεφύγει, χάρη, σε γερμανική διπλωματική παρέμβαση. Βρέθηκε, στην Ελβετία, κοντά, στον εξόριστο γιο της Κωνσταντίνο Α'.
Μετά τη νίκη των αντιβενιζιλικών (Νοέμβριος 1920), ανέλαβε, για μικρό χρονικό διάστημα καθήκοντα Αντιβασίλισσας, μέχρι την αποκατάσταση του γιου της, στο βασιλικό αξίωμα. Έμελλε να εγκαταλείψει τα εγκόσμια, σχεδόν, τυφλή, στην Ρώμη (18 Ιουνίου 1926), «συνεπεία οξυτάτης εντερίτιδος». Προηγουμένως, είχε βιώσει τον θάνατο της τριτότοκης κόρης της Αλεξάνδρας (1891), τον θάνατο του εγγονού της βασιλέως Αλεξάνδρου (1920) και του πρωτότοκου γιου της Κωνσταντίνου Α' (1923). Τάφηκε, στην Ρωσική Εκκλησία της Φλωρεντίας και το 1936, έγινε η μετακομιδή των οστών της, στο Τατόι.
Πηγή κειμένου και φωτογραφιών : Ελευθέριος Γ. Σκιαδάς, "ΟΙ ΒΑΣΙΛΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ", ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ΕΣΤΙΑΣ.
«1922» : Η «ΚΑΤΑΡΑΜΕΝΗ ΤΑΙΝΙΑ» ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ ΚΟΥΝΔΟΥΡΟΥ ΚΑΙ ΟΙ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΗΣ.
Το είδος της «ιστορικής ταινίας», στην χώρα μας, ήταν, πάντα, προβληματικό και παρεξηγημένο. Μακριά, από θεωρίες συνωμοσίας, οι κυριότερες αιτίες είναι οι οικονομικές δυσκολίες και η απροθυμία του κοινού να δει τέτοιες ταινίες. Βέβαια, στην δεκαετία της άνθησης του εγχώριου κινηματογράφου, είχαμε μια τεράστια, έως δυσανάλογη, ποσότητα φιλμς, με θέμα την Κατοχή.
Υπάρχουν, όμως και άλλες τραγικές στιγμές της ελληνικής Ιστορίας, που δεν έχουν αποτυπωθεί, στον κινηματογραφικό φακό, όπως η Μικρασιατική Καταστροφή.
Με την τραγωδία του 1922, έχουν ασχοληθεί, μόλις, δύο ταινίες μυθοπλασίας. Η πιο πρόσφατη ήταν η ''Σμύρνη μου αγαπημένη'', που προήλθε, από τον τεράστιο θεατρικό θρίαμβο της Μιμής Ντενίση. Και εδώ, υπήρξαν προβλήματα, με τις αρχικές σκηνές, στις οποίες παραλληλίζονται οι πρόσφυγες του 1922, με τους σημερινούς. Κι όμως, έχει περάσει ένας αιώνας, από την τραγωδία, που άλλαξε την ιστορία του ελληνισμού.
Πριν από την, παραπάνω, ταινία, και συγκεκριμένα, το 1978, είχε προβληθεί, στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, το φιλμ του Νίκου Κούνδουρου “1922”.
Και το παρασκήνιο της ταινίας – κυρίως, όσα έγιναν, μετά – θα μπορούσε να αποτελέσει ένα πρώτης τάξεως σενάριο : η υπόθεση έφτασε, μέχρι τα όρια πιθανού διπλωματικού επεισοδίου, αποδεικνύοντας ότι η τραγωδία της Σμύρνης εξακολουθεί να είναι θέμα-ταμπού.
Η βάση, για το σενάριο της ταινίας, ήταν το βιβλίο του Ηλία Βενέζη Το Νούμερο 31328. Δημοσιεύτηκε αρχικά σε συνέχειες, το 1924, στην εφημερίδα της Μυτιλήνης Καμπάνα, την οποία εξέδιδε και διηύθυνε ο Στράτης Μυριβήλης, και αφορά την εμπειρία του συγγραφέα, από την αιχμαλωσία και την σκλαβιά του, στα εργατικά τάγματα της Τουρκίας, αμέσως, μετά την Μικρασιατική Καταστροφή.
Σε αυτή την μορφή, δεν ολοκληρώθηκε, ποτέ. Τελικά, κυκλοφόρησε, σε βιβλίο, το 1931.
Πώς ήρθε η έμπνευση, στον σκηνοθέτη του φιλμ, Νίκο Κούνδουρο;
«Είναι περίεργη η ρίζα. Η μητέρα μου είχε μαζέψει, στο σπίτι, δύο προσφυγοπούλες. Ήταν δύο συγκινητικά άτομα και εγώ αποσπούσα πληροφορίες, για την ζωή τους, τον τρόπο, που ζούσαν. Και σιγά-σιγά, μπήκε μέσα μου, ένα ενδιαφέρον, όχι πατριωτικό, θα μπορούσα να πω, αλλά, για το δράμα του ελληνικού λαού.
»Και σιγά σιγά, μελετώντας, αποφάσισα να κάνω την ταινία. Όπως, πάντα, μελέτησα την εξουσία, διότι υπήρχε μια πληροφορία ότι ο Παπανδρέου, ή ο Μεταξάς, ή ποιος άλλος, δεν ξέρω, είχε επιβάλει να πέσει μια σιωπή, για το δράμα των 3 εκατομμυρίων προσφύγων, που σφάχτηκαν, ή εξορίστηκαν, τον Αύγουστο του 1922», είχε πει, σε συνέντευξή του, ο δημιουργός.
Ξεκινά, λοιπόν, την έρευνα : «Έψαχνα τα ελληνομικρασιατικά αρχεία. Υπήρχαν δύο ογκώδη βιβλία, με θέμα τις μαρτυρίες των προσφύγων. Και αυτά είχαν απαγορευτεί να κυκλοφορήσουν. Κι εμένα κάθε απαγόρευση γεννά, μέσα μου, ένα είδος αντίστασης. Όταν ό,τι αφορά ένα οδυνηρό θέμα ενός λαού, απαγορεύεται να κυκλοφορήσει, απαγορεύεται να λεχθεί, λέω “δεν πάει στον διάολο;”», είχε πει, στην ίδια συνέντευξη.
Όλος αυτός ο θυμός, που του βγήκε, τον έκανε να ξεκινήσει την ταινία. Όπως έλεγε και ο ίδιος : «Επειδή όλες μου οι ταινίες είναι δημιουργήματα θυμού, λέω “θα το κάνω ταινία”. Και έκανα το 1922».
Τα γυρίσματα και τα πρώτα προβλήματα
Η ταινία ήταν παραγωγή του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου. Δηλαδή, γυρίστηκε, με κρατική χρηματοδότηση. Αυτό το κρατάμε.
Τα γυρίσματα έγιναν, κυρίως, στα Μεσόγεια, ενώ την σεναριακή διασκευή υπέγραφαν, εκτός, από τον σκηνοθέτη, και ο Στρατής Καρράς. Στα ονόματα των συντελεστών συναντάμε τον Μικέ Καραπιπέρη, στα σκηνικά και τον Νίκο Καβουκίδη, στην διεύθυνση φωτογραφίας.
Όσον αφορά τους ηθοποιούς, σε ένα πολυάριθμο καστ, βλέπουμε, μεταξύ άλλων, τους νεαρούς, τότε, Δημήτρη Καταλειφό, Όλια Λαζαρίδου, Αντιγόνη Αμανίτου, Ζαχαρία Ρόχα και, βέβαια, την Μπέτυ Βαλάση και την Ελεονώρα Σταθοπούλου.
Η σκηνή, στην οποία η πρώτη κουβαλά, στους ώμους της, την δεύτερη, έγινε η αφίσα της ταινίας και έχει στοιχειώσει ολόκληρο το μύθο της, ως εμβληματική εικόνα.
Τα προβλήματα της ταινίας ξεκίνησαν, ήδη, από την περίοδο των γυρισμάτων. Τότε, η τουρκική εφημερίδα Hürriyet είχε καταγγείλει την ταινία, υποστηρίζοντας ότι, έτσι «υπονομεύονται» οι ελληνοτουρκικές συνομιλίες.
Αυτό είχε, ως αποτέλεσμα, το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου, το οποίο, ως χρηματοδότης, ήταν και ο ιδιοκτήτης της ταινίας και είχε, ως προϊστάμενη αρχή, το Υπουργείο Βιομηχανίας, να την δεσμεύσει, στο εργαστήριο.
Από τα βραβεία, στην απαγόρευση.
Μια κόπια της ταινίας, την οποία ο Κούνδουρος κατάφερε παρανόμως να εξασφαλίσει, προβλήθηκε στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, αποσπώντας εννέα βραβεία.
Το γεγονός ότι το φεστιβάλ την δέχτηκε να διαγωνιστεί είναι, φυσικά, υπέρ του και δείχνει, αν μη τι άλλο, ότι λειτούργησε αυτόνομα, από τις κρατικές ενέργειες.
Και μπορεί να σάρωσε τα βραβεία, όμως, οι κριτικές ήταν μοιρασμένες. Όπως είχε πει ο σκηνοθέτης, σε συνέντευξή του : «Η αριστερή κριτική την κατηγόρησε, για σωβινισμό. Για αυτούς, ήταν μια ταινία σωβινιστική και δεν επιτρέπεται ένας αριστερός διανοούμενος, δηλαδή εγώ, να έχει αυτή την θέση».
Αν και δηλωμένος αριστερός, ο Νίκος Κούνδουρος δεν ήταν το αγαπημένο παιδί των αριστερών ΜΜΕ.
Για παράδειγμα, το 1955, η δεύτερη ταινία του, ο μυθικός σήμερα ''Δράκος'', σφάχτηκε, από την κριτική της εποχής, αριστερών και δεξιών αποχρώσεων. Η επόμενη ταινία του, ''Οι παράνομοι'', έπεσε θύμα της λογοκρισίας της εποχής και τελικά, ύστερα, από μισό αιώνα, προβλήθηκε, όπως την ήθελε ο δημιουργός της.
Αλλά και το πρωτοποριακό Vortex, που ολοκληρώθηκε το 1972, προβλήθηκε, για πρώτη φορά στο φεστιβάλ, εκτός διαγωνισμού, το 1979, και επίσημα, στις αίθουσες στα τέλη της δεκαετίας του ’90.
Ξαναγυρνάμε, λοιπόν, στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου του 1978, όπου η ταινία θριαμβεύει.
Και, παρόλο, που βρίσκει διανομή, για τις αίθουσες, παραμένει, στο συρτάρι, απαγορευμένη, από το κράτος. Εδώ, ορισμένα δημοσιεύματα, ακόμη και σήμερα, κάνουν λόγο, για πιέσεις, από την Τουρκία και, συγκεκριμένα, από το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών.
Οι επόμενες περιπέτειες.
Το σχετικά οξύμωρο εκείνη την περίοδο ήταν πως απαγορεύτηκε να προβληθεί, στις ελληνικές αίθουσες, το 1922, αλλά την ίδια σεζόν προβλήθηκε στις αθηναϊκές αίθουσες – και την επόμενη χρονιά σε όλη τη χώρα – το αμερικανικό ''Εξπρές του μεσονυχτίου'', που αναφερόταν, στις συνθήκες διαβίωσης ενός Αμερικανού, στις τουρκικές φυλακές, την δεκαετία του ’70.
Βέβαια, και στην χώρα μας είχε απαγορευτεί, για δύο χρόνια, μετά την προβολή του, για να βγει, σε επανέκδοση το 1984. (Για την ιστορία, το ''Εξπρές του μεσονυχτίου'' ήταν απαγορευμένο, στην Τουρκία μέχρι το 1992, οπότε και προβλήθηκε, από ιδιωτικό σταθμό της χώρας).
Γυρνάμε στο κινηματογραφικό 1922, που βγαίνει, τελικά, στις αίθουσες την Δευτέρα 3 Φεβρουαρίου 1982. Και παρά την σκληρότητα των σκηνών, η ταινία τα πάει θαυμάσια, από πλευράς εισιτηρίων. Συγκεκριμένα, το φιλμ έκοψε, στην α΄ προβολή του 190.704 εισιτήρια και κατέλαβε την 4η θέση, ανάμεσα στις 45 ελληνικές ταινίες, που προβλήθηκαν εκείνη την σεζόν (1981-1982).
Και εδώ οι αντιδράσεις του κοινού ήταν μοιρασμένες. Οι επικριτές της εστίασαν στην σκληρότητα των σκηνών και στους ελλειπτικούς διαλόγους και ντεκόρ. «Ο Βενέζης, μέσα στον καημό του και το λυρικό του μεράκι, είχε μια τρυφερότητα –και καλά έκανε– στον τρόπο που περιέγραφε την φρίκη. Αλλά τέτοια φρίκη και τρυφερότητα δεν πήγαιναν και τόσο καλά. Εξαφάνισα, λοιπόν, την τρυφερότητα, από το βιβλίο και κράτησα την φρίκη», είχε δηλώσει ο Νίκος Κούνδουρος.
Μάλιστα, κάνοντας την αυτοκριτική του, είχε πει ότι ήταν βλακώδες, εκ μέρους του, που δεν είχε συμπεριλάβει, στην ταινία, σκηνές μάχης, καθώς δεν ήθελε να κάνει ένα «ηρωικό» φιλμ, κάτι, για το οποίο μετάνιωσε μερικά χρόνια, αργότερα.
Το φιλμ απελευθερώθηκε, επί ΠΑΣΟΚ, αλλά ο Νίκος Κούνδουρος το πίστωνε, στον, τότε, υφυπουργό Εξωτερικών, Γιάννη Καψή, ο οποίος, εκτός των άλλων, είχε και μικρασιατικές ρίζες. Οι περιπέτειες της ταινίας, όμως, δεν τελείωσαν, εκεί.
Η ταινία επρόκειτο να προβληθεί, στο Διεθνές Φεστιβάλ Βουδαπέστης. Μισή ώρα, πριν, από την προβολή της, κατέφθασε, από το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών εντολή, προς τον Έλληνα πρέσβη να εμποδίσει την προβολή της ταινίας. Ο Έλληνας πρέσβης ζήτησε, με την σειρά του, από το ουγγρικό Υπουργείο Εξωτερικών, την μη προβολή της ταινίας. Όπως και έγινε.
Και μπορεί να προβλήθηκε στις αίθουσες πριν από 44 χρόνια, όχι, όμως, σε όλη την χώρα. Στη Θράκη, δεν προβλήθηκε, τότε.
Πάλι, με παρέμβαση του Γιάννη Καψή, παίχτηκε, τελικά, στην περιοχή, αρκετά χρόνια μετά, αλλά, μόνο, στην ελληνόφωνη πλευρά. Πάντως, η ταινία απέσπασε τα βραβεία καλύτερης ταινίας και σκηνοθεσίας, στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Κέιπ Τάουν, το 1982.
Τα χρόνια πέρασαν, ο Νίκος Κούνδουρος έφυγε, από την ζωή, το 2017 και η ταινία έχει προβληθεί αρκετές φορές, σε ακριτικά νησιά. Με την απόσταση, που μας χωρίζει, πλέον, από το 1978 –48 χρόνια– εξακολουθεί να είναι μια σκληρή, ρεαλιστική ταινία, που, όμως, παραμένει η κινηματογραφική δραματοποίηση μιας τραγωδίας, που, έως τότε, δεν είχε αποτυπωθεί, στην 7η τέχνη.
Και μένει, φυσικά, η ιστορική αλήθεια, για να μελετηθεί από τον κόσμο.
ΣΠΥΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΑΙΟΣ
Η Κυβέλη και η Μαρίκα Κοτοπούλη, με τον Παντελή Χορν (Ακρόπολις, Αύγουστος 1934).
ΘΕΑΤΡΑ ΠΟΥ ΕΚΛΕΙΣΑΝ.
1939. Λαϊκά Υπνωτήρια. Βρίσκονταν, πίσω, από τις φυλακές Αβέρωφ, στην Λ. Αλεξάνδρας.
Τα «Λαϊκά Υπνωτήρια» ήταν ένας κρατικός θεσμός κοινωνικής πρόνοιας, που δημιουργήθηκε, στην Αθήνα, το 1937, κυρίως, για άστεγους, άνεργους και ανθρώπους, που δεν είχαν, πού να περάσουν την νύχτα. Υπάγονταν, στο Υπουργείο Κρατικής Αντιλήψεως και εποπτεύονταν, από το ΠΙΚΠΑ.
Δεν ήταν, απλώς, ένας χώρος, όπου κάποιος κοιμόταν. Οι άνθρωποι, που προσέρχονταν, το βράδυ :
- έκαναν λουτρό,
- απολυμαίνονταν τα ρούχα τους,
- έπαιρναν καθαρά ρούχα/πιτζάμες,
- είχαν κρεβάτι και τροφή,
- και σε ορισμένες περιπτώσεις, βοηθούνταν να βρουν εργασία, να νοσηλευτούν, ή να επιστρέψουν, στον τόπο καταγωγής τους.
13/5/1939
ΣΚΡΙΠ
Ξεφυλλίζοντας παλιές εφημερίδες.
H φωτογραφία του 1939, λίγο, πριν τον πόλεμο. Οπλίτες του 9ου Σ.Π. ασκούνται, στην χρήση όλμου. Στο κέντρο, ο αξιωματικός-εκπαιδευτής. Ακρη, δεξιά, ο στρατιώτης, που χειρίζεται το τηλέμετρο (όργανο υπολογισμού απόστασης, για την βολή). Στην φωτογραφία, φαίνεται μέρος του πεδίου ασκήσεων και κτίριο της εποχής του στρατοπέδου ΠΑΠΑΦΛΕΣΣΑ, στην Καλαμάτα.
10. 23/8//1942,- 2/2/1945. Η αρχή του τέλους, στο Στάλινγκραντ.
Όταν κάνουμε λόγο για «Μάχη του Στάλινγκραντ», εννοούμε μια σειρά πολεμικών συγκρούσεων μεταξύ Γερμανών και Σοβιετικών, που έλαβαν χώρα από τις 23 Αυγούστου 1942 έως τις 2 Φεβρουαρίου 1943 στα περίχωρα και στο κέντρο της πόλης του Στάλινγκραντ (νυν Βόλγκογκραντ). Υπολογίζεται ότι πάνω από 1.500.000 άνθρωποι (στρατιώτες και πολίτες) έχασαν τη ζωή τους.
Μετά την καταστροφική επιχείρηση του 1941 για την κατάληψη της Μόσχας, οι Γερμανοί σταθεροποίησαν τις θέσεις τους στην Ουκρανία και την άνοιξη του 1942 ήταν έτοιμοι να εξαπολύσουν νέα επίθεση κατά της Νότιας Ρωσίας. Ο Χίτλερ, με την παρότρυνση των οικονομολόγων του Τρίτου Ράιχ, επιδίωκε να θέσει υπό τον έλεγχό του τις πετρελαιοφόρες περιοχές του Καυκάσου, προκειμένου να εξασφαλίσει τις αναγκαίες ποσότητες πετρελαίου, που θα του επέτρεπαν να συνεχίσει τον πόλεμο.
Το Στάλινγκραντ θεωρήθηκε στρατηγικής σημασίας περιοχή για πολλούς λόγους. Ήταν ένα μεγάλο βιομηχανικό κέντρο στις όχθες του ποταμού Βόλγα (ζωτικής σημασίας θαλάσσιου δρόμου μεταξύ Κασπίας Θάλασσας και της βόρειας ρωσικής ενδοχώρας), η κατοχή του οποίου θα εξασφάλιζε τα νώτα των γερμανικών δυνάμεων που θα εξορμούσαν στον Καύκασο. Αλλά και σε συμβολικό επίπεδο ήταν σπουδαίο το Στάλινγκραντ. Και μόνο ότι έφερε το όνομα του μισητού του αντιπάλου Στάλιν, αποτελούσε ένα καλό ιδεολογικό και προπαγανδιστικό εργαλείο στα χέρια του Χίτλερ. Η ίδια διαπίστωση ίσχυε και για τον σοβιετικό ηγέτη, που ήθελε να μην αφήσει την πόλη στα χέρια του εχθρού. Γι' αυτό και οι εντολές και των δύο προς τους στρατηγούς τους ήταν: «κρατήστε τις θέσεις σας πάσει θυσία και με οποιοδήποτε κόστος».
Η επιθετική ενέργεια των Γερμανών κατά της Νότιας Ρωσίας είχε την κωδική ονομασία «Υπόθεση Μπλε» και θα την έφερναν σε πέρας η Ομάδα Στρατιών Α υπό τον στρατάρχη Πάουλ φον Κλάιστ, η οποία θα αναλάμβανε την επιχείρηση στον Καύκασο και η Ομάδα Στρατιών Β υπό τον στρατηγό Μαξιμίλιαν φον Βάιχς, που θα επιχειρούσε στο Στάλιγκραντ. Την ομάδα Στρατιών Β αποτελούσαν η 6η Στρατιά υπό τον στρατηγό Φρίντριχ φον Πάουλους και η 4η Στρατιά Τεθωρακισμένων υπό τον στρατηγό Χέρμαν Χοτ.
Η επίθεση εκδηλώθηκε στις 28 Ιουνίου 1942 με τη γρήγορη προέλαση του γερμανικού στρατού (850.000 άνδρες) και ιδιαίτερα της 6ης Στρατιάς του Πάουλους, που απώθησε τους Σοβιετικούς στις όχθες του ποταμού Δον, στο τέλος του Ιουλίου. Η σχετικά εύκολη προέλαση των δυνάμεών του έκανε τον Χίτλερ να πιστέψει ότι επρόκειτο για μια επιχείρηση περιπάτου. Έτσι, έλαβε την λανθασμένη απόφαση, όπως αποδείχθηκε εκ των υστέρων, να αποσύρει την 4η Στρατιά Τεθωρακισμένων από το μέτωπο του Στάλινγκραντ και να την ενσωματώσει στην Ομάδα Στρατιών Α, που επιχειρούσε στον Καύκασο.
Μετά την εξέλιξη αυτή, το βάρος της επίθεσης στο Στάλινγκραντ ανέλαβε η 6η Στρατιά του Φον Πάουλους. Την πόλη και την γύρω περιοχή υπερασπιζόταν η 62η Στρατιά του Κόκκινου Στρατού υπό τον στρατηγό Βασίλι Τσούικοφ. Ήταν σαφώς χαμηλότερων προδιαγραφών από την αντίστοιχη γερμανική, αλλά αντιστάθμιζε τις αδυναμίες της από το γεγονός ότι μάχες θα διεξάγονταν σε κατοικημένες περιοχές και όχι σε ανοικτό πεδίο. Γρήγορα ήλθε σε βοήθειά της η 64η Στρατιά. Συνολικά, οι στρατιωτικές δυνάμεις των Σοβιετικών καθ' όλο το διάστημα των μαχών ανήλθαν γύρω στους 1.700.000 άνδρες.
Η Μάχη του Στάλινγκραντ άρχισε στις 23 Αυγούστου 1942 με καταιγιστικό βομβαρδισμό από την «Λουφτβάφε». Μέσα σε λίγα εικοσιτετράωρα το 80% της κτιριακής υποδομής της πόλης καταστράφηκε, λαμβανομένης υπ' όψη και της ανεπαρκούς αντιεροπορικής άμυνας, στην οποία υπηρετούσαν νεαρές εθελόντριες. Τις πρώτες μέρες του Σεπτεμβρίου τα χερσαία τμήματα της «Βέρμαχτ» είχαν σχεδόν περικυκλώσει την πόλη. Η μόνη γραμμή ανεφοδιασμού που απέμενε ήταν από τη θαλάσσια οδό του Βόλγα.
Στα μέσα Σεπτεμβρίου οι Γερμανοί είχαν συμπιέσει τους Σοβιετικούς σε μια ζώνη μήκους 14 χιλιομέτρων και πλάτους 5 χιλιομέτρων. Οι σοβιετικοί επέλεξαν να αμυνθούν μέσα στην πόλη και τους επόμενους τρεις μήνες το κατεστραμμένο Στάλινγκραντ έγινε θέατρο σκληρών συγκρούσεων, πρωτοφανούς αγριότητας, αλλά και ανείπωτου ηρωισμού. Δρόμοι, οικοδομικά τετράγωνα, ακόμη και μεμονωμένα κτίρια διεκδικούνταν πόντο με πόντο και με το μεγαλύτερο πείσμα από τους εμπόλεμους, σε μάχες εκ του συστάδην. Όσο και να φαίνεται παράξενο, η κατάληψη μιας κουζίνας σε ένα από τα λιγοστά άθικτα κτίρια του Στάλινγκραντ κόστιζε δεκάδες νεκρούς.
Στα μέσα Οκτωβρίου η κατάσταση για αμυνομένους ήταν απελπιστική, καθώς δυσκόλεψε ο ανεφοδιασμός από τον Βόλγα, αφού γινόταν κάτω από τα πυρά των γερμανικών όπλων. Όμως, και το ηθικό των επιτιθεμένων είχε καταπέσει, εξαιτίας της κόπωσης, του επερχόμενου χειμώνα, αλλά και των βαρύτατων απωλειών. Θραύση έκαναν οι ελεύθεροι σκοπευτές του Κόκκινου Στρατού, που υπό την κάλυψη των ερειπίων, προκαλούσαν ανυπολόγιστη φθορά στους γερμανούς στρατιώτες. Πρωταθλητής στον μακάβριο κατάλογο, ο στρατιώτης Ιβάν Σιντορένκο του 1122ου Συντάγματος Τυφεκιοφόρων, ο οποίος σκότωσε πάνω από 500 γερμανούς στρατιώτες. Ακολούθησε ο Βασίλι Ζάιτσεφ από την ίδια μονάδα με 242 σκοτωμούς. Αυτός είναι πιο γνωστός στις μέρες μας, λόγω της ταινίας του Ζαν Ζακ Ανό «Ο εχθρός προ των πυλών» (2001), που εξιστορεί το κατόρθωμά του.
Τον Νοέμβριο του 1942, το 90% του Στάλινγκραντ ήταν ένας σωρός ερειπίων και βρισκόταν υπό τον έλεγχο των Γερμανών. Τα μόνα κτίρια που απέμεναν όρθια ήταν κάποια εργοστάσια που τα κρατούσαν με νύχια και δόντια οι αμυνόμενοι για τις ανάγκες του ανεφοδιασμού τους. Ο Στάλιν, όμως, δεν είχε πει την τελευταία του λέξη. Στις 19 Νοεμβρίου 1942, οι Σοβιετικοί εκδήλωσαν αντεπίθεση με την κωδική ονομασία «Ουρανός». Το σχέδιο είχε εκπονηθεί από τους στρατηγούς Γκιόργκι Ζούκοφ και Αλεξάντρ Βασιλιέφσκι και προέβλεπε την προσβολή των εφεδρικών δυνάμεων της 6ης Στρατιάς, που τη συγκροτούσαν κακοεκπαιδευμένοι στρατιώτες των συμμαχικών χωρών των Άξονα (Ιταλοί, Κροάτες, Ρουμάνοι, Ούγγροι, αλλά και ντόπιοι συνεργάτες των Γερμανών).
Η σοβιετική αντεπίθεση εκδηλώθηκε με τρεις στρατιές υπό τον στρατηγό Νικολάι Βατούτιν και σημείωσε απόλυτη επιτυχία. Οι Γερμανοί σύντομα εγκλωβίστηκαν και μέσα σε μια περιοχή ολίγων τετραγωνικών χιλιομέτρων βρέθηκαν περικυκλωμένοι 250.000 στρατιώτες. Οι Σοβιετικοί ζήτησαν από τους Γερμανούς να παραδοθούν, προσφέροντάς τους ευνοϊκούς όρους. Όμως η διαταγή του Χίτλερ ήταν επίθεση μέχρις εσχάτων. Μια αερογέφυρα που στήθηκε για τον ανεφοδιασμό των εγκλωβισμένων γερμανικών δυνάμεων κατέληξε σε οικτρά αποτυχία. Η σοβιετική αντιαεροπορική άμυνα κατέρριψε 490 αεροπλάνα της «Λουφτβάφε».
Στις 16 Δεκεμβρίου 1942 οι σοβιετικοί εξαπέλυσαν και νέα επίθεση με την κωδική ονομασία «Κρόνος», με στόχο να εγκλωβίσουν αυτή τη φορά την Ομάδα Στρατιών Α, που είχε σταθεροποιήσει τις θέσεις της στον Καύκασο. Δεν τα κατάφεραν, αφού η αντίσταση της εγκλωβισμένης 6ης Στρατιάς στο Στάλινγκραντ έδωσε την ευκαιρία στον Φον Κλάιστ σε μια συντεταγμένη υποχώρηση. Μάλιστα, ο Χίτλερ προβίβασε τον φον Πάουλους στον βαθμό του στρατάρχη για τον ηρωισμό και την αυταπάρνησή του.
Όμως, τρεις μέρες αργότερα και συγκεκριμένα στις 2 Φεβρουαρίου 1943 ο στρατάρχης πλέον Φον Πάουλους αναγκάστηκε να παραδοθεί, όταν οι Σοβιετικοί πολιόρκησαν το αρχηγείο του και κάθε αντίσταση ήταν μάταιη. Ήταν ο πιο υψηλόβαθμος αξιωματικός που αναγκάστηκε να παραδοθεί στην ιστορία του γερμανικού στρατού. Μαζί του παραδόθηκαν 22 στρατηγοί και οι εναπομείναντες 91.000 στρατιώτες της 6ης Στρατιάς. Τελικά και από αυτούς μόνο οι 5.000 επέζησαν από τις κακουχίες της αιχμαλωσίας και επέστρεψαν στη Γερμανία αρκετά χρόνια μετά τη λήξη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου.
Συνολικά, οι απώλειες για τους Γερμανούς και τους συμμάχους τους ανήλθαν σε 800.000 νεκρούς και τραυματίες. Οι Σοβιετικοί από την πλευρά τους είχαν ασυγκρίτως μεγαλύτερες απώλειες: 478.741 νεκρούς και 650.000 τραυματίες, στρατιώτες και πολίτες. H Μάχη του Στάλινγκραντ αποτέλεσε σημείο καμπής στην πολεμική αναμέτρηση μεταξύ Γερμανίας και Σοβιετικής Ένωσης. Εξολόθρευσε πολύτιμες στρατιωτικές δυνάμεις για τον Χίτλερ και ταπείνωσε τη γερμανική πολεμική μηχανή.
Πηγή: SanSimera.gr
11. Οι Σοβιετικοί συντρίβουν το Γ΄ Ράιχ.
Η προέλαση του Κόκκινου Στρατού, μέχρι τα περίχωρα του Βερολίνου, την άνοιξη του 1945, αποτέλεσε την τελική και πιο καθοριστική φάση του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, στην Ευρώπη, η οποία οδήγησε, στην ολοκληρωτική κατάρρευση της ναζιστικής Γερμανίας.
Μετά την, άκρως, επιτυχημένη Επιχείρηση Βίστουλα-Όντερ (Ιανουάριος – Φεβρουάριος 1945), οι Σοβιετικοί είχαν καταφέρει να διανύσουν μια τεράστια απόσταση, μέσα στην Πολωνία και την ανατολική Γερμανία, φτάνοντας και σταθεροποιώντας ένα προγεφύρωμα, στον ποταμό Όντερ, μόλις, 60-70 χιλιόμετρα, ανατολικά του Βερολίνου. Εκεί, η προέλαση σταμάτησε, προσωρινά, για δύο μήνες, προκειμένου να αναδιοργανωθούν οι γραμμές ανεφοδιασμού και να ασφαλιστούν τα πλευρά των σοβιετικών στρατιών.
Η τελική στρατηγική επίθεση, για την κατάληψη του Βερολίνου, ξεκίνησε, στις 16 Απριλίου 1945. Ο Ιωσήφ Στάλιν είχε κινητοποιήσει μια γιγαντιαία δύναμη, άνω των 2,5 εκατομμυρίων στρατιωτών, με χιλιάδες άρματα μάχης και πυροβόλα, υπό την διοίκηση των κορυφαίων στραταρχών του : Ο Γκεόργκι Ζούκοφ (1ο Λευκορωσικό Μέτωπο) – Επιτέθηκε, από τα ανατολικά.
Ο Ιβάν Κόνιεφ (1ο Ουκρανικό Μέτωπο) – Επιτέθηκε, από τα νότια.Ο Κονσταντίν Ροκοσόφσκι (2ο Λευκορωσικό Μέτωπο) – Κινήθηκε, στα βόρεια, για να αποκόψει τις γερμανικές ενισχύσεις.
Παρά την λυσσαλέα γερμανική αντίσταση, στα Υψώματα Ζέελοβ (Seelow Heights), οι σοβιετικές δυνάμεις διέσπασαν τις αμυντικές γραμμές της Βέρμαχτ, μέσα, σε τρεις ημέρες.
Η προέλαση, στα περίχωρα και η περικύκλωση της γερμανικής πρωτεύουσας εξελίχθηκαν, ραγδαία :
Στις 20 Απριλίου (Γενέθλια του Χίτλερ) : Το σοβιετικό πυροβολικό μεγάλου βεληνεκούς φθάνει, σε απόσταση βολής και αρχίζει τον πρώτο άμεσο βομβαρδισμό του κέντρου του Βερολίνου. Την ίδια ημέρα καταλαμβάνονται τα βορειοανατολικά προάστια Bernau και Altlandsberg.
Στις 21 Απριλίου : Οι πρώτες σοβιετικές μονάδες πεζικού και αρμάτων μάχης διασπούν την εξωτερική αμυντική περίμετρο και εισέρχονται επίσημα στα ανατολικά και νότια περίχωρα της πόλης (περιοχή Marzahn).
Στις 22 Απριλίου : Ο Χίτλερ, απομονωμένος στο καταφύγιό του (Führerbunker), συνειδητοποιεί ότι η αντεπίθεση που είχε διατάξει δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ και παθαίνει νευρικό κλονισμό, αποδεχόμενος για πρώτη φορά ότι ο πόλεμος έχει χαθεί.
Έως τις 24-25 Απριλίου, οι στρατιές του Ζούκοφ και του Κόνιεφ ενώθηκαν, δυτικά του Βερολίνου, κλείνοντας, πλήρως, τον κλοιό, γύρω, από την πόλη και παγιδεύοντας την γερμανική φρουρά.
Η προέλαση, στα περίχωρα, μετατράπηκε, πλέον, σε μια άγρια, αιματηρή μάχη, σώμα με σώμα, μέσα, στον αστικό ιστό (από σπίτι, σε σπίτι και στους σταθμούς του μετρό). Στις 30 Απριλίου 1945, οι Σοβιετικοί εισέρχονται, στο κτίριο του Ράιχσταγκ, και ο Αδόλφος Χίτλερ αυτοκτονεί, στο καταφύγιό του. Στις 2 Μαΐου 1945, η φρουρά του Βερολίνου παραδίδεται και η Μάχη του Βερολίνου λήγει, με νίκη του Κόκκινου Στρατού. Η κόκκινη καρφώθηκε, στην καρδιά του Ραιχσταγκ. Στις 9 Μαΐου 1945, υπογράφεται η, άνευ όρων, συνθηκολόγηση της ναζιστικής Γερμανίας, γεγονός, που επιβεβαιώνει το τέλος του πολέμου.
Υ.Γ: Το ιστορικό μιας φωτό : Στις 30 Απριλίου 1945, ο Κόκκινος Στρατός, έχοντας νικήσει, στην ιστορική μάχη του Βερολίνου, που σήμανε και το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, κατέλαβε την γερμανική πρωτεύουσα. ... Λίγο, πριν τις έντεκα, το βράδυ, ο λοχίας Μιχαήλ Μίνιν, μαζί με τρεις, ακόμη, στρατιώτες, ανέβηκαν, στην κορυφή του Ράιχσταγκ και ύψωσαν την σοβιετική σημαία της Νίκης, με το σφυροδρέπανο, σε περίοπτη θεση… Ωστόσο, η περασμένη ώρα και το σκοτάδι δεν επέτρεπε την λήψη φωτογραφιών....Εκτός αυτού, την επόμενη κιόλας, μέρα, οι ναζί κατέβασαν την σημαία. ...
Το γεγονός αυτό είχε ιδιαίτερη σημασία, λόγω της συμβολικότητας του κτιρίου. Το Ράιχσταγκ, επίσημα, λογιζόταν, ως το Κοινοβούλιο του Τρίτου Ράιχ. Αν δεν γινόταν χρήση του, από το 1933, εξαιτίας μιας φωτιάς, που είχε καταστρέψει το εσωτερικό του, αποτελούσε το στολίδι του Βερολίνου και το κέντρο της «αυτοκρατορίας» του Χίτλερ... Στην κορυφή του, δέσποζε το άγαλμα “Germania”, που συμβόλιζε την παντοδύναμη Γερμανία. ...
Το πρωινό της 2ας Μαΐου 1945 ο σοβιετικός υπολοχαγός Γεβγένι Χαλντέι πλησίασε το Ράιχσταγκ. Είχε, μαζί, την φωτογραφική του μηχανή Leica ΙΙΙ και μια μεγάλη σοβιετική σημαία. Την είχε φτιάξει, από κόκκινα τραπεζομάντιλα, ο θείος του και του την είχε δώσει. Ήταν η ώρα να την χρησιμοποιήσει. Ο 28χρονος έφτασε, έξω, από το κτίριο και συνάντησε έναν νεαρό συνάδελφο του. Του είπε τί, ακριβώς, ήθελε να κάνει και αυτός συμφώνησε να τον βοηθήσει. Μάλιστα φώναξε, ακόμα, δύο στρατιώτες, που βρίσκονταν, στο σημείο. Όλοι μαζί ανέβηκαν, στην οροφή του Ράιχσταγκ και ο Χαλντέι έστησε το σκηνικό. Χρησιμοποίησε έναν ολόκληρο φιλμ, βγάζοντας, συνολικά, 36 φωτογραφίες. Μια, από αυτές θα γινόταν το σύμβολο του τέλους του Μεγάλου Πολέμου.
12. Η ανάπτυξη της ΕΣΣΔ μετά το 1945.
Η ανοικοδόμηση και η οικονομική ανάπτυξη της ΕΣΣΔ (Ένωσης Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών) μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο αποτελεί ένα από τα πιο εντυπωσιακά αλλά και αντιφατικά κεφάλαια της σύγχρονης ιστορίας. Παρά το γεγονός ότι η χώρα βγήκε από τον πόλεμο με τεράστιες ανθρώπινες και υλικές απώλειες, κατάφερε μέσα σε λίγα χρόνια να ανασυγκροτηθεί πλήρως και να εδραιωθεί ως η μία από τις δύο παγκόσμιες υπερδυνάμεις του Ψυχρού Πολέμου.
Η Σοβιετική Ένωση πλήρωσε το βαρύτερο τίμημα στον πόλεμο: Περίπου 27 εκατομμύρια Σοβιετικοί πολίτες (στρατιώτες και άμαχοι) έχασαν τη ζωή τους. Καταστράφηκαν ολοσχερώς ή εν μέρει 1.710 πόλεις, πάνω από 70.000 χωριά, 65.000 χιλιόμετρα σιδηροδρομικών γραμμών και χιλιάδες εργοστάσια, ορυχεία και αγροκτήματα (κολχόζ).
Η ανοικοδόμηση βασίστηκε στην επιστροφή στον αυστηρό Κεντρικό Σχεδιασμό μέσω του Τέταρτου Πενταετούς Πλάνου, το οποίο υιοθετήθηκε το 1946. Το 85% των επενδύσεων κατευθύνθηκε στη βαριά βιομηχανία (χάλυβας, άνθρακας, παραγωγή ενέργειας) και στις μεταφορές, εις βάρος της παραγωγής καταναλωτικών αγαθών και της στέγασης. Ήδη από το 1948, η σοβιετική βιομηχανική παραγωγή έφτασε στα προπολεμικά επίπεδα του 1940. Μέχρι το 1950, η βιομηχανική παραγωγή είχε ξεπεράσει τα προπολεμικά επίπεδα κατά περίπου 70%.
Η ΕΣΣΔ απέρριψε το αμερικανικό Σχέδιο Μάρσαλ. Η χρηματοδότηση της ανοικοδόμησης προήλθε από την εσωτερική κινητοποίηση (σκληρή εργασία, χαμηλοί μισθοί), τις πολεμικές επανορθώσεις που απέσπασε από τη Γερμανία και τις δορυφορικές χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, καθώς και τη μεταφορά ολόκληρων γερμανικών εργοστασίων σε σοβιετικό έδαφος.
Ενώ η βιομηχανία σημείωσε άλματα, άλλοι τομείς υστέρησαν σημαντικά: Η γεωργία ανέκαμψε με πολύ αργούς ρυθμούς. Η έλλειψη εργατικών χεριών (λόγω των απωλειών του πολέμου), η ξηρασία του 1946 και η επιστροφή στην αυστηρή κολεκτιβοποίηση οδήγησαν σε σοβαρό λιμό (1946–1947). Η αγροτική παραγωγή έφτασε στα προπολεμικά επίπεδα μόλις στις αρχές της δεκαετίας του 1950. Οι πολίτες βίωσαν μεγάλες στερήσεις. Υπήρχε τεράστιο στεγαστικό πρόβλημα στις κατεστραμμένες πόλεις, οι ουρές για βασικά αγαθά ήταν καθημερινότητα και το βιοτικό επίπεδο παρέμενε χαμηλό σε σύγκριση με τη Δύση.
Η ανάγκη για ασφάλεια ενόψει του Ψυχρού Πολέμου οδήγησε την ΕΣΣΔ σε μια τεράστια επιστημονική και στρατιωτική προσπάθεια: Το 1949, η Σοβιετική Ένωση πραγματοποίησε με επιτυχία την πρώτη της δοκιμή ατομικής βόμβας, σπάζοντας το αμερικανικό μονοπώλιο. Τέθηκαν οι βάσεις για το σοβιετικό διαστημικό πρόγραμμα, το οποίο λίγα χρόνια αργότερα (1957) θα έστελνε τον πρώτο τεχνητό δορυφόρο, τον Σπούτνικ, στο διάστημα.
Η μεταπολεμική ανοικοδόμηση της ΕΣΣΔ απέδειξε την ικανότητα του σοβιετικού συστήματος για ταχεία κινητοποίηση πόρων και επίτευξη γιγαντιαίων βιομηχανικών στόχων σε χρόνο ρεκόρ, ωστόσο αυτό επιτεύχθηκε με τίμημα για την προσωπική ευημερία και την καθημερινότητα των Σοβιετικών πολιτών.
13. Ο θάνατος του Στάλιν και η διαδοχή.
Μετά τον θάνατο του Ιωσήφ Στάλιν (5 Μαρτίου, 1953) ορισμένοι ακόμη σήμερα αναρωτιούνται αν ο θάνατος του δικτάτορα οφείλεται σε φυσικά αίτια, μετά το εγκεφαλικό επεισόδιο που υπέστη, ή αν ήταν αποτέλεσμα άλλης αιτίας. Πολλές θεωρίες συνωμοσίας γράφτηκαν για το γεγονός.
Η νύχτα της 28ης Φεβρουαρίου, 1953, ήταν μία συνηθισμένη νύχτα στο Κρεμλίνο. Ο Στάλιν με τους στενούς του συνεργάτες Λαβρέντι Μπέρια, Νικίτα Χρουτσόφ, Νικολάι Μπουλγκάνιν και Γκεόργκι Μαλένκοφ είδαν μία κινηματογραφική ταινία και έπειτα όλοι μαζί αναχώρησαν με προορισμό την εξοχική κατοικία του στα περίχωρα της Μόσχας. Στη «ντάτσα» του Στάλιν η διασκέδαση συνεχίσθηκε μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες της επομένης όταν οι συνεργάτες του ηγέτη της Σοβιετικής Ένωσης επέστρεψαν στις κατοικίες τους στην πρωτεύουσα. Μετά την αποχώρησή τους, ο Στάλιν ζήτησε από τους προσωπικούς του φρουρούς να αποσυρθούν στα δωμάτιά τους και να κοιμηθούν. Σύμφωνα με ορισμένους, η απόφαση του να μείνει «απροστάτευτος», στην καλύτερη περίπτωση θεωρείται «παράξενη», αν λάβουμε υπόψη μας τις «έμμονες ιδέες» του Στάλιν σε ό,τι αφορά την προσωπική του ασφάλεια.
Οι φρουροί κοιμήθηκαν μέχρι αργά το πρωί και το ίδιο φαίνεται ότι έκανε και ο Στάλιν. Aρxισαν όμως να ανησυχούν όταν τις πρώτες απογευματινές ώρες ο Στάλιν δεν είχε κάνει ακόμη την εμφάνισή του. Στις 18.30 ένα φως άναψε στο διαμέρισμα του Στάλιν. Οι φρουροί εν μέρει εφησυχάζουν. Αρχίζουν όμως να ανησυχούν και πάλι όταν οι ώρες περνούν και αυτός δεν εμφανίζεται για να αναλάβει τα καθήκοντά του. Στις 10 το βράδυ πηγαίνουν να δουν τι συμβαίνει. Ο φρουρός βρίσκει τον Στάλιν να κείται στο πάτωμα. Δίπλα του ήταν ένα φύλλο της εφημερίδας «Πράβντα» και το ρολόι του, με τους δείκτες σταματημένους και να δείχνουν 6.30 το βράδυ. Οι φρουροί ειδοποίησαν αμέσως τους στενούς συνεργάτες του Στάλιν στο Πολιτικό Γραφείο.
Τις πρώτες ημέρες μετά τον θάνατο του Στάλιν, η ηγεσία του κόμματος, ανακοίνωσε ότι η χώρα θα διοικούνταν από μια «συλλογική ηγεσία». Στο προσκήνιο βρέθηκαν τρεις κύριοι διεκδικητές της εξουσίας: Ο Γκεόργκι Μαλένκοφ : Ανέλαβε Πρωθυπουργός (Πρόεδρος του Συμβουλίου Υπουργών). Θεωρούνταν ο άμεσος διοικητικός διάδοχος του Στάλιν και είχε τη στήριξη του κρατικού μηχανισμού. Ο Λαβρέντι Μπέρια: Ο πανίσχυρος και διαβόητος επικεφαλής των μυστικών υπηρεσιών και των σωμάτων ασφαλείας (MVD/NKVD). Ο Νικίτα Χρουτσόφ: Ανέλαβε τη διοίκηση του κομματικού μηχανισμού ως Γραμματέας της Κεντρικής Επιτροπής. Αν και αρχικά υποτιμήθηκε από τους αντιπάλους του, η θέση του στο Κόμμα αποδείχθηκε το ισχυρότερό του όπλο.
Τούτων δοθέντων ο Μπέρια κινήθηκε ταχύτατα, ξεκινώντας μια σειρά από φιλελεύθερες μεταρρυθμίσεις (όπως αμνηστίες σε κρατουμένους) για να κερδίσει δημοτικότητα. Ωστόσο, η τεράστια δύναμή του και ο έλεγχος των μυστικών υπηρεσιών προκάλεσαν τρόμο στα υπόλοιπα μέλη του Προεδρείου. Ο Χρουτσόφ συμμάχησε κρυφά με τον Μαλένκοφ και εξασφάλισε τη στήριξη του στρατού, κυρίως μέσω του δημοφιλούς Στρατάρχη Γκεόργκι Ζούκοφ. Τον Ιούνιο του 1953, κατά τη διάρκεια συνεδρίασης του Προεδρείου, ο Μπέρια συνελήφθη αιφνιδιαστικά από στρατιωτικούς. Κατηγορήθηκε για προδοσία και κατασκοπεία, δικάστηκε μυστικά και εκτελέστηκε τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους.
Μετά την εξόντωση του Μπέρια, η εσωτερική σύγκρουση επικεντρώθηκε μεταξύ του Μαλένκοφ (Κράτος) και του Χρουτσόφ (Κόμμα). Το 1955, ο Μαλένκοφ απομονώθηκε πολιτικά και εξαναγκάστηκε σε παραίτηση από την πρωθυπουργία, με τον σύμμαχο του Χρουτσόφ, Νικολάι Μπουλγκάνιν, να παίρνει τη θέση του. Η οριστική επικράτηση του Χρουτσόφ σφραγίστηκε τον Φεβρουάριο του 1956, κατά το 20ό Συνέδριο του ΚΚΣΕ.
14. Στα χρόνια του Νικήτα Χρουστσώφ.
Η θητεία του Νικίτα Χρουστσώφ, ως ηγέτη της Σοβιετικής Ένωσης (1953–1964), χαρακτηρίστηκε, από ριζικές εσωτερικές αλλαγές, έντονες αντιφάσεις και μερικές, από τις πιο κρίσιμες στιγμές του Ψυχρού Πολέμου.
Τα κυριότερα χαρακτηριστικά της περιόδου αυτής ήσαν :
Αποσταλινοποίηση…
Αυτό εκφράστηκε, με την «Μυστική Ομιλία», στο 20ό Συνέδριο του ΚΚΣΕ, όπου ο Χρουστσώφ αποκήρυξε την λατρεία της προσωπικότητας του Ιωσήφ Στάλιν και κατήγγειλε και τις διώξεις της σταλινικής περιόδου. Εκφράστηκε, ταυτόχρονα, με την σχετική φιλελευθεροποίηση Η περίοδος αυτή ονομάστηκε «Λιώσιμο των Πάγων». Αποφυλακίστηκαν πολιτικοί κρατούμενοι, περιορίστηκε η παντοδυναμία της μυστικής αστυνομίας (KGB) και χαλάρωσε η λογοκρισία, στις τέχνες και την λογοτεχνία.
Η Εξωτερική Πολιτική χαρακτηρίστηκε, από Αντιφάσεις…
«Ειρηνική Συνύπαρξη» : Ο Χρουστσώφ εισήγαγε το δόγμα ότι ο κομμουνισμός και ο καπιταλισμός μπορούν να συνυπάρξουν, χωρίς γενικευμένο πόλεμο, ανταγωνιζόμενοι, σε οικονομικό και τεχνολογικό επίπεδο. Έγινε, μάλιστα, ο πρώτος Σοβιετικός ηγέτης, που επισκέφθηκε, επίσημα, τις ΗΠΑ (1959) Κατά την διάρκεια της θητείας του, συνέβησαν οι Μεγάλες Κρίσεις : Παρά την διακηρυγμένη ειρηνική πολιτική, η θητεία του συνδέθηκε με ακραίες κλιμακώσεις : την καταστολή της Ουγγρικής Εξέγερσης (1956), την ανέγερση του Τείχους του Βερολίνου (1961) και την Κρίση των Πυραύλων (1962), που έφερε την ανθρωπότητα, στα πρόθυρα πυρηνικού πολέμου.
Στην δική του περίοδο διακυβέρνησης, επήλθε η Σινοσοβιετική Ρήξη : Η αποσταλινοποίηση και το άνοιγμα, στην Δύση, προκάλεσαν την οριστική ιδεολογική και πολιτική ρήξη της ΕΣΣΔ, με την Κομμουνιστική Κίνα του Μάο Τσετούνγκ.
Πραγματοποίησε οικονομικές και αγροτικές μεταρρυθμίσεις, όπως : Η Εκστρατεία των Παρθένων Εδαφών. Προσπάθησε να λύσει το χρόνιο επισιτιστικό πρόβλημα, καλλιεργώντας τεράστιες, ανεξερεύνητες εκτάσεις, στο Καζακστάν και την Σιβηρία. Αν και αρχικά, απέδωσε, η κακή διαχείριση και οι ξηρασίες οδήγησαν, σε αποτυχία και ελλείψεις τροφίμων.
Προτεραιποίησε τα καταναλωτικά αγαθά και την στέγαση : Έδωσε έμφαση, στην παραγωγή καταναλωτικών αγαθών και ξεκίνησε ένα γιγαντιαίο πρόγραμμα οικοδόμησης φθηνών προκατασκευασμένων πολυκατοικιών (οι γνωστές «Χρουστσόφκα»), αναβαθμίζοντας το βιοτικό επίπεδο εκατομμυρίων πολιτών.
Στην Εποχή του Διαστήματος (Space Race) και υπό την ηγεσία του, η Σοβιετική Ένωση πήρε κεφάλι, στον τεχνολογικό ανταγωνισμό, με τις ΗΠΑ, εκτοξεύοντας τον πρώτο τεχνητό δορυφόρο (Sputnik, 1957) και στέλνοντας τον πρώτο άνθρωπο, στο διάστημα (Γιούρι Γκαγκάριν, το 1961).
Το παρορμητικό του στυλ χαρακτήριζε την, ιδιαίτερα, εκρηκτική, αυθόρμητη και συχνά, απρόβλεπτη προσωπικότητά του. (όπως το θρυλικό περιστατικό, όπου χτύπησε το παπούτσι του, στο έδρανο του ΟΗΕ το 1960).
Οι συνεχείς διοικητικές αναδιοργανώσεις του, οι αποτυχίες στην αγροτική πολιτική και η υποχώρησή του, στην κρίση των πυραύλων (θεωρήθηκε ταπεινωτική, από τους σκληροπυρηνικούς), εξόργισαν την κομματική ελίτ. Τον Οκτώβριο του 1964, ανατράπηκε, με εσωτερικό πραξικόπημα, από τους πολιτικούς του αντιπάλους, με επικεφαλής τον Λεονίντ Μπρέζνιεφ.
ΨΑΝΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ του ΝΙΚΟΛΑΟΥ 29 χρονών, από τον Πολιχνίτο.
Η εκτέλεση αυτή έγινε το πρωινό της 17ης Οκτωβρίου 1941, μετά από καταδίκη σε θάνατο από το γερμανικό στρατοδικείο Μυτιλήνης. Η τρίτη αυτή εκτέλεση είναι και η τελευταία που γίνεται στα «Μπλόκια». Όλες οι επόμενες θα γίνουν στα «Τσαμάκια». Ο Ψάνης Παναγιώτης του Νικολάου και της Μιλτώς, γεννημένος στον Πολιχνίτο το 1912, είχε άλλες δυο αδελφές, τη Γιασεμή και τη Μαρία,34 και 24 ετών αντίστοιχα. Αυτός δε ήταν το δεύτερο παιδί της οικογενείας. Τον Οκτώβρη του 1941,ο ίδιος εργάζεται και διαμένει στη Μυτιλήνη, ενώ η οικογένεια του στον Πολιχνίτο.
Σύμφωνα με τη ληξιαρχική πράξη θανάτου που συντάχθηκε στο Ληξιαρχείο Μυτιλήνης, στις 6/6/1942, οκτώ μήνες μετά την εκτέλεση του, ως αιτία της καταδίκης αναφέρει …«δια κλοπάς τας οποίας διενήργει». Στο σημείο αυτό θα πρέπει να γίνει η διευκρίνιση ότι σε όποιες ληξιαρχικές πράξεις θανάτου ή ανακοινώσεις γερμανικών στρατοδικείων υπάρχουν, αναφέρεται ως αιτία καταδίκης σε θάνατο:- «διότι διενήργει κλοπάς». Αυτό σημαίνει ότι η αφαίρεση του υλικού ή προϊόντος γινόταν από γερμανικές εγκαταστάσεις ή φυλάκια και η σύλληψη έγινε από γερμανικές δυνάμεις.- «διενήργει κλοπάς, μεταχειρίζετο περίστροφο». Τις περισσότερες φορές, η αφαίρεση του υλικού ή προϊόντος γινόταν από ιδιώτες, η σύλληψη γινόταν από τις ελληνικές αρχές Χωροφυλακής, αλλά η κατοχή όπλου «υποχρέωνε» τις διοικήσεις Χωροφυλακής να παραδώσουν τους κατέχοντες όπλο, στις γερμανικές αρχές για τα «περαιτέρω». Πολλές δε ήταν οι περιπτώσεις συνεργαζομένων με τη Χωροφυλακή, πολιτών, που συνελήφθησαν με όπλο αλλά το θέμα «θάφτηκε».
Απρίλης του ΄41, στη Σκάλα Πολιχνίτου, στον καφενέ του Μιχάλη Κουμάνια, μια συντροφιά - ορχήστρα του κοντραμπάντο με μαέστρο τον καπετάν Γιώργη και πρώτα βιολιά τον Παναγιώτη και το Νικόλα, σιγοκουβεντιάζουν την απόφαση του να διαλύσει τη συντροφιά. Ο καπετάν Γιώργης με βραχνή και αποφασισμένη φωνή, θα τους μιλήσει για τους παράξενους καιρούς που θα έλθουν στο τόπο μας και στο νησί μας.
- Το κοντραμπάντο, παιδιά μου, με την άφιξη των Γερμανών, θα βρεθεί σε διπλή κατοχή. Από τη μια ο χωροφύλακας και από την άλλη ο Γερμανός στρατιώτης. Και οι δυο τους σε αγαστή συνεργασία με τους μεγαλέμπορους, θα θέλουν να ελέγξουν και να πάρουν μερίδιο από την αυξανόμενη πίτα του λαθρεμπορίου. Θα δείτε κολλητιλίκια και ρουφιανιές , που θα τρίβετε τα μάτια σας… «Θα ‘ρθουν παράξενοι καιροί –θα ‘ρθουν καινούργιοι χρόνοι, θα παίζει ο λύκος με τ’ αρνί – κι ο κούκος με τ’ αηδόνι».
- Γι’ αυτό τ’ αποφάσισα, θ’ αρματώσω τη βάρκα και θα γίνω ψαράς. Με τη δουλειά αυτή, δυο τζόβενο μπορώ να τα συντηρήσω, οι υπόλοιποι είστε άξιοι και μπορείτε να σταθείτε παλικαρίσια στους δύσκολους καιρούς που μας περιμένουν.
Κανείς από τους υπόλοιπους της συντροφιάς δεν πήρε το λόγο, όλοι τους με σκυμμένα τα κεφάλια, κατανοούν τα λόγια του μαέστρου… αλλά από την άλλη δεν θέλουν να πιστέψουν τη διάλυση της συντροφιάς!
Την ολιγόλεπτη σιωπή θα σπάσει και πάλιο καπετάν Γιώργης, που, αφού σηκωθεί όρθιος, θα βγάλει απ’ την τσέπη ένα μάτσο χιλιάρικα και θα πει:
- Αυτά είναι τα κέρδη απ’ το τελευταίο κοντραμπάντο, ο καθένας θα πάρει το μερίδιο που έχουμε συμφωνήσει.
- Εε Στρατή, βάλε μια οκά ρακί στο τραπέζι και φέρε κανένα καλό μεζέ. Συ Παναγιώτη φώναξε τον Κώστα με το ούτι να παίξει τα δικά μας. Σήμερα κερνάω εγώ, ο καπετάν Γιώργης, πρώην κοντραμπατζής.
Τέλος Μαΐου του ΄41, στο Πολιχνίτο, σε μια γωνιά στον καφενέ του Σαλταμάρα, σιγοκουβεντιάζουν ο καπετάν Γιώργης με τον Παναγιώτη.
- Άκου καπετάν Γιώργη, τ’ αποφάσισα, θα ποδίσω στη χώρα. Βρήκα εκεί δουλειά χαμάλη στην αγορά, το μεροκάματο μικρό, δε θα φθάνει ούτε για το φαγητό, αλλά περιστασιακά θα κάνω το μπουκαδόρο σε αποθήκες τροφίμων, για να μπορέσω να ζήσω εγώ, η οικογένεια μου και ότι περισσεύει για τους ανήμπορους. Τη δουλειά του χαμάλη δε τη φοβάμαι, η πλάτη μου μόνο το ξέρει... το πόσα τσουβάλια αλάτι έχει μεταφέρει από τις αλυκές…
- Παναγιώτη, δε πέρασε ούτε ένας μήνας απ’ την τελευταία μας συνάντηση στη Νυφίδα και βλέπεις ότι το κοντραμπάντο πέφτει στην ξεφτίλα. Οι καπετάνιοι του, τα βαποράκια του, ξεκίνησαν τη συνεργασία με τους χονδρέμπορους και με την ανοιχτή κάλυψη του χωροφύλακα, έβαλαν χέρι στο λαθρεμπόριο, έκρυψαν τα προϊόντα και σήμερα η μαύρη αγορά είναι πραγματικότητα. Το κοντραμπάντο έβγαζε στην αγορά, φτηνά προϊόντα, για να μπορεί να τ’ αγοράσει ο φτωχός. Το κοντραμπάντο ήταν η αντίσταση στον οικονομικό έφορο, που έφερε μαζί της η απελευθέρωση του νησιού. Το κοντραμπάντο ήταν για όλους μας, τρόπος ζωής, για να ζήσουμε όλοι μας κι όχι να πλουτίσουμε με το σταυρουδάκι της ορφανής. Όσο για την απόφασή σου να ποδίσεις στη χώρα, είναι κατ’ αρχάς σωστή. Τουλάχιστον εκεί θα μπορείς να κινηθείς πιο ελεύθερα. Εδώ αυτή η ταχτική δε περνά. Η φτώχεια, η ανέχεια, η πείνα θα πολλαπλασιάσει τους ρουφιάνους και σε λίγο «θα χάνει η μάνα το παιδί και το παιδί τη μάνα». Καλή τύχη στη νέα σου δουλειά και πρόσεχε… ούτε πολύ πράμα παίρνουμε… ούτε κάθε μέρα μπουκάρουμε…. ούτε στα ίδια μέρη χτυπάμε! Από δω και πέρα μόνο εσύ και εγώ ξέρουμε την κουβέντα αυτή. Τσιμουδιά σε κανέναν, ούτε στον πατέρα, ούτε στη μάνα.
Δεκαπενταύγουστος του ΄41, ο Παναγιώτης θα βρεθεί στον Πολιχνίτο για την ονομαστική του γιορτή. Με τη σχολιάτικη φορεσιά του, φαντό δριμονί πουκάμισο, μαύρο παντελόνι με ζωνάρι στη μέση και μαντήλι στο λαιμό, θα βρεθεί και πάλι στο καφενείο του Κουμάνια για το ραντεβού με τον καπετάν Γιώργη.
- Να ‘σαι καλά, ρε Παναγιώτη για τα πεσκέσια σου αλλά προς το παρόν δεν τα είχα ανάγκη, γι’ αυτό είπα στο πατέρα σου να τα δώσει στον Κώστα και τη γυναίκα του, τη Φιλιώ, που περνούν άσχημες στιγμές και δεν έχουν κανέναν να τους σταθεί. Εγώ ευτυχώς με τις λίγες οικονομίες που ‘χα, πρόκανα ν’ αρματώσω τη βάρκα και προς το παρόν ο επιούσιος βγαίνει… με καθαρές τράμπες. Μια το ξύδι, μια το λάδι, μια και το λαδόξιδο! Γιατί όσοι βρέθηκαν με φαγώσιμα ή λάδι στις αποθήκες, έχουν γίνει μαυραγορίτες… όλοι κρύβουν και η οκά το στάρι ανταλλάσσεται με μια περιουσία. Κι αυτό γίνεται τώρα που ‘ναι καλοκαίρι κι η φύση μάς δίνει απλόχερα τα ζαρζαβατικά…. Το χειμώνα όμως, θα κλάψει η μάνα το παιδί…
- Αλλά πες μου τώρα για σένα, τι νέα μου φέρνεις από τη χώρα;
- Καπετάν Γιώργη, στη χώρα τα πράγματα είναι πολύ χειρότερα και να ‘χεις χρήματα ή λάδι, δεν βρίσκεις τίποτα φαγώσιμο στην αγορά. Πού και πού, όταν το επιτρέπουν οι Γερμανοί, εμφανίζεται στα ψαράδικα λίγη σαρδέλα ή γαύρος… αλλά γίνεται ο χαμός, όπως τα ψάρια στη μαλάγρα. Άστα σου λέω … φτώχεια, πείνα, δυστυχία. Συνεχίζω το χαμαλίκι στα λάδια που βγαίνουν απ’ το νησί. Χιλιάδες βαρέλια σου λέω, έχουν φύγει, ποιοι τα παίρνουν, ποιοι τα δίνουν, δεν ξέρω, αλλά γίνεται μεγάλη τράμπα. Το βδομαδιάτικο απ’ το χαμαλίκι φθάνει μόλις για τρεις μέρες φαγητό, κι ας μαγειρεύει ο συγκάτοικός μου αράπης γέρο-Αλή. Μένουμε μαζί σ’ ένα χαμόσπιτο στ’ Αραπίνικα, το «Παρίσι» της φτωχολογιάς στην πόλη, που φτιάχτηκε απ’ τους απόμαχους μαύρους δούλους που ‘φεραν οι Τούρκοι απ’ την Αφρική. Άστα, φτωχοί, ταλαίπωροι, φουκαράδες, τα σκουπίδια των πολιτισμένων….
- Μέχρι σήμερα έχω βγει για νυχτερινό περίπατο καμιά δεκαριά φορές. Σε διαφορετικούς στόχους. Το μαλλί που παίρνω κάθε φορά, είναι 2 ή 3 κούτσες, που τις κρύβω σε εγκαταλελειμμένες παράγκες στ’ Αραπίνικα. Το μισό εμπόρευμα το στέλνω στους δικούς μου, για τις ανάγκες τους και ό,τι περισσέψει, το μοιράζω … ξέρεις που! Όπως τότε που ένα Ξάϊ πήγαινε στους ανήμπορους, σ’ αυτούς που ο χάρος μπαινοβγαίνει στα σπίτια τους. Έτσι δε το ‘λεγες ή κάνω λάθος;
Ένα δάκρυ κυλά στο λιοκαμένο, ρυτιδιασμένο μάγουλό του καπετάνιου. Ο Παναγιώτης παίρνει θάρρος … είναι σε καλό δρόμο.
- Εεε Σπύρο… Βάλε μωρέ ακόμα ένα κατοστάρι ρακί. Δυο μήνες έχω να βρεθώ με το μαέστρο και τον πεθύμησα παναθεμά τον…
Οκτώβριος του ΄41 στον καφενέ του Σαλταμάρα, στο μαχαλά των Ψάνηδων,η οικογένεια θα κάνει τα «νιάμερα» του Παναγιώτη. Σε μια γωνιά του καφενέ, ο μαέστρος κάθεται μόνος σ’ ένα τραπέζι, αμέτοχος στα ψιθυρίσματα συμπόνιας, με το βλέμμα καρφωμένο στην είσοδο. Ο καφετζής σερβίρει το ρεβιθοκαφέ, που συνοδεύεται με ένα ποτηράκι κονιάκ. Ο καπετάνιος βαρύθυμος, τραβά από δίπλα, μια ακόμη καρέκλα κοντά του και κάνει σήμα στον καφετζή για ένα ακόμα σερβίρισμα. Η ώρα περνά… ο κόσμος αρχίζει ν’ αποχωρεί… μεσημέριασε και στο καφενείο οι μόνοι που ‘χουν απομείνει, είναι ο καπετάν Γιώργης και ο Νι κόλας, πατέρας του Παναγιώτη, που παίρνει μια καρέκλα και κάθεται στο τραπέζι του καπετάνιου.
- Σε βλέπω απ’ τις δέκα να κάθεσαι μόνος, με την αδειανή καρέκλα δίπλα σου, σκεφτικός κι αμίλητος. Ξέρω, περιμένεις το δεξί σου χέρι… Δεν μπορείς να το πιστέψεις ότι έφυγε…
- Με το συμπάθιο Νικόλα, τον διακόπτει ο καπετάνιος, ο Παναγιώτης για πάρτη μου, ήταν παλικάρι… και τα παλικάρια δεν φεύγουν έτσι… Ανακοίνωση δεν βγήκε στις εφημερίδες. Ληξιαρχική πράξη θανάτου δε συντάχθηκε στη Μυτιλήνη. Το λείψανό του δε σας παραδόθηκε. Μόνο μια ανακοίνωση που τοιχοκολλήθηκε στην αγορά της Μυτιλήνης, υπάρχει! Γιατί να τους πιστέψω; Να δεις ότι τους ξέφυγε και κάπου στο νησί κρύβεται ή θα ‘χει περάσει απέναντι…
- Αχ καπετάνιο, μακάρι να ‘χες δίκιο και να ‘ταν έτσι… Χθες γύρισα απ’ τη χώρα. Δυο μέρες έφαγα στη Μυτιλήνη ζητώντας πληροφορίες, «από τον Άννα στον Καϊάφα», από το Δήμο στη Γκεστάπο και απ’ εκεί στο Γερμανό στρατιωτικό διοικητή. Απ’ τις φυλακές στο Νομάρχη και απ’ εκεί στο Δεσπότη. Παντού η ίδια απάντηση:
- Ο γιος σας, κύριε, εκτελέστηκε για κλοπή, λυπούμαστε ειλικρινά!
- Καλά, από πότε η κλεψιά τιμωρείται με θάνατο; Απάντηση καμιά!
- Και πού τον θάψατε; Ποιος παπάς τον έψαλε; Τα βλέμματα χαμηλώνουν, το κεφάλι σκύβει, απάντηση καμιά!
Τη δεύτερη μέρα απελπισμένος, τραβώ για τ’ «Αραπίνικα», μήπως τούτη τη φορά βρω τον συγκάτοικό του, γέρο-Αλή. Τον βρίσκω αλλοπαρμένο να ξεκαρφώνει τους τσίγκους της παράγκας μουρμουρίζοντας. Μόλις με πήρε είδηση, λες και ήξερε ποιος ήμουν, πέφτει πάνω μου, μ’ αγκαλιάζει κλαίγοντας. Είδα κι έπαθα να τον συνεφέρω. Στην αρχή δε μίλαγε, μόνο ένα βουβό κλάμα, του συντάραζε τα στήθια. Σε λίγο με παίρνει απ’ το χέρι και με πάει στο μικρό δασάκι που ‘ναι πιο πάνω. Καθόμαστε κάτω από ένα τσάμι κι αρχίζει να μου μιλά κοιτάζοντας επίμονα προς το λιμάνι…
- Τον Παναγιώτη μού τον έφερε ένας φίλος μου χαμάλης, ο Αντρέας. Η συμφωνία μας ήταν να μένει στην παράγκα μου κι εγώ να μαγειρεύω ότι τρόφιμο θα έφερνε αυτός. Στους τέσσερις μήνες που μείναμε μαζί, πάντα το τσουκάλι κάτι είχε να βράσει.
- Μα τον Αλλάχ, με πρόσεχε σα να ‘μουν πατέρας του… Έφευγε κάθε πρωινό πριν να φέξει για τη δουλειά, με τη χαμαλίκα στον ώμο και το καφαλτί στο χέρι και γύριζε με το ηλιοβασίλεμα. Αμέσως ερχόταν εδώ πιο κάτω, στη δημόσια βρύση και πλενόταν, άλλαζε ρούχα, τρώγαμε το βρισκόμενο και στη συνέχεια ανεβαίναμε εδώ πάνω στο δασάκι για κουβέντα μέχρι αργά το βράδυ.
- Κάποιες φορές έφευγε αργά το βράδυ και γύριζε πριν χαράξει. Ποτέ δεν μου ‘πε πού πήγαινε και τι έκανε. Ούτε και γω ρώτησα, αφού κατάλαβα απ’ την αρχή ότι δεν ήθελε να ξέρω. Πριν δυο μήνες, αργά το βράδυ, μου ‘φερε ένα τσουβάλι φασόλες κι ένα πάκο χαρτοσακούλες, μου τα παράδωσε τονίζοντας:
- Αλή, χώρισε τις φασόλες σε πενήντα πακέτα και να τα μοιράσεις στους πιο φτωχούς στ’ Αραπίνικα. Η δουλειά πρέπει να τελειώσει μέχρι να ξημερώσει, χωρίς να σε πάρουν μυρωδιά ούτε κι αυτοί που τα δίνεις. Αυτό έγινε άλλες δυο φορές.
Χαράματα Σαββάτου, ανήμερα του Σταυρού, δεκάδες κάρα παίρνουν σειρά στο μουράγιο απέναντι από το Λιμεναρχείο, για να μεταφέρουν από το καΐκι του Χονδρογιάνογλου, εκατοντάδες τσουβάλια με τρόφιμα στο χονδρεμπορικό κατάστημα του Χατζή… στα Λαδάδικα. Εκεί από τις έξι το πρωί, θα βρεθεί και ο Παναγιώτης, όπως και όλο το σωματείο φορτοεκφορτωτών, για να πάρει μέρος στην μεταφορά των τροφίμων από τα κάρα, που φθάνουν, έξω, από την αποθήκη του Χατζή… Ο καθένας τους, με την χαμαλίκα ατο κεφάλι, περιμένει, ίσα, για μια ανάσα, την σειρά του,,για το ξεφόρτωμα των κάρων.
Εκεί από κοντά ο επιστάτης του χονδρεμπορικού, διοπτροφόρος, ψηλός κι αδύνατος, ο κυρ Παντελής, θα καταγράφει στο τεφτέρι τα ζύγια, δίνοντας τη διαταγή στα τσιράκια ανάλογα με το είδος των τροφίμων, πού να οδηγήσουν τους χαμάληδες.
Ο Χατζής… ευτραφής, κοντός, με προχωρημένη φαλάκρα φορώντας μαυρομάνικα, μέσα από το ξύλινο γραφείο στο πατάρι του χονδρεμπορικού, μ’ ένα μάτσο φορτωτικές στα χέρια, ελέγχει… και κάθε τόσο πετιέται σαν ελατήριο από το δρύινο γραφείο του …
- Ε, Παντελή το ζύγι και το νου σου… Απ’ το στάρι λείπουν 50 οκάδες. Οι φασόλες κι η φακή εντάξει.
Ο Αλή μαγείρεψε ρεβίθια, ξαγέρισε τις φορεσιές για τη βραδινή έξοδό τους, στο καφενείο του Kουτσομύτη και πήρε τον κατήφορο απ’ τις «Καμάρες», πέρασε απ’ το «Πανελλήνιο» και σε λίγο βρίσκεται έξω από το Λιμεναρχείο. Είναι πια έντεκα η ώρα. Δυο σειρές κόσμος παρακολουθεί βουβός το ξεφόρτωμα από τ’ αμπάρια και τη μεταφορά των τροφίμων με κάρα. Δυο σειρές κόσμος, που αρχίζουν από το μουράγιο και καταλήγουν στο χονδρεμπορικό του Χατζή…, μια παρέλαση όμοια με αυτές που πρωτοργάνωσε ο δικτάτορας Μεταξάς. Μόνο που στην παρέλαση αυτή, πρωταγωνιστούν, συμμετέχουν και παρελαύνουν αντί για μαθητές, εργατικά σωματεία, στρατός, οι ναυτεργάτες, χαμάληδες κι αραμπατζήδες. Μια παρέλαση που γιορτάζει την έναρξη της μαύρης αγοράς και της πείνας. Μιας αλλιώτικης παρέλασης, όπου κανείς δεν χειροκροτεί, κανείς δεν επευφημεί, αλλά βουβός και άβουλος παρακολουθεί τις χιλιάδες οκάδες τροφίμων να στοιβάζονται στην αποθήκη του Χατζή…. Τις επόμενες μέρες, το στάρι θα πουλιέται σπυρί-σπυρί, με το φλουρί, το σταυρουδάκι της ορφανής και τα δαχτυλίδια του αρραβώνα της φτωχής μάνας, για να περιδιαβαίνουνε μετά οι μαυραγορίτες τα σαράφικα της πόλης, να επενδύσουν τα άνομα κέρδη τους.
Ο Αλή προχωρά αργά, πίσω από το ακίνητο και βουβό πλήθος, παρακολουθώντας τα κάρα να τον προσπερνούν, φορτωμένα με κάθε λογής τρόφιμα, ενώ ο Σίμος ο αραμπατζής, του φωνάζει γελώντας:
- Αλή, φάτε μάτια ψάρια και κοιλιά περίδρομος!
Χωρίς να το καταλάβει, θα πλησιάσει, σαν υπνοβάτης, τη χονδρεμπορική αποθήκη του Χατζή… Ο φακός του μυαλού όμως, έχει νετάρει στις πρωτόγνωρες εικόνες αντίθεσης εκατοντάδων ανθρώπων, που όλη τη μέρα ψάχνουν για κάτι φαγώσιμο, και των χιλιάδων τσουβαλιών με τρόφιμα που στοκάρονται στις αποθήκες των χονδρεμπόρων. Τώρα μπροστά του, δεν υπάρχει η αποθήκη αλλά μια τεράστια εικόνα του Χατζή… να καταβροχθίζει τα τρόφιμα και κάθε τόσο να φτύνει ανθρωπόμορφα σπόρια… που το καθένα έχει τη μορφή του Σίμου του αραμπατζή, του Θύμιου του ναυτεργάτη, του χαμάλη συγκάτοικού του, Παναγιώτη… Τσιμπιέται, χτυπιέται μα η καταραμένη νεταρισμένη εικόνα, σα κακό όνειρο δεν φεύγει. Το κεφάλι του βουίζει, δεν αισθάνεται καλά και κρύος ιδρώτας λούζει το κορμί του. Το πόδια δεν αντέχουν το λιπόσαρκο κορμί και παραπατώντας, σωριάζεται μπροστά στο κουρείο του «Δεκάρα». Σηκώνει το κεφάλι, να πάρει ανάσες, μα να και πάλι μπρος του η τεράστια νεταρισμένη εικόνα του Χατζή… να φτύνει ανθρωπόμορφους σπόρους. Ένα ποτήρι νερό του κουρέα, θα σβήσει το κακό όνειρο. Τώρα όμως, το μέχρι πριν λίγο βουβό ακροατήριο της παρέλασης, τρέχει προς το χονδρεμπορικό. Πέντε Γερμανοί στρατιώτες αντάμα με τον υποδιοικητή της Γκεστάπο, τον περίφημο βασανιστή Χάλκο, συλλαμβάνουν τον Παναγιώτη. Όλο το πλήθος της παρέλασης, σα σμάρι έχει κυκλώσει την αποθήκη και παρακολουθεί τις συνομιλίες του Χάλκο με το Χατζή… και τον επιστάτη κυρ-Παντελή.
- Αλή πρέπει να φύγεις, η χαμαλίκα που χρησιμοποιούσε ο «ψηλός» συγκάτοικός σου, ήταν κλεμμένη από την αποθήκη τροφίμων του Χατζή… Το αναγνώρισαν, σήμερα, το αφεντικό κι ο επιστάτης, γι’ αυτό φέρανε τους Γερμανούς.
- Έλληνες χωροφύλακες με Γερμανό αξιωματικό, με συλλάβανε στο μεγάλο κτήμα του Κουρτζή, στον Καρά Τεπέ. Εκεί μεγάλωσα πριν 60 χρόνια όταν δουλεύαμε παππούς προς εγγονό στα χτήματα του Μπέη. Πώς έφθασα εκεί, ούτε που θυμάμαι…
- Με δείρανε, με χτύπησαν, με βασάνισαν τρεις μέρες. Κάθε πρωί, μεσημέρι, βράδυ, τους επαναλάμβανα αυτά που ήξερα για τον Παναγιώτη... αλήθειες. Κι αυτοί το χαβά τους, γύρευαν τα οκτώ άδεια τσουβάλια των γερμανικών τροφίμων που τους προμήθευε ο Xατζή... κι έκλεψε, όπως έλεγαν, ο γιος σου. Γύρευαν και ένα όπλο που χάθηκε από τις γερμανικές αποθήκες… Πού να ξέρω… και μα τον Αλλάχ και σε σένα τώρα, την αλήθεια λέω. Δεν ήξερα τίποτα.
- Τον Παναγιώτη τον είδα μόνο μια φορά στο γραφείο του Χάλκο, στη Γκεστάπο, σε κατ’ αντιπαράσταση εξέταση. Εγώ ίσα που περπάταγα… Ο Παναγής τα ίδια και χειρότερα. Τον έφεραν και τον πήραν σηκωτό δυο στρατιώτες. Τον έβαλαν να κάτσει σε μια καρέκλα, χάνει την ισορροπία του και πάει να πέσει… οι δυο Γερμανοί στρατιώτες τον κρατούν. Και οι ερωτήσεις του Χάλκο, βροχή… Πού είναι τα τσουβάλια απ’ τις κλεψιές, πού έκρυψες το πιστόλι… Κι ο Παναγής να απευθύνεται σ’ εμένα:
- Αλή θα με καθαρίσουν τα τσακάλια… τη φορεσιά και το νου σου, τη θέλω για τη μέρα της εκτέλεσης.
- Θέλω το δριμονί φαντό πουκάμισο και το μαντήλι… ακούς;
- Ο Χάλκο δεν καταλάβαινε, ο Αρμένης μεταφραστής ούτε αυτός καταλάβαινε… και τόσο μας χτυπούσαν, μέχρι που λιπόθυμους μας ξαναγύρισαν στο υπόγειο σε διαφορετικά κελιά.
- Με πέταξαν, έξω, από τη Γκεστάπο, ξημερώματα, σερνόμουν. μα κανείς,, δεν σταματούσε για βοήθεια… με κόπο και μετά από τρεις ώρες, έφθασα στο καφενείο του «Μπουκάλα» στο Μακρύ Γιαλό. Εκεί, με συμμάζεψε ο καφετζής, ας είναι καλά ο χριστιανός, και μ’ ένα κάρο, έφθασα το μεσημέρι στο χαμόσπιτο. Πέρασαν πέντε μέρες και μόλις στις άφηκα, στα πόδια μου, με την σχολιατική φορεσιά, στα χέρια, να ‘μαι στηνΓκεστάπο. Φοβόμουν, έτρεμα… μα έπρεπε να τιμήσω την επιθυμία του φίλου μου…
- Κάθε αυγή από τότε και μετά, ερχόμουν εδώ πάνω… Είχα μάθει ότι οι δυο προηγούμενες εκτελέσεις είχαν γίνει στα «Μπλόκια». Απ’ εδώ πάνω,σίγουρααπ’ το σημείο αυτό, παρακολούθησα την εκτέλεση. Να, εκεί κάτω στο εξωτερικό μέρος του λιμανιού, που είναι μπαζωμένο.
- Κι αμέσως μετά ροβόλησα για το λιμάνι. Εκεί ίσα που πρόλαβα το αλιευτικό «Αλέξανδρος» να λύνει τους κάβους, με δύο Γερμανούς στρατιώτες και το τσουβαλιασμένο κουφάρι του Παναγή, στην πλώρη του. Το πέταξαν, ανοιχτά, της Κρατήγου… Δεν έχει αποσώσει τις τελευταίες του κουβέντες ο χαροκαμένος πατέρας, και ο καπετάνιος σηκώθηκε βαρύθυμος και έφυγε, από το καφενείο, αμίλητος.
Μάρτης 1959 και ο καπετάνιος, παρά τα ογδόντα του χρόνια, καθημερινά, θα βρίσκεται, στο καφενείο του Σαλταμάρα, για το απογευματινό εξηνταέξι, με έπαθλο τον καφέ. Τη μέρα αυτή, έχοντας χάσει την παρτίδα ο καπετάνιος, θα φωνάξει τον καφετζή για να πληρώσει… Αυτός όμως σκουπίζοντας το μικρό, προσωπικό του μαρμάρινο τραπέζι δίπλα από τεσγιάκι, προσκαλεί τον καπετάνιο για δυο ούζα ενώ μεταφέρει σ’ αυτό δυο καρέκλες. Δεν πρόλαβε να κάτσει ο καπετάν Γιώργης, και ο καφετζής, με διπλωμένη εφημερίδα, κάθεται σιμά του.
- Καπετάνιε, σήμερα, έπεσε στα χέρια μου μια νια Μυτιληνιά εφημερίδα, ο «Λεσβιακός Κήρυξ» και ξέρεις για ποιόν γράφει; Για τον εκτελεσμένο μας… Τον Ψάνη μωρέ! Έβαλε και μια φωτογραφία από την εκτέλεση του! Να δες την… και βάζει την εφημερίδα στις ροζιασμένες πα λάμες του καπετάν Γιώργη. Τα χέρια του καπετάνιου τρέμουν καθώς ανοίγει την εφημερίδα. Τα μάτια του έχουν βουρκώσει… βγάζει τα γυαλιά του, τα φορεί και κάνει να διαβάσει. Πλησιάζει την εφημερίδα, με την φωτογραφία της εκτέλεσης, στο πρόσωπο και την εξετάζει… στο μέτωπο εμφανίζονται μικρές σταγόνες ιδρώτα, τα γυαλιά δεν τον βοηθούν να διαβάσει, μπορεί και να μη θέλει… γι’ αυτό την προτείνει, στον καφετζή,5 λέγοντάς του...
- Πανάθεμά τους με τα γράμματα- ψείρες που τυπώνουν, πρέπει να ‘σαι γεράκι για να τα δεις… διάβασε ρε Νικόλα, τι γράφει;
- «Οι Γερμανοί, εις την Λέσβον», και κάτω, από τη φωτογραφία :- «Η πρώτη εκτέλεσις Λεσβίου, υπό των Γερμανών, εγένετο το 1942 και εις την θέσιν «μπλόκια». Όλαι αι άλλαι εκτελέσεις έγιναν, εις τα «τσαμάκια». Εις την εικόνα μας, η σκηνή της εκτελέσεως του ατυχούς Παναγιώτου Ν. Ψάνη. (Σημ. –Η φωτογραφία είναι αυθεντική ληφθείσα, από Γερμανόν αξιωματικόν, όστις ηγήθη του εκτελεστικού αποσπάσματος.)6@
Ι »
Χοντρές σταγόνες ιδρώτα κυλάνε, στ’ αυλάκια του σκαμμένου, από τις ρυτίδες, μετώπου του καπετάνιου. Βγάζει το μαντήλι και το σκουπίζει.
- Αυτός είναι, πράγματι, βλέπεις ήταν ντερέκι, λάτα, κρίμα, που έφυγε, έτσι…
- Βλέπεις τα τσακάλια, ακόμη και στην εκτέλεση, τον είχαν δεμένο, πάνω, σε τετράξυλο.
- Και τί σου λέει το λευκό μαντήλι, στο τσεπάκι του πουκάμισου, στο μέρος της καρδιάς;
- Άκουσα, κάπου, καπετάνιο, ότι επειδή οι εκτελέσεις γίνονταν, πριν, ακόμη, χαράξει, και δεν είχε πολύ φως, οι κολασμένοι, εκτός, από την κουκούλα, που φορούσαν, στους μελλοθάνατους, τους κρεμούσαν άσπρο πανάκι, στο μέρος της καρδιάς, για να βοηθούν, στο σημάδι, το εκτελεστικό απόσπασμα! Και μάλλον το ίδιο έκαναν και στον συχωρεμένο.
Ο καπετάνιος ξαναβγάζει το μαντήλι, ξανασκουπίζει το ιδρωμένο μέτωπο. Διπλώνει, προσεχτικά, την εφημερίδα και την βάζει, στην τσέπη. Σηκώνεται… πίνει μονορούφι το ποτηράκι, με κονιάκ, που έχει, μπροστά του και προχωρώντας, προς την έξοδο, αρχινά, σε σιγανό τόνο το τραγούδι… «Αναστενάζω, θλίβομαι, πουλάκια κελαηδούνε κλαίω και συμμαζεύονται και με παρηγορούνε. Της Μπαρμπαριάς τα όργανα και αν παίξουνε, μπροστά μου, δεν την παρηγορούνε, πια, την θλιβερή καρδιά μου».
Από το βιβλίο «Στο σημάδι. . .», του Δήμου Μυτιλήνης (Eπιμέλεια Γαλέτσας Γιώργος) 2010.
Σχετικά, με τον προβληματισμό της τοποθεσίας, που τέθηκε, για το πού, έχει ληφθεί αυτή η σειρά φωτογραφιών (Μάρτιος 1944), που απεικονίζει γερμανικό απόσπασμα να έχει επισκεφθεί κάποιο χωριό, επιβεβαιώνεται, τουλάχιστον, από την πινακίδα "ΠΑΝΤΟΠΩΛΕΙΟΝ", σε είσοδο μαγαζιού, ότι πρόκειται, για Ελλάδα. Μερικές, ακόμη, λεπτομέρειες, από αυτή την σειρά είναι ότι υπάρχουν πολλά ερειπωμένα και καμένα σπίτια, γεγονός, που σημαίνει ότι το χωριό αυτό είχε ξαναχτυπηθεί. Εικασία δικιά μας, ότι προκειται, για Ήπειρο, ή βορειοδυτική Ελλάδα, με κάθε επιφύλαξη, φυσικά.
Αθήνα, 12 Οκτωβρίου 1944. Τα τελευταία γερμανικά στρατεύματα έχουν αποχωρήσει και οι Αθηναίοι ξεχύνονται, στους δρόμους. για τους πρώτους πανηγυρισμούς.
Η 12η Οκτωβρίου 1944 αποτελεί έναν, από τους σημαντικότερους σταθμούς της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας, καθώς σηματοδοτεί την Απελευθέρωση της Αθήνας, έπειτα, από 1.264 ημέρες σκληρής ναζιστικής Κατοχής.
Το Χρονικό της Ημέρας
• 08:00 π.μ.: Ο Γερμανός διοικητής, στρατηγός Χέλμουτ Φέλμυ, συνοδευόμενος από τον κατοχικό δήμαρχο Άγγελο Γεωργάτο, κατέθεσε στεφάνι, στο Μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη. Το πλήθος, που είχε συγκεντρωθεί, ποδοπάτησε το στεφάνι, αμέσως, μετά την αποχώρησή τους.
• 09:15 π.μ.: Πραγματοποιήθηκε η υποστολή της ναζιστικής σημαίας (σβάστικας), από τον ιερό βράχο της Ακρόπολης. Ένας Γερμανός στρατιώτης την τύλιξε, κάτω από την μασχάλη του και οι τελευταίες γερμανικές μονάδες εγκατέλειψαν την πόλη, η οποία είχε κηρυχθεί «ανοχύρωτη».
• Οι Πανηγυρισμοί : Οι καμπάνες των εκκλησιών άρχισαν να χτυπούν, χαρμόσυνα. Χιλιάδες Αθηναίοι κατέκλυσαν το κέντρο της Αθήνας (Σύνταγμα, Πανεπιστημίου, Ομόνοια), με γαλανόλευκες σημαίες, αγκαλιάζοντας, ο ένας τον άλλον, μέσα σε κλίμα ανείπωτου ενθουσιασμού.
(φωτ. Μουσείο Μπενάκη).
Σαν σήμερα το 1944, πριν απο 82 χρόνια, στο Παλαιό Φάληρο, έξω, από το ζαχαροπλαστείο του Παχού, μια ομάδα, από μαθήτριες γράφει, με μπογιά, συνθήματα, στους τοίχους.
Ανάμεσά τους η Ήβη Αθανασιάδου, 16 ετών.
Η Ήβη γράφει «WELCOME OUR ALLIES» την ώρα, που περνά, από το σημείο ένα κονβόι Γερμανών, που «αποχωρούν» από την «ελεύθερη» Αθήνα...
Ανάμεσά τους, ο Αυστριακός στρατιωτικός γιατρός (!) Γκόφριντ Κέλλερ.
Χωρίς δεύτερη σκέψη, ο ναζί βγάζει το όπλο του, πυροβολεί την Ήβη, στην κοιλιά και φεύγει ανενόχλητος.
Από το ζαχαροπλαστείο, βγαίνουν έντρομοι οι θαμώνες, για να βοηθήσουν το αιμόφυρτο κορίτσι και ένας σερβιτόρος την μεταφέρει, στον Ευαγγελισμό.
Η Ήβη άντεξε τέσσερις ημέρες.
Πέθανε, στις 16 Οκτωβρίου 1944, στα 16 της χρόνια.
Πόσοι ξέρουν σήμερα το όνομά της;
Από Κρίτων Βασιλικόπουλος.
Λίγες εβδομάδες, μετά την απελευθέρωση της Ξάνθης, ο Υπουργός Εργασίας Γεωργίας Ιωάννης Ζέβγος (πραγματικό όνομα Γιάννης Ταλαγάνης), στέλεχος του ΕΑΜ και μέλος της θνησιγενούς Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας του Γεωργίου Παπανδρέου, επισκέπτεται την πόλη (στο κέντρο, με καπέλο).
Γεννήθηκε, στο χωριό Δόριζα της Αρκαδίας, το 1897 και ήταν δάσκαλος και δημοσιογράφος. Τα πρώτα του γραπτά, τα υπέγραφε, ως "Πολύβιος", ενώ, στον κομματικό τύπο, αρθρογραφούσε, μαζί με την σύζυγό του, Καίτη, υπογράφοντας, ως Ζεύγος/Ζέβγος, για συνωμοτικούς λόγους. Το προσωνύμιό τους αυτό έγινε, τελικά, το επώνυμό τους.
Δολοφονήθηκε, τον Μάρτιο του 1947, στην Θεσσαλονίκη, όπου είχε μεταβεί, ως αναπληρωματικό μέρος του Πολιτικού Γραφείου της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ, προκειμένου να παρακολουθήσει, διά ζώσης, το έργο μιας Επιτροπής, που είχε συστήσει ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών (United Nations Special Committee on the Balkans-UNSCOB) και διερευνούσε τις συνθήκες, υπό τις οποίες ξεκίνησε ο Εμφύλιος και την κατάσταση, που επικρατούσε, στα σύνορά μας, καθώς οι βόρειοι γείτονες είχαν ταχθεί, στο ανατολικό μπλοκ.
Ήταν μία, από τις τρεις σημαίνουσες πολιτικές δολοφονίες, κατά την διάρκεια του Εμφυλίου Πολέμου. Οι άλλες δύο ήταν του Υπουργού Δικαιοσύνης Χρήστου Λαδά (Πρωτομαγιά του 1948) και του Αμερικανού δημοσιογράφου Τζορτζ Πολκ (16 Μαΐου 1948)
Το πρωί της 20ης Μαρτίου 1947, ημέρα Πέμπτη, ο Ζέβγος βγαίνει, από το ξενοδοχείο “Αστόρια”, όπου διέμενε και πηγαίνει, στα γραφεία της εφημερίδας “Αγωνιστής”. Εκεί, γράφει ένα, ακόμη, υπόμνημα, προς την Επιτροπή του ΟΗΕ, με νέα στοιχεία διωγμών και γενικά, αντιδημοκρατικών ενεργειών της Δεξιάς, εις βάρος της Αριστεράς Το μεσημέρι πηγαίνει, στο εστιατόριο “Ελβετικόν”, για να γευματίσει, όπως συνήθιζε, κάθε μέρα,
Κατά την επιστροφή του, στο ξενοδοχείο και ενώ κατέβαινε την οδό Αγίας Σοφίας, ένας νεαρός άνδρας, ηλικίας, περίπου, τριάντα ετών, που, προφανώς, τον παρακολουθούσε, πυροβόλησε, με περίστροφο, τρεις φορές, εναντίον του, από κοντινή απόσταση. Πέφτοντας, ο Ζέβγος προσπάθησε να σηκωθεί, αλλά ο δολοφόνος τον πλησίασε και τον πυροβόλησε άλλη μία φορά. Ο δολοφόνος ετράπη, αμέσως, σε φυγή, από την οδό Αγίας Θεοδώρας και συνελήφθη καταδιωκόμενος, από πολίτες και έναν χωροφύλακα, μπροστά, στο εργοστάσιο «Φλόκα». Αυτόπτες μάρτυρες ανέφεραν ότι ο δολοφόνος είχε δύο συνεργούς.
Ως δράστης της δολοφονίας, συνελήφθη ο Χρήστος Βλάχος, πρώην κομμουνιστής, κρεοπώλης, από τις Σέρρες, 32 ετών. Στην προανάκριση, θα υποστηρίξει ότι τον σκότωσε, από αγανάκτηση, για τα όσα υπέφερε, εξαιτίας του, στο Μπούλκες, από όπου είχε επιστρέψει, ενάμιση μήνα, νωρίτερα
Το Μπούλκες ήταν ένα μικρό ερειπωμένο χωριό της, τότε, Γιουγκοσλαβίας, κοντά ,στα σύνορα, με την Ουγγαρία (σήμερα, ανήκει, στην Σερβία, ως Μαγκλίτς), που από τον Μάιο του 1945, άρχισαν να στέλνονται στελέχη και μέλη του ΚΚΕ και του ΕΛΑΣ, προκειμένου να προστατευτούν, κυρίως, από τις διώξεις παρακρατικών δεξιών ομάδων.
Υπολογίζεται ότι, μέχρι το τέλος του έτους, οι πρόσφυγες, που είχαν μεταβεί, εκεί, έφθαναν τους 5.000. Στο στρατόπεδο που είχε δημιουργηθεί τα μέλη του κόμματος εργάζονταν, εκπαιδεύονταν και διαφωτίζονταν πάνω στις αρχές του κομμουνισμού Για τις συνθήκες διαβίωσης, έχουν γραφτεί πολλά, ενώ υπάρχουν αρκετές καταγγελίες, για αυταρχική συμπεριφορά των διορισμένων, επικεφαλής του στρατοπέδου, ακόμη και για δολοφονίες διαφωνούντων.
Ο Χρήστος Βλάχος καταδικάστηκε, το 1948, σε φυλάκιση δύο ετών Δραπέτευσε, όμως, από την φυλακή και κατέφυγε, στην Αργεντινή. Επέστρεψε, στην Ελλάδα, πολλά χρόνια, αργότερα, και σε συνέντευξή του, στην εφημερίδα «Ακρόπολις», στις 20 Σεπτεμβρίου του 1981, ενώ ήταν τρόφιμος, στο ψυχιατρείο της Λέρου, αποκάλυψε :
«Εγώ δούλευα, για την ελληνική και τη συμμαχική αντικατασκοπεία, πολεμούσα τους κομμουνιστές και τους Τούρκους. Έτσι, εκτέλεσα και την εντολή, που πήρα, από τους ανωτέρους μου, να σκοτώσω τον Γιάννη Ζέβγο. Έπρεπε να υπακούσω. Η πατρίδα κινδύνευε, έπρεπε να την καθαρίσω, από τους κομμουνιστές.Και τον Σουλτάνο του ΚΚΕ (εννοεί τον Ζαχαριάδη) έπρεπε να τον σκοτώσω».
Η υπόθεση παραμένει συνδεδεμένη, με τις σκοτεινές πολιτικές συνθήκες του Εμφυλίου.
Ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης κατά την περίοδο της απελευθέρωσης της Κρήτης (Μάρτιος 1945)
ΤΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΝΕΤΑΙ
Από τα μέσα Αυγούστου 1944 είχε φθάσει από τη Μέση Ανατολή ο αντισυνταγματάρχης Ανδρέας Νάθενας, διορισμένος από την ελληνική κυβέρνηση Καΐρου ως στρατιωτικός διοικητής Ηρακλείου. Στις 7 Σεπτεμβρίου εγκαταστάθηκε διακριτικά στο χωριό Άγιος Θωμάς, ενώ από τις 16 Σεπτεμβρίου μετακινεί την έδρα του στο Κανλί-Καστέλλι, 19 χλμ. νοτίως του Ηρακλείου.
Στις 2 Οκτωβρίου ο συνταγματάρχης Ραίσλερ, διοικητής του «προγεφυρώματος Ηρακλείου», δηλαδή της πόλης και μιας ευρύτερης περιοχής γύρω απ' αυτήν, θέλησε με μια δεξίωση να αποχαιρετήσει τους Ηρακλειώτες. Κάλεσε τις τοπικές αρχές και εκπροσώπους διαφόρων κοινωνικών τάξεων, στους οποίους έβγαζε λόγο για να τους προετοιμάσει ότι επέκειτο η αποχώρηση των Γερμανών και να βεβαιώσει ότι «μόνον μερικαί ελαφραί βλάβαι θα επενεχθώσιν εις τον λιμένα». Σύμφωνα με δημοσίευμα της εποχής”, ένας από τους Έλληνες καλεσμένους «είχε την ωραίαν έμπνευσιν και πρωτοβουλίαν να ψάλη το «Από φλόγες η Κρήτη ζωσμένη», το οποίον ήκουσαν με ενθουσιασμόν όλοι οι παριστάμενοι πολίται και εχειροκρότησαν οι Γερμανοί αξιωματικοί».
Στην απελευθέρωση του Ηρακλείου φαίνεται να έχει πρωταγωνιστικό ρόλο ο καπετάν Μανώλης Μπαντουβάς, στον οποίο παραδίδει την πόλη ο Γερμανός φρούραρχος Ηρακλείου Ραίσλερ. Ο Μπαντουβάς, ύστερα από μια μακρά και περιπετειώδη παραμονή στη Μέση Ανατολή, αποβιβάσθηκε στην Κρήτη και τον υποδέχθηκαν παλαιοί αντάρτες του, που στο διάστημα της απουσίας του είχαν μείνει υπό τις διαταγές των αδελφών του Γιάννη και Νικολάου. Υπήρχε βία των ομάδων Μπαντουβά, Νικολάου Πλεύρη και Γιάννη Ποδιά
(ΕΑΜ) για να έχουν εξασφαλισμένη την παρουσία τους στο Ηράκλειο κατά την αποχώρηση των Γερμανών. Με τη μεσολάβηση του αρχιμανδρίτη Ψαλλιδάκη, ο Μανώλης Μπαντουβάς συναντήθηκε με τον Γερμανό φρούραρχο στις Τρεις Καμάρες, παρου-
σία του ιατρού Βρεττάκη και του Εμμ. Αγγελιδάκη, με διερμηνέα τον Κρουσανιώτη Γ. Γκριδάκη. Αρχικά ο φρούραρχος ζήτησε προθεσμία οκτώ ημερών για να παραδώσει την πόλη, αλλά τελικά συμφωνήθηκε να γίνει άμεση η παράδοση, αφού εξασφαλισθεί η αναίμακτη αποχώρηση των Γερμανών. Ο καπετάν Μπαντουβάς το εγγυήθηκε και μίλησε προς τους κατοίκους σχετικά, ενώ τελέσθηκε δοξολογία στον μητροπολιτικό ναό.
Το βράδυ της ίδιας ημέρας (11 Οκτωβρίου 1944) συγκεντρώθηκαν όλοι οι Γερμανοί, παρέδωσαν την πόλη στους αντάρτες, οι οποίοι τους συνόδευσαν μαζί με τον Αμερικανό
αξιωματικό της OSS Ρόυς μέχρι τον Μάραθο. Αξιωματικοί της συμμαχικής αποστολής εισήλθαν στην πόλη, πριν ακόμη φύγουν οι Γερμανοί, αλλά δεν πήραν μέρος ούτε στις διαπραγματεύσεις ούτε στην παράδοση – κατά τον Μπαντουβά. Γι' αυτό και την αξίωσή τους να παραλάβουν τα 360 φορτηγά αυτοκίνητα, μεγάλες ποσότητες πολεμικού υλικού και κατασχεμένα είδη τροφίμων, ο Μπαντουβάς αρνήθηκε να την δεχθεί.
Οι Γερμανοί κατά την αποχώρησή τους από το Ηράκλειο αδιαφόρησαν εντελώς για την τύχη των Ελλήνων συνεργατών τους, με αποτέλεσμα το πλήθος που είχε συγκεντρωθεί για να γιορτάσει την απελευθέρωση της πόλης να ζητά την άμεση ανεύρεση και τιμωρία τους. Το μένος των συγκεντρωμένων εκδηλώθηκε με ξυρίσματα κεφαλιών σε γυναίκες που είχαν δημιουργήσει σχέσεις με Γερμανούς, αλλά και λεηλάτηση σπιτιών κατοίκων που υπήρχε η υπόνοια ότι ήταν συνεργάτες.
Ένας από τους συλληφθέντες ήταν ο ταγματάρχης της Χωροφυλακής Ιωάννης Πωλιουδάκης, διοικητής Ηρακλείου κατά την Κατοχή, τον οποίο μετέφεραν στο κεντρικό μπαλκόνι, από το οποίο έγιναν οι ομιλίες των επισήμων. Ο καπετάν Πετρακογιώργης τότε, εύσωμος καθώς ήταν, τον σήκωσε και προσποιήθηκε ότι θα τον πετούσε στο πλήθος. Τον κρέμασε από τα πόδια στο μπαλκόνι, αλλά την τελευταία στιγμή τον τράβηξε πίσω. Ο Πωλιουδάκης μετά τον πόλεμο εγκαταστάθηκε στην Αθήνα. Πολύ καθυστερημένα ο καπετάν Μπαντουβάς, στα απομνημονεύματά του, τελικά αναφέρθηκε στις υπηρεσίες, που προσέφερε, στην Εθνική Αντίσταση, ο Πωλιουδάκης.
Στο Ηράκλειο τα δικαστήρια εξέδωσαν σε βάρος των δοσιλόγων 40 θανατικές αποφάσεις και άλλες περίπου 100 σε ισόβια ή μικρότερες ποινές, ενώ έχουμε και την περίπτωση μιας οικογένειας που τα μέλη της σκοτώθηκαν κατά αποτρόπαιο τρόπο μέσα στα δικαστήρια, επειδή για ορισμένα μέλη της δεν υπήρχαν επαρκή αποδεικτικά στοιχεία ώστε να καταδικασθούν, όπως έκρινε το δικαστήριο. Εκτός απ' αυτή την τραγική περίπτωση, σημειώθηκαν και άλλες αυτοδικίες σε βάρος ατόμων, που μπορεί να ήταν όντως υπόλογοι ή και απλώς να είχαν προηγούμενες πολιτικές ή οικογενειακές διαφορές ή οποιασδήποτε φύσεως αντιδικίες με τους θύτες.
ΔΗΜΟΣΘΕΝΗ ΚΟΥΚΟΥΝΑ: Η ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ 1941 - 1945.
1945. Λονδίνο. Η Vivien Leigh και ο Lawrence Olivier.
Εδώ παρουσιάζουμε μια συνέντευξη-ντοκουμέντο, που δόθηκε, στον.."Ριζοσπάστη", στις 11 Νοεμβρίου 1976, από τον Στρατηγό ε.α. και σημαντικού στελέχους του ΕΔΕΣ, στην περίοδο της Κατοχής και του αντιστασιακού απελευθερωτικού αγώνα, Βασίλειο Καμάρα. Είναι μια συνέντευξη ειλικρινής, με σταράτα λόγια και πάνω από όλα, ΕΝΩΤΙΚΗ, που, μόνο, πατριώτες θα μπορούσαν να δώσουν. Την δημοσιεύουμε έχοντας πλήρη επίγνωση του ότι θα μπουν πάλι οι γνωστοί και άγνωστοι του διαδικτύου να πούνε τα δικά τους.
Ο στρατηγός Β. Καμάρας, στην απάντησή του, προς τον "Ρ", που είναι αρκετά μεγάλη, αναφέρει, ανάμεσα, στα άλλα :
"Μετά την απελευθέρωση, για λόγους πολιτικής σκοπιμότητας, και από ταπεινές πολιτικές σκέψεις, καταβλήθηκε από την πολιτική ηγεσία κάθε προσπάθεια να αγνοηθεί, να πνογεί στην αφάνεια η Εθνική αντίσταση. Έγινε, δήθεν, μια στοιχειώδης και τυπική αναγνώριση, αποκλείστηκαν όμως απ' αυτήν οι αγωνιστές του ΕΛΑΣ λόγω των Δεκεμβριανών. Η Εθνική όμως Αντίσταση περιλαμβάνει μόνον την περίοδον της Κατοχής και δεν επεκτείνεται στα μετέπειτα γεγονότα. Για να βρεθεί όμως οπωσδήποτε μια δικαιολογία, εφευρέθηκε το επιχείρημα ότι μοναδικός σκοπός του ΕΛΑΣ υπήρξε η βίαια κατάληψη της εξουσίας και ότι γι' αυτόν μάλιστα τον λόγον δεν είχε πολεμήσει κατά του κατακτητή. Ο ισχυρισμός, όμως, αυτός είναι μόνον κατά το ήμισυ ακριβής. Πράγματι, ο ΕΛΑΣ είχε και αυτόν τον σκοπόν. Πράγμα απόλυτα καταδικαστέον. Ας μην μας διαφεύγει όμως ότι, δυστυχώς, ως προανέφερα, όλες οι Αντιστασιακές Οργανώσεις είχαν θέσει και αυτόν τον σκοπόν. Ειδικώτερα μάλιστα ο Ζέρβας και το στενόν του ίσως περιβάλλον, για την επιτυχία του σκοπού αυτού είχε προχωρήσει και σε ενέργειες πολύ λίγο τιμητικές για τον ΕΔΕΣ και πολύ επιζήμιες για την Εθνική Αντίσταση. Ο ισχυρισμός όμως ότι ο ΕΛΑΣ δεν είχε πολεμήσει, είναι καθ' ολοκληρίαν ανακριβής. Όταν μετά την απελευθέρωση, δημοσιεύτηκαν επίσημα πολεμικά ανακοινωθέντα των ίδιων των Γερμανών, που μιλούν για πολλές και πολύνεκρες μάχες τους με τμήματα του ΕΛΑΣ, αποτελεί αυτοχρήμα εντεθνική ενέργεια κάθε άρνηση για αναγνώριση της πολεμικής δράσης του ΕΛΑΣ.
Αποτέλεσμα όλων των ανωτέρω υπήρξε να κατασυκοφαντηθεί και να μειωθεί μέχρις σχεδόν αφανισμού η μεγαλιώδης Εθνική μας Αντισταση, προς μέγίστην εθνικήν ζημίαν. Ήδη, μετά παρέλευση ολόκληρης τριακονταετίας και ιδίως μετά την παοκατάσταση της Δημοκρατίας, την άμβλυνση των πολιγικών παθών, την επικράτηση νηφαλιωτερων σκέψεων και την δημιουργία, γενικώτερα, πολιτισμένου πολιτικού κλίματος είναι νομίζουμε καιρός να αναθεωρήσουμε τις σκέψεις μας και να δούμε τα πράγματα καθαρά και όχι από τον φανατισμό παραμορφωμένα. O κ. Πρόεδρος της Κυβερνήσεως, όταν, υπό τις γνωστές δραματικές συνθήκες, επανήλθε εις την Ελλάδα, διεκήρυξε, πολύ ορθά, ότι φιλοδοξεί να δώσει στη χώρα ένα σύνταγμα που θα περιλαμβάνει όλους τους Έλληνες, Δε νομίζω όμως ότι ανταποκρίνεται στον ειλικρινή αυτον πόθον του ο περαιτέρω αποκλεισμός των αγωνιστών του ΕΛΑΣ από την επίσημην αναγνώριση της Εθνικής Αντίστασης. Είναι ανάγκη να ξεχωρίσουμε τους αντιστασιακούς της Κατοχής από όσα διαδραματίστηκαν μετά την απελευθέρωση και να περιλάβουμε στην Εθνική Αντίσταση όλους όσους πολέμησαν τον κατακτητή είτε στο βουνό, είτε στις πόλεις, αδιακρίτως οργανώσεως. Είχαμε το δικαίωμα να επιβάλουμε κυρώσεις για τα μετά την απελευθέρωση γεγονότα, δεν μπορούμε όμως, χάριν οποιασδήποτε σκοπιμότητας, να αγνοήσουμε ότι οι αγωνιστές του ΕΛΑΣ πολέμησαν τον κατακτητή.
Μια τέτοια ενέργεια αυτοχρημα εθνική, θα είχε σαν αποτέλεσμα:
1. Να προβληθεί η Εθνική μας Αντίσταση σ' όλο της το μεγαλείο, το οποίο επί τριάντα χρόνια έμενε στην αφάνεια. Όταν άλλα κράτη, με πολυ μικρότερη δράση, προβάλλουν και μεγαλοποιούν με κάθε μέσο την Εθνική τους Αντίσταση, δεν νομίζω ότι αποτελεί Εθνική πράξη το να εξακολουθούμε εμείς, που γίναμε ολοκαύτωμα στο βωμό της λευτεριάς, να κατασυκοφαντούμε την Εθνική μας Αντίσταση.
2. Να επανορθωθεί η μεγάλη αδικία που έγινε και γίνεται στα αγνά και άδολα παιδιά που, μακριά από κάθε πολιτική σκέψη, άλλα μεν βγήκαν στο βουνό, άλλα δε συγκρότησαν ομάδες μέσα στις πόλεις, όλα δε πολέμησαν και επέφεραν μεγάλες καταστροφές στον κατακτητή. Να επανορθωθεί ιδιαίτερα η αδικία που γίνεται στις εκατόμβες των παιδιών που με το όραμα μιας λεύτερης πατρίδας προσέφεραν και αυτήν την ζωή τους.
3. Να προσφερθεί μια ολοκληρωμενη Εθνική Αντίσταση, σαν παράδειγμα προς μίμηση στις νέες γενιές και ιδιαίτερα τώρα, που περνάμε μια τόσο σοβαρή εθνική κρίση, που δεν ξέρουμε πόσο θα κρατήσει και πού θα καταλήξει.
4. Να παύσει ο εξαναγκασμός τρόπον τινά των αγωνιστών του ΕΛΑΣ να συσπειρώνονται θέλοντας και μη σ'ορισμένα πολιτικά κόμματα, που εκμεταλλεύονται επιδέξια την άρνηση της Πολιτείας να αναγνωρίσει την πολεμική τους δράση και τις θυσίες τους.
Γνωρίζω, βέβαια, ότι εκθέτοντας τις ανωτέρω απόψεις μου, θα εγείρω την μήνιν πολλών και ιδιαίτερα εκείνων που επί δεκαετίες έχουν αναγκάγει τον αντικομμουνισμό σ' επικερδή επιχείρηση και γι' αυτό τον συντηρούν και τον καλλιεργούν με κάθε μέσον. Αυτό όμως δεν με εμποδίζει να πω με παρρησίαν την αλήθεια και να υποδείξω ό,τι είναι ορθόν, δίκαιον και εθνικώς ωφέλιμον. Άλλωστε, ούτοι είναι οι λιγότεροι και μόνον με τον θόρυβον, που σκόπιμα δημιουργούν, φαίνονται πολλοί. Την συντριπτική πλειοψηφία αποτελούν οι εχέφρονες και ανιδιοτελείς πατριώτες, που βάζοντας πάνω απ' όλα το εθνικόν συμφέρον, θα επικροτήσουν ολόψυχα τον τερματισμό μιας εκκρεμότητας που υπονομεύει την τόσο απαραίτητη υπό τις σημερινές μάλιστα συνθήκες εθνική ενότητα."
-Ευχαριστούμε, θερμά, την κόρη του Στρατηγού ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΚΑΜΑΡΑ.
H ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΛΗΘΕΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗ REVILO P. OLIVER.
Μετά το τέλος του πολέμου, πολλοί σημαντικοί άνθρωποι με καθαρή κρίση και συνείδηση μίλησαν με παρρησία και υπερασπίστηκαν την αλήθεια. Το έπραξαν σε εποχές όπου οι μάζες, τυφλωμένες από το μίσος που είχε καλλιεργήσει η προπαγάνδα των Συμμάχων, λειτουργούσαν ως «νεοφώτιστοι παραβολάνοι», ρίχνοντας στην πυρά όποιον τολμούσε να αμφισβητήσει το επίσημο αφήγημα του πολέμου.
Ο Revilo P. Oliver (Ρεβίλο Όλιβερ). Ήταν καθηγητής Κλασικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο του Ιλινόις και μια από τις πιο γνωστές καταγγελτικές προσωπικότητες στις ΗΠΑ κατά τον 20ό αιώνα.
Το συγκεκριμένο απόσπασμα προέρχεται από το βιβλίο του "America's Decline: The Education of a Conservative" (Η Παρακμή της Αμερικής: Η Εκπαίδευση ενός Συντηρητικού), το οποίο εκδόθηκε το 1981. Στο κείμενο αυτό, ο Όλιβερ εκφράζει την έντονη απογοήτευσή του για την πολιτική του Φραγκλίνου Ρούσβελτ και την έκβαση του Β' Παγκοσμίου Πολέμου.
Μέσα από το παρακάτω κείμενο, ο Ρεβίλο Όλιβερ αποκαλύπτει όλη την αλήθεια για τον πόλεμο. Αναφέρεται στην παγίδα που έστησε ο Πρόεδρος Ρούσβελτ στο Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ στο Περλ Χάρμπορ, με σκοπό την είσοδο της Αμερικής στον πόλεμο από την πίσω πόρτα — κάτι που αποκαλύφθηκε δικαστικά μετά τον θάνατο του Ρούσβελτ. Επιπλέον, αναφέρεται στη συνωμοσία Ρούσβελτ–Τσόρτσιλ, όταν από κοινού, μέσω μυστικής αλληλογραφίας, συνωμοτούσαν για να ανατρέψουν τον Τσάμπερλεϊν, ώστε να μην ευοδωθούν οι ειρηνευτικές προσπάθειες του Χίτλερ. Το γεγονός αυτό ανακάλυψε ο νεαρός αποκρυπτογράφος Tyler Gatewood Kent της Πρεσβείας των ΗΠΑ στο Λονδίνο, ο οποίος συνελήφθη και φυλακίστηκε λίγο πριν η αλληλογραφία αποκαλυφθεί στο Βρετανικό Κοινοβούλιο το 1940. Τέλος, μιλά για το σχέδιο του Ρούσβελτ να παραδώσει μια κατεστραμμένη Ευρώπη στον κομμουνισμό και στον Στάλιν.
«Όταν έφυγα από τη μιασματική ατμόσφαιρα της Ουάσιγκτον στα τέλη του 1945, δεν είχα μεγάλες αμφιβολίες για το μέλλον του έθνους μας. Με βάση τις καλύτερες εκτιμήσεις που μπορούσα τότε να κάνω, ήμουν πεπεισμένος ότι το μέλλον μας ήταν εξασφαλισμένο από μια λαϊκή αντίδραση την οποία θεωρούσα αναπόφευκτη μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια. Ένιωθα βέβαιος ότι τα μυστικά της Ουάσιγκτον θα γίνονταν γρήγορα γνωστά και ότι το έθνος μας θα σαρώνονταν από ηθική αγανάκτηση και αποτροπιασμό όταν οι Αμερικανοί έβλεπαν εκτεθειμένο στο φως της ημέρας έστω και ένα μικρό μέρος του βρώμικου ιστορικού του νοσηρού πλάσματος που είχε καταλάβει τον Λευκό Οίκο για τόσα χρόνια, περιτριγυρισμένο από την αποτρόπαια συμμορία του από εκφυλισμένους, προδότες και ξένους υπονομευτές.
Ήξερα ότι το μυστικό του Περλ Χάρμπορ θα αποκαλυπτόταν γρήγορα και ότι οι Αμερικανοί θα μάθαιναν σύντομα πώς οι Ιάπωνες είχαν υποκινηθεί και εξαπατηθεί ώστε να καταστρέψουν τον στόλο μας και να σκοτώσουν τόσους πολλούς από τους άνδρες μας. Ήμουν σίγουρος ότι το κοινό θα μάθαινε σύντομα για την παλιά συνωμοσία μεταξύ του Ρούσβελτ και του Τσόρτσιλ (ο οποίος εκείνη την εποχή ήταν ιδιώτης σε ό,τι ήταν ακόμα η Μεγάλη Βρετανία), καθώς και για τις επίμονες προσπάθειες του Ρούσβελτ από το 1936 έως το 1939 να ξεκινήσει στην Ευρώπη τον παράφρονα αδελφοκτόνο πόλεμο που κατέστρεψε αυτή την ήπειρο, που κατέστρεψε τόσα πολλά από αυτά που αποτελούν τον πιο πολύτιμο και αναντικατάστατο θησαυρό κάθε φυλής — τη γενετική κληρονομιά των καλύτερων ανδρών της — και που επέφερε στη δική μας χώρα μια μεγάλη σπατάλη ζωής και πλούτου σε έναν πόλεμο που διεξήχθη σκόπιμα για να εξασφαλίσει την ήττα των Ηνωμένων Πολιτειών και της Μεγάλης Βρετανίας, όχι λιγότερο από εκείνη της Γαλλίας και της Γερμανίας.
Ήμουν σίγουρος ότι θα βλέπαμε γρήγορα, μόλις ερχόταν η ειρήνη, ότι είχαμε πολεμήσει με μοναδικό σκοπό να επιβάλουμε τα κτήνη του μπολσεβικισμού σε μια κατεστραμμένη γη. Ήμουν σίγουρος ότι θα βλέπαμε γρήγορα τη φύση της μεγάλης προδοτικής παγίδας που ονομάζεται Ηνωμένα Έθνη. Πίστευα ότι τα στομάχια των έντιμων ανθρώπων θα ανακατεύονταν όταν μάθαιναν για την επίσημα παραδεκτή στρατηγική της βρετανικής κυβέρνησης η οποία, σε σκόπιμη παραβίαση όλων των συμβάσεων του πολιτισμένου πολέμου, είχε ξεκινήσει τον φαύλο βομβαρδισμό απροστάτευτων γερμανικών πόλεων με ρητό σκοπό τη σφαγή τόσων πολλών ανυπεράσπιστων Γερμανών αμάχων, ώστε η γερμανική κυβέρνηση να αναγκαστεί να βομβαρδίσει απροστάτευτες βρετανικές πόλεις και να σφάξει αρκετούς ανήμπορους Βρετανούς πολίτες για να προκαλέσει στη Μεγάλη Βρετανία κάποιο ενθουσιασμό για τον αυτοκτονικό πόλεμο που η βρετανική κυβέρνηση επέβαλλε στον απρόθυμο λαό της — το πρώτο παράδειγμα στην ιστορία, πιστεύω, μιας κυβέρνησης σε πόλεμο που σκόπιμα άφηνε τους δικούς της πολίτες να σφαγιαστούν για σκοπούς προπαγάνδας. Πίστευα ότι η αλήθεια για τέτοιες εγχώριες ακρότητες, όπως η διαβόητη Δίκη για Στάση (Sedition Trial) στην Ουάσιγκτον, θα γινόταν αναγκαστικά γνωστή και θα προκαλούσε τα συναισθήματα που τέτοια εγκλήματα πρέπει να προκαλούν στα στήθη των έντιμων ανθρώπων.
Και ήμουν σίγουρος ότι χίλιες άλλες ατιμίες, αξεπέραστες και μόνο σπάνια εφάμιλλες στην καταγεγραμμένη ιστορία, θα αποκαλύπτονταν με αποτέλεσμα όλα τα ατμόπλοια που απέπλεαν από τις ακτές μας να είναι, μέσα σε λίγα χρόνια, γεμάτα μέχρι τα κιγκλιδώματα από ορδές παρασίτων που θα έφευγαν απεγνωσμένα από την οργή ενός ξεσηκωμένου και θυμωμένου έθνους.
Το 1945 πίστευα πραγματικά ότι μέχρι το έτος 1952 κανένας Αμερικανός δεν θα μπορούσε να ακούσει το όνομα του Ρούσβελτ χωρίς να ανατριχιάσει ή να το προφέρει χωρίς κατάρα. Βλέπετε· έκανα λάθος».
Ιστορικά Τεκμήρια.
ΠΥΡΟΒΟΛΗΣΑΜΕ ΑΙΧΜΑΛΩΤΟΥΣ ΕΝ ΨΥΧΡΩ : ΟΤΑΝ Η ΠΡΟΠΑΓΑΝΔΑ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕ ΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ.
Ο πολεμικός ανταποκριτής Edgar L. Jones θήτευσε συνολικά 40 μήνες στα μέτωπα του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Η εμπειρία του ήταν πολυδιάστατη: υπηρέτησε για πάνω από έναν χρόνο με την αγγλική 8η Στρατιά στη Βόρεια Αφρική, εργάστηκε σε εμπορικά πλοία και ως οδηγός ασθενοφόρου, ενώ ακολούθησε τα αμερικανικά στρατεύματα στις αιματηρές καταλήψεις της Ιβοτζίμα και της Οκινάβα. Έζησε τη φρίκη των μαχών όχι από απόσταση, αλλά ως άμεσος αυτόπτης μάρτυρας.
Το 1946, ενώ η παγκόσμια κοινή γνώμη ήταν στραμμένη στη Δίκη της Νυρεμβέργης, ο Jones δημοσίευσε ένα εμβληματικό άρθρο στο περιοδικό Atlantic Monthly με τίτλο «One War Is Enough» (Ένας πόλεμος είναι αρκετός). Με σπάνια παρρησία, ο Jones αποκατέστησε την ιστορική αλήθεια, περιγράφοντας τις μεθόδους των Αμερικανών και των υπολοίπων Συμμάχων.Η μαρτυρία του κατέρριψε το αφήγημα της πολεμικής προπαγάνδας, αποδεικνύοντας ότι η πραγματικότητα του μετώπου δεν ήταν μια απλή μάχη "αγγέλων εναντίον δαιμόνων". Με τα λόγια του, ο Jones έφερε συμβολικά και τους ίδιους τους Συμμάχους στο εδώλιο του κατηγορουμένου, υπενθυμίζοντας ότι στον πόλεμο η αγριότητα δεν αποτελεί προνόμιο μόνο της μίας πλευράς.
--------
«Εμείς οι Αμερικανοί έχουμε την επικίνδυνη τάση στον διεθνή τρόπο σκέψης μας να υιοθετούμε μια στάση ανωτερότητας έναντι των άλλων εθνών. Θεωρούμε τους εαυτούς μας πιο ευγενείς και αξιοπρεπείς από άλλους λαούς και, κατά συνέπεια, σε καλύτερη θέση να αποφασίζουμε τι είναι σωστό και τι λάθος στον κόσμο. Τι είδους πόλεμο υποθέτουν οι πολίτες ότι πολεμήσαμε, τέλος πάντων; Πυροβολήσαμε αιχμαλώτους εν ψυχρώ, εξοντώσαμε νοσοκομεία, πολυβολήσαμε σωσίβιες λέμβους, σκοτώσαμε ή κακομεταχειριστήκαμε εχθρικούς αμάχους, αποτελειώσαμε τους τραυματίες του εχθρού, πετάξαμε τους ετοιμοθάνατους σε μια τρύπα μαζί με τους νεκρούς, και στον Ειρηνικό βράσαμε τη σάρκα από κρανία εχθρών για να φτιάξουμε επιτραπέζια διακοσμητικά για αγαπημένες, ή σκαλίσαμε τα οστά τους σε ανοιχτήρια γραμμάτων. Κορυφώσαμε τους ισοπεδωτικούς βομβαρδισμούς και την πυρπόληση αμάχων ρίχνοντας ατομικές βόμβες σε δύο σχεδόν ανυπεράσπιστες πόλεις, σημειώνοντας έτσι ένα ρεκόρ όλων των εποχών για ακαριαία μαζική σφαγή.
Ως νικητές έχουμε το προνόμιο να δικάζουμε τους ηττημένους αντιπάλους μας για τα εγκλήματά τους κατά της ανθρωπότητας· αλλά θα έπρεπε να είμαστε αρκετά ρεαλιστές ώστε να εκτιμήσουμε ότι αν εμείς δικαζόμασταν για παραβίαση διεθνών νόμων, θα έπρεπε να κριθούμε ένοχοι για μια ντουζίνα κατηγορίες. Πολεμήσαμε έναν άτιμο πόλεμο, επειδή η ηθική είχε χαμηλή προτεραιότητα στη μάχη. Όσο σκληρότερη ήταν η μάχη, τόσο λιγότερα περιθώρια υπήρχαν για ευπρέπεια· και στις αναμετρήσεις του Ειρηνικού είδαμε την ανθρωπότητα να φτάνει στα πιο μαύρα βάθη της κτηνωδίας.
Δεν διέπραξε κάθε Αμερικανός στρατιώτης, ούτε καν το ένα τοις εκατό των στρατευμάτων μας, σκόπιμα αδικαιολόγητες θηριωδίες, και το ίδιο θα μπορούσε να ειπωθεί για τους Γερμανούς και τους Ιάπωνες. Οι ανάγκες του πολέμου κατέστησαν αναγκαία πολλά λεγόμενα εγκλήματα, και το μεγαλύτερο μέρος των υπολοίπων θα μπορούσε να αποδοθεί στην ψυχική διαστρέβλωση που παρήγαγε ο πόλεμος. Αλλά εμείς δημοσιοποιήσαμε κάθε απάνθρωπη πράξη των αντιπάλων μας και λογοκρίναμε κάθε αναγνώριση της δικής μας ηθικής ευθραυστότητας σε στιγμές απελπισίας».
Ιστορικά Τεκμήρια.
Η Έλλη Λαμπέτη, με τον Μάριο Πλωρίτη και τις αδελφές της Αντιγόνη και Φωτεινή, στο Πόρτο Γερμενό, το 1947. Κάποιες φορές πήγαινε, με τα πόδια, από τα Βίλια, που ήταν το χωριό της, έως το Πόρτο, για να απολαύσει την όμορφη παραλία του.
Αρχεία ΕΛΙΑ
Η υπέροχη Τζένη Καρέζη νεαρότατη, στα πρώτα της βήματα, μαζί με τον Βύρωνα Πάλλη, στην παράσταση του Εθνικού θεάτρου "Η έβδομη Μέρα της Δημιουργίας" του Ιάκωβου Καμπανέλλη, σε σκηνοθεσία Κωστή Μιχαηλίδη (1956).
Panagiotis Ioannidis
Καλοκαίρι 1961. Θεσσαλονίκη. Οι τελειόφοιτες του Γ’ γυμνασίου θηλέων, στην αυλή του σχολείου, στην Καρόλου Ντηλ. Ο Κυριακίδης, που φωτογράφησε, εδώ, έβαλε τις μαθήτριές, επάνω, στην σκάλα του. Ωραίο κείμενο της μαθήτριας, πίσω, χωρίς να μας αφήνει το όνομα της.
<<28/6/61 Αντίο ποδιά! Αντίο σχολείο αγαπημένο. Φτάνει πια αρκετά μας βασάνισες. Καλωσόρισες καινούργια ζωή.>>
Μιας και η φωτογραφία κατέληξε, στο παλαιοπωλείο, δεν είναι, πια, μαζι μας· ελπίζω να έζησε ευτυχισμένη.
Ο Alain Delon σε μια Honda CZ100 Monkey του 1965 με τον γιό του Anthony και τη σύζυγό του Nathalie.
Saint-Tropez,1966
Σινεφίλ..
Η Έλλη Λαμπέτη, σε μία, από τις σπάνιες φωτογραφίες, όπου διασκεδάζει, στα ελληνικά μπουζούκια και συγκεκριμένα, στο κοσμικό κέντρο Can-Can, στην Θεσσαλονίκη, το καλοκαίρι του 1969. Η μεγάλη Ελληνίδα ηθοποιός παρευρίσκεται, στην συμπρωτεύουσα, για τις παραστάσεις του έργου "Σαράντα καράτια" των Μπαριγιέ και Γκρεντύ, που έχει ανεβάσει την σαιζόν 1968-1969, στο θέατρο "Κεντρικόν", στην Αθήνα, με τεράστια επιτυχία και με το κοινό να μαγεύεται, για άλλη μια φορά, από την αξεπέραστη ερμηνεία της. Η παράσταση προγραμματίζεται, για Θεσσαλονίκη, τον Μάιο, αλλά, λόγω προβλήματος υγείας της ηθοποιού, αναβάλλεται, για τον Αύγουστο του 1969.
Κατά την διαμονή της, στην πόλη απολαμβάνει τα αξιοθέατα και επισκέπτεται τα Μετέωρα, όπου μένει, κυριολεκτικά, έκπληκτη από την ομορφιά και την μοναδικότητα του ξεχωριστού αυτού τόπου. Το βράδυ του γλεντιού, στο Can-Can, πλήθος θαυμαστών συγκεντρώνεται, στο τραπέζι, όπου βρίσκεται, με την παρέα της, εκδηλώνοντας, με τρόπο συγκινητικό, την αγάπη και τον θαυμασμό, στο πρόσωπό της.
Aris Loupasis
ΓΙΑ ΤΟΝ ΒΛΑΣΣΗ ΜΠΟΝΑΤΣΟ.
Και κάπου, εδώ, νομίζω ότι πρέπει να ειπωθεί τί τυπάς και γκόμενος ήταν ο Βλάσσης Μπονάτσος, στα πρώτα νιάτα του. Σπάνια τζαζ φωνή, από τα καλύτερα ηχοχρώματα, που έχουν περάσει, ποτέ, από τα αυτιά μου, ενώ ήταν, επί της ουσίας, περαστικός, από το τραγούδι, χαρακτήρας περιβόλι, τυπάρας, εραστής, ταξιδευτής, ποιότητα ροκ σταρ και λάμψη επαναστάτη, καρδιά παιδική. Με ό,τι κι αν καταπιάστηκε, τα κατάφερε, σαν ένας, από τους καλύτερους του χώρου, ενώ αυτός, απλώς, πλατσούριζε, στα ρηχά, έκανε την πλάκα του, έβγαζε ένα μεροκάματο. Μουσική, υποκριτική, παρουσίαση, κωμωδία. Ο Μπονάτσος ήταν πιο μεγάλος και πιο γρήγορος, από την ζωή. Για αυτό και δεν την πήρε, ποτέ, στα σοβαρά. Για αυτό και μας άφησε την εντύπωση ότι σπατάλησε το ταλέντο του, ενώ, στην πραγματικότητα, κάηκε ζωντανός, μέσα σε αυτό. Ήταν μια Aston Martin, που ανέβαινε, με τα όσα, τις στροφές της Κατάρας. Για αυτό και έσπασε τα κιγκλιδώματα, με τόση ορμή, μα, δεν τσακίστηκε, πέταξε μακριά, έγινε μνήμη, ίχνος, θρύλος. Άλλωστε, το ραντεβού του. με τον Θάνατο, ήταν το μόνο, στην ζωή του, που πήγε, νωρίτερα. Τόσο νωρίτερα, σαν να ήθελε να εξιλεωθεί, για όλες αυτές τις εκατοντάδες ώρες, που σπατάλησαν οι υπόλοιποι να τον αναμένουν.
Κυκλοθυμικός.
1980 (δεκαετία). Αθήνα. Οδός Πανεπιστημίου.
Δήλωση της Δήμητρας Λιάνη-Παπανδρέου για την επέτειο της Αλλαγής του 1981.
Από τον Οκτώβριο του 1981, μέχρι τον Ιανουάριο του 1996, με μια μικρή ανάπαυλα (1990-1993) ο Ανδρέας Παπανδρέου άλλαξε τον ρου της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Το μετεμφυλιακό κράτος της δεξιάς ηττήθηκε. Ακολούθησε μια μεγάλη δημιουργική περίοδος. Η Ελλάδα απέκτησε φωνή, κύρος, σεβασμό και έγινε παγκόσμια δύναμη ειρήνης. Οι μη προνομιούχοι Έλληνες απήλαυσαν την κυβερνητική θαλπωρή, με το κοινωνικό κράτος. Μεγάλες θεσμικές και δομικές αλλαγές έφεραν δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις, με ισονομία, ισοπολιτεία και εθνική συμφιλίωση. Η πατρίδα μας έγινε μια σύγχρονη ευνομούμενη πολιτεία. Η Τουρκία λούφαξε, μπροστά, στην υπερήφανη εξωτερική πολιτική και την αποφασιστικότητα του Ανδρέα. Χόρτασε ο λαός ψωμάκι και απέκτησε σπίτια. Οι περισσότεροι Έλληνες πήγαν, για πρώτη φορά, στην ζωή τους, δωρεάν, διακοπές. Θεσπίστηκε η αιρετή δευτεροβάθμια αυτοδιοίκηση και έγινε ουσιαστική αποκέντρωση εξουσιών και αρμοδιοτήτων. Έχω αποδείξει, με δημοσιεύσεις μου, ότι ο Ανδρέας άφησε βιώσιμο δημόσιο χρέος και κακώς, οι ανάξιοι επίγονοί του, του φορτώνουν τις δικές τους ευθύνες. Ό,τι θετικό παρέλαβε ο Σημίτης, το κατέστρεψε, από το 1996, μέχρι το 2004, κάνοντας μια σαφή δεξιά στροφή και μεταλλάσσοντας τον χώρο, σε κόμμα του συστήματος. Τα στελέχη του ΠΑΣΟΚ έγιναν διεφθαρμένοι διαχειριστές της εξουσίας, κατάντησαν πολιτικοί υπάλληλοι επιχειρηματιών της διαπλοκής και των ξένων Πρεσβειών. Σιγά- σιγά, η ΝΔ και το ΠΑΣΟΚ έμοιαζαν, τόσο πολύ, μεταξύ τους, που ολόκληρο το επώνυμο σημιτικό «ΠΑΣΟΚ», με την καθοδήγηση του ίδιου του Κώστα Σημίτη, εντάχθηκε, κατά δεκάδες, στους κόλπους της ΝΔ. Το «ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ» είναι, πλέον, ψευδεπίγραφο, παλαιότερα και νεότερα στελέχη δεν έχουν ίχνος, από τις αρχές και τις αξίες του Ανδρέα. Με την συνευθύνη του Γιώργου Παπανδρέου, όλοι οι Ανδρεοπαπανδρεϊκοί εξοντώθηκαν και απομακρύνθηκαν (2004-2012). Εφαρμόστηκαν οι, εντελώς, αντίθετες επιλογές της πολιτικής παρακαταθήκης του Ανδρέα, για την Μακεδονία, την Τουρκία, την Κύπρο και ακυρώθηκε, συνολικά, η εθνική και φιλολαϊκή του γραμμή. Στο ΚΙΝΑΛ, απέμειναν, μόνον, οι απορροφημένοι, στο σύστημα, νεοδεξιοί φιλελεύθεροι σοσιαλδημοκράτες. Όλοι τους εξομοιώθηκαν, με την ΝΔ και με το ΣΥΡΙΖΑ της woke agenda και των στόχων της παγκοσμιοποίησης, για την κατάργηση των εθνών κρατών, των ανοικτών συνόρων και την επιβολή του βίαιου πολυεθνικού πολυπολιτισμού, όπως τον αποκαλούν οι σύγχρονοι Βαβυλωνιοποιητές. Σήμερα, αντί, για ΠΑΣΟΚ, έχουμε ένα μόρφωμα αδίστακτων καριεριστών, που βιάζονται να πέσουν, στην κουτάλα της εξουσίας! Αυτό το ανήθικο σάλπισμα ψηφοθηρίας δεν επιτρέπεται να γίνεται, στο όνομα του εθνικού ηγέτη Ανδρέα Παπανδρέου! Ας το κάνουν, στο όνομα του πραγματικού πολιτικού τους ηγέτη, του Κώστα Σημίτη, του φανερού εταίρου του Μητσοτάκη! Η 18η Οκτωβρίου 1981 δεν σας ανήκει! Ανήκει, στον λαό, που σας έχει, ήδη, καταδικάσει, ιστορικά και σας περιφρονεί! Η Ελλάδα ανήκει, στους Έλληνες! Και οι τρείς πολιτικοί αρχηγοί Μητσοτάκης-Τσίπρας-Ανδρουλάκης συνεργάζονται, για να ολοκληρώσουν τον πλήρη αφανισμό της χώρας! Ο Ανδρέας Παπανδρέου ζεί και μας οδηγεί να είμαστε, σθεναρά, απέναντι, στην παρακμή σας! Ελεύθεροι και ανεξάρτητοι, από μηχανισμούς και ανθελληνικά συμφέροντα! Θα οργανωθούμε, συλλογικά και θα επιστρέψουμε!
3.235.017 ΨΗΦΟΙ - 47% - 170 ΕΔΡΕΣ !!!
ΟΡΚΟΜΩΣΙΑ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΛΑΟΠΡΟΒΛΗΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΤΟΥ ΑΝΔΡΕΑ - 13 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1993
Πρωθυπουργός - (Πρόεδρος του υπουργικού συμβουλίου): Ανδρέας Παπανδρέου
Υφυπουργός στον Πρωθυπουργό : Αντώνης Λιβάνης
Υπουργείο Προεδρίας της Κυβερνήσεως
Υπουργός Προεδρίας της Κυβερνήσεως : Αναστάσιος Πεπονής
Υφυπουργός Προεδρίας της Κυβερνήσεως : Ευάγγελος Βενιζέλος
Υφυπουργός Προεδρίας της Κυβερνήσεως : Τηλέμαχος Χυτήρης
Υφυπουργός Προεδρίας της Κυβερνήσεως : Μαρία Αρσένη (από 22 Νοεμβρίου 1993)
Υπουργείον Εθνικής Αμύνης
Υπουργός Εθνικής Αμύνης : Γεράσιμος Αρσένης
Υφυπουργός Εθνικής Αμύνης : Νικόλαος Κουρής
Υφυπουργός Εθνικής Αμύνης : Εμμανουήλ Μπεντενιώτης (από 22 Νοεμβρίου 1993)
Υπουργείον Εξωτερικών
Υπουργός Εξωτερικών : Κάρολος Παπούλιας
Αναπληρωτής Υπουργός Εξωτερικών: Θεόδωρος Πάγκαλος
Υφυπουργός Εξωτερικών : Γεώργιος Παπανδρέου
Υπουργείο Εσωτερικών
Υπουργός Εσωτερικών : Απόστολος Αθανάσιος Τζοχατζόπουλος
Υφυπουργός Εσωτερικών : Γεώργιος Δασκαλάκης
Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας
Υπουργός Εθνικής Οικονομίας : Γεώργιος Γεννηματάς
- απεβίωσε στις 25 Απριλίου 1994
στις 6 Μαΐου 1994 το Υπουργείο ανέλαβε ο Γιάννος Παπαντωνίου
Αναπληρωτής Υπουργός Εθνικής Οικονομίας :Γιάννος Παπαντωνίου - αντικαταστάθηκε στις 6 Μαΐου 1994 από τον Γιώργο Ρωμαίο
Υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας : Γεώργιος Ρωμαίος - παραιτήθηκε στις 6 Μαΐου 1994 και η θέση έμεινε κενή
Υπουργείον Οικονομικών
Υπουργός Οικονομικών : Γεώργιος Γεννηματάς
- αντικαταστάθηκε στις 25 Φεβρουαρίου 1994 από τον Αλέκο Παπαδόπουλο
Υφυπουργός Οικονομικών» : Δημήτρης Γεωργακόπουλος
Υφυπουργός Οικονομικών» : Αλέκος Παπαδόπουλος
- αντικαταστάθηκε στις 25 Φεβρουαρίου 1994 από τον Νικόλαο Κυριαζίδη
Υπουργείον Δικαιοσύνης
Υπουργός Δικαιοσύνης : Γεώργιος Κουβελάκης
Υπουργείο Υγείας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων
Υπουργός Υγείας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων: Δημήτρης Κρεμαστινός
Υφυπουργός Υγείας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων: Μανώλης Σκουλάκης
Υφυπουργός Υγείας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων: Φοίβος Ιωαννίδης
Υπουργείον Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων
Υπουργός Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων : Δημήτριος Φατούρος
Υφυπουργός Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων : Ιωάννης Ανθόπουλος
Υφυπουργός Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων : Ελένη Στεφάνου
Υπουργείο Πολιτισμού
Υπουργός Πολιτισμού : Μελίνα Μερκούρη
- απεβίωσε στις 6 Μαρτίου 1994
- στις 16 Μαρτίου 1994 ανέλαβε το Υπουργείο ο Θάνος Μικρούτσικος
Αναπληρωτής Υπουργός Πολιτισμού : Θάνος Μικρούτσικος
- παραιτήθηκε στις 16 Μαρτίου 1994 και η θέση έμεινε κενή
Υφυπουργός Πολιτισμού : Γιώργος Λιάνης
Υπουργείο Δημοσίας Τάξης
Υπουργός Δημοσίας Τάξης : Στέλιος Παπαθεμελής
Υφυπουργός Δημοσίας Τάξης : Κώστας Γείτονας
Υπουργείο Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων
Υπουργός Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων : Κώστας Λαλιώτης
Αναπληρωτής Υπουργός Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων : Γιάννης Σουλαδάκης
Υφυπουργός Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων : Ελισάβετ Παπαζώη
Υπουργείο Βιομηχανίας, Ενέργειας και Τεχνολογίας
Υπουργός Βιομηχανίας, Ενέργειας και Τεχνολογίας : Κώστας Σημίτης
Υφυπουργός Βιομηχανίας, Ενέργειας και Τεχνολογίας: Χρήστος Πάχτας
Υπουργείο Γεωργίας
Υπουργός Γεωργίας : Γιώργος Μωραΐτης
Υφυπουργός Γεωργίας : Φλώρος Κωνσταντίνου
Υπουργείο Εργασίας
Υπουργός Εργασίας : Ευάγγελος Γιαννόπουλος
Υφυπουργός Εργασίας : Αντώνης Κοτσακάς
Υπουργείο Εμπορίου
Υπουργός Εμπορίου : Κώστας Σημίτης
Υφυπουργός Εμπορίου : Αλέξανδρος Μπαλτάς
Υπουργείο Μεταφορών και Επικοινωνιών
Υπουργός Μεταφορών και Επικοινωνιών : Ιωάννης Χαραλάμπους
Υφυπουργός Μεταφορών και Επικοινωνιών : Αθανάσιος Τσούρας
Υπουργείο Μακεδονίας-Θράκης
Υπουργός Μακεδονίας - Θράκης : Κωνσταντίνος Τριαρίδης
Υπουργείο Αιγαίου
Υπουργός Αιγαίου : Κώστας Σκανδαλίδης
Υπουργείο Εμπορικής Ναυτιλίας
Υπουργός Εμπορικής Ναυτιλίας : Γιώργος Κατσιφάρας
Υπουργείο Τουρισμού[7]
Υπουργός Τουρισμού : Διονύσης Λιβανός (από 22 Νοεμβρίου 1993)
Ανασχηματισμός 8ης Ιουλίου 1994
Υφυπουργός στον Πρωθυπουργό : Αντώνης Λιβάνης
Υπουργείο Προεδρίας της Κυβερνήσεως
Υπουργός Προεδρίας της Κυβερνήσεως : Αναστάσιος Πεπονής
- αντικαταστάθηκε στις 28 Δεκεμβρίου 1994 από τον Γιάννη Ποττάκη
Υφυπουργός Προεδρίας της Κυβερνήσεως : Μαρία Αρσένη
Υπουργείον Εθνικής Αμύνης
Υπουργός Εθνικής Αμύνης : Γεράσιμος Αρσένης
Υφυπουργός Εθνικής Αμύνης : Νικόλαος Κουρής
Υφυπουργός Εθνικής Αμύνης : Εμμανουήλ Μπεντενιώτης
Υπουργείον Εξωτερικών
Υπουργός Εξωτερικών : Κάρολος Παπούλιας
Αναπληρωτής Υπουργός Εξωτερικών : Γεώργιος - Αλέξανδρος Μαγκάκης (από 20 Ιανουαρίου 1995)
Υφυπουργός Εξωτερικών : Γιάννο Κρανιδιώτη
- παραιτήθηκε στις 20 Ιανουαρίου 1995
Υφυπουργός Εξωτερικών : Γρηγόρης Νιώτης
Υπουργείο Εσωτερικών
Υπουργός Εσωτερικών : Κώστας Σκανδαλίδης
Αναπληρωτής Υπουργός Εσωτερικών: Γιώργος Δασκαλάκης
Υφυπουργός Εσωτερικών : Κίμων Κουλούρης
Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας
Υπουργός Εθνικής Οικονομίας : Γιάννος Παπαντωνίου
Αναπληρωτής Υπουργός Εθνικής Οικονομίας : Γιώργος Ρωμαίος
Υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας : Ιωάννης Ανθόπουλος
Υπουργείον Οικονομικών
Υπουργός Οικονομικών : Αλέκος Παπαδόπουλος
Υφυπουργός Οικονομικών» : Δημήτρης Γεωργακόπουλος
Υφυπουργός Οικονομικών» : Νικόλαος Κυριαζίδης
Υπουργείον Δικαιοσύνης
Υπουργός Δικαιοσύνης : Γεώργιος Κουβελάκης
- αντικαταστάθηκε στις 10 Φεβρουαρίου 1995 από τον Αναστάσιο Πεπονή
Υπουργείο Υγείας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων
Υπουργός Υγείας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων: Δημήτρης Κρεμαστινός
Υφυπουργός Υγείας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων: Μανώλης Σκουλάκης
Υφυπουργός Υγείας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων: Φοίβος Ιωαννίδης
Υφυπουργός Υγείας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων: Νικόλαος Φαρμάκης
Υπουργείον Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων
Υπουργός Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων : Γιώργος Παπανδρέου
Αναπληρωτής Υπουργός Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων : Φίλιππος Πετσάλνικος
Υφυπουργός Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων : Ελένη Στεφάνου
Υπουργείο Πολιτισμού
Υπουργός Πολιτισμού : Θάνος Μικρούτσικος
Υφυπουργός Πολιτισμού : Γιώργος Λιάνης
Υφυπουργός Πολιτισμού : Νίκος Σηφουνάκης
- παραιτήθηκε στις 23 Ιουνίου 1995 και η θέση έμεινε κενή
Υπουργείο Δημοσίας Τάξης
Υπουργός Δημοσίας Τάξης : Στέλιος Παπαθεμελής
- αντικαταστάθηκε στις 4 Απριλίου 1995 από τον Σήφη Βαλυράκη
Υφυπουργός Δημοσίας Τάξης : Ιωσήφ Βαλυράκης
- παραιτήθηκε στις 4 Απριλίου 1995 και η θέση έμεινε κενή
Υπουργείο Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων
Υπουργός Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων : Κώστας Λαλιώτης
Αναπληρωτής Υπουργός Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων : Κώστας Γείτονας
Υφυπουργός Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων : Ελισάβετ Παπαζώη
Υφυπουργός Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων : Ιωάννης Τσακλίδης
Υπουργείο Βιομηχανίας, Ενέργειας και Τεχνολογίας
Υπουργός Βιομηχανίας, Ενέργειας και Τεχνολογίας : Κώστας Σημίτης
Αναπληρωτής Υπουργός Βιομηχανίας, Ενέργειας και Τεχνολογίας : Χρήστος Ροκόφυλλος
Υπουργείο Γεωργίας
Υπουργός Γεωργίας : Γιώργος Μωραΐτης
Υφυπουργός Γεωργίας : Φλώρος Κωνσταντίνου
Υφυπουργός Γεωργίας : Βασίλειος Βασιλακάκης
Υπουργείο Εργασίας
Υπουργός Εργασίας : Γιάννης Σκουλαρίκης
Υφυπουργός Εργασίας : Γεώργιος Αδαμόπουλος
Υπουργείο Εμπορίου
Υπουργός Εμπορίου : Κώστας Σημίτης
Υφυπουργός Εμπορίου : Μιχάλης Χρυσοχοΐδης
Υπουργείο Μεταφορών και Επικοινωνιών
Υπουργός Μεταφορών και Επικοινωνιών : Θεόδωρος Πάγκαλος
- αντικαταστάθηκε στις 15 Σεπτεμβρίου 1994 από τον Αθανάσιο Τσούρα
Υφυπουργός Μεταφορών και Επικοινωνιών : Αθανάσιος Τσούρας
- αντικαταστάθηκε στις 15 Σεπτεμβρίου 1994 από τον Χρήστο Κοκκινοβασίλη
Υφυπουργός Μεταφορών και Επικοινωνιών : Δημήτριος Αλαμπάνος
Υπουργείο Μακεδονίας-Θράκης
Υπουργός Μακεδονίας - Θράκης : Κωνσταντίνος Τριαρίδης
Υπουργείο Αιγαίου
Υπουργός Αιγαίου : Αντώνης Κοτσακάς
Υπουργείο Εμπορικής Ναυτιλίας
Υπουργός Εμπορικής Ναυτιλίας : Γιώργος Κατσιφάρας
Υπουργείο Τουρισμού
Υπουργός Τουρισμού : Διονύσης Λιβανός
- αντικαταστάθηκε στις 23 Ιουνίου 1995 από τον Νίκο Σηφουνάκη
Υπουργείο Τύπου και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης
Υπουργός Τύπου και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης [8]: Ευάγγελος Βενιζέλος
Υφυπουργός Τύπου και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης : Τηλέμαχος Χυτήρης
Ανασχηματισμός 15ης Σεπτεμβρίου 1995
Με το προεδρικό διάταγμα υπ΄ αριθμ. 373 της 14ης Σεπτεμβρίου 1995, καταργήθηκε το Υπουργείο Προεδρίας της Κυβερνήσεως, και οι γραμματείες του συγχωνεύτηκαν στο νέο Υπουργείο Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης.
Με το Προεδρικό Διάταγμα υπ΄αριθμ. 372 της 14ης Σεπτεμβρίου 1995 η «Γενική Γραμματεία Κοινωνικών Ασφαλίσεων» αποσπάστηκε από το Υπουργείο Υγείας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, - για να μεταφερθεί στο Υπουργείο Εργασίας - και το Υπουργείο άλλαξε όνομα σε Υπουργείο Υγείας και Πρόνοιας.
Με το Προεδρικό Διάταγμα υπ΄αριθμ. 372 της 14ης Σεπτεμβρίου 1995 η «Γενική Γραμματεία Κοινωνικών Ασφαλίσεων» που μέχρι τότε υπαγόταν στο Υπουργείο Υγείας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, μεταφέρθηκε στο Υπουργείο Εργασίας, το οποίο μετονομάστηκε σε Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων.[9]
Πρωθυπουργός - (Πρόεδρος του υπουργικού συμβουλίου): Ανδρέας Παπανδρέου
με το Προεδρικό Διάταγμα υπ΄αριθμ. 12, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, απάλλαξε τον Πρωθυπουργό (ύστερα από αίτημά του) από τα καθήκοντά του, στις 17 Ιανουαρίου 1996 [10] και στις 22 Ιανουαρίου 1996 διόρισε, στην θέση του Πρωθυπουργού, τον Κώστα Σημίτη (ύστερα, από πρόταση της κοινοβουλευτικής ομάδας του ΠΑΣΟΚ).
Υπουργός Επικράτειας : Αντώνης Λιβάνης
Υπουργείον Εθνικής Αμύνης
Υπουργός Εθνικής Αμύνης : Γεράσιμος Αρσένης
Υφυπουργός Εθνικής Αμύνης : Νικόλαος Κουρής
Υφυπουργός Εθνικής Αμύνης : Εμμανουήλ Μπεντενιώτης
Υπουργείον Εξωτερικών
Υπουργός Εξωτερικών : Κάρολος Παπούλιας
Αναπληρωτής Υπουργός Εξωτερικών : Γιώργος Ρωμαίος
Υφυπουργός Εξωτερικών :
Υφυπουργός Εξωτερικών : Γρηγόρης Νιώτης
Υπουργείο Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης
Υπουργός Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης : Άκης Τσοχατζόπουλος
Αναπληρωτής Υπουργός Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης : Γιώργος Δασκαλάκης
Αναπληρωτής Υπουργός Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης : Χάρης Καστανίδης
Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας
Υπουργός Εθνικής Οικονομίας : Γιάννος Παπαντωνίου
Αναπληρωτής Υπουργός Εθνικής Οικονομίας : Γεώργιος Ανωμερίτης
Υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας : Ιωάννης Ανθόπουλος
Υπουργείον Οικονομικών
Υπουργός Οικονομικών : Αλέκος Παπαδόπουλος
Υφυπουργός Οικονομικών» : Δημήτρης Γεωργακόπουλος
Υφυπουργός Οικονομικών» : Νικόλαος Κυριαζίδης
Υπουργείον Δικαιοσύνης
Υπουργός Δικαιοσύνης : Γιάννης Ποττάκης
Υπουργείο Υγείας και Πρόνοιας
Υπουργός Υγείας και Πρόνοιας : Δημήτρης Κρεμαστινός
Υφυπουργός Υγείας και Πρόνοιας: Μανώλης Σκουλάκης
Υφυπουργός Υγείας και Πρόνοιας : Νίκος Φαρμάκης
Υπουργείον Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων
Υπουργός Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων : Γιώργος Παπανδρέου
Αναπληρωτής Υπουργός Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων : Φίλιππος Πετσάλνικος
Υφυπουργός Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων : Μαρία Αρσένη
Υπουργείο Πολιτισμού
Υπουργός Πολιτισμού : Θάνος Μικρούτσικος
Υφυπουργός Πολιτισμού : Γιώργος Λιάνης
Υφυπουργός Πολιτισμού : Σταύρος Μπένος
Υπουργείο Δημοσίας Τάξης
Υπουργός Δημοσίας Τάξης : Σήφης Βαλυράκης
Υφυπουργός Δημοσίας Τάξης :
Υπουργείο Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων
Υπουργός Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων : Κώστας Λαλιώτης
Αναπληρωτής Υπουργός Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων : Κώστας Γείτονας
Υφυπουργός Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων : Ελισάβετ Παπαζώη
Υφυπουργός Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων : Ιωάννης Τσακλίδης
Υπουργείο Βιομηχανίας, Ενέργειας και Τεχνολογίας
Υπουργός Βιομηχανίας, Ενέργειας και Τεχνολογίας : Αναστάσιος Πεπονής
Υφυπουργός Βιομηχανίας, Ενέργειας και Τεχνολογίας : Κωνσταντίνος Βρεττός
Υπουργείο Γεωργίας
Υπουργός Γεωργίας : Θεόδωρος Στάθης
Υφυπουργός Γεωργίας : Αλέξανδρος Ακριβάκης
Υφυπουργός Γεωργίας : Αλέξανδρος Δαμιανίδης
Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων
Υπουργός Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων : Στέφανος Τζουμάκας
Υφυπουργός Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων : Κοσμάς Σφυρίου
Υφυπουργός Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων : Γεώργιος Αδαμόπουλος
Υπουργείο Εμπορίου
Υπουργός Εμπορίου : Νικόλαος Ακριτίδης
Υφυπουργός Εμπορίου : Μιχάλης Χρυσοχοΐδης
Υπουργείο Μεταφορών και Επικοινωνιών
Υπουργός Μεταφορών και Επικοινωνιών : Ευάγγελος Βενιζέλος
Αναπληρωτής Υπουργός Μεταφορών και Επικοινωνιών : Κίμων Κουλούρης
Υφυπουργός Μεταφορών και Επικοινωνιών : Χρήστος Κοκκινοβασίλης
Υφυπουργός Μεταφορών και Επικοινωνιών : Δημήτριος Σαρρής
Υπουργείο Μακεδονίας-Θράκης
Υπουργός Μακεδονίας - Θράκης : Κωνσταντίνος Τριαρίδης
Υπουργείο Αιγαίου
Υπουργός Αιγαίου : Αντώνης Κοτσακάς
Υπουργείο Εμπορικής Ναυτιλίας
Υπουργός Εμπορικής Ναυτιλίας : Γιώργος Κατσιφάρας
Υπουργείο Τουρισμού
Υπουργός Τουρισμού : Διονύσης Λιβανός
- αντικαταστάθηκε στις 23 Ιουνίου 1995 από τον Νίκο Σηφουνάκη
Υπουργείο Τύπου και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης
Υπουργός Τύπου και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης : Τηλέμαχος Χυτήρης
Υφυπουργός Τύπου και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης : Νικόλαος Αθανασάκης.
Στις 16//10/2014 πέθανε ο Γιάννης Χαραλαμπόπουλος, που αντιστάθηκε, στον Κώστα Σημίτη Μάζεψε 30 βουλευτές στο σπίτι του, στην Γλυφάδα, στις 19 Απρίλη του 1998 μεταξύ αυτών και οι Κ. Παπούλιας+, Γ. Καψής+ Λ. Βερυβάκης+, Α. Πεπονής+, Σ.Παπαθεμελής, Γ.Ζιάγκας+, Α. Διαμανίδης, Π. Οικονόμου, Ε. Κοντομάρης, Α. Χρυσανθακόπουλος, Κ. Κουλούρης, Γ. Ανωμερίτης, Ν. Κατσέλη, Ε. Ανουσάκη, Δ. Πιπεργιάς+, Ε.Μπεντενιώτης, Κ. Μπαντουβάς+, Π. Κρητικός+, Π. Κουρουμπλής, Η. Παπαηλίας, Γ. Κίρκος, Ν. Λαμπαδάρης+, Γ. Τσακλίδης, Δ. Γεωργακόπουλος, καθώς και οι Γικόνογλου+, Κεδίκογλου+ και και Κηπουρός.
Δήλωσε, τότε :
"Χάνουμε την ψυχή μας, χάνουμε την ταυτότητα μας, χάνουμε τους αγωνιστές, αυτούς, που, όταν ήμασταν μικρό κόμμα, όταν ξεκινούσαμε, ήταν μαζί μας και ήταν, μαζί, όλα αυτά τα δύσκολα χρόνια, τα χρόνια της ανόδου του ΠΑΣΟΚ. Αν χάσουμε αυτούς, χάνουμε την ταυτότητα μας, χάνουμε την ψυχή μας. Συγκεντρωθήκαμε, στο σπίτι μου και μας οδήγησε, εκεί, ένας νέος κοινός προβληματισμός και μια κοινή ανησυχία και εκπέμπουμε, αν θέλετε, ένα μήνυμα, προς την κυβέρνηση του Κώστα Σημίτη, ότι υπάρχουν ορισμένα προβλήματα, ορισμένοι τομείς της πολιτικής, που εφαρμόζεται, οι οποίοι απομακρύνουν, από το ΠΑΣΟΚ, κοινωνικές ομάδες, που μας στήριξαν, στο παρελθόν. Πρέπει η κυβέρνηση να κατανοήσει ότι, εάν συνεχιστεί μια τέτοια πολιτική, θα υπάρχει, εκ των πραγμάτων, συρρίκνωση της εκλογικής βάσης του ΠΑΣΟΚ, κάτι το οποίο εμείς, τουλάχιστον, δεν το θέλουμε. Θέλουμε το ΠΑΣΟΚ να κρατήσει τον ιδεολογικό του πυρήνα και να διατηρήσει τη φυσιογνωμία του. Αν χάσει την φυσιογνωμία του, όπως είπαμε, χάνει την ψυχή του».
Στις αρχές τις δεκαετίας του 1990, καλοκαίρι, με το αμαξάκι· ένα κόκκινο σκαραβαίο και την καλοκαιρινή ξύλινη παντόφλα της εποχής. Τώρα πως μπορούσαν να οδηγήσουν, φορώντας τέτοια παντόφλα, κάνεις δεν ξέρει.
2022. Οι ενεργειακές υποδομές της Ουκρανίας, πριν τον πόλεμο.
2026. Οι ευρωπαϊκές χώρες, με βάση τις, κατά πλειοψηφία, ποικιλίες, στο Y χρωμόσωμα.
Ζωγραφική - Φωτογραφία.
2026. Πρόσοψη διαμερίσματος … à la Adolf Hitler!
13/10/2026. Παραιτήθηκε η πρέσβειρα των ΗΠΑ, στην Ελλάδα Kimberly Guilfoyle. (Δεν πρόλαβε να την … χαρεί).
Πώς κατέληξε έτσι» — Γελοιογραφία του Δανού κομμουνιστή καλλιτέχνη Herluf Bidstrup (1958), που απεικονίζει έναν Ναζί αξιωματικό, ο οποίος αιχμαλωτίστηκε, κατά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και μετατρέπεται, σταδιακά, σε αξιωματικό του ΝΑΤΟ. Δημοσιεύτηκε, στο περιοδικό «Krokodil» (20 Φεβρουαρίου 1958) και ήταν μία, από τις πολλές γελοιογραφίες του Bidstrup, που εμφανίστηκαν, στον σοβιετικό και ανατολικοευρωπαϊκό Τύπο, στα τέλη της δεκαετίας του 1950.
- 1977. «ΡΟΜΑΝΤΣΟ». Σκίτσο του Βασίλη Χριστοδούλου.
1977. «ΡΟΜΑΝΤΣΟ». Σκίτσο του Νίκου Ζήκου.
1983. Σκίτσο του Κώστα Βλάχου.
9/10/2026. Σκίτσο του Τάσου Αναστασίου.
11/10/2026. Σκίτσο του Στάθη Σταυρόπουλου.
13/10/2026. Σκίτσο του Ιάκωβου Βάη.
13/10/2026. Σκίτσο του Ανδρέα Πετρουλάκη.
15/10/2026. Σκίτσο του Ανδρέα Πετρουλάκη.
15/10/2026. Σκίτσο του Ηλία Μακρή.
16/10/2026. Σκίτσο του Ανδρέα Πετρουλάκη.
16/10/2026. Σκίτσο του Ηλία Μακρή.
Σχόλια