Θεσσαλονίκη. Από την αρχαιότητα, στο σήμερα (315 π.Χ-2026 μ.Χ.). Τα λαγούμια, στην Νεμπράσκα, ηλικίας 20.000.000 ετών. 2590 π.Χ.-2550 π.Χ. Η Πουάμπι των Σουμερίων. 17ος αιώνας π.Χ. Ακρωτήρι Θήρας. Το ξύλινο λέκτρο. 1900 π.Χ.-1650 π.Χ. Πετρόπορο Τρικάλων. Ταφή ενηλίκου. 1450 π.Χ.-1300 π.Χ. Το δακτυλίδι της μυκηναϊκής περιόδου, στην Θήβα. 675 π.Χ.-650 π.Χ. Οι αλυσοδεμένοι σκελετοί, στο Φάληρο. 7-8-1849. Χειρόγραφο συμβόλαιο, επί βασιλείας Όθωνος Α’. 1880. Χαλκίδα. 1918. Ο Γιάκοβ Γιάνκελ Χαϊμόβιτς Γιουρόφσκι, ο «Κόκκινος δήμιος»· ο σφαγέας της τσαρικής οικογένειας. 1919. Το πρώτο φύλλο της εφημερίδας “ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ”. 16-9-1919. Εκτελείται, από τους Λευκούς, η αναρχική Μαρούσια Νικιφόροβα. 1921. Ο Armand Hammer και ο Β. Ι. Λένιν. 1921. Μικρά Ασία. Ο πρίγκηπας Ανδρέας. 1905-1922. Σμύρνη. 1925 Θεόδωρος Πακαλος και Γεώργιος Κονδύλης. 1928. Αθήνα, Ομόνοια. 12-9-1939.Η Λένι Ρίφενσταλ, στην Πολωνία. 17-9-1939. Η “σοβιετική” εισβολή, στην Πολωνία. 9/1940. Οι αιχμάλωτοι πιλότοι της Luftwaffe, στο Μετρό του Λονδίνου. 5/1941. Συνέντευξη του Άντολφ Χίτλερ, στο αμερικανικό περιοδικό “LIFE”. 2-6-1941. Διάγγελμα του Άντολφ Χίτλερ, την παραμονή της εισβολής, στην “Ε.Σ.Σ.Δ.” . 1932-1943. Ιβάν Μάισκι. 1959. Ο Harold MacMillan και ο Νικήτα Χρουστσώφ. 1961. Οι Αμερικανοί κατασκευάζουν την Ένωση Κέντρου. 2010 - 2025. Η μεταβολή του πραγματικού εισοδήματος, στις οικονομίες της “Ευρωπαϊκής Ένωσης”. Τελευταία η ελληνική οικονομία , με μείωση 22,3%. 2026. Ο χριστιανισμός και ο βουδισμός, στην Νότια Κορέα. Η ρωσοφωνία, στην Ουκρανία. Η γενετική εγγύτητα των σουνιτών Αράβων Λιβανέζων, με τους σύγχρονους πληθυσμούς. (234).

Θεσσαλονίκη (από την αρχαιότητα 315 π.Χ., έως σήμερα 2026). Μετά την ήττα του Περσέως στην Πύδνα το 168 π.Χ., η Ρώμη αποφάσισε να σκληρύνει τη στάση της απέναντι στη Μακεδονία. Η νίκη του Αιμιλίου Παύλου σήμαινε το τέλος της βασιλείας. Σύμφωνα με τη μαρτυρία του Ρωμαίου ιστορικού Τίτου Λιβίου, σε δύο μέρες η Βέροια, η Θεσσαλονίκη, η Πέλλα και όλη η Μακεδονία παραδόθηκαν στο Ρωμαίο στρατηγό (Λίβιος, XLIV 45, 5· πρβλ. Πλούταρχος, Αιμίλιος Παύλος, 24: «δύο ἡμέραις ὅλης κύριον αὐτὸν κατέστησαν Μακεδονίας»). Με το διακανονισμό στην Αμφίπολη ο Ρωμαίος στρατηγός διακήρυξε την ελευθερία και αυτονομία των μακεδονικών πόλεων (Πλούταρχος, Αιμίλιος Παύλος, 28: «Μακεδόσι μὲν ἀπέδωκε τὴν χώραν καὶ τὰς πόλεις ἐλευθέρας οἰκεῖν καὶ αὐτονόμους, ἑκατὸν δὲ τάλαντα Ῥωμαίοις ὑποτελεῖν, οὗ πλέον ἢ διπλάσιον τοῖς βασιλεῦσιν εἰσέφερον»). Τόσο για τη Μακεδονία όσο και για τη Θεσσαλονίκη ειδικότερα, η νέα κατάσταση που διαμορφώθηκε σήμανε την απαρχή μιας καινούργιας σελίδας της ιστορίας τους, η οποία συνδέεται με τη ρωμαϊκή πολιτική στην Ανατολή. © ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚέΩΝ ΠόΛΙΣ

Πρώτες αναφορές στη Θεσσαλονίκη. Οι αναφορές των αρχαίων συγγραφέων στη Θεσσαλονίκη ως πόλεως της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας (στα 450 χρόνια ρωμαιοκρατίας που ακολούθησαν το 168 π.Χ.) είναι ελάχιστες και έχουν κυρίως περιστασιακό χαρακτήρα. Όπως παραδίδει ο Στέφανος Βυζάντιος στα «Ἐθνικά» του, ιστορία της πόλεως συνέγραψε κατά την αρχαιότητα κάποιος Λούκιλλος από την πόλη Τάρρας της Κρήτης (λ. Θεσσαλονίκη: «πόλις Μακεδονίας, ἥτις ἄρα ἐκαλεῖτο Ἁλία, Κασσάνδρου κτίσμα… Λούκιλλος δὲ ὁ Ταρραῖος περὶ Θεσσαλονίκης βιβλίον ἔγραφεν, ὃς φησιν ὅτι Φίλιππος θεασάμενος κόρην εὐπρεπῆ καὶ εὐγενῆ (Ἰάσονος γὰρ ἦν ἀδελφιδῆ) ἔγημε, καὶ τεκοῦσα τῇ εἰκοστῇ ἡμέρᾳ τῆς λοχείας τέθνηκεν, ἀναλαβὼν οὖν ὁ Φίλιππος τὸ παιδίον ἔδωκε Νίκῃ τρέφειν καὶ ἐκάλεσε Θεσσαλονίκην, ἡ γὰρ μήτηρ τοῦ παιδίου Νικασίπολις ἐκέκλητο. Στράβων δὲ Θεσσαλονίκειαν αὐτὴν φησί· τὸ ἐθνικὸν Θεσσαλονικεύς»). «Στράβων δὲ Θεσσαλονίκειαν αὐτὴν φησί· τὸ ἐθνικὸν Θεσσαλονικεύς» Από το λεξικό του Σουΐδα πληροφορούμαστε επίσης ότι κάποιος Χριστόδωρος, γιος του Πανίσκου από την πόλη Κοπτού της Αιγύπτου, συνέγραψε στην εποχή του Αναστασίου είκοσι πέντε επικά βιβλία με τον τίτλο «Πάτρια Θεσσαλονίκης» (Χ, 525: «Χριστόδωρος Πανίσκου, ἀπὸ Κοπτοῦ πόλεως τῆς Αἰγύπτου, ἐποποιός· ἤκμασεν ἐπὶ Ἀναστασίου τοῦ βασιλέως χρόνον· ἔγραφεν πάτρια Θεσσαλονίκης ἐπικῶς βιβλία κε΄»). Οι αναφορές στην πόλη δεν πρέπει να απουσίαζαν οπωσδήποτε και από τα «Μακεδονικά» του Θεαγένη, όπως προκύπτει από την αναφορά του στην κώμη Άλτος στα περίχωρα της Θεσσαλονίκης, την οποία διασώζει ο Στέφανος Βυζάντιος («Ἅλτος, χωρίον πλησίον Θεσσαλονίκης, ὡς Θεαγένης ἐν Μακεδονικοῖς· τὸ ἐθνικὸν Ἅλτιος»). Τα έργα αυτά (όπως και άλλα που συνδέονται με την ιστορία της Μακεδονίας) έχουν χαθεί, με συνέπεια η ανασύνθεση της ιστορίας της πόλης και της επαρχίας γενικότερα από το σύγχρονο ιστορικό να βασίζεται σε αναφορές σε άλλα γενικότερα έργα, που ασχολούνται με τη ρωμαϊκή ιστορία, καθώς επίσης στις νομισματικές και επιγραφικές μαρτυρίες. © ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚέΩΝ ΠόΛΙΣ

Ο Περσέας, τελευταίος βασιλιάς της Μακεδονίας, παρουσιάζεται στον Ρωμαίο στρατηγό μετά την ήττα του στον Γ΄ Μακεδονικό Πόλεμο. Η ήττα του Περσέως στην Πύδνα, το 168 π.Χ., σηματοδότησε το τέλος της μακεδονικής βασιλείας και την απαρχή μιας νέας εποχής για τη Θεσσαλονίκη και τη Μακεδονία. Πίνακας του Jean-François Pierre Peyron. Ο βασιλιάς Περσέας της Μακεδονίας ενώπιον του Αιμιλίου Παύλου (1802). Πηγή: The Yorck Project / Wikimedia Commons (public domain). Οι αναφορές των αρχαίων συγγραφέων στη Θεσσαλονίκη για την περίοδο που ακολουθεί την ήττα του Περσέως στην Πύδνα (168 π.Χ.) και τη δημιουργία της επαρχίας Μακεδονίας συνδέονται κυρίως με τρία γεγονότα της ρωμαϊκής ιστορίας: * Τη στάση των Ρωμαίων απέναντι στη Μακεδονία μετά τον τρίτο μακεδονικό πόλεμο (171–168 π.Χ.) και την εξέγερση του Ανδρίσκου (149/8 π.Χ.). * Τους εμφυλίους πολέμους μεταξύ Πομπήιου και Καίσαρα και αργότερα μεταξύ των δολοφόνων του Καίσαρα, Κασσίου και Βρούτου, και των δημοκρατικών Οκταβιανού και Μάρκου Αντωνίου, * Τις εισβολές των Γότθων και την ταραγμένη περίοδο της στρατιωτικής αναρχίας. Ο ρόλος της Εγνατίας Οδού Εκείνο πάντως το οποίο πρέπει να ληφθεί υπόψιν είναι ότι την ιστορική σημασία της πόλης στην εποχή της ρωμαϊκής κυριαρχίας καθορίζουν δύο παράγοντες: η σχέση της με την κεντρική εξουσία, αλλά και την επαρχιακή διοίκηση και η γεωπολιτική της θέση. Η Θεσσαλονίκη ήδη από την ελληνιστική εποχή διέθετε το ασφαλέστερο λιμάνι, που συνέδεε το Αιγαίο με τη Βαλκανική και επιπλέον βρισκόταν στην απόληξη ενός ακτινωτού συστήματος φυσικών δρόμων, οι οποίοι της επέτρεπαν την επικοινωνία με τη μακεδονική ενδοχώρα και τη χερσόνησο του Αίμου. Να σημειωθεί ότι η πόλη αποτελούσε έναν από τους σημαντικότερους σταθμούς της στρατιωτικής οδού, της Εγνατίας και σύμφωνα με τη μαρτυρία του Στράβωνα, απείχε από την Απολλωνία διακόσια εξήντα επτά ρωμαϊκά μίλια (VII, 7, 4: «Ἐκ δὲ τῆς Ἀπολλωνίας εἰς Μακεδονίαν ἡ Ἐγνατία ἐστὶν ὁδὸς πρὸς ἕω, βεβηματισμένη κατὰ μίλιον καὶ κατεστηλωμένη μέχρι Κυψέλων καὶ Ἕβρου ποταμοῦ· μιλίων δ᾽ ἐστὶ πεντακοσίων τριάκοντα πέντε… Ἡ μὲν οὖν πᾶσα Ἐγνατία καλεῖται, ἡ δὲ πρώτη ἐπὶ Κανδαουίας λέγεται ὄρους, Ἰλλυρικοῦ, διὰ Λυχνιδοῦ πόλεως καὶ Πυλῶνος τόπου ὁρίζοντος ἐν τῇ ὁδῷ τήν τε Ἰλλυρίδα καὶ τὴν Μακεδονίαν· ἐκεῖθεν δ᾽ ἐστὶ παρὰ Βαρνοῦντα διὰ Ἡρακλείας καὶ Λυγκηστῶν καὶ Ἐορδῶν εἰς Ἔδεσσαν καὶ Πέλλαν μέχρι Θεσσαλονικείας· μίλια δ᾽ ἐστί, φησὶ Πολύβιος, ταῦτα διακόσια ἑξήκοντα ἑπτά»). Ο ρόλος της οδού υπήρξε ιδιαίτερα σημαντικός κατά τα ταραγμένα χρόνια μέχρι τον Αύγουστο και, αργότερα, κατά τη διάρκεια των πολέμων των Ρωμαίων αυτοκρατόρων εναντίον των Πάρθων στο ανατολικό τμήμα της αυτοκρατορίας. © ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚέΩΝ ΠόΛΙΣ

Η Εγνατία Οδός διέσχιζε τη Βαλκανική από την Αδριατική έως το Βυζάντιο, με τη Θεσσαλονίκη σε κομβική θέση πάνω στη μεγάλη ρωμαϊκή αρτηρία. Η γεωγραφική αυτή θέση συνέβαλε καθοριστικά στη στρατηγική και οικονομική σημασία της πόλης κατά τη ρωμαϊκή περίοδο. Χάρτης: Eric Gaba (Sting) / Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.5. Για τα γεγονότα που συνδέονται με την κατάλυση του μακεδονικού βασιλείου τη βασικότερη πηγή αποτελεί ο ιστορικός Πολύβιος από τη Μεγαλόπολη της Αρκαδίας, σύγχρονος των γεγονότων, από τον οποίο αντλεί υλικό ο Ρωμαίος ιστορικός Τίτος Λίβιος. Την εικόνα συμπληρώνουν οι αναφορές του Διοδώρου από τη Σικελία και του Πλουτάρχου στους «Βίους» του. Πρωτεύουσα της «δεύτερης μερίδας» Όπως ήδη αναφέραμε, στο πλαίσιο της νέας πολιτικής κατάστασης που διαμορφώθηκε στην Αμφίπολη η Θεσσαλονίκη, όπως και οι άλλες πόλεις της Μακεδονίας, μπορούσε να διοικείται σύμφωνα με τους δικούς της νόμους, ήταν όμως υποχρεωμένη να καταβάλει φόρο στη Ρώμη ως civitas stipendiaria. Επιπλέον, η Ρώμη προχώρησε στη διαίρεση της χώρας σε τέσσερα τμήματα (μερίδες). Η Θεσσαλονίκη αποτέλεσε την πρωτεύουσα της δεύτερης μερίδος —όπως δείχνουν και τα τετράδραχμα με την επιγραφή Μακεδόνων Δευτέρας—, η οποία οριζόταν από το Στρυμόνα στα ανατολικά και τον Αξιό στα δυτικά (Διόδωρος, XXXI, 8, 8: «δεύτερον μέρος, ὅπερ ἀπὸ μὲν ἀνατολῆς ὁρίζει ὁ Στρυμὼν ποταμός, ἀπὸ δὲ δυσμῶν ὁ καλούμενος Ἀξιὸς ποταμὸς καὶ οἱ παρακείμενοι αὐτῷ τόποι»). © ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚέΩΝ ΠόΛΙΣ

Αργυρό τετράδραχμο της δεύτερης μακεδονικής μερίδας, περ. 167–149 π.Χ. Μετά τη ρωμαϊκή διαίρεση της Μακεδονίας σε τέσσερις μερίδες, η Θεσσαλονίκη έγινε πρωτεύουσα της δεύτερης. Στον οπισθότυπο διακρίνεται η επιγραφή ΜΑΚΕΔΟΝΩΝ ΔΕΥΤΕΡΑΣ. Φωτ.: Classical Numismatic Group, Inc. (cngcoins.com) / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Όπως αφήνει να εννοηθεί ο Λίβιος, η περιοχή αυτή υπερέχει σε σχέση με τις άλλες τρεις μερίδες. Η υπεροχή της, σε σχέση με την τρίτη μερίδα, που έχει αγροτικό κυρίως χαρακτήρα και την τέταρτη, την οποία χαρακτηρίζει παγωμένη και άγονη, συνίσταται στην ύπαρξη εύφορων πεδιάδων και φυσικών λιμανιών: «Σ’ αυτή ανήκει η Παλλήνη, εύφορη και καρποφόρα γη· θαλάσσιες δυνατότητες επίσης προσφέρουν σ’ αυτή τα λιμάνια στην Τορώνη, στο όρος Άθως, στην Αίνεια και την Άκανθο, άλλα από τα οποία είναι στραμμένα στη Θεσσαλία και τη νήσο Εύβοια και άλλα στον Ελλήσποντο». Για τη Θεσσαλονίκη αναφέρει ότι μαζί με την Κασσάνδρεια αποτελούσαν τις πολυπληθέστερες πόλεις της μερίδος. Πρωτεύουσα της Provincia Macedonia Μετά την αποτυχημένη εξέγερση του Ανδρίσκου η Ρώμη σκλήρυνε ακόμη περισσότερο τη στάση της προχωρώντας, μετά το 148 π.Χ., στη δημιουργία της επαρχίας Μακεδονίας (Provincia Macedonia). Η Θεσσαλονίκη αποτέλεσε την πρωτεύουσα της επαρχίας και έδρα του επαρχιακού διοικητή. Η μόνη αναφορά στην πόλη σε σχέση με τα γεγονότα που συνδέονται με την ταραγμένη περίοδο ανάμεσα στο 149 και 148/7 π.Χ. προέρχεται από το Διόδωρο, σύμφωνα με τον οποίο ο Ανδρίσκος (Ψευδο-Φίλιππος), προκειμένου να παρουσιαστεί ως γόνος του τελευταίου Μακεδόνα βασιλιά, ισχυριζόταν ότι ο Περσέας (κατά τον ίδιο ο πατέρας του) του υπέδειξε το σημείο ύπαρξης δύο θησαυρών, ενός στην Αμφίπολη και ενός στη Θεσσαλονίκη (XXXII, 15, 2: «ὑπὸ δὲ τοῦ Κρητὸς αὐτῷ πινακίδιον κατεσφραγισμένον ἀναδεδόσθαι, δι᾽ οὗ τὸν Περσέα διασαφεῖν αὐτῷ θησαυροὺς εἶναι κειμένους δύο, τὸν μὲν ἕνα ἐν Ἀμφιπόλει κείμενον… τὸν δὲ ἕτερον ἐν Θεσσαλονίκῃ, ταλάντων ἑβδομήκοντα κατὰ μέσην τὴν ἐξέδραν τὴν ἐν τῷ περιστύλῳ κατὰ τὴν αὐλήν»). © ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚέΩΝ ΠόΛΙΣ

Αργυρή δραχμή του Ανδρίσκου (Φιλίππου ΣΤ΄), 149–148 π.Χ., του διεκδικητή του μακεδονικού θρόνου του οποίου η εξέγερση οδήγησε στην οριστική μετατροπή της Μακεδονίας σε ρωμαϊκή επαρχία. Στον εμπροσθότυπο εικονίζεται ο Ανδρίσκος και στον οπισθότυπο ο Ηρακλής με την επιγραφή ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΦΙΛΙΠΠΟΥ. Φωτ.: Classical Numismatic Group, Inc. (cngcoins.com) / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Όπως προκύπτει από επιγραφικές μαρτυρίες, η Θεσσαλονίκη αρνήθηκε να συμβιβαστεί με τον ανταπαιτητή του μακεδονικού θρόνου. Έτσι εξηγείται, πιθανότατα, το γεγονός ότι τίμησε το Ρωμαίο στρατηγό και νικητή του Ανδρίσκου, Καικίλιο Μέτελλο, με την ανέγερση μνημείου (ανδριάντα), στο οποίο η πόλη τον χαρακτηρίζει «σωτήρα» και «ευεργέτη» (IG X 2.1, αρ. 134). Η σύνδεση της πόλης με το Ρωμαίο στρατηγό προκύπτει και από μία επιγραφή την οποία ανήγειρε στην Ολυμπία κάποιος επιφανής πολίτης της Θεσσαλονίκης, ο Δάμων Νικάνορος Μακεδὼν ἀπὸ Θεσσαλονίκης, για την αρετή και την εύνοια που έδειξε και εξακολουθεί να διατηρεί ο Μέτελλος απέναντι στον ίδιο το Δάμωνα, την πατρίδα του (τη Θεσσαλονίκη) και τους υπόλοιπους Μακεδόνες και Έλληνες (IG X 2.1, αρ. 1031: «ἀρετῆς ἕνεκεν καὶ εὐνοίας ἧς ἔχων διατελεῖ εἰς τε αὐτὸν καὶ τὴν πατρίδα καὶ τοὺς λοιποὺς Μακεδόνας καὶ τοὺς ἄλλους Ἕλληνας»). Στο πλαίσιο αυτό, ως ανάμνηση δηλαδή της απελευθέρωσης της χώρας από το σφετεριστή του θρόνου και της αποκατάστασης της δημοκρατίας, εντάσσεται και η υιοθέτηση από την πόλη, και τη Μακεδονία γενικότερα, ενός νέου συστήματος χρονολόγησης με αφετηρία το φθινόπωρο του 148 π.Χ., του γνωστού ως «επαρχιακού». Απειλές από βορρά Η περίοδος που μεσολάβησε από τη δημιουργία της επαρχίας μέχρι το 77 π.Χ. ήταν μία από τις σκληρότερες για τη Μακεδονία και οπωσδήποτε και για την πρωτεύουσα της επαρχίας, Θεσσαλονίκη. Η επαρχία απειλείται από το βορρά από διάφορους λαούς, με σημαντικότερους τους Γαλάτες Σκορδίσκους, οι οποίοι είναι εγκατεστημένοι στην περιοχή μεταξύ Σάου και Δούναβη και επιδίδονται σε εισβολές, λεηλασίες και δηώσεις. Στα 141 π.Χ., σύμφωνα με τη μαρτυρία του Λιβίου (Per. Oxyrh. 53–4), ο επαρχιακός διοικητής D. Iunius Silanus (Manlianus) ηττάται από τους εισβολείς, ενώ λίγα χρόνια αργότερα, στα 119 π.Χ., ο Σέξτος Πομπήιος έπεσε μαχόμενος κατά των Γαλατών κοντά στην παιονική πόλη Άργος. Οι εισβολείς έφτασαν πιθανότατα μέχρι τα περίχωρα της Θεσσαλονίκης, όπως προκύπτει από το ψήφισμα της Λητής προς τιμήν του ταμία της επαρχίας (quaestor) Μάρκου Αννίου (ο οποίος κατάφερε να ανακόψει την προέλασή τους) και την καθιέρωση προς τιμήν του ετησίου ιππικού αγώνα. Στα 110 π.Χ. ο Μάρκος Μινούκιος Ρούφος νίκησε τους Σκορδίσκους, τους Βησσούς και άλλα θρακικά φύλα. Ωστόσο, λίγα χρόνια αργότερα, επί της διακυβερνήσεως του Γαΐου Σεντίου Σατουρνίνου (93–87 π.Χ.), οι Μαίδοι, οι Δάρδανοι, οι Σιντοί και άλλα φύλα, υποκινούμενοι από το Μιθριδάτη, εισέδυσαν απ’ όλες τις πλευρές στην επαρχία και την ερήμωσαν. Στα τέλη του 87 π.Χ. η επαρχία κατακλύστηκε από τα στρατεύματα του Μιθριδάτη, αλλά ανακαταλήφθηκε τον επόμενο χρόνο από τον Σύλλα. Η κατάσταση άλλαξε μετά το 77 π.Χ., καθώς η Ρώμη εγκαινιάζει μία νέα πολεμική πολιτική. Η Μακεδονία αποτελεί στο εξής ορμητήριο των Ρωμαίων διοικητών για τις επεκτατικές εκστρατείες εναντίον των βαρβαρικών φύλων. © ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚέΩΝ ΠόΛΙΣ

Αργυρό τετράδραχμο του Μιθριδάτη ΣΤ΄ Ευπάτορα, βασιλιά του Πόντου, του οποίου οι δυνάμεις εισέβαλαν στη Μακεδονία στα τέλη του 87 π.Χ. Νομισματοκοπείο Περγάμου, 74 π.Χ. Στον εμπροσθότυπο εικονίζεται ο Μιθριδάτης και στον οπισθότυπο ελάφι με την επιγραφή ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΜΙΘΡΑΔΑΤΟΥ ΕΥΠΑΤΟΡΟΣ. Φωτ.: Classical Numismatic Group, Inc. (cngcoins.com) / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0. Οι επιδρομές αυτές, με εξαίρεση ίσως αυτή του 119 π.Χ., δεν έθιξαν, όπως προκύπτει από τη σιωπή των πηγών, άμεσα τη Θεσσαλονίκη. Ωστόσο, οι συνέπειες πρέπει να βάρυναν τόσο την ίδια την πόλη όσο και ολόκληρη την επαρχία. Πλην των οικονομικών επιπτώσεων, λόγω των συνεχών λεηλασιών και δηώσεων, οι οποίες θα έπληξαν ανεξαιρέτως όλες τις μακεδονικές πόλεις (φυσικά και την πρωτεύουσα), οι βαρβαρικές επιδρομές δεν άφησαν χωρίς συνέπειες και την πληθυσμιακή κατάσταση της περιοχής, δεδομένου ότι, προκειμένου να αντιμετωπιστεί η εξωτερική απειλή, οι επαρχιακοί διοικητές θα προέβαιναν συχνά στη στρατολόγηση Μακεδόνων. Χαρακτηριστική είναι η αναφορά στο ψήφισμα της Λητής ότι ο Μάρκος Άννιος δεν προέβη σε περαιτέρω στρατολόγηση των Μακεδόνων (Syll.³ 700: «ἑτέρους στρατιώτας ἐπὶ συμμαχίαν παρὰ τῶν Μακεδόνων οὐ κέκρικε μεταπέμψασθαι διὰ τὸ μὴ βούλεσθαι θλίβειν τὰς πόλεις τοῖς ὀψωνίοις»). Η σιωπή του Κικέρωνα Για τα χρόνια που ακολουθούν περισσότερες για την ιστορία της πόλης πληροφορίες θα ανέμενε κανείς από τον πολιτικό και ρήτορα Κικέρωνα, ο οποίος πέρασε το θέρος του 58 π.Χ. έξι μήνες της εξορίας του στη Θεσσαλονίκη, όπου φιλοξενήθηκε από το φίλο του Γναίο Πλάνκιο, ταμία της επαρχίας υπό το διοικητή Λ. Αππουλήιο Σατουρνίνο. Ωστόσο, η μοναδική πληροφορία που μας δίνει στο λόγο του «Περί Υπατικών Επαρχιών» (De Provinciis Consularibus) είναι ότι η επαρχία υπέστη επί της διοίκησης του Πείσωνα (57–55 π.Χ.) τόσες ταλαιπωρίες, «ώστε οι Θεσσαλονικείς, που βρισκόταν στην καρδιά της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, να αναγκάζονται να εγκαταλείπουν την πόλη και να οχυρώνουν την ακρόπολη». Αν η αναφορά του Κικέρωνα συνδέεται με πραγματικά γεγονότα ή εντάσσεται στη γενικότερη προσπάθεια του ρήτορα να περιγράψει με τα μελανότερα σημεία την εν Μακεδονία δράση του Πείσωνα, λόγω της έλλειψης επιπλέον μαρτυριών, δεν μπορεί να εξακριβωθεί. Επιπλέον, θα πρέπει να ληφθεί υπόψιν ότι η σιωπή του ρήτορα για την πολιτική, κοινωνική και οικονομική ζωή της πόλης απορρέει επίσης από το γεγονός ότι τον πολιτικό Κικέρωνα ενδιέφερε κυρίως ο τρόπος με τον οποίο διοικούσαν οι επαρχιακοί άρχοντες τη Μακεδονία, την οποία χαρακτηρίζει επαρχία «πιστή και φίλη του ρωμαϊκού δήμου» και επιπλέον εξαίρει τη στρατιωτική θέση και σημασία της, η οποία την καθιστά «πηγή και φυτώριο θριάμβων». © ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚέΩΝ ΠόΛΙΣ

Ο Γναίος Πομπήιος ο Μέγας. Στα τέλη του 49 π.Χ., κατά τον εμφύλιο πόλεμο με τον Καίσαρα, κατέφυγε στη Θεσσαλονίκη μαζί με περίπου διακόσιους συγκλητικούς και τους δύο υπάτους. Μαρμάρινη προτομή, μέσα 1ου αι. π.Χ. στη Ny Carlsberg Glyptotek της Κοπεγχάγης. Πηγή: Richard Mortel / Wikimedia Commons, CC BY 2.0. Ο Πομπήιος χειμάζει στην πόλη Κατά τη διάρκεια των συγκρούσεων ανάμεσα στον Πομπήιο και τον Καίσαρα οι αναφορές στη Θεσσαλονίκη συνδέονται κυρίως με την παραμονή στην πόλη της δημοκρατικής παράταξης του Πομπήιου. Σύμφωνα με τη μαρτυρία του ιστορικού Δίωνα Κασσίου από την Προύσα της Βιθυνίας, στα τέλη του 49 π.Χ. ο Πομπήιος, πιεζόμενος από τον Ιούλιο Καίσαρα, αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την Ιταλία και να καταφύγει με διακόσιους περίπου συγκλητικούς και τους δύο υπάτους στη Θεσσαλονίκη (41, 44: «Πομπήιος μὲν δὴ ἔν τε τῇ Θεσσαλονίκῃ ἐχείμαζε»· πρβλ. και 41, 18). Ενόψει μάλιστα της εκλογής νέων υπάτων το έτος 48 π.Χ. (δεδομένου ότι οι καθιερωμένες τελετές έπρεπε να γίνουν σε ρωμαϊκό έδαφος), οι πομπηιανοί προέβησαν στην κήρυξη μικρής έκτασης γης ως δημοσίας, με σκοπό να φανεί ότι τόσο ο ρωμαϊκός δήμος όσο και η ίδια η πόλη (δηλ. η Ρώμη) βρισκόταν στη Θεσσαλονίκη (41, 43: «οἱ δὲ ἐν τῇ Θεσσαλονίκῃ τοιοῦτο μὲν οὐδὲν προπαρεσκευάσαντο, καίτοι τῆς τε ἄλλης βουλῆς ἐς διακοσίους, ὡς φασί τινες, καὶ τοὺς ὑπάτους ἔχοντες, καί τι καὶ χωρίον ἐς τὰ οἰωνίσματα, τοῦ δὴ καὶ ἐν νόμῳ δή τινι αὐτὰ δοκεῖν γίγνεσθαι, δημοσιώσαντες, ὥστε καὶ τὸν δῆμον δι᾽ αὐτῶν τήν τε πόλιν ἅπασαν ἐνταῦθα εἶναι νομίζεσθαι»). Με το γεγονός αυτό συνδέεται και η κοπή μιας σειράς νομισμάτων, στον οπισθότυπο των οποίων εικονίζεται η γνωστή από νομίσματα αποικιών (coloniae) καθιερωμένη τελετουργία του primigenius sulcus. [Αν η ονομασία Γναϊάς, που φέρει μια φυλή της πόλης (IG X 2.1, αρ. 278), συνδέεται με τον Πομπήιο, δεν μπορεί να διατυπωθεί με βεβαιότητα]. © ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚέΩΝ ΠόΛΙΣ

Νόμισμα από μολυβδούχο χαλκό της Θεσσαλονίκης, 28–27 π.Χ. Στον εμπροσθότυπο η στεφανωμένη κεφαλή του θεοποιημένου Ιουλίου Καίσαρα με την επιγραφή ΘΕΟΣ και στον οπισθότυπο η κεφαλή του Αυγούστου με την επιγραφή ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΩΝ. Τύπος RPC I 1554. Φωτ.: © The Trustees of the British Museum, αρ. 1958,0304.96. Shared under a CC BY-NC-SA 4.0 licence. Μετά την ήττα του Πομπήιου στη Φάρσαλο (Αυγ. 48 π.Χ.) η σύνδεση της πόλης με τον Ιούλιο Καίσαρα προκύπτει από τη μετέπειτα (στην εποχή του Αυγούστου) απόδοση θεϊκών τιμών στο Ρωμαίο στρατηγό και την καθιέρωση της λατρείας του. Αυτό προκύπτει από μια σειρά νομισμάτων, στον εμπροσθότυπο των οποίων εικονίζεται η κεφαλή του Καίσαρα με το χαρακτηρισμό θεός, καθώς και από μια τιμητική επιγραφή, στην οποία γίνεται λόγος για την ανέγερση ναού προς τιμήν του (IG X 2.1, αρ. 31, στ. 3–4: «λατομίας ἐποίησ[εν τὸν] / Καίσαρος να[όν]»). Θέατρο συγκρούσεων των δολοφόνων του Καίσαρα Κατά την ταραγμένη περίοδο που ακολουθεί τη δολοφονία του Καίσαρα (44 π.Χ.), η Μακεδονία γίνεται για μια ακόμη φορά το θέατρο των συγκρούσεων ανάμεσα στους δολοφόνους του, Βρούτο και Κάσσιο, και τους Οκταβιανό και Μάρκο Αντώνιο. Όπως προκύπτει από τις αναφορές του Αππιανού και του Πλουτάρχου, η Θεσσαλονίκη αρνήθηκε πιθανότατα να δεχτεί τους δολοφόνους του Ιουλίου Καίσαρα. Για το λόγο αυτό, ενόψει της μάχης των Φιλίππων, ο Βρούτος υποσχέθηκε στους στρατιώτες του ότι θα τους παραχωρήσει προς λεηλασία και διαρπαγή τη Σπάρτη και τη Θεσσαλονίκη (Αππιανός, Εμφύλιος Πόλεμος, IV, 118: «δοκεῖ δὲ τισὶ καὶ Λακεδαίμονα καὶ Θεσσαλονίκην ἐς διαρπαγὴν αὐτοῖς δώσειν ὑποσχέσθαι»· Πλούτ., Βρούτος, XLVI, 1: «ὑπέσχετο καλῶς ἀγωνισαμένοις δύο πόλεις εἰς ἁρπαγὴν καὶ ὠφέλειαν ἀνήσειν, Θεσσαλονίκην καὶ Λακεδαίμονα»). Οι πηγές δεν αναφέρουν τίποτε σχετικό με τις συνθήκες που επικράτησαν στην πόλη κατά τη διάρκεια των συγκρούσεων μεταξύ των Ρωμαίων στρατηγών. Ωστόσο, οι συγκρούσεις αυτές δεν μπορεί να άφησαν άθικτη την πληθυσμιακή τουλάχιστον εικόνα της Θεσσαλονίκης. Σύμφωνα με τη μαρτυρία του Καίσαρα, κατά τη διάρκεια του πολέμου μεταξύ Πομπήιου και Καίσαρα ο πρώτος προχώρησε σε στρατολόγηση διακοσίων Μακεδόνων σφενδονητών και ιππέων, ενώ ο Βρούτος επάνδρωσε δύο λεγεώνες από Μακεδόνες. Λαμβανομένου υπόψιν ότι ο Πομπήιος χρησιμοποίησε ως βάση του τη Θεσσαλονίκη, η πόλη δεν μπορεί να μην υπέστη τις συνέπειες μιας τέτοιας πολιτικής. © ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚέΩΝ ΠόΛΙΣ

Ο θάνατος του Βρούτου και του Κάσσιου στη μάχη των Φιλίππων. Η ήττα των δολοφόνων του Καίσαρα από τις δυνάμεις του Οκταβιανού και του Μάρκου Αντωνίου, το 42 π.Χ., υπήρξε ορόσημο και για τη Θεσσαλονίκη. Πίνακας του Pauwels Casteels, 17ος αι. Πηγή: Wikimedia Commons (public domain). Ορόσημο για την ιστορία της πόλης αποτέλεσε η μάχη των Φιλίππων (Οκτ.–Νοεμ. 42 π.Χ.) και η επικράτηση των συντηρητικών. Η Θεσσαλονίκη με την Αμφίπολη και τη Σκοτούσα αποκτά το καθεστώς ελεύθερης πόλης (civitas libera, Πλίνιος, N. H. IV, 35, 36, 38), απαλλάσσεται δηλαδή από τη φορολογική επιβάρυνση. Για να τιμήσει η πόλη τους νικητές Οκταβιανό και Αντώνιο, υψώνει μια μνημειακή πύλη, τη γνωστή και από απεικονίσεις περιηγητών ως Χρυσή Πύλη, στο κέντρο της σημερινής πλατείας Βαρδαρίου. Ενδεικτικές της νέας πολιτικής κατάστασης είναι οι επιγραφές στα νομίσματα της πόλης: Θεσσαλονικέων ἐλευθερίας / Μ. Ἀντ(ώνιος) Αὐτ(οκράτωρ) Γ(άϊος) Καῖ(σαρ) Αὐτ(οκράτωρ) ή ὁμόνοια / Θεσσαλονικέων Ῥωμ(αίων). © ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚέΩΝ ΠόΛΙΣ

1899. Το οθωμανικό βιλαέτι της Θεσσαλονίκης.

1916. Θεσσαλονίκη. Η Εγνατία οδός, κατά την διάρκεια του "Μακεδονικού Μετώπου", όταν οι στρατιωτικές δυνάμεις της Αντάντ (περισσότερο οι Στρατιωτικές Δυνάμεις της Βόρειας Αφρικής, ή οι Στρατιωτικές Δυνάμεις της ανατολικής Μεσογείου), Γάλλοι στρατιωτικοί περπατούν, μαζί με κατοίκους, στην πόλη, με τα παλαιά κτίρια Οθωμανικής αρχιτεκτονικής.

Η φωτογραφία είναι τραβηγμένη, από Γάλλους στρατιωτικούς φωτογράφους της Section Photographique de l'Armée (SPA) της γαλλικής Στρατιωτικής Αρχής και διατηρείται, στο Γαλλικό Εθνικό Αρχείο, ως Autochrome (πλάκα χρώματος), ή μαύρο-λευκό δήλιο, μάλιστα, έχει αποκατασταθεί και χρωματιστεί με AI/διαδικτυακά εργαλεία, σήμερα και πρόσφατα, μοιράστηκε, από τον Giorgos Papanastasiou.

 

Το ξύλινο "λέκτρο" (κρεβάτι), που ανακαλύφθηκε, στον προιστορικό οικισμό του Ακρωτηρίου, αποτελεί ένα, από τα πιο εντυπωσιακά και σημαντικά ευρήματα της Υστεροκυκλαδικής περιόδου.

 Το 1967, κατά την διάρκεια συστηματικών ανασκαφών, με επικεφαλής τον Σπυρίδωνα Μαρινάτο, στην αυλή του οικισμού, που ονομάστηκε "Άνδηρο Κλινών", οι ανασκαφείς παρατήρησαν παράξενες κατακόρυφες και οριζόντιες οπές, στην ηφαιστειακή πέτρα, Στον τόμο "Ανασκαφαί Θήρας III”, ο Μαρινάτος, γνωρίζοντας, άριστα, τις ανασκαφικές τεχνικές της Πομπηιας, εφάρμοσε την τεχνική του Giuseppe Fiorelli, η οποία αποτελούσε, ήδη, από τις αρχές του 20ου αιώνα, διεθνώς, αναγνωρισμένη πρακτική, στην βιβλιογραφία της αρχαιολογίας, για τα ηφαιστειακά περιβάλλοντα.

Η τεχνική αυτή επέτρεπε την ανασύνθεση των αντικειμένων, μέσω της έκχυσης γύψου, ανάμεσα, από τα κενά, που άφηνε η αποσυντιθέμενη οργανική ύλη. Με τον τρόπο αυτόν, κατάφεραν να αντικαταστήσουν την απώλεια της οργανικής ύλης, προσδίδοντας φυσική υπόσταση και μορφή, στο κενό, που άφησε η αποσύνθεση του ξύλου.

Η εφαρμογή της τεχνικής αυτής, αφενός, πετύχαινε στερεώματα, αφετέρου, επιτύγχανε την πλήρη αποτύπωση της υφής της επιφάνειας, τους ρόζους, απο το ξύλο, τα σημάδια από τα αρχαία εργαλεία και το πλέξιμο των σχοινιών. Στην ίδια περιοχή, βρέθηκαν αποτυπώματα, απο 3, συνολικά, κρεβάτια.

Το συγκεκριμένο έχει διαστάσεις 70×1,60, τα τέσσερα πόδια του ήσαν τορνευτά, ενώ οι γωνίες συνδέονταν, με εγκοπές.

Στα πλευρικά δοκάρια, διατηρήθηκαν τα ίχνη των σχοινιών που στερέωναν το στρώμα. Η τεχνική κατασκευής του πλέγματος. με δερμάτινους ιμάντες, όπως αυτή τεκμηριώνεται, ανασκαφικά, στο Ακρωτήρι της Σαντορίνης (17ος αι. π.Χ.), επιβεβαιώνεται, στην συνέχεια και στο ομηρικό κείμενο Ομήρου Οδύσσεια, Ραψωδία ψ (στίχοι 190–201), από τα λεγόμενα του ίδιου του Οδυσσέα, ο οποίος περιγράφει την κατασκευή της συζυγικής κλίνης του, με την Πηνελόπη, αποδεικνύοντας την διαχρονικότητα και την επιβίωση των τεχνικών επιπλοποιίας της Εποχής του Χαλκού μέχρι την Ομηρική εποχή.

Το κρεβάτι, σήμερα, εκτίθεται, στο Εθνικό αρχαιολογικό Μουσείο, στην αίθουσα της Θήρας.

1900 π.Χ. - 1650 π.Χ. Μέση Εποχή Χαλκού. Πετρόπορο Τρικάλων. Ταφή ενηλίκου, σε συνεσταλμένη στάση.

ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ.

Ἕνα μικροσκοπικό, μὰ τόσο σημαντικό ἀντικείμενο....

Μουσεῖο Μπενάκη.

Ὁ «Θησαυρὸς τῆς Θήβας» εἶναι μία ἀπὸ τὶς πολυτιμότερες συλλογὲς τοῦ Μουσείου Μπενάκη, ἐξαιρετικῆς σημασίας συγκέντρωση μυκηναϊκῶν χρυσῶν κτερισμάτων καὶ κοσμημάτων.

Βρέθηκε στὶς ἀρχὲς τοῦ 20οῦ αἰῶνα σὲ παράνομες λαθρανασκαφὲς στὸν χῶρο τοῦ Καδμείου (ἀρχαία ἑπτὰπυλη ἀκρόπολη τῆς Θήβας, σημαντικοῦ μυκηναϊκοῦ κέντρου μὲ μεγἀλη σφαῖρα ἐπιρροῆς). Τὸ  χαλαρὸ  καθεστὼς προστασίας τῶν ἑλληνικῶν  ἀρχαιολογικῶν θησαυρῶν ἔδωσε τὴν εὐκαιρία στὴν διεθνῆ ἀρχαιαγορὰ (μὲ πρῶτο κρῖκο στὴν ἁλυσίδα  τὰ δικά μας καλόπαιδα, ἂς μὴν τὸ ξεχνᾶμε αὐτό)  νὰ διεκδικήσει τὶς ὑψηλὲς τιμὲς ποὺ προσέφεραν οἱ  συλλέκτες  (ἰδιῶτες καὶ ἱδρύματα). 

Ὅπως καὶ σὲ πολλὲς ἄλλες περιστάσεις, ὁ ἔμπορος ἀπὸ τὴν Ἀλεξάνδρεια Ἀντώνης Μπενάκης κινήθηκε ταχύτατα καὶ ἐξασφάλισε τὸ σύνολο τοῦ ἀνεκτίμητου θησαυροῦ σώζοντάς τον από διασπορὰ καὶ κατακερματισμό.

Ἐνήργησε ὅπως καὶ ἡ ἄλλη σημαντικὴ συλλέκτρια Ἑλένη Σταθάτου. Ἐν ζωῇ καὶ οἱ δύο δώρισαν τὶς συλλογὲς που ἐξασφάλισαν μὲ ἄφθονο κόπο, χρῆμα  καὶ πάθος ὅπως καὶ τὰ κτήρια ποὺ τὶς στέγασαν ὡς μουσεῖα.

Τὸ δαχτυλίδι τῆς φωτογραφίας (μὲ κωδικὸ ἐκθέματος  ΓΕ 2075)  ἀνήκει στὴν Ὑστεροελλαδικὴ (ΥΕ)   ΙΙΒ- ΙΙΙΑ  Περίοδο ἀπὸ τὸ 2ο μισὸ τοῦ 15ου ἕως τὸν 14ο αἰ. π.Χ.

Ἡ σφενδόνη (ἐλλειψοειδὲς καὶ ἐλαφρῶς κυρτὸ ἐπάνω μέρος) μεγέθους μόνο 18 Χ 11 mm ,κοσμεῖται στὸ κέντρο μὲ  τὴν καθιστὴ γυναικεία μορφὴ  (ἱέρεια; θεότητα;)  πλούσια ντυμένη μὲ χαρακτηριστικὴ μυκηναϊκὴ ἐνδυμασία καὶ ἐντυπωσιακὴ κόμμωση. Δεξιά της ὄρθιος ἄντρας. Ἔχει ἑρμηνευτεῖ ὅτι πρόκειται γιὰ  τοπικὸ ἄνακτα ἤ  ἱερέα. Ἡ ἔντονη κίνηση τῶν χεριῶν του  παραπέμπει σὲ χαιρετισμὸ ἤ σὲ κίνηση σεβασμοῦ στὴν γυναικεῖα μορφή. 

Στὸ ἀριστερὸ μέρος τῆς σφενδόνης μία πολυεπίπεδη κατασκευὴ μὲ κίονες  παραπέμπει σὲ ἀνάκτορο ἤ πλούσιο βωμό.

Στὸ ἄνω μέρος τῆς σφενδόνης  σύμφωνα με τὴν Nanno Marinatos ἡ καμπύλη γραμμὴ ἀπεικονίζει σχηματικὰ τὸ στερέωμα (ὁ οὐράνιος θόλος) μὲ τὸν ἥλιο ἤ ἄστρο νὰ βρίσκεται στὸ κέντρο. Ἐπίσης σύμφωνα μὲ τὴν Nanno Marinatos οἱ ἀπεικονιζόμενες μορφὲς εἶναι θεϊκὸ ζεῦγος παρὰ τὶς ἐπιφυλάξεις τοῦ ἀκαδημαϊκοῦ κόσμου στὴν ὑπόθεσή της.

Ἔντονη ἡ ἐπιρροὴ τῆς μινωικῆς χρυσοχοϊκῆς παράδοσης σὲ αὐτὸ τὸ ἀριστουργηματικὸ κόσμημα.

Ἀντὶ ἐπιλόγου :  Τὸ τεράστιο χρονολογικὸ εὗρος που καλύπτουν οἱ συλλογὲς τοῦ Μουσείου Μπενάκη καὶ ἡ ἐμπειρία μου ἀπὸ πάμπολλες ἐπισκέψεις  σὲ αὐτό, μὲ ὁδηγοῦν στὴν παραίνεση, σἐ ὅσους ἔχουν φυσικὰ τὴν δυνατότητα, τῶν ἐξειδικευμένων ἐπισκέψεων μετὰ ἀπὸ μία γενικὴ ἐπίσκεψη.

Δὲν εἶναι εὔκολο, ὅσο καλὴ διάθεση καὶ χρόνο διαθέσει κάποιος ἐπισκεπτόμενος τὸ σύνολο τῶν ἐκθεμάτων νὰ ἐμβαθύνει στὰ ἐκπληκτικὰ δείγματα τῆς βυζαντινῆς καὶ μεταβυζαντινῆς ἁγιογραφίας, στὸν πλοῦτο τῶν παραδοσιακῶν κοσμημάτων τῶν χρόνων μετὰ τὴν Ἅλωση, στὶς μοναδικὲς παραδοσιακὲς στολές, στὰ ἐκκλησιαστικὰ σκεύη καὶ χειρόγραφα, τὰ ἀρχαῖα ἐπιτύμβια καὶ ἀγάλματα, τὰ παλαιολιθικὰ καὶ τὰ νεολιθικὰ ἐκθέματα, τὰ κεραμεικά, τὶς συλλογὲς τῶν θησαυρῶν τῆς Θήβας  καὶ τῶν 9 κοσμημάτων τοῦ Θησαυρού τοῦ Καρπενησίου, τοὺς ὁλόκληρους (!)  κοζανίτικους ὀντᾶδες. Γιὰ νὰ μὴν ἀναφέρουμε καὶ τὰ αριστουργήματα τῆς Ἑλληνικῆς ζωγραφικῆς μὲ ἐκπροσώπηση σχεδὸν ὅλων τῶν κορυφαίων ζωγράφων. Ὁ κατάλογος δείχνει ἀτέλειωτος ...

.

Την δεκαετία του 1890, κτηνοτρόφοι, στην Νεμπράσκα, ανακάλυψαν τεράστια σπειροειδή απολιθώματα, που εισχωρούσαν, βαθιά, στο έδαφος. Οι επιστήμονες βρέθηκαν, σε αμηχανία.

Κάποιοι υπέθεταν ότι επρόκειτο, για γιγάντια προϊστορικά φυτά. Άλλοι πίστευαν ότι ήσαν αρχαίοι σπόγγοι.

Ωστόσο, αποδείχθηκε ότι ήταν κάτι, πολύ πιο παράξενο.

Γνωστοί, ως Daemonelix, ή «τιρμπουσόν του Διαβόλου», αυτοί οι παράξενοι σχηματισμοί ήσαν, στην πραγματικότητα, λαγούμια ηλικίας 20 εκατομμυρίων ετών, τα οποία είχαν δημιουργηθεί, από έναν εξαφανισμένο χερσαίο κάστορα, τον Paleocastor.

Σε αντίθεση, με τους σύγχρονους κάστορες, ο Paleocastor δεν κατασκεύαζε φράγματα. Έσκαβε, στο έδαφος, τεράστιες σήραγγες, σε σχήμα τιρμπουσόν, ορισμένες, από τις οποίες έφθαναν, σε βάθος, άνω των 2 μέτρων.

Ακόμη και σήμερα, οι απολιθωμένες σπείρες μοιάζουν, σχεδόν, αφύσικες, σαν γιγάντια τρυπάνια παγωμένα, μέσα, στην πέτρα, κάτω, από τα άγονα τοπία της Νεμπράσκα.

Spyros Nikas.

4100 πΧ- 1750 π.Χ. Οι Σουμεριοι. Η Πουάμπι (2590 π.Χ. - 2550 π.Χ.) ήταν ιέρεια και πριγκίπισσα των Σουμερίων, στην Μεσοποταμία και την τίμησαν, με αυτό τον διακοσμητικό τρόπο, χρησιμοποιώντας άφθονο χρυσό και ασήμι. Εδώ, βλέπουμε μερικά, από τα κοσμήματά της, που παρόμοια φορούσαν οι εκατό γυναίκες και άνδρες, που θάφτηκαν, μαζί της, για να την υπηρετούν και να την προστατεύσουν, στην άλλη ζωή.

Η διακόσμηση της κεφαλής της, που μοιάζει, με περούκα, από φύλλα χρυσού και λουλουδιών και τα βαρύτιμα περιδέραια σκουλαρίκια, βραχιόλια, δαχτυλίδια, από διάφορους πολύτιμους και ημιπολύτιμους λίθους, που βρέθηκαν, στον τάφο της.

Περίπου 100 υπηρέτες θάφτηκαν μαζί με την κυρία τους όταν εκείνη πέθανε. Όλοι τους, από βίαιο θάνατο, για να την ακολουθήσουν και να την υπηρετούν, στην άλλη ζωή, σύμφωνα με τους ερευνητές της ταφής.

Οι Σουμέριοι έθαψαν, με αυτόν τον τρόπο, την πριγκίπισσα - ιέρεια τους.

Η ολόχρυση αυτή λύρα βρέθηκε, μαζί με πολλά εντυπωσιακά ολόχρυσα αντικείμενα, στον τάφο της Πουάμπι, ιέρειας και πριγκίπισσας. Μερικά, από αυτά, είναι μια διακόσμηση κεφαλής, σαν περούκα, που αποτελούνταν, από φύλλα χρυσού, λουλουδιών και χρυσές κορδέλες. Ολόχρυσα δαχτυλίδια, σκουλαρίκια, περιδέραια, βραχιόλια, μια ζώνη και πολλά χρυσά επιτραπέζια σκεύη. Η λύρα, από χρυσό και λάπις λάζουλι, καθώς και ένα άρμα στολισμένο, με κεφάλια λέαινας, σε ασήμι. Εκτός αυτών, που ήσαν από ατόφιο χρυσάφι και ασήμι, στον τάφο, βρέθηκαν περιδέραια και ζώνες, που είχαν κατασκευαστεί, από κυλινδρικές χάνδρες, από χρυσό, καρνεόλιο και λάπις λάζουλι. Έξω, ακριβώς, από τον τάφο της Πουάμπι οι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν μεγάλους τάφους, που είχαν ταφεί δεκάδες νεκροί. Οι περισσότερες ήσαν γυναίκες και μερικοί άνδρες. Τα στοιχεία τους ήσαν αποκαλυπτικά. Όλοι είχαν βρει βίαιο θάνατο, με χτύπημα, στο κεφάλι, ή, με δηλητήριο οι γυναίκες. Μάλιστα, βρέθηκε μυτερό, βαρύ εργαλείο, που χρησιμοποιήθηκε, για την εκτέλεση τους. Αυτό σημαίνει ότι οι γυναίκες δολοφονήθηκαν, κατά την διάρκεια της κηδείας της πριγκίπισσας Πουάμπι, ή, αμέσως μετά, στην συνέχεια, τα πτώματά τους πετάχτηκαν, στους τάφους, δίπλα, από την Πουάμπι. Οι ερευνητές πιστεύουν ότι όλα αυτά τα εκατό άτομα πρέπει να ήσαν υπηρέτες της και τάφηκαν, μαζί της, για να συνεχίσουν να την υπηρετούν και να την προστατεύσουν. Οι έξι άνδρες, που βρέθηκαν, πρέπει να ήσαν οι σωματοφύλακες της.

Οι εκατό νεκροί ήσαν όλοι στολισμένοι, με διάφορα διακοσμητικά, από χρυσό, ασήμι και λάπις λάζουλι. Όμως τρείς, από τις γυναίκες, είχαν τα πιό περίτεχνα κοσμήματα και τα λείψανα τους βρέθηκαν, μέσα, στον θάλαμο του τάφου της κυρίας τους. Επίσης, φορούσαν, στα κεφάλια, περίτεχνες χρυσές διακοσμήσεις, όπως της Πουάμπι, που αντέγραφαν λουλούδια φύλλα και φυτά. Πρόκειται, για τις προσωπικές, έμπιστες υπηρέτριές της, που θάφτηκαν, δίπλα, στην κυρία τους.

Η Νεκρόπολη του Φαλήρου χρησιμοποιήθηκε, από τον 8ο έως τον 5ο αιώνα π.Χ. Ο συγκεκριμένος μαζικός τάφος, που αποκαλύφθηκε το 2016, χρονολογείται, περίπου. μεταξύ του 675 και του 650 π.Χ., σύμφωνα, με τα κεραμικά ευρήματα.

Οι 79 άνδρες είχαν τοποθετηθεί, με τρόπο, που δείχνει οργανωμένη ταφή, ενώ, στα χέρια τους, υπήρχαν μεταλλικά δεσμά. Το γεγονός αυτό έκανε την ανακάλυψη, ιδιαίτερα, ξεχωριστή και ενίσχυσε την υπόθεση ότι οι συγκεκριμένοι άνθρωποι είχαν πέσει θύματα μιας οργανωμένης πράξης βίας.

Μία από τις θεωρίες, που έχουν διατυπωθεί, συνέδεε τον τάφο, με τις πολιτικές αναταραχές της Αρχαϊκής Αθήνας. Είχε εξεταστεί, μεταξύ άλλων, το ενδεχόμενο οι νεκροί να σχετίζονταν, με την αποτυχημένη προσπάθεια του Κύλωνα να καταλάβει την εξουσία.

Ενεπίγραφο αγαλματίδιο της θεάς Αρτέμιδος, που βρίσκεται και αυτό, στο μουσείο της Βοστώνης, μαζί με τον θησαυρό της Πάτρας.

Το χάλκινο αγαλματίδιο της αρχαϊκής εποχής δεν βρέθηκε, στην Πάτρα, αλλά λέγεται ότι ανακαλύφθηκε, το 1897, στο Μάζι, κοντά, στην αρχαία Ολυμπία. Η σύνδεση του, με τον θησαυρό της Πάτρας, οφείλεται, κυρίως, λόγω της λακωνικής τεχνοτροπίας των γραμμάτων της επιγραφής. Απεικονίζεται η θεά Άρτεμη, όρθια, ντυμένη, με έναν παραδοσιακό αμάνικο λακωνικό πέπλο. Στο αριστερό χέρι, κρατούσε το κυνηγητικό της τόξο, και η δεξιά της παλάμη είναι τρυπημένη, πιθανώς, κρατούσε κάποιο ζώο, ή θύραμα. Στο μπροστινό δεξί μέρος του πέπλου της, υπάρχει χαραγμένη μια πολύ σημαντική επιγραφή, σε αρχαϊκό λακωνικό αλφάβητο.

ΧΙΜΑΡΙΔΑΣ ΤΑΙ ΔΑΙΔΑΔΕΙΑΙ, δηλαδή ο Χιμαρίδας το αφιέρωσε, στην Δαιδαλεια.

Το αγαλματίδιο παρουσιάζει μυστήριο, αν και η μορφή αναπαριστά, ξεκάθαρα, την Άρτεμη, λόγω του τόξου, η λέξη Δαιδαλεια, που σημαίνει επιδέξια, πολυμήχανη, είναι ένα επίθετο, που στην αρχαία ελληνική θρησκεία, συνδεόταν, αποκλειστικά, με την θεά Αθηνά.

Οι μελετητές πιστεύουν ότι πρόκειται, για σπάνια περίπτωση, όπου το αγαλματίδιο της θεάς Αρτέμιδος προσφέρθηκε, ως ανάθημα, στο ιερό μιας άλλης θεάς· της Αθηνάς..

Χρονολογείται από το 530 π.Χ.

Ανάθημα (αφιέρωμα), από ιερό της Ολυμπίας.

Χάλκινη κεφαλή Διός, πιθανά, έργο Πελοποννησιακού εργαστηρίου, περί το 520 π.Χ. - 500 π.Χ. Τα μαλλιά συγκρατώνται, με στεφάνη, στην κορυφή, τα μάτια θα ήταν, ένθετα, από άλλο υλικό

Εθνικό αρχαιολογικό μουσείο.

  

Κρητικός εργάτης, δίπλα, σε πεσσό, στο Ανάκτορο της Κνωσού (Δυτική Κρύπτη των Πεσσών), 1900. Aποτυπώθηκe ο πεσσός, αμέσως, μετά την αφαίρεση των χωμάτων, δείχνοντας τα χαραγμένα σύμβολα ανέπαφα, μετά, από χιλιάδες χρόνια.

Όταν ο αρχαιολόγος Χρήστος Τσούντας, το 1887, βρήκε, αυτό το ειδώλιο το αποκάλεσε ... “Η Κυρία με το μούσι”..

Στο σύνολο, 33 πήλινα ειδώλια, ομοιώματα και ζωόμορφα αγγεία, βρέθηκαν, στους τάφους της Αργολίδας. Ανάμεσα, στα χειροποίητα δημιουργήματα, εκτίθεται μια σπάνια Κυρία, ένα πήλινο χειροποίητο Μυκηναϊκό ειδώλιο γυναικείας μορφής, το μοναδικό ακέραιο, αφού του λείπουν, μόνο, τα χέρια. Αποτελούσε κτέρισμα, σε θαλαμωτό τάφο, όταν το βρήκε ο Χρήστος Τσούντας και εξεπλάγη, όταν είδε ότι διέθετε ... μούσι.. δηλαδή γραπτό σαγόνι. Μόνο, δύο τέτοια ειδώλια έχουν βρεθεί και υπάρχουν πολλές απόψεις, για την ερμηνεία τους. Η επικρατέστερη άποψη είναι ότι τα δύο ειδώλια αποδίδουν θεότητες και λειτουργούν, σαν λατρευτικές εικόνες. Το γραπτό σαγόνι μπορεί να ήταν συμβολική επιλογή του καλλιτέχνη.

Δύο Μυκηναϊκά ειδώλια διαθέτουν γραπτό σαγώνι- μούσι. Η κυρία, με τα χέρια στο στήθος, και η κυρά της Φιλακωπής, από το ιερό της Μήλου. Το ειδώλιο έχει ύψος 19 εκατοστά. Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι αποκλείεται η περίπτωση τριχοφυίας.

Επίσης, σημαντική πληροφορία είναι ότι το περιδέραιο γυρίζει τρεις φορές, γύρω από τον λαιμό, αλλά, µόνον, δύο κρέμονται.

Νοικοκυρά : Μια κοπέλα βάζει τα πλυμένα και διπλωμένα ρούχα της, στο μπαούλο.

Είναι τερακότα ανάγλυφο, ύψος 26 εκ, δημιουργημένο, γύρω, στα 460-450 π. Χ. και βρίσκεται, στο Taranto.

πηγή: Ancient Greek Sculpture of South Italy and Sicily.

Ο Μακεδονικός τάφος του Ευρωπού, στον Δήμο Παιονίας του Νομού Κιλκίς, αποτελεί ένα, από τα πιο σημαντικά αρχαιολογικά μνημεία της περιοχής, το οποίο χρονολογείται, στα τέλη του 4ου αιώνα π.Χ. Το μνημείο αυτό συνδέεται, άμεσα, με την αρχαία Ευρωπό, μια σπουδαία και οικονομικά, αναπτυγμένη πόλη της μακεδονικής Βοττιαίας και γενέτειρα του Σελεύκου Α΄ Νικάτορα, ενός από τους σημαντικότερους στρατηγούς και διαδόχους του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Η ανακάλυψη του συγκεκριμένου μακεδονικού τάφου, μαζί με έναν κιβωτιόσχημο τάφο και μια ταφική θήκη, περιείχε χρυσά κτερίσματα. Τα ευρήματα αυτά αποδεικνύουν την ύπαρξη των «Εταίρων» στην τοπική κοινωνία — δηλαδή μελών της ανώτερης μακεδονικής αριστοκρατίας και του στενού περιβάλλοντος του βασιλιά.  Η Ευρωπός παρουσιάζει συνεχή κατοίκηση, από τον 6ο αιώνα π.Χ. Κατά τον 5ο και 4ο αιώνα π.Χ., γνώρισε τεράστια οικονομική ευμάρεια, λόγω της εύφορης κοιλάδας του Αξιού ποταμού.  Η συστηματική αρχαιολογική έρευνα, στην περιοχή, ξεκίνησε, το 1989, από την Εφορεία Αρχαιοτήτων, φέρνοντας, στο φως, μεγάλο μέρος της νεκρόπολης, αν και ο τάφος είχε βρεθεί συλημένος, από την αρχαιότητα.

Ελληνική χάλκινη ασπίδα του 4ου αιώνα π.Χ., από την αρχαία Απολλωνία.

Σφυρήλατο έλασμα, με μορφή γονατιστού τοξότη. Φορεί χιτωνίσκο και μπότες και η περιβολή του μοιάζει, με αυτή των Σκυθών τοξοτών. Κάτω, από το αριστερό χέρι, κρέμεται, με ιμάντα, ο γωρυτός (φαρέτρα). Με τα δύο χέρια, κρατά, μπροστά του, το τόξο. Θεωρείται ότι παριστάνεται ο Ηρακλής.

Από ιερό της Ολυμπίας, 550 π.Χ. - 500 π.Χ. Φέρει μοτίβα, με ομόκεντρους κύκλους και ανάγλυφο προσωπείο Γοργώνας, το κλασσικό Γοργόνειο, στο κέντρο. Βρέθηκε, σε τάφο πολεμιστή, στην Απολλωνία (τώρα, στην Αλβανία), το 1983, από τον αρχαιολόγο Vangjel Dimo. Πιθανόν να είχε τελετουργικό χαρακτήρα, ή να αποτελούσε πολυτελές εξοπλισμό υψηλόβαθμου πολεμιστή.

Ανακάλυψη αγάλματος του Νέρωνα, που στεφανώνεται, από την μητέρα του Αγριππίνα, Σεβαστείο της Αφροδισιάδας, Μικρά Ασία, 1979.

Η Αγριππίνα στεφανώνει τον γιο της, Νέρωνα, με στεφάνι δάφνης. Η Αγριππίνα κρατά κέρας της Αμάλθειας, σύμβολο της Τύχης και της Αφθονίας, ενώ ο Νέρωνας φέρει την πανοπλία και τον μανδύα Ρωμαίου στρατηγού. Στο δεξί του χέρι, κρατούσε δόρυ (το οποίο έχει, πλέον, αποσπαστεί) και στο αριστερό, πιθανότατα, σφαίρα (σύμβολο της παγκόσμιας κυριαρχίας). Το κράνος του (που αφαιρέθηκε, για την σκηνή της στέψης) βρίσκεται, στο έδαφος, στο πλάι. Οι δύο μορφές αναγνωρίζονται, εύκολα, από τα χαρακτηριστικά των προσώπων τους. Η σκηνή παραπέμπει, στην άνοδο του αυτοκράτορα, στον θρόνο, το 54 μ.Χ. και χρονολογείται, πριν από το 59 μ.Χ., έτος, κατά το οποίο ο Νέρωνας διέταξε την δολοφονία της Αγριππίνας.

Πρέπει να σημειωθεί ότι η αρχαία ελληνική γλυπτική, στην Αφροδισιάδα, υπήρξε μία από τις πιο φημισμένες και ακμάζουσες καλλιτεχνικές σχολές της ύστερης ελληνιστικής και ρωμαϊκής περιόδου : Η πόλη της Καρίας διέθετε άφθονα τοπικά λατομεία εξαιρετικού μαρμάρου, γεγονός, που ευνόησε την ανάπτυξη μιας κορυφαίας τοπικής παράδοσης μαρμαρογλυπτικής, από τον 1ο αιώνα π.Χ., έως τον 6ο αιώνα μ.Χ. Τα έργα και οι ανάγλυφες συνθέσεις της Αφροδισιάδας (όπως οι ζωφόροι, στις στοές της αγοράς και τα γλυπτά του θεάτρου) αντλούσαν, συχνά, έμπνευση και πρότυπα, από την κλασική και ελληνιστική τέχνη, συνδυάζοντας μυθολογικά θέματα, με περίτεχνα διακοσμητικά στοιχεία. Το μνημειακό συγκρότημα του Σεβαστείου και τα πλούσια αρχιτεκτονικά κατάλοιπα ανέδειξαν την υψηλή τεχνική κατάρτιση των Αφροδισιέων γλυπτών, οι οποίοι εξήγαγαν έργα και ταξίδευαν, σε ολόκληρη την Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία.

7/8/1849. Χειρόγραφο συμβόλαιο, επί βασιλείας Όθωνος Α’.

Ο Μαρξ ήταν ένας συμπαθής άνθρωπος, στην καθημερινή ζωή, αλλά όχι, όταν επρόκειτο, για τον καπιταλισμό. 

Σε έναν αστο, που τον είχε ρωτήσει «ποιός θα γυαλίζει τα παπούτσια στην κοινωνία του μέλλοντος;» απάντησε «Εσύ, φυσικά!». 

Μετά τον ρώτησαν, πότε θα ξεκινούσε ο κομμουνισμός : «εμείς θα έχουμε φύγει, αλλά αυτή η εποχή θα έκθει».

Το περιστατικό συνέβη το 1867, κατά την διάρκεια της επίσκεψης του Μαρξ, στο Αννόβερο, στο σπίτι του γιατρού και φίλου του Λούντβιχ Κούγκελμαν (Ludwig Kugelmann).

1878. Νις, Σερβία. Μουσουλμανικό τζαμί, που βρίσκεται, εντός του κάστρου. Η κατασκευή του έγινε, μεταξύ 1521 και 1523, κατά την βασιλεία του Suleyman Kanuni (του Μεγαλοπρεπούς. 

Μετά τον ρωσοτουρκικό πόλεμο του 1877-1878, η πόλη Νις, παραχωρήθηκε, στο βασίλειο της Σερβίας. 

Η φωτογραφία είναι ένα ιστορικό και τραβήχτηκε, όταν ο σερβικός στρατός εισήλθε, στο κάστρο, το 1878.

Η δομή του έχει διατηρηθεί και αποκατασταθεί, στην τρέχουσα κατάστασή του. Ωστόσο, ο μιναρές καταστράφηκε, μετά την ημερομηνία της φωτογραφίας. Το κτίσμα χρησιμοποιείται, τώρα, ως γκαλερί τέχνης, ονόματι "Salon 77", εντός του κάστρου. 

Ακολουθεί, αποκλειστικά, εξειδικευμένη ιστορική ανάλυση της συγκεκριμένης φωτογραφίας του 1880, από την Χαλκίδα (Eğriboz), βασισμένη αποκλειστικά, στα στοιχεία των οθωμανικών αρχείων (απογραφών Tahrir Defterleri και έγγραφα θρησκευτικών ιδρυμάτων Vakfiye) :

Στα επίσημα οθωμανικά κατάστιχα, το τέμενος αυτό αναφέρεται, ως Bayraklı Camii (Τζαμί, με την Σημαία). Η ονομασία προέρχεται από τη λέξη bayrak, καθώς, στον μιναρέ του, υψωνόταν η επίσημη διοικητική σημαία, κατά τις θρησκευτικές εορτές και τις επίσημες επισκέψεις των Οθωμανών αξιωματούχων.

Πρόκειται, για το κλασικό μονόχωρο, τετράγωνο επαρχιακό οθωμανικό τέμενος, με έναν μεγάλο χαμηλό ημισφαιρικό τρούλο. Η μετάβαση, από την τετράγωνη βάση, στον κυκλικό τρούλο, γινόταν, εσωτερικά, με σφαιρικά τρίγωνα (λοφία). Στα αριστερά, διακρίνεται η στιβαρή λίθινη βάση (kürsü) του μιναρέ του.

Ήταν το κεντρικό τζαμί του οθωμανικού προαστίου, εκτός των τειχών και το μοναδικό, που διατήρησε την θρησκευτική του λειτουργία, για τους εναπομείναντες Μουσουλμάνους της πόλης, για αρκετές δεκαετίες, μετά το 1833.

Ο χώρος, στο προσκήνιο, όπου, σήμερα, εκτείνεται η Πλατεία Αγοράς, καταγράφεται, στα οθωμανικά αρχεία, ως Varoş Pazarı (το παζάρι του προαστίου, εκτός των τειχών του Κάστρου).

Η γη, γύρω  από το τζαμί, αποτελούσε βακουφική περιουσία. Οι έμποροι, που έστηναν τις πρόχειρες ξύλινες κατασκευές (çardak) και τις υφασμάτινες τέντες, που βλέπουμε, στην εικόνα, πλήρωναν ετήσιο, ή μηνιαίο ενοίκιο (icare), στο θρησκευτικό ίδρυμα του τζαμίου, το οποίο κάλυπτε την μισθοδοσία του ιμάμη, του μουεζίνη και τα έξοδα συντήρησης.

Στο βάθος, υψώνεται ο τετράγωνος πέτρινος πύργος, που, στα οθωμανικά αρχεία, καταγράφεται, ως Saat Kulesi. Οι πύργοι ρολογιών αποτελούσαν βασικό πολεοδομικό στοιχείο των οθωμανικών πόλεων, από τον 17ο αιώνα και μετά, χρησιμεύοντας, τόσο, για τον καθορισμό των ωρών προσευχής όσο και για την ρύθμιση του χρόνου λειτουργίας της αγοράς.

Ακολουθούν εκτενέστερες και βαθύτερες αναφορές, που προέρχονται, αποκλειστικά, από την διασταύρωση των οθωμανικών αρχειακών πηγών (Κατάστιχα Απογραφών Tahrir Defterleri, Κατάστιχα Βακουφίων Evkaf Defterleri και Διοικητικά Έγγραφα Mühimme Defterleri), για το Σαντζάκι του Ευρίπου (Eğriboz Sancağı) :

Σύμφωνα, με τα οθωμανικά αρχεία των ετών 1529, 1541 και 1570, η πόλη εμφάνιζε σταθερή, αλλά ελεγχόμενη οικιστική ανάπτυξη. Η επέκταση της αγοράς και η ανάγκη δημιουργίας ενός δεύτερου μεγάλου τζαμιού, στο Βαρόσι, προέκυψε, ακριβώς, επειδή ο μουσουλμανικός και εμπορικός πληθυσμός, άρχισε να εγκαθίσταται, μαζικά, έξω, από τα στενά όρια των τειχών του Κάστρου

Στα κατάστιχα των Evkaf (Βακουφίων) περιγράφεται, αναλυτικά, το δίκτυο των εμπορικών καταστημάτων και των εργαστηρίων, που ανήκαν, στο τζαμί. Η υπαίθρια δομή, με τα ξύλινα υπόστεγα (çardak) και τις τέντες, που κυριαρχεί, στην, φωτογραφία του 1880, αποτελούσε την φυσική εξέλιξη των οθωμανικών «ενοικιαζόμενων πάγκων»

Οι έμποροι της Χαλκίδας (Μουσουλμάνοι, Χριστιανοί και Εβραίοι) νοίκιαζαν την γη,  

ή τα παραπήγματα, με το σύστημα της διπλής μίσθωσης (İcareteyn). Κατέβαλλαν ένα μεγάλο, εφάπαξ, ποσό, στην αρχή  για να αποκτήσουν το δικαίωμα χρήσης και στην συνέχεια, ένα συμβολικό μηνιαίο ενοίκιο. Αυτοί οι πόροι επέτρεπαν, στο τζαμί, να παραμένει αυτόνομο και να μην εξαρτάται, από την κεντρική χρηματοδότηση της Κωνσταντινούπολης.

Στα λογιστικά βιβλία του βακουφίου, καταγράφονταν, με ακρίβεια, 2, σε άσπρα (akçe), ή γρόσια (kuruş) οι αμοιβές, για :

Τον İmam (Ιμάμη), για την καθοδήγηση της προσευχής.

Τον Müezzin (Μουεζίνη), που ανέβαινε, στον μιναρέ (που διακρίνεται, στα αριστερά), για το κάλεσμα.

Τον Kayyım (Φροντιστή), υπεύθυνο, για την καθαριότηταεεσχεααα  του τεμένους και το άναμμα των καντηλών.

Η ύπαρξη του όρου Bayraklı, σε διοικητικά έγγραφα, επιβεβαιώνει τον ηγετικό ρόλο του τεμένους, στο Βαρόσι. Καθώς το Κάστρο είχε, αυστηρά, στρατιωτικό χαρακτήρα και έκλεινε τις πύλες του την νύχτα, το Bayraklı Camii λειτουργούσε, ως ο χώρος, όπου οι Οθωμανοί δικαστές (Kadı), ή οι απεσταλμένοι του Πασά της Εύβοιας  μπορούσαν να έλθουν, σε άμεση επαφή, με την ανθρωπογεωγραφία :

παζάρι και τους ξένους εμπόρους

Ο πέτρινος πύργος (Saat Kulesi), που διακρίνεται, στο βάθος, αναφέρεται, στα αυτοκρατορικά διατάγματα (Ferman), ως απαραίτητο αστικό εργαλείο. Στην οθωμανική διοίκηση, η ανέγερση πύργων ρολογιού,   δίπλα ή, κοντά, σε κεντρικά παζάρια, εκατομμυρίων κατοίκων, ήταν υποχρεωτική, καθώς η έναρξη και η λήξη των εμπορικών συναλλαγών έπρεπε να συγχρονίζονται, απόλυτα, με τις ώρες της ισλαμικής προσευχής (Namaz), που ανακοινώνονταν, από το διπλανό τζαμί.

Σύμφωνα, με τα επίσημα οθωμανικά φορολογικά κατάστιχα (Tahrir Defterleri), του 15ου και 16ου αιώνα, καθώς και τις μεταγενέστερες καταγραφές, για το Σαντζάκι του Ευρίπου (Eğriboz Sancağı), η κοινωνική και επαγγελματική οργάνωση,44 στο Παζάρι του Βαροσίου (Varoş Pazarı) παρουσιάζει μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα θέση.

Οι οθωμανικές απογραφές δείχνουν μια ξεκάθαρη γεωγραφική κατανομή των κοινοτήτων. Ενώ το οχυρωμένο Κάστρο (Kale) κατοικούνταν, κυρίως, από την μουσουλμανική διοικητική/στρατιωτική ελίτ και την εβραϊκή κοινότητα, το εξωτειχικό προάστιο, δηλαδή το Βαρόσι, ήταν ο, 

κατεξοχήν, χώρος, όπου κατοικούσε και δραστηριοποιούνταν ο χριστιανικός πληθυσμός, ο οποίος αποτελούσε και την παραγωγική βάση του εμπορίου.

Στο Βαρόσι, καταγράφονται οι χριστιανικές συνοικίες, οι οποίες έφεραν, συνήθως, τα ονόματα των ιερέων τους, ή των κεντρικών εκκλησιών. Παράλληλα, η ίδρυση του Bayraklı Camil, έξω, από τα τείχη, σηματοδότησε την δημιουργία μιας μουσουλμανικής «νησίδας», μέσα, στον εμπορικό αυτόν πυρήνα, διευκολύνοντας την συνύπαρξη των θρησκευτικών ομάδων, κατά τις ώρες του παζαριού.

Στα οθωμανικά κατάστιχα. καταγράφεται, με ακρίβεια, ο φόρος επαγγέλματος (Resm-i duhan ή Ihtisab) και οι ειδικότητες των κατοίκων,· που λειτουργούσαν τους πάγκους και τα υπόστεγα, που βλέπουμε, στην εικόνα :

Στο παζάρι, κυριαρχούσαν οι Abacılar (κατασκευαστές χοντρών μάλλινων υφασμάτων/αμπάδων) και οι Terziler (ράφτες), οι οποίοι ήσαν, κυρίως, Χριστιανοί.

Οι Demirciler (σιδεράδες) και οι Bakırcılar (χαλκωματάδες) είχαν τα εργαστήριά τους, περιμετρικά, της αγοράς.

Καταγράφονται οι Ekmekçiler (αρτοποιοί), οι Kasaplar (κρεοπώλες) και οι Bakkallar (παντοπώλες). Οι αγρότες, από τα, γύρω, χωριά της Εύβοιας (που, στις απογραφές, καταγράφονται, ως παραγωγοί σιταριού, κριθαριού, λαδιού και κρασιού) έφθαναν, στο Βαρόσι. για να πουλήσουν την πρωτογενή παραγωγή τους.

Τα οθωμανικά αρχεία επιβεβαιώνουν ότι το Μπαϊρακλί Τζαμί ήταν ένας ζωντανός οικονομικός κόμβος, καθώς τα έσοδα του βακουφίου του, προέρχονταν, απευθείας, από την φορολόγηση αυτού του πολυεθνικού μωσαϊκού εμπόρων και τεχνιτών  που εργάζονταν, κάτω από τις τέντες του Βαροσίου.

Η εξέλιξη του Παζαριού του Βαροσίου και των βακουφικών ακινήτων, μετά την προσάρτηση της Χαλκίδας, στο ελληνικό κράτος το 1833, παρουσιάζει έντονο οικονομικό και κοινωνικό ενδιαφέρον, βάσει των οθωμανικών και πρώτων ελληνικών αρχείων :

Στα οθωμανικά φορολογικά κατάστιχα, οι Χριστιανοί έμποροι και παραγωγοί του Βαροσίου, καταγράφονταν, με ακρίβεια, καθώς αποτελούσαν την βασική πηγή εσόδων, για το Σαντζάκι του Ευρίπου, μέσω συγκεκριμένων κατηγοριών φόρων :

• İspençe (Σπέντζα) : Ο ετήσιος έγγειος φόρος, που πλήρωναν, αποκλειστικά, οι μη μουσουλμάνοι (reaya), κεφαλικά, για την περίοδο, γη, που καλλιεργούσαν, ή χρησιμοποιούσαν.

• Resm-i Kovan (Φόρος Κυψελών) & Resm-i Ganim (Φόρος Προβάτων) : Επειδή το Βαρόσι ήταν το σημείο συνάντησης των κτηνοτρόφων και μελισσοκόμων της κεντρικής Εύβοιας, οι φόροι αυτοί καταγράφονταν, λεπτομερώς, κατά την είσοδο των προϊόντων, στην αγορά.

• Resm-i Ham (Φόρος Οίνου) : Η παραγωγή και διακίνηση κρασιού, από τους χριστιανούς αμπελουργούς της Εύβοιας, φορολογούνταν, συστηματικά. Στα οθωμανικά κατάστιχα, αποτυπώνεται ότι το εμπόριο οίνου, στο Παζάρι του Βαροσίου, απέφερε τεράστια ποσά, τα οποία, συχνά, εκχωρούνταν, ως εισόδημα, σε υψηλόβαθμους αξιωματούχους (ως χάσια, ή τιμάρια).

Με την υπογραφή των πρωτοκόλλων ανεξαρτησίας και την αποχώρηση της οθωμανικής διοίκησης, από τη Χαλκίδα, το 1833, το ιδιοκτησιακό καθεστώς της αγοράς, γύρω, από το Bayraklı Camii άλλαξε, ριζικά :

• Η Συνθήκη της Κωνσταντινούπολης (1832) : Προέβλεπε ότι οι Μουσουλμάνοι, που αποχωρούσαν, είχαν το δικαίωμα να πουλήσουν τις ιδιωτικές τους περιουσίες (mülk). Ωστόσο, οι βακουφικές γαιές (όπως η Πλατεία Αγοράς) ανήκαν, σε θρησκευτικά ιδρύματα και θεωρούνταν αναπαλλοτρίωτες.

• Το Σύστημα İcareteyn (Διπλή Μίσθωση) : : Πολλοί Χριστιανοί έμποροι, που είχαν, ήδη, νοικιασμένα οικήματα, ή πάγκους, από το βακούφι του τζαμίου, συνέχισαν να τα κατέχουν, πληρώνοντας, πλέον, το ενοίκιο, στο ελληνικό δημόσιο, ή, στην μουσουλμανική επιτροπή, που παρέμεινε, για την συντήρηση του Μπαϊρακλί.

• Η Περιέλευση, στο Ελληνικό Δημόσιο : Καθώς η μουσουλμανική κοινότητα της Χαλκίδας συρρικνωνόταν, δραματικά, τις επόμενες δεκαετίες, τα «ορφανά» βακουφικά ακίνητα και ο περιβάλλων χώρος του τεμένους, χαρακτηρίστηκαν ως Εθνικές Γαίες. Αυτό επέτρεψε στον Δήμο Χαλκιδέων να ανασχεδιάσει πλήρως την περιοχή, οδηγώντας τελικά πστην κατεδάφιση του ναού περίπου και λίγο μετά του 1890 για τη διάνοιξη των σύγχρονων οδών (όπως η Νεοφύτου) και τη δημιουργία της μόνιμης Δημοτικής Αγοράς.

Οι δικαστικές και διοικητικές διαμάχες της περιόδου 1830–1850 για τα ακίνητα της Χαλκίδας, το Παζάρι του Βαροσίου και τα ενοίκια των πάγκων γύρω από το Μπαϊρακλί Τζαμί αποτελούν ένα από τα πιο περίπλοκα κεφάλαια της μετάβασης από την οθωμανική στη νεοελληνική διοίκηση.

Τα οθωμανικά αρχεία των ιδρυμάτων (Evkaf) σε συνδυασμό με τα πρώτα αρχεία του ελληνικού Υπουργείου Οικονομικών φωτίζουν τις εξής παρασκηνιακές συγκρούσεις:

Με την αποχώρηση των Οθωμανών, η ελληνική κυβέρνηση διαχώρισε τις ιδιοκτησίες με βάση το οθωμανικό δίκαιο, γεγονός που οδήγησε σε σφοδρές δικαστικές αντιπαραθέσεις ενώπιον των νεοσύστατων ελληνικών δικαστηρίων:

• Η διεκδίκηση του Δημοσίου : Το ελληνικό κράτος προσπάθησε να κηρύξει ολόκληρη την έκταση του Παζαριού του Βαροσίου ως «δημόσια γη» (εθνικές γαίες), υποστηρίζοντας ότι οι υπαίθριοι χώροι άνηκαν στο οθωμανικό στέμμα (Mirî).

• Η αντίδραση της Μουσουλμανικής Επιτροπής : Οι εναπομείναντες Μουσουλμάνοι έγκριτοι της Χαλκίδας, παρουσιάζοντας επίσημα οθωμανικά έγγραφα αφιέρωσης (Vakφiye), απέδειξαν ότι η γη του παζαριού δεν ήταν κρατική, αλλά ανήκε στην κατηγορία Vakıf (θρησκευτικό ίδρυμα). Βάσει των διεθνών συνθηκών (όπως το Πρωτόκολλο του Λονδίνου), το ελληνικό κράτος ήταν υποχρεωμένο να σεβαστεί τα θρησκευτικά καθιδρύματα, γεγονός που πάγωσε τις πρώτες προσπάθειες άμεσης δήμευσης.

Κατά την περίοδο 1835–1845, ξέσπασε μια ιδιότυπη διαμάχη για το ποιος δικαιούνταν να εισπράττει τα ενοίκια (icare) από τις ξύλινες κατασκευές (çardak) και τις τέντες των εμπόρων που βλέπουμε στην εικόνα:

• Οι Χριστιανοί Έμποροι στη μέση : Οι έμποροι της Χαλκίδας που χρησιμοποιούσαν το παζάρι βρέθηκαν σε αδιέξοδο, καθώς δέχονταν πιέσεις τόσο από τους Οθωμανούς διαχειριστές των βακουφίων (Mütevelli) όσο και από τους Έλληνες φοροεισπράκτορες.

• Η Συμβιβαστική Λύση : Έγγραφα της δεκαετίας του 1840 δείχνουν ότι το ελληνικό κράτος επέτρεψε προσωρινά στους Μουσουλμάνους διαχειριστές να εισπράττουν ένα μέρος των ενοικίων των πάγκων, με την αυστηρή προϋπόθεση ότι τα χρήματα αυτά θα πήγαιναν αποκλειστικά στη μισθοδοσία του ιμάμη και στη συντήρηση του κτιρίου του Μπαϊρακλί Τζαμίου, ώστε να μην επιβαρύνεται ο κρατικός προϋπολογισμός.

Η ισορροπία αυτή άρχισε να ανατρέπεται μετά το 1850 για δύο βασικούς λόγους :

• Δημογραφική κατάρρευση : Οι μουσουλμανικές οικογένειες που είχαν δικαιώματα διαχείρισης των βακουφίων άρχισαν να πουλάνε κρυφά τα δικαιώματα εκμετάλλευσης σε Χριστιανούς ή να εγκαταλείπουν οριστικά την Εύβοια, αφήνοντας το ίδρυμα χωρίς νόμιμους εκπροσώπους.

• Πολεοδομική πίεση : Ο Δήμος Χαλκιδέων, εκμεταλλευόμενος την ερημοποίηση του κτιρίου και τη σταδιακή παύση των δικαστικών διεκδικήσεων από την οθωμανική πλευρά, άρχισε να επεκτείνει τις δημοτικές υποδομές. Οι πρόχειροι πάγκοι του παζαριού άρχισαν να αντικαθίστανται από δημοτικά στεγασμένα καταστήματα, προετοιμάζοντας το έδαφος για την τελική κατεδάφιση του τεμένους το 1890.

Η οριστική επικράτηση του ελληνικού κράτους, επί του οθωμανικού ιδιοκτησιακού καθεστώτος, μετά το 1850, άλλαξε ριζικά, το οικονομικό τοπίο της πόλης. Η μετάβαση αυτή επηρέασε άμεσα τόσο τους Χριστιανούς παραγωγούς όσο και την ίδια την πολεοδομική μορφή του Παζαριού του Βαροσίου:

Η κατάργηση του οθωμανικού φορολογικού συστήματος και η αποδέσμευση της γης από τα βακούφια έφεραν σημαντικές αλλαγές στους ντόπιους παραγωγούς:

• Ιδιοκτησία της Γης : Οι Χριστιανοί αμπελουργοί των γύρω περιοχών (όπως του Ληλαντίου Πεδίου), οι οποίοι προμηθέυαν το παζάρι με το περίφημο κρασί τους, απέκτησαν πλέον την πλήρη κυριότητα των κτημάτων τους (mülk). Δεν ήταν πλέον υποχρεωμένοι να αποδίδουν τη δεκάτη ή τον φόρο οίνου (Resm-i Hamr) σε Οθωμανούς τιμαριούχους ή στα θρησκευτικά ιδρύματα των τζαμιών.

• Αστικοποίηση των Εμπόρων : Με τη σταδιακή εξαγορά των δικαιωμάτων χρήσης των πάγκων από το ελληνικό δημόσιο, οι ντόπιοι έμποροι άρχισαν να επενδύουν σε μόνιμες, λίθινες κατασκευές. Η οικονομική τους ενδυνάμωση οδήγησε στη δημιουργία μιας νέας, εύπορης αστικής τάξης στη Χαλκίδα, η οποία άρχισε να υιοθετεί τα ευρωπαϊκά ενδύματα που διακρίνονται και στο βάθος της φωτογραφίας του 1880.

Η κατεδάφιση του Μπαϊρακλί Τζαμίου τον Μάιο του 1890  άνοιξε τον δρόμο για τον ριζικό εκσυγχρονισμό του χώρου που βλέπουμε στο προσκήνιο:

Η πιο εμβληματική και άμεση αναφορά έρχεται από την εφημερίδα «Εύριπος» στο φύλλο της 5ης Μαΐου 1890, την επόμενη ακριβώς ημέρα από την ολοκλήρωση της κατεδάφισης. Το δημοσίευμα αποτυπώνει ανάγλυφα πώς έβλεπε η τοπική κοινωνία το κτίριο

«Από της παρελθούσης Τρίτης συνετελέσθη η κατεδάφισις του Τζαμίου, το οποίον είχε κατερειπωθή και καταστή τόπος και καταγώγιον πάσης ακαθαρσίας και διαφθοράς και ηπείλει βλάβας σπουδαίας, εν περιπτώσει αιφνιδίας αυτού καταπτώσεως και έδει, ως πάντη άχρηστος όγκος»

Άρα σίγουρα η ημέρα κατεδάφισης είναι Τρίτη  1η Μαΐου 1890 (με το παλαιό ημερολόγιο).

Βάσει των διεθνών συνθηκών (όπως η Συνθήκη της Κωνσταντινούπολης), το ελληνικό κράτος είχε δεσμευτεί να προστατεύει τα θρησκευτικά δικαιώματα και τα κτίρια των Μουσουλμάνων, που παρέμεναν, σε ελληνικό έδαφος. Κάθε φορά,  που ένας δήμος (όπως της Χαλκίδας, ή της Αθήνας) επιχειρούσε να γκρεμίσει ένα τζαμί, η οθωμανική πρεσβεία υπέβαλλε επίσημη διακοίνωση (νότα), στο ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών, καταγγέλλοντας παραβίαση των συνθηκών.

Το «Παράθυρο» της Ετοιμορροπίας : Για να παρακάμψει τις διπλωματικές αντιδράσεις και τις πιέσεις της πρεσβείας, ο Ηρακλής Γαζέπης και το δημοτικό συμβούλιο χρησιμοποίησαν μια νομική και τεχνική δικαιολογία : το κτίριο χαρακτηριζόταν, επίσημα, ως ετοιμόρροπο και επικίνδυνο, για την δημόσια ασφάλεια. Όπως είδαμε και στο δημοσίευμα της εφημερίδας «Εύριπος», το τζαμί παρουσιαζόταν, ως ερείπιο, που απειλούσε την ζωή των περαστικών. Έτσι, το ελληνικό κράτος απαντούσε, διπλωματικά, στην πρεσβεία, ότι η κατεδάφιση δεν γινόταν, για θρησκευτικούς, ή πολιτικούς λόγους, αλλά, για λόγους «πολεοδομικής ασφάλειας», αναγκάζοντας την οθωμανική πλευρά να υποχωρήσει.

• Το τέλος του «Βαροσίου» : Ο χώρος έπαψε να θυμίζει το παλιό οθωμανικό ανατολίτικο παζάρι, με τις πρόχειρες τέντες και τα ξύλινα υπόστεγα (çardak). Η περιοχή μετονομάστηκε, επίσημα, σε Πλατεία Αγοράς και περιήλθε, πλήρως, στην δικαιοδοσία του Δήμου Χαλκιδέων.

• Η Ανέγερση του Μόνιμου Συγκροτήματος : Στα τέλη του 19ου αιώνα, ξεκίνησε η κατασκευή των πρώτων οργανωμένων πέτρινων καταστημάτων, με σε σχήμα «Π», το οποίο στέγασε τις ιχθυαγορές, τα κρεοπωλεία και τα οπωροπωλεία της πόλης, με πολλά υλικά, πέτρες και μάρμαρα, από το τζαμί.

• Η Σύγχρονη Αρχαιολογική Επιβεβαίωση : Όταν, πριν από μερικά χρόνια, ξεκίνησαν οι εκσκαφές, στην πλατεία, για την δημιουργία του υπόγειου πάρκινγκ, οι αρχαιολόγοι έφεραν, στο φως, τα θεμέλια του Μπαϊρακλί Τζαμίου, επιβεβαιώνοντας, με απόλυτη ακρίβεια, τις τοπογραφικές αναφορές των οθωμανικών αρχείων, για την θέση του τεμένους, σε σχέση, με το παλιό παζάρι, με καθώς και πολλά νομίσματα και άλλα ιστορικά προοθωμανικά ευρήματα, που φωτογραφήθηκαν και ξανακουκουλώθηκαν, με συνοπτικές διαδικασίες, εκτός ενός Μακεδονικού τάφου.

Υ.Γ. 

• Στο προσκήνιο, διακρίνεται πλήθος κόσμου, ανάμεσα, με στους οποίους ξεχωρίζει μια ομάδα ένστολων ανδρών (πιθανότατα στρατιώτες ή χωροφύλακες της εποχής), καθώς και πολίτες με την παραδοσιακή ενδυμασία της ύστερης οθωμανικής και πρώτης μετα-οθωμανικής περιόδου.

Η φωτογραφία αυτή αποτελεί ένα πολύτιμο ντοκουμέντο της οικιστικής μορφής, που είχε η Χαλκίδα, στα τέλη του 19ου αιώνα, πριν τις μεγάλες πολεοδομικές αλλαγές και κατεδαφίσεις. 

 Γιώργος Κοκοπίπης (ερασιτέχνης ερευνητής) ©

1900. Τραπεζούντα.

1950 (δεκαετία). Τραπεζούντα.

1965 - 1970. Τραπεζούντα.

1970 (δεκαετία). Τραπεζούντα.

Ο ξακουστός πλάτανος της Κηφισιάς, που για αιώνες δέσποζε, στην κεντρική πλατεία και ήταν γνωστός, για τον τεράστιο κορμό και τα πλούσια κλαδιά του, που σκίαζαν τον περιβάλλοντα χώρο. 

Στην σκιά του, είχαν αναπαυθεί σημαντικές προσωπικότητες και βασιλείς, όπως ο Όθωνας, ενώ είχε περιγραφεί, από περιηγητές, ήδη, από τον 19ο αιώνα, όπως ο Χανς Κρίστιαν Άντερσεν, το 1841.

Μια έγχρωμη εικόνα, από την εποχή, που, ακόμη, η σημερινή Βόρεια Ελλάδα (Ήπειρος, Μακεδονία, Θράκη) ήταν τμήμα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, η οποία αναφέρεται, ως "Τουρκία"....

Πρέπει να τυπώθηκε, μεταξύ του 1881 και του 1885, πριν την βίαιη ενσωμάτωση  της Ανατολικής Ρωμυλίας, στο Πριγκηπάτο της Βουλγαρίας (1885), μετά την απώλεια της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης  από την Αυστρουγγαρία (1878) και την απόδοση της Θεσσαλίας, στην Ελλάδα (1881).

Έχει ένα, μόνο, λάθος! Βρείτε το...

(Η εικόνα  δημοσιεύτηκε, σε μια τουρκική σελίδα, που ασχολείται, με θέματα Ιστορίας).

1899. Το βιλαέτι της Αδριανούπολης.

Ο Γιάκοφ Γιουρόφσκι (Γιάνκελ Χαϊμόβιτς Γιουρόφσκι) —ο «Κόκκινος δήμιος», ο δολοφόνος της Τσεκά, που φοβόντουσαν ακόμη και οι ίδιοι οι Μπολσεβίκοι ανώτεροί του, ο άνθρωπος, που διέπραξε την σφαγή της Αικατερινούπολης και ήταν έμπιστος του Γκολοστσέκιν— βρέθηκε, σε απελπιστική κατάσταση, στις αρχές του 1938. Στο αποκορύφωμα της Μεγάλης Εκκαθάρισης του Στάλιν, η NKVD συνέλαβε την αγαπημένη κόρη του Γιουρόφσκι, την ακτιβίστρια της Κομσομόλ Ρίμα Γιουρόφσκαγια, με την κατηγορία του Τροτσκισμού. Στην απελπισία του, ο Γιουρόφσκι στράφηκε, πρώτα, στον παλιό του συμπολεμιστή από τα Ουράλια, Φίλιπ Γκολοστσέκιν, για βοήθεια. Ωστόσο, ο Γκολοστσέκιν ήταν, πλέον, τρομοκρατημένος, από τον ίδιο τον Στάλιν (εκτελέστηκε λίγα χρόνια, αργότερα), οπότε, απλώς, εγκατέλειψε τον Γιουρόφσκι, αφήνοντάς τον, στην τύχη του. Τότε, ήταν, που ο Γιουρόφσκι έκανε ένα μοιραίο βήμα : έγραψε, στο Κρεμλίνο. Σύμφωνα, με την επίσημη εκδοχή, έστειλε, «μόνο», ένα είδος διαθήκης και μια λεπτομερή περιγραφή της νύχτας, στην Αικατερινούπολη (το λεγόμενο Σημείωμα Γιουρόφσκι), αλλά, στην πραγματικότητα, εκβίαζε τον Στάλιν. Δυστυχώς, το περιεχόμενο αυτού του συγκεκριμένου μέρους της ιδιωτικής επιστολής παραμένει άγνωστο. Ωστόσο, σχεδόν, σίγουρα, περιείχε την αληθινή ιστορία της νύχτας, στην Αικατερινούπολη. Ο Στάλιν, ωστόσο, δεν ήταν άνθρωπος, που έπρεπε να απειλείται, ελαφρά. Δεν ήθελε να μετατρέψει τον δολοφόνο του Τσάρου, σε μάρτυρα, ούτε ήθελε δημόσια δίκη, καθώς αυτό θα έφερε, στο φως, πάρα πολλά άβολα μυστικά, από τα Ουράλια. Στις 2 Αυγούστου 1938, ο Γιουρόφσκι πέθανε, στο νοσοκομείο. Η επίσημη αιτία θανάτου ήταν έλκος στομάχου, ωστόσο, σύμφωνα, με αυτόπτες μάρτυρες, που επικαλέστηκε ο Ρατζίνσκι και τις ιδιωτικές αναμνήσεις του προσωπικού του νοσοκομείου, οι επιθανάτιες αγωνίες του ήσαν, εξαιρετικά, ύποπτες - παρατεταμένες και γεμάτες, με βασανιστική αγωνία. Ενώ ένα διάτρητο έλκος, συνήθως, προκαλεί αιφνίδια περιτονίτιδα και σηπτικό σοκ, τα συμπτώματα του Γιουρόφσκι υποδείκνυαν, πολύ πιο έντονα, τις επιπτώσεις των δυσδιάκριτων δηλητηρίων (όπως βαρέα μέταλλα, ή παράγωγα αρσενικού), που αναπτύχθηκαν, στα εργαστήρια της NKVD. Ο Στάλιν πέτυχε τον στόχο του : Ο Γιουρόφσκι φιμώθηκε, για πάντα, τα στοιχεία και τα έγγραφά του κατασχέθηκαν, αμέσως, από την κρατική ασφάλεια (NKVD) και - αντίθετα, με τις υποσχέσεις - η κόρη του Ρίμα δεν αφέθηκε ελεύθερη, αλλά φυλακίστηκε, στο στρατόπεδο καταναγκαστικής εργασίας της Καραγκάντα ​​(Γκουλάγκ), από το οποίο αφέθηκε ελεύθερη, μόλις, το 1946.

To πρώτο φύλλο της «Καθημερινής (1919).

Το 1919 ο Γεώργιος Α. Βλάχος ήταν 33 ετών. Γιος του διπλωμάτη και συγγραφέα Άγγελου Βλάχου, είχε γεννηθεί και μεγαλώσει, στην Αθήνα. Η μόρφωσή του ήταν εκείνη ενός φιλομαθούς νέου, που έλαβε –κατά την συνήθεια ευπόρων οικογενειών της εποχής– μαθήματα, κατ’ οίκον, χωρίς να σπουδάσει, παρά τα, μετέπειτα, γραφέντα, σε Πανεπιστήμιο. Oντας δημόσιος υπάλληλος, άρχισε να στέλνει άρθρα, σε εφημερίδες, ενώ, το 1914, ανέλαβε, για λίγο, την έκδοση του περιοδικού «Παναθήναια». Δύο χρόνια, αργότερα, πεπεισμένος βασιλόφρων, εντυπωσίασε, με την ανοικτή επιστολή του, από την εφημερίδα «Χρόνος», προς τον Γάλλο ναύαρχο Φουρνέ (ο οποίος ζητούσε, από την κυβέρνηση των Αθηνών, να του παραδοθεί ο βαρύς οπλισμός)· τίτλος της επιστολής : «Μολών λαβέ!».

Oταν οι Αγγλογάλλοι κατέλυσαν το κράτος των Αθηνών και επεκράτησε ο Ελευθέριος Βενιζέλος, ο Βλάχος εξορίστηκε στην Σκόπελο. Η εξορία του έληξε δύο χρόνια, αργότερα και στις 15 Σεπτεμβρίου 1919, ενώ κυριαρχούσε ο Βενιζέλος και ίσχυε ο στρατιωτικός νόμος, μια νέα εφημερίδα γεννιόταν, «Η Καθημερινή». Ο τίτλος δεν ήταν καινούργιος, ήταν, όμως, εμπορικός. Μια βραχύβια εφημερίδα, με τίτλο «Καθημερινή», (χωρίς το άρθρο) είχε προϋπάρξει, στην Αθήνα, το 1887-88. Ευτυχώς, για τη νέα εφημερίδα, ο Βλάχος επέλεξε, τελικά, αυτόν τον ουδέτερο τίτλο και όχι τον ιδεολογικά βεβαρημένο «Δικέφαλος αετός», τον οποίο σκεπτόταν, αρχικά, να της δώσει.

Στο πρώτο φύλλο της νέας εφημερίδας, δημοσιεύεται κύριο άρθρο, το οποίο ο Βλάχος υπογράφει, με τα καταστάντα θρυλικά αρχικά Γ.Α.Β. Τίτλος του άρθρου : «Ενώ αργούν αι συνταγματικαί ελευθερίαι». Το περιεχόμενο του άρθρου εκείνου δεν ορίζεται, μόνον ,από όσα γράφει, αλλά και από τα λευκά κενά αράδων, που αφαίρεσε η λογοκρισία. Ρεαλιστής δημοσιογράφος ο Βλάχος και με πολιτική κρίση, γνώριζε ότι, σε κάθε αυταρχικό καθεστώς, πάντοτε, θα υπάρχουν ρωγμές, ή μεταπτώσεις, στην χαλαρότητα, οι οποίες θα επιτρέπουν, σε μια εφημερίδα να δώσει την μάχη και να επηρεάσει τις εξελίξεις· άλλωστε, μια εφημερίδα αντιπαλεύει τον αυταρχισμό και με την ποιότητα του λόγου της, αλλά και με την ποιότητα του μη καθαρά πολιτικού περιεχομένου της· κάτι. που δεν φαίνεται να υπολόγισε η κόρη του Ελένη Βλάχου, όταν έκλεισε τις εφημερίδες της, το 1967, καθώς την εξουσία κατέλαβαν οι «άξεστοι επαρχιώται συνταγματάρχαι».

Γράφει, λοιπόν, ο Γεώργιος Α. Βλάχος, σ’ εκείνο το υπόδειγμα ρεαλισμού, πρώτο άρθρο της «Καθημερινής» : «Εμφανιζόμενοι, εν ημέραις πλήρους αργίας των συνταγματικών ελευθεριών, έχομεν σαφή την επίγνωσιν των δυσχερειών, προς ας έχομεν να παλαίσωμεν. Θα διατηρήσωμεν το δικαίωμα του ελέγχου των κυβερνητικών πράξεων, εφ’ όσον η εξάσκησις του δικαιώματος αυτού είναι δυνατή και θ’ αποφύγωμεν, κατά δύναμιν, την διαρκή και τόσω συνήθη παράταξιν των λευκών στηλών, αι οποίαι αντιπροσωπεύουν, εις τα όμματα ενθουσιώντος κοινού, το θάρρος των, προς την Κυβέρνησιν, αντιφρονούντων. […] Και θα προτιμήσωμεν, μάλλον, υποβάλλοντες εαυτούς, εις δυσβάστακτον μαρτύριον υπομονής να παρουσιάζωμεν την εφημερίδα ταύτην αρτίαν». Και καταλήγει, αναφέροντας ότι πρόγραμμα της εφημερίδας του θα ήταν η Αλήθεια. «Αλλ’ η Αλήθεια, αφ’ ότου έγινεν υπάλληλος του Κράτους, δεν επιτρέπεται να δημοσιογραφή. Ανευ προγράμματος, λοιπόν και εν αναμονή ημερών περισσοτέρας ελευθερίας και ολιγωτέρων φιλελευθέρων θα ζήση, μίαν έχουσα την Ελπίδα και εν διατηρούσα το Όνειρον : Να συμβάλη, κάποτε, με όσας δημιουργήση δυνάμεις εις την ευτυχίαν της Ελλάδος».

Στις 16 Σεπτεμβρίου του 1919, στην Σεβαστούπολη της Ουκρανίας, εκτελείται, από τους Λευκούς, η αναρχική οπλαρχηγός της Μαύρης Φρουράς Μαρία Νικιφόροβα (Μαρούσια), μαζί με τον αναρχικό σύντροφό της Γουίλτοντ Μπρζοστέκ. 

Τον Ιούνη του 1919, η μπολσεβίκικη εξουσία είχε ξεκινήσει την εκκαθάριση των αναρχικών, στην Ουκρανία. Η Μαρούσια οργάνωσε τρεις ομάδες κρούσης, έχοντας να δώσει ένα διμέτωπο αγώνα, εναντίον, σε Λευκούς και Μπολσεβίκους. Έτσι, έκρινε πως πιο πρόσφορο μέσο, στις συγκεκριμένες συνθήκες, ήσαν οι υπόγειες τεροριστικές δράσεις, χτυπώντας, ταυτόχρονα, Λευκούς και Μπολσεβίκους.

Η ίδια πήγε, στην Κριμαία, για να ανατινάξει το αρχηγείο του στρατηγού Ντενικιν. Είχε, όμως, χάσει ένα, από τα πιο αναγκαία χαρακτηριστικά ενός τεροριστή : την μη αναγνωρισιμότητα. Ενώ κατόπτευε τον στόχο της, στην Σεβαστούπολη, αναγνωρίστηκε και συνελήφθη, στις 11 Αυγούστου του 1919. Με συνοπτικές διαδικασίες, καταδικάστηκε, σε θάνατο (η Μαρούσια είχε συλληφθεί άλλες τέσσερις φορές και 2 φορές καταδικάστηκε, σε θάνατο, δραπετεύοντας, ξανά και ξανά χάρη, στην εξυπνάδα της και την απόλυτη αφοσίωση των συντρόφων της).

Μία, από τις ομάδες των συντρόφων της, θα έφτανε, στον στόχο της και θα πραγματοποιούσε την τελευταία μεγάλη πράξη αναρχικού τερορισμού, στην Ρωσία. Στις 25 Σεπτέμβρη του 1919, οι αναρχικοί σύντροφοί της, για να εκδικηθούν,  πυροδοτούν βόμβα μεγάλης ισχύος, στα κεντρικά γραφεία του μπολσεβίκικου κόμματος και ενώ, εκείνη την ώρα, πραγματοποιούταν σύσκεψη του κόμματος.. Το αποτέλεσμα ήταν 12 στελέχη του κόμματος νεκρά και άλλα 55, σοβαρά, τραυματισμένα. Στο ανθρωποκυνηγητό, που ακολούθησε, οι Κοβάλεβιτς και Σομπόλεφ σκοτώνονται, από την Τσεκά, ενώ αλλά μέλη του κομάντο επιλέγουν να ανατιναχτούν μέσα, στο σπίτι, όπου τους είχαν περικυκλώσει.

1921. Μικρά Ασία. Ο πρίγκιπας Ανδρέας ήταν γιος του λαοπρόβλητου, δημοφιλούς και αγαπητού βασιλιά της Ελλάδος, Γεωργίου Α’ και θήτευσε στη σχολή Ευελπίδων στην Αθήνα - όπου ήταν διοικητής ο μετέπειτα αρχηγός της επανάστασης, που έφερε τον Ελευθέριο Βενιζέλο στην Ελλάδα, Νικόλαος Ζορμπάς. 

Σύμφωνα με τον Ζορμπά λοιπόν, το παλάτι τον πίεσε να δώσει προαγωγή, στον ανεπίδεκτο Ανδρέα, κάτι που ο ίδιος αρνούνταν, κατηγορηματικά. Στις εκλογές του 1920, όταν επικράτησε η «Ηνωμένη Αντιπολίτευση» και ηττήθηκε ο Βενιζέλος (με τις γνωστές συνέπειες της ήττας, στον Σαγγάριο και της Μικρασιατικής Καταστροφής) πρώτη, μα πρώτη τους πράξη, ήταν, να επαναφέρουν, από την εξορία, την βασιλική οικογένεια. Ο Γεώργιος δεν ζούσε : είχε δολοφονηθεί, από το 1913, στην Θεσσαλονίκη, υπό μυστηριώδης συνθήκες.

Τότε, λοιπόν, οι κυβερνώντες, υπό τον (μετέπειτα, εκ των εκτελεσθέντων, στο Γουδί) Δημήτρη Γούναρη, άμεσα, διορίζουν τον πρίγκιπα Ανδρέα διοικητή, σε μεραρχία, στο μέτωπο της Μικράς Ασίας και πολύ σύντομα, τον προάγουν, σε αντιστράτηγο. Ο, ούτε, 40χρονος πρίγκιπας αναλαμβάνει επικεφαλής, στο Β’ Σώμα Στρατού. 

Στις 17 Αυγούστου 1921, στην μάχη του Σαγγάριου, ο αρχιστράτηγος Αναστάσιος Παπούλας, διατάσσει το Β' Σώμα Στρατού, που διοικούσε ο πρίγκιπας Ανδρέας, να προχωρήσει... Φευ! Ο Ανδρέας κρατάει ολόκληρο το σώμα στάσιμο, για 12 ημέρες (17 έως και 28 Αυγούστου), μη εκτελώντας την διαταγή του αρχιστράτηγου διότι, κατά την κρίση του, αυτό ήταν το καλύτερο.

Η κύρια ρήξη, όμως, έρχεται, όταν ο Παπούλας, αναμένοντας επίθεση, εναντίον του Γ’ Σώματος Στρατού και σχεδιάζοντας να αιφνιδιάσει τον Κεμάλ, με ταυτόχρονη επίθεση των δυο άλλων σωμάτων, διατάζει το Β’ Σώμα του Ανδρέα να κινηθεί. Ο πρίγκιπας Ανδρέας έχει και πάλι, διαφορετική άποψη. Χωρίς έγκριση του Παπούλα, μετακινεί το Σώμα, που διοικούσε, πίσω, από το Γ’ Σώμα Στρατού, αφήνοντας, πλήρως, ακάλυπτο, από τις πλευρές και νώτα, το Α’ Σώμα Στρατού. 

Αρχικά, υπήρξε αγνόηση εντολών, εν μέσω πολέμου και κατόπιν, εγκατάλειψη θέσης! Τούτα τιμωρούνται, με στρατοδικείο και εκτέλεση. Για την ιστορία, αν και Παπούλας ήταν, παντελώς, ανίκανος, το σχέδιό του ήταν καλό και αν είχε πετύχει, θα διαλυόταν ο στρατός του Κεμάλ. Αναλογιστείτε το… 

Εννοείται ότι του αφαιρέθηκε η διοίκηση, από τον Παπούλα «λόγω ανικανότητας και καταφανούς ανεπάρκειας», στις 21 Δεκεμβρίου 1921. Την ίδια περίοδο, ο πρίγκιπας Ανδρέας στέλνει επιστολή, από την Σμύρνη, στην Ελλάδα, στον φίλο του Ιωάννη Μεταξά, όπου, μεταξύ άλλων, γράφει ότι, σε αυτή την χώρα, της αξίζει να παραδοθεί η Σμύρνη, στον Κεμάλ, για να τους πετσοκόψει όλους, καθότι ο στρατός είναι γεμάτος, από φιλοβενιζελικούς στρατιώτες (!). 

Σύμφωνα, με τον ιστορικό Γιώργο Μαυρογορδάτο, το συγκεκριμένο γράμμα του πρίγκιπα Ανδρέα αποτελεί ένα, από τα πολλά στοιχεία, που οδηγούν, στο συμπέρασμα πως ο αντιβενιζελικός κόσμος έβλεπε την Μικρασιατική Εκστρατεία, κυρίως, ως μια κρατική στρατιωτική επιχείρηση, παρά, ως αλυτρωτική προσπάθεια του έθνους, ενώ ο Σωτήρης Ριζάς θεωρεί ότι το συγκεκριμένο γράμμα αποκαλύπτει, γενικότερα, το χάσμα που χώριζε τη δυναστεία με τους Μικρασιάτες.

Πριν την λήξη της εκστρατείας, έφυγε, από την Μικρά Ασία και επέστρεψε στην Ελλάδα. Έλληνες στρατιώτες απέδωσαν καταστροφές τούρκικων χωριών, στις διαταγές του, ενώ ο ίδιος διέψευσε αυτές τις αναφορές, στα απομνημονεύματά του.

Μετά την Μικρασιατική Καταστροφή και την εκτέλεση των έξι, στο Γουδί, ο πρίγκιπας Ανδρέας συνελήφθη, στην Κέρκυρα, δικάστηκε, ξεχωριστά και καταδικάζεται, εις θάνατον, με την κατηγορία της αρνήσεως εκτελέσεως διαταγής του αρχηγού της στρατιάς. Η απόφαση, όμως, δεν εκτελέστηκε, από την Επαναστατική Στρατιωτική Κυβέρνηση, λόγω μεσολάβησης της βρετανικής κυβέρνησης, μέσω του Άγγλου πλοιάρχου Τάλμποτ. Με παρέμβαση του Θεόδωρου Πάγκαλου, το στρατοδικείο του αναγνώρισε το ελαφρυντικό «της τελείας απειρίας, περί την διοίκησιν ανωτέρων μονάδων» και τον καταδίκασε, στις 20 Νοεμβρίου 1922, στην ποινή της ισόβιας υπερορίας και της διαγραφής, από το μητρώο των αξιωματικών.

Αμέσως, μετά την καταδίκη του, με την συνοδεία του συμμαθητή του, από τη σχολή Ευελπίδων, Πάγκαλου, και του Τάλμποτ, μεταφέρθηκε, στο Φάληρο και αναχώρησε, με το βρετανικό αντιτορπιλικό «Καλυψώ». Το πλοίο σταμάτησε, στην Κέρκυρα, για να παραλάβει την οικογένειά του και μετά κατευθύνθηκε, προς την Ιταλία. Στη συνέχεια, μαζί με την οικογένειά του, έφυγαν, για την Γαλλία και εγκαταστάθηκαν, στο προάστιο του Παρισίου, Σαιν Κλου, φιλοξενούμενοι της εύπορης συζύγου του αδελφού του Γεωργίου, της Πριγκίπισσας Μαρία Βοναπάρτη.

Ο πρίγκιπας Ανδρέας πέθανε, στο Μόντε Κάρλο, στο δωμάτιο ενός ξενοδοχείου, το 1944, απένταρος, από καρδιακή προσβολή, έχοντας προσβληθεί, από πρώιμη αρτηριοσκλήρωση, λόγω του εθισμού του, στο αλκοόλ. Ήταν 62 ετών. 

Ο γιος του Φίλιππος, λίγα χρόνια μετά, παντρεύτηκε την, μετέπειτα, βασίλισσα της Αγγλίας, Ελισάβετ Β’.

Τον Οκτώβριο του 1921, ένας εικοσιτριάχρονος Αμερικανός γιατρός μπήκε στο Κρεμλίνο για να συναντήσει τον Βλαντιμίρ Λένιν. Ο Armand Hammer είχε αποφοιτήσει, από την ιατρική σχολή του Πανεπιστημίου Κολούμπια και ταξίδεψε, στην Μόσχα, όχι, για να ασκήσει την ιατρική, αλλά, για να εισπράξει ένα χρέος, που οφειλόταν, στην φαρμακευτική εταιρεία του πατέρα του. Η Ρωσία ήταν κατεστραμμένη, από επτά χρόνια παγκόσμιου πολέμου, επανάστασης, εμφυλίου πολέμου και ενός καταστροφικού λιμού, κατά μήκος του Βόλγα, που απείλησε εκατομμύρια ζωές. Τα δυτικά έθνη είχαν επιβάλει έναν συντριπτικό οικονομικό αποκλεισμό, στο νεοσύστατο σοβιετικό κράτος, αρνούμενα την διπλωματική αναγνώριση και το εμπόριο. Ωστόσο, μέσα, σε ένα σπαρτιατικό γραφείο, στο Κρεμλίνο, ο ιδρυτής του παγκόσμιου μπολσεβικισμού, κοίταξε, πέρα ​​από την νεότητα και την αστική καταγωγή του νεαρού άνδρα. Ο Βλαντιμίρ Λένιν δεν έβλεπε έναν ταξικό εχθρό, που έπρεπε να εξαλειφθεί. Έβλεπε μια απεγνωσμένη, μοναδική γέφυρα, προς το αμερικανικό κεφάλαιο.

Η συνάντηση έφθασε, σε μια στιγμή υπαρξιακής κρίσης, για το μπολσεβίκικο καθεστώς. Έχοντας κερδίσει τον Εμφύλιο Πόλεμο, μέσω της αδίστακτης επίταξης του Πολεμικού Κομμουνισμού, ο Λένιν αντιμετώπισε τις αγροτικές εξεγέρσεις, την ναυτική ανταρσία της Κρονστάνδης και την πλήρη οικονομική παράλυση. Τα εργοστάσια παρέμειναν αδρανή, οι σιδηρόδρομοι καταστράφηκαν και η παραγωγή άνθρακα και πετρελαίου είχε, ουσιαστικά, καταρρεύσει. Σε απάντηση, ο Λένιν πραγματοποίησε μια ριζική τακτική υποχώρηση, την άνοιξη του 1921, εισάγοντας την Νέα Οικονομική Πολιτική, για να επιτρέψει, προσωρινά, το ιδιωτικό εμπόριο και να προσελκύσει ξένες παραχωρήσεις. Ταξιδεύοντας, στα Ουράλια Όρη, σε μια περιοδεία επιθεώρησης, ο Armand Hammer είχε δει λιμοκτονούντες αγρότες να ζουν, πάνω από τεράστια, ανεξόρυκτα κοιτάσματα αμιάντου, πλατίνας και σμαραγδιών. Αναγνωρίζοντας μια ευκαιρία, ο Armand Hammer πρότεινε μια άμεση ανταλλαγή : θα κανόνιζε να στείλει ένα εκατομμύριο μπούσελ αμερικανικών σιτηρών, για να θρέψει τους ανθρακωρύχους των Ουραλίων, σε αντάλλαγμα, για ακατέργαστα ορυκτά, δέρματα και γούνες.

Όταν ο Armand Hammer επέστρεψε στην Μόσχα, ο Λένιν τον κάλεσε, στο ιδιωτικό του γραφείο, στο Κρεμλίνο. Μιλώντας, σε άπταιστα αγγλικά, ο ηγέτης των Μπολσεβίκων αγνόησε την ιατρική εκπαίδευση του Armand Hammer. «Αυτό, που θέλουμε», του είπε, απερίφραστα, ο Λένιν, «είναι αμερικανικό κεφάλαιο και τεχνική βοήθεια». Ο Λένιν εξήγησε ότι η Ρωσία χρειαζόταν πρακτικούς επιχειρηματίες, που θα μπορούσαν να οργανώσουν την παραγωγή και να προμηθεύσουν σύγχρονη τεχνολογία, όχι ιδεολογικούς συμπαθούντες, ή σοσιαλιστές θεωρητικούς. Για να σφραγίσει την συνεργασία, ο Λένιν παραχώρησε, στον Χάμερ, την πρώτη ξένη παραχώρηση, που δόθηκε, σε Αμερικανό πολίτη : το δικαίωμα λειτουργίας των ορυχείων αμιάντου Αλαπαγιέφσκ, στα Ουράλια. Όταν ο Armand Hammer επεσήμανε ότι δεν γνώριζε, τίποτε, για την εξόρυξη αμιάντου, ο Λένιν του είπε ότι μπορούσε να προσλάβει Γερμανούς, ή Αμερικανούς τεχνικούς, για να λειτουργήσουν τα μηχανήματα. Η προτεραιότητα ήταν να δείξει, στην Wall Street και στην Ουάσινγκτον ότι ένας καπιταλιστής μπορούσε να λειτουργήσει, εντός της Σοβιετικής Ρωσίας, να αποκομίσει ένα σημαντικό κέρδος και να επιστρέψει, στην πατρίδα του, με ασφάλεια.

Για να εξασφαλίσει την επιτυχία του Hammer, εναντίον των δογματικών κομμουνιστών γραφειοκρατών, που απεχθάνονταν την συνεργασία, με έναν καπιταλιστή, ο Λένιν παρενέβη, προσωπικά. Σε εμπιστευτικά υπομνήματα, προς τον Λαϊκό Επίτροπο Εξωτερικού Εμπορίου Λεονίντ Κράσιν και μέλη του Πολιτικού Γραφείου, ο Λένιν απαίτησε να δοθεί, στον Hammer, πλήρης κρατική υποστήριξη. Τον Μάιο του 1922, ο Λένιν εξέδωσε μια αυστηρή οδηγία, δίνοντας εντολή, στην ηγεσία του κόμματος, να υποστηρίξει τις επιχειρήσεις του Hammer, χωρίς καθυστέρηση, γράφοντας : «Αυτός είναι ένας μικρός δρόμος, προς τον αμερικανικό “επιχειρηματικό” κόσμο και αυτός ο δρόμος πρέπει να αξιοποιηθεί, με κάθε τρόπο». Όταν οι Σοβιετικοί εμπορικοί αξιωματούχοι σταμάτησαν τις άδειες του Hammer, ή προσπάθησαν να επιβάλουν γραφειοκρατία, ο Λένιν απέστειλε έξαλλα τηλεγραφήματα, απειλώντας τα κομματικά στελέχη, με σύλληψη, εάν εμπόδιζαν το έργο του Αμερικανού. Υπό την προσωπική προστασία του Λένιν, ο Hammer έγινε ο αποκλειστικός αντιπρόσωπος πωλήσεων, στην Ρωσία, για τριάντα οκτώ μεγάλες αμερικανικές εταιρείες, συμπεριλαμβανομένης της Ford Motor Company, φέρνοντας χιλιάδες τρακτέρ, στα σοβιετικά χωράφια.

Η συνεργασία επεκτάθηκε, ραγδαία, καθ' όλη τη δεκαετία του 1920, καθώς ο Hammer εντόπισε οξείες ελλείψεις, σε ολόκληρη την σοβιετική οικονομία. Αναγνωρίζοντας ότι η μπολσεβίκικη εκστρατεία, για την εξάλειψη του αναλφαβητισμού, παρεμποδιζόταν, από μια, σχεδόν, πλήρη έλλειψη ειδών γραφής, ο Hammer πρότεινε την εγχώρια κατασκευή μολυβιών. Το 1925, ίδρυσε το Εργοστάσιο Μολύβιων Armand Hammer, στην Μόσχα, εισάγοντας Γερμανούς τεχνίτες και σύγχρονα μηχανήματα. Μέσα, σε λίγα χρόνια, το εργοστάσιο παρήγαγε εκατομμύρια μολύβια και στυλό, προμηθεύοντας ολόκληρη την σοβιετική γραφειοκρατία και το σχολικό σύστημα, ενώ, παράλληλα, αποκόμιζε τεράστια κέρδη. Σε αντάλλαγμα, οι σοβιετικές αρχές επέτρεψαν, στον Hammer, να εξάγει τσαρικές αντίκες, κοσμήματα και αυγά Fabergé, που το λιμοκτονούν, από μετρητά, καθεστώς, είχε κατασχέσει, από αυτοκρατορικά παλάτια και εκκλησίες, θέτοντας τα θεμέλια, για μια κολοσσιαία προσωπική περιουσία τέχνης, στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής.

Ο θάνατος του Λένιν, το 1924 και η επακόλουθη εδραίωση της εξουσίας, από τον Ιωσήφ Στάλιν, έφεραν, τελικά, το απότομο τέλος της εποχής των παραχωρήσεων. Μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1920, ο Στάλιν εγκατέλειψε την Νέα Οικονομική Πολιτική, υπέρ της αναγκαστικής κολεκτιβοποίησης και των Πενταετών Σχεδίων, εθνικοποιώντας τις ξένες παραχωρήσεις και εξαγοράζοντας το εργοστάσιο μολυβιών του Armand Hammer. Ωστόσο, τα διαπιστευτήρια, που είχε δώσει ο Λένιν, στον Armand Hammer, αποδείχθηκαν άφθαρτα. Οπλισμένος, με επιστολές υπογεγραμμένες, προσωπικά, από τον Λένιν, ο Armand Hammer πέρασε τις επόμενες έξι δεκαετίες, ως ο κορυφαίος καπιταλιστής απεσταλμένος της Δύσης, στο Κρεμλίνο, συναντώντας, κάθε σοβιετικό ηγέτη, από τον Νικίτα Χρουστσώφ, μέχρι τον Μιχαήλ Γκορμπατσώφ. Ο Λένιν είχε υπερασπιστεί τον νεαρό καπιταλιστή, ως μια προσωρινή, κυνική παραχώρηση, στην επιβίωση, πιστεύοντας ότι η διεθνής επανάσταση, τελικά, θα καθιστούσε τον καπιταλισμό παρωχημένο. Αντ' αυτού, ο Armand Hammer επέζησε της ίδιας της Σοβιετικής Ένωσης, ζώντας περισσότερο, από την αυτοκρατορία, της οποίας ο ιδρυτής είχε, κάποτε, διατάξει το Πολιτικό Γραφείο να ανοίξει τον δρόμο του.

ΣΜΥΡΝΗ. Tο κτίριο της Τράπεζας Αθηνών, στην δίοδο του Ι. Ν. της Αγ. Φωτεινής (Δημ. Ραμπαώνης, 1905).

9/9/1922. Σμύρνη, προκυμαία. Η ημέρα της καταστροφής.

16 Σεπτεμβρίου 1922. Έξω, από την Σμύρνη. Ένα απόσπασμα ελληνικού ιππικού εξαπολύει έφοδο, απέναντι, στην τουρκική προέλαση, στην Μικρά Ασία, για να την ανακόψει και να καλύψει τις δικές του δυνάμεις.

Όποιος φοβάται την ιστορία του, θα την ξαναζήσει...

Ήξερα ότι στα τέλη Αυγούστου του 1922 ο τουρκικός στρατός μπήκε, στην Σμύρνη και ότι, με παρέμβαση Δυτικών, κυρίως, Αμερικανών, ο Κεμάλ έδωσε μια προθεσμία, μέχρι 30 Σεπτέμβρη, ώστε να εγκαταλείψουν, κακήν κακώς, τα πάτρια 1.250.000 Ρωμιοί της Μικρασίας. 

Η δική μας επίσημη ιστοριογραφία περιγράφει με τα μελανότερα χρώματα, και πως αλλιώς, την εθνοκάθαρση που ακολούθησε την ήττα του ελληνικού στρατού, με ιδιαίτερη έμφαση στη φωτιά που κατέκαψε αυτή την προαιώνια πατρογονική εστία, στην οποία εκείνη την εποχή το ρωμαίικο αποτελούσε το 40% της πόλης. Είμαι δε βέβαιος ότι, αν δεν υπήρχαν εκεί τόσοι Δυτικοί στρατιώτες και διεθνείς παρατηρητές, θα μιλούσαμε όχι για εθνοκάθαρση, αλλά, για εξόντωση.

Αυτό που δεν μπορούσα να καταλάβω σε βάθος ήταν το μίσος εναντίον της πιο ανθηρής κοινότητας, η οποία ήταν οργανικό στοιχείο του οθωμανικού κράτους, τοσούτο μάλλον, που λόγοι συμφέροντος θα επέβαλαν τη διατήρησή της. Άλλωστε, η στάση πολλών Ελλήνων της Ιωνίας ήταν επιεικώς εφεκτική στην παρουσία και τη δράση των Ελλήνων στρατιωτών και της ελληνικής Διοίκησης. Μάλιστα, η αναχώρηση του στρατού μας, μετά τα συμβάντα που είχαν λάβει χώρα κατά την υποχώρηση, έγινε αρχικά δεκτή με ανακούφιση από πολλούς Ίωνες.

Ποιο λοιπόν ήταν το στοιχείο που βάρυνε τόσο στη σκέψη του Κεμάλ και των Νεοτούρκων, να πάρουν την τελεσίδικη απόφαση ότι η συμβίωση Χριστιανών και Μουσουλμάνων, απ την εποχή του περίφημου Εμίρη Τζαχά της Σμύρνης, έπρεπε να διακοπεί για πάντα? Ότι είχε έρθει η ώρα να χωρίσουμε τα τσανάκια μας?

Η απάντηση:

Ξανακοίταζα τη Συνθήκη της Λωζάννης για άλλους λόγους. Αυτή τη φορά διάβασα τα άρθρα πολύ κάτω του επίμαχου άρθρου 16 που λέει εμφατικότατα ότι η Τουρκία παραιτείται από όλα τα χερσαία εδάφη πέραν των τριών μιλίων απ τις ασιατικές ακτές. Χωρίς αμφιβολία, κάθε βράχος απ τους 22.000 του Αιγαίου ανήκει στην ελληνική Επικράτεια! 

Διάβασα το άρθρο 59, άναυδος! 

Η Ελλάς θα αποζημιώσει την Τουρκία για τις καταστροφές που προκάλεσε ο ελληνικός στρατός πολύ πέραν του νόμου του πολέμου!!! 

Ούπς! Ο Βενιζέλος παραδέχθηκε με τον πιο επίσημο τρόπο ότι ο ελληνικός στρατός έκανε πράξεις που αντίκεινται στο νόμο του πολέμου? 

Σαν τι πράξεις? Γενοκτονία? Εθνοκάθαρση? Αρπαγές? Βιασμούς? Βασανιστήρια? εκτελέσεις αμάχων? Εμπρησμούς χωριών και πόλεων? Ανθρωπιστική κρίση? 

Γιατί να τους αποζημιώσουμε? Είναι δυνατόν η Ελλάδα να ενοχοποιεί τα παιδιά της για εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας?!

Και άξαφνα εισβάλλει στο μυαλό μου ένας απαγορευμένος συνειρμός. Θυμήθηκα τον αδελφό του προπάππου μου, τον μπάρμπα Μήτσοτζόλο. Είχε πολεμήσει τρία ολόκληρα χρόνια στη Μικρασία, είχε μείνει συνειδησιακά εκεί, και μεις νεαρά πειραχτήρια δεν τον αφήναμε σε χλωρό κλαρί: "μπάρμπαμήτσο, για πες μας, γαμήσαμαν γαμήσαμαν"? Και κείνος με κείνο το μειδίαμα αχ, "ε, κάτι κάναμαν..."

Άρχισα να ψάχνω πυρετωδώς. 

Έπεσα στο βιβλίο του Τάσου Κωστόπουλου, "Πόλεμος και Εθνοκάθαρση", στο Κεφάλαιο για τη Μικρασία, βασισμένο στις μαρτυρίες Ελλήνων στρατιωτικών, από πρώτο χέρι, σε ημερολόγια και απομνημονεύματα, ανθρώπων μορφωμένων: Σπύρου Ανδρίτσου, Αθανασίου Αργυρόπουλου, Νίκου Βασιλικού, Στυλιανού Γόνατά, Παναγιώτη Δεμέστιχα, Αγαμέμνονα Πολίτη, Παντελή Πρινιωτάκη, Σταύρου Σαράφη, Σταμάτη Χατζήμπεη, Χρήστου Καραγιάννη...

Αυτά που διάβασα απ τους ίδιους τους πρωταγωνιστές, μου είναι αδύνατον να τα αναπαραγάγω.  

Θα πω μόνο ότι η γενοκτονία των Παλαιστινίων σήμερα ωχριά! 

Ίσως μόνο με τη συμπεριφορά των Ισπανών του Κορτέζ να συγκρίνονται. 

Η διαταγή ήταν: "ό,τι βαστάει η συνείδηση και η ψυχή σας". Και κείνοι έφτασαν σε τέτοιο σημείο ηθικής εξαχρίωσης, που από ένα σημείο και ύστερα, σκότωναν και καίγανε, αδιακρίτως, Μουσουλμάνους και Χριστιανούς! 

Τα απομνημονεύματα αυτά συνθέτουν μια μαύρη Βίβλο του Γιουνάν Ασκέρ, που κάθε αδύναμος ψυχισμός πρέπει να μην έρθει σε επαφή. Κι αν έρθει, να ξεχάσει, μα κάθε δυνατός να θυμάται.

Ο πολύς Justin McCarthy δίνει συγκεκριμένο εφιαλτικό νούμερο 638.000 σφαγμένοι άμαχοι Τούρκοι!

Η τουρκική αποστολή στη Λωζάννη μίλησε για 1,5 εκ νεκρούς άμαχους. Ποιος τους πιστεύει...? Προτιμώ τις μετριοπαθείς Δυτικές πηγές: 100.000 νεκροί άμαχοι Μουσουλμάνοι, πέρα απ τους 50.000 στρατιώτες.

Ναι, έστω, αλλά, οι Έλληνες πήραν το αίμα των αδελφών τους που πέθαναν στα Αμελέ Ταμπουρού (Amele Taburlari), πίσω. Τα λέει κι ο Βενέζης που γλύτωσε, και τόσοι άλλοι. 200.000 Ρωμιοί του Πόντου από το 1914 ως το 1917! Η τάση των Ελλήνων "Ορθοδόξων" για εξόντωση Μουσουλμάνων φυσικά δεν είναι ενδιάθετη. Εξόν, και πίσω απ το τουρκικό Ισλάμ κρύβεται κάτι που επίσης πρέπει να επιχωματωθεί, που ανάγεται στα τελευταία του Βυζαντίου...

Όσο προχωρούσα τη μελέτη, είχα αρχίσει να γίνομαι καχύποπτος. Γιατί από το 1914? 

Τι είχε κάνει τον κόκκινο Σουλτάνο, τον Αμπντούλ Χαμίτ, και τους Νεότουρκους Μασόνους να εξοντώσουν τους Έλληνες? 

Τι τους είχε κάνει αυτό το περίλαμπρο έθνος που αγωνίστηκε να αποτινάξει τη σκλαβιά 400 χρόνων? 

Μόνο ο δούλος αποθηριώνεται στην Εξέγερση. Βολικά, και το δούλος και το Εξέγερση. Δεν θέλω να ρίξω λάδι στη φωτιά. 

Ας μείνουμε στην ιστορική αιτιοκρατία. Μια σφαγή είναι απάντηση σε μια σφαγή που προηγήθηκε, αν τεκμηριώνεται ιστορικά. Αλλιώς, είναι δουλειά του εθνοψυχολόγου.

Άρχισα να ψάχνω με μανία να βρω τι ήταν αυτό που προηγήθηκε, και εκλήφθηκε από τους "Τούρκους" τόσο τραυματικά, ώστε να μας ξεκάνουν απ τη Μικρασία.

Ξεκίνησα απ το βιβλίο του Marc Mazower, "Θεσσαλονίκη, η πόλη των φαντασμάτων" και καπάκι της Nathalie Clayer, "Οι Μουσουλμάνοι της Νοτιοανατολικής Ευρώπης: από τις αυτοκρατορίες στους βαλκανικούς πολέμους". 

Ώπα! Κάτι παίχτηκε στους Βαλκανικούς! Εκεί βρίσκεται το αντικλείδι του μίσους.

Έφτασα, που αλλού? Στον Justin McCarthy, "Death and Exil: The Ethnic Cleansing of Ottοman Muslims 1821-1922" και εκ των πραγμάτων στην Έκθεση του Ιδρύματος Carnegie: 'Report of the international Commission to inquire into the causes and contact of the Balcan Wars".

Για να το κλείσουμε:

Ουδείς Έλλην, υποπτεύεται ότι μέσα στις σελίδες δόξης της Ελλάδας -και των άλλων Χριστιανών Βαλκάνιων- των δύο ηπείρων και των πέντε θαλασσών, παρασιωπάται μια συντονισμένη εξόντωση και μια μεθοδευμένη εθνοκάθαρση Οθωμανών Μουσουλμάνων, φυλετικά Ελλήνων, Σέρβων, Βουλγάρων, αλλά όχι Τούρκων.

Ποιος άραγε γνωρίζει τι έγινε στην πόλη των φαντασμάτων? Ελάχιστοι. 

Ποιος ξέρει τι απέγιναν οι άμαχοι Τούρκοι? Τα γυναικόπαιδά τους, απ τη Βαλκανική?

Θα σας πω:

- Νεκροί Μουσουλμάνοι στρατιώτες: 150.000

- Νεκροί Τουρκαλβανοί στρατιώτες: 270.000

- Νεκροί Οθωμανοί Μουσουλμάνοι, άμαχοι, από σφαγές και κακουχίες: 1,5 εκατομμύρια

- Εκτοπισμένοι/ξεσπιτωμένοι (εθνοκάθαρση): 1,5 εκ, προς τη Μικρά Ασία...

Φωτ.Διαδικτύου.

24/3/1923. “TIME”. Πρωτοσέλιδο του αμερικανικού περιοδικού, με τον Μουσταφά Κεμάλ πασά.

Από το 1875, λειτούργησε, στην Σμύρνη, ο πρόδρομος του «Αμερικανικού Κολλεγίου θηλέων», το «American Collegiate Institute for Girls», ένα κορυφαίο σχολείο, για νέες γυναίκες, σε τόπο και σε χρόνο, κατά τον οποίο η εκπαίδευση των γυναικών αποδοκιμαζόταν. 

Το επίπεδο της διδασκαλίας των μαθημάτων, αναβαθμιζόταν, συνεχώς και από το 1920, ανταποκρινόταν, πλέον, σ’ αυτό των Juniors College των Ηνωμένων Πολιτειών. 

Το 1922, συνέβη η τρομακτική καταστροφή της Σμύρνης, κατά την οποία τα περισσότερα κτίρια του Κολλεγίου και ο εξοπλισμός τους, καταστράφηκε, από την πυρκαγιά και έτσι, σταμάτησε η λειτουργία του.

Τον Οκτώβριο, όμως, του 1923, το Ελληνικό και το Αρμενικό τμήμα της Σχολής, μεταφέρθηκε και ξανάνοιξε, στο Παλαιό Φάληρο, όπου εγκαταστάθηκε, αρχικά, σε ένα διώροφο κτίριο, στην συμβολή των οδών Νηρηίδων και Τρίτωνος, που φαίνεται, στην φωτογραφία που δημοσιεύω. 

Στο κτίριο αυτό, μετά την αποχώρηση του “American College for girls”, εγκαταστάθηκε και λειτούργησε, για μερικά χρόνια, την δεκαετία του 1930, η «Σχολή Χατζηκωνσταντίνου». 

Με την πάροδο του χρόνου, το Κολέγιο εξαπλώθηκε και σε άλλα, ακόμη, 3 κτίρια του Παλαιού Φαλήρου. 

Η νέα επωνυμία του Σχολείου ήταν “American College for girls” και οι πρώτες μαθήτριες ήσαν 89 προσφυγοπούλες, από την Σμύρνη, που γλύτωσαν, από τον κατατρεγμό και την πυρκαγιά, Αρμενοπούλες, Ελληνίδες και μια Αμερικανίδα.

To 1930-31, ένα χρόνο, πριν την μεταφορά του Κολλεγίου, στο Ελληνικό, οπότε, από το 1932, έπαψε, πλέον, να είναι μια φαληριώτικη υπόθεση, ο αριθμός των σπουδαστριών έφτασε, στις 180. 

Οι σπουδάστριες μπορούσαν να είναι, είτε ημερήσιες, είτε οικότροφοι.

Το «Αρχείο Ιστορίας Παλαιού Φαλήρου, κατέχει, στην συλλογή του, 98 φωτογραφίες (διαφάνειες), από την ζωή των σπουδαστριών του Κολλεγίου, μεταξύ των ετών 1923-1932.

Από τό Διαδίκτυο.

1925. Ο Θεόδωρος Πάγκαλος, ως πρόεδρος του κράτους, στην εποχή της βραχύβιας δικτατορίας του, ήταν έτοιμος να κηρύξει, πόλεμο, στην Τουρκία του Mustafa Kemal, αλλά οι Βρετανοί τον πρόλαβαν, με την ανατροπή του, από τον Γεώργιο Κονδύλη.

1928. Αθήνα, Ομόνοια. Η παλιά σήραγγα του ηλεκτρικού σταθμού της Ομόνοιας, στην οδό Αθηνάς, στο ύψος της οδού Λυκούργου.

Σήμερα, υπάρχει ο υπόγειος σταθμός, αλλά καλυμμένος και έχει μετατραπεί, σε βοηθητικό χώρο εναπόθεσης συρμών

Δεξιά, βλέπουμε το δημαρχείο διώροφο, ακόμα, το 1937, θα προστεθεί ένας, ακόμα, όροφος.

Απέναντι, από το Δημαρχείο, το κατεδαφισμένο, σήμερα, Δημοτικό Θέατρο

Στο βάθος, η Ακρόπολη.

Πληροφορίες, από ντοκιμαντέρ της ΕΡΤ, για τον ελληνικό σιδηρόδρομο, που προβλήθηκε, το 2022

Δεν είχα ξαναδεί την φωτογραφία, ούτε γνώριζα πως αυτό το σημείο, στην οδό Αθήνας, ήταν, κάποτε, ανοικτό 

Αρχείο ΗΣΑΠ.

Σκληροτράχηλος Ρουμελιώτης, εθελοντής στον Στρατό, από τα 17 του. Έφθασε, στον βαθμό του Στρατηγού, χωρίς να φοιτήσει, σε Σχολή Αξιωματικών, παρά, μόνο, με τηνσυμμετοχή, σε πολέμους και  προαγωγές, επ’ ανδραγαθία.

Ανέτρεψε δύο κυβερνήσεις, κατέστειλε δύο στρατιωτικά κινήματα και έφθασε να γίνει Υπουργός Στρατιωτικών,  Πρωθυπουργός και Αντιβασιλεύς της Ελλάδας, με το θράσος, τον τυχοδιωκτισμό και τον μονοκόμματο τρόπο του, που, μπροστά τους, τύφλα να έχει το σενάριο του Game of Thrones.

"Αν ήξερα τί χαϊβάνια είναι οι Έλληνες, θα τους κυβερνούσα, από τότε, που ήμουν λοχίας", είχε πει, και έχουμε κάθε λόγο να πιστέψουμε τις αλήθειες της φράσης αυτής.

Πολέμησε, παντού, από το 1896, μέχρι το τέλος : στην Κρητική Επανάσταση, στον Μακεδονικό Αγώνα, στο κίνημα του 1909, στους Βαλκανικούς, στον Α΄ ΠΠ, στην Χερσώνα (εναντίον των μπολσεβίκων, όπου και έσωσε την υποχώρηση της ελληνικής Στρατιάς), στην Μικρά Ασία, όπου πέρασε πριονοκορδέλα τον τουρκικό πληθυσμό, εκδικούμενος τα εγκληματικά έκτροπά των Τούρκων στρατιωτών του Μουσταφά Κεμάλ. Ο Ιταλός διοικητής της περιοχής, μετά τον Μαίανδρο ποταμό, διαμαρτύρεται, στον Έλληνα Μέραρχο, ότι, απειλώντας τον, πέρασε έφιππος, στην περιοχή του και έκαψε εφτά τουρκικά χωριά. 

"Να πήτε, σε αυτόν τον κύριον, ότι, εφ' όσον προστατεύουν τους Τούρκους... θα κάψω, όχι εφτά, αλλά δεκαεφτά χωριά, έστω κι αν χρειασθή να φθάσω, στην Βαβυλώνα", ήτοι η απάντηση του Συνταγματάρχη.

«Η εκδίκησή του ήταν τρομερή, όπως τρομερός ήταν και ο ίδιος. Σαν κεραυνός, πέφτει πάνω, στο τουρκικό στρατόπεδο της Τζίνας και το διαλύει. Και χωρίς καθυστέρηση, συνεχίζει την προέλασή του, καταλαμβάνει τον ορεινό όγκο Σαπουντζά Νταγ και κάνει μια κυκλωτική κίνηση, προς Δυσμάς, στρέφει προς Βορρά και επιστρέφει, στις γραμμές μας, από την κατεύθυνση των Σωκίων. Στο πέρασμά του —γιατί να το κρύψει κανείς;—, τίποτε δεν μένει όρθιο. Όποιο χωριό τουρκικό τολμά ν’ αντισταθεί, καταστρέφεται, οι αντάρτικες ομάδες, που προσπαθούν να τον αναχαιτίσουν, συντρίβονται. Σπείρει τον τρόμο, τον πανικό, στους Τούρκους, προκαλεί, ακόμη και το δέος των δικών μας» [Γ.Καψής, "Χαμένες Πατρίδες"].

Σκληρός βενιζελικός, βαρύνεται, με εκτελέσεις αντιβενιζελικών στην Χαλκιδική ,την περίοδο του Εθνικού Διχασμού. Δέσμιος των πολιτικών του "πεποιθήσεων",  μετά την επάνοδο του Κωνσταντίνου, το 1920, λιποτάκτησε, από το μέτωπο, και την έκανε, στην Πόλη, μαζί με άλλους πρωτοκλασάτους Βενιζελικούς στρατιωτικούς, με ό,τι αυτό συνεπάγεται, για την κατάρρευση του μετώπου.

Το 1923, κατέστειλε το  (φιλοβασιλικό) αντικίνημα Λεοναρδόπουλου-Γαργαλίδη-Ζήρα και το 1926, ανέτρεψε την δικτατορία του (βενιζελικού) Παγκάλου και επανέφερε, στον θώκο της Προεδρίας της Δημοκρατίας, τον Παύλο Κουντουριώτη.

Στην συνέχεια, ανένηψε, είδε το λάθος του και πήρε τον σωστό δρόμο : τώρα, έγινε σκληρός βασιλικός. Κατέστειλε το βενιζελικό κίνημα του 1935, καθαίρεσε και διαπόμπευσε τους κινηματίες αξιωματικούς, ανέτρεψε τον Τσαλδάρη, έγινε αντιβασιλιάς και επανέφερε, με δημοψήφισμα, την Βασιλευομένη Δημοκρατία, επιδιώκοντας την τιμωρία των ηττηθέντων κινηματιών Βενιζέλου, Πλαστήρα, Σαράφη, Παπούλα κλπ. Ο Βασιλιάς Γεώργιος Β', δεν τον εμπιστευόταν και με μία πρόχειρη πρόφαση, 5 ημέρες μετά, τον απέπεμψε, σκαιώς.

Σε όλες τις φωτογραφίες του, με στολή, βγάζει έναν θυμό, μία ξεροκεφαλιά, μια αυτοπεποίθηση που υπερβαίνει και την αλαζονεία. Στις φωτογραφίες, με το ημίψηλο καπέλο, το μπαστούνι και την ρεντιγκότα, μοιάζει, με αρκούδα, που δεν χωρά, στο πολιτικό κοστούμι. 

Είναι ο δημοκράτης, κινηματίας, βενιζελικός, αντιβασιλικός, βασιλικός, αντιβενιζελικός και πάνω, απ’ όλα, σκληρός πολεμιστής :  Γεώργιος Κονδύλης.

Ο Χάινριχ Χίμλερ, γεννημένος, στο Μόναχο, στις 7 Οκτωβρίου 1900,

Ο πατέρας του, Γκέμπχαρντ Χίμλερ, ήταν δάσκαλος γυμνασίου, με σημαντική πειθαρχία και συντηρητικές καθολικές πεποιθήσεις, αρκετά, ακριβής, ώστε, κάποτε, να έχει διδάξει, σε ένα μέλος της βαυαρικής βασιλικής οικογένειας. Ο νεαρός Χάινριχ πήρε το όνομά του, από τον νονό του, τον πρίγκιπα Χάινριχ της Βαυαρίας, τοποθετώντας την οικογένεια, σε μια περίεργη τομή αστικής αξιοπρέπειας και βασιλικής εγγύτητας. Η μητέρα του, Άννα Μαρία, ήταν ευσεβής θρησκευόμενη και το νοικοκυριό λειτουργούσε, με ρουτίνα και μια προσδοκία τάξης, που άφηνε ελάχιστα περιθώρια, για αυτοσχεδιασμό.

Ο Χάινριχ αφομοίωσε αυτή την πειθαρχία, σχεδόν, πάρα πολύ καλά. Από την ηλικία των δέκα, περίπου, ετών, με την ενθάρρυνση του πατέρα του, κρατούσε ένα σχολαστικό ημερολόγιο, καταγράφοντας το διάβασμά του, τις υποχρεώσεις του, τις μικρές αποτυχίες του, στον αυτοέλεγχο. Η ψυχαναγκαστική τήρηση αρχείων, που αργότερα, θα καθόριζε την διοικητική του προσέγγιση, στα SS, είχε την προέλευσή της, σε ένα παιδί, που το δίδαξαν ότι μια ημέρα, χωρίς εξετάσεις, ήταν μια ημέρα, χωρίς πειθαρχία.

Σωματικά, δεν ήταν αυτό, που ήθελε να είναι : χρόνια ταλαιπωρημένος, από στομαχικές παθήσεις, ο λιγότερο αθλητικός, από τους τρεις αδελφούς, σε μια κουλτούρα, που εκτιμούσε το σωματικό σθένος. Αυτό, που του έλειπε, σε σωματική αυτοπεποίθηση, προσπάθησε να το αντισταθμίσει, με στρατιωτικό ενθουσιασμό, και τελικά, έγινε δόκιμος αξιωματικός, το 1917. Ο πόλεμος τελείωσε, πριν, καν, φθάσει,στο μέτωπο, μια απογοήτευση που, από τα δικά του μεταγενέστερα γραπτά, τον βασάνιζε, για χρόνια.

Ο μεταπολεμικός κόσμος δεν του πρόσφερε σαφή πορεία. Σπούδασε γεωπονία, στο Μόναχο, από όπου αποφοίτησε, το 1922, και στην συνέχεια, πέρασε, από μια δουλειά, ως πωλητής λιπασμάτων και μια αποτυχημένη προσπάθεια εκτροφής κοτόπουλων, ενώ το γερμανικό νόμισμα κατέρρεε. Ήταν, σε αυτή την περίοδο, χωρίς κατεύθυνση, που εντάχθηκε, στους κύκλους των εθνικιστών βετεράνων και τον Νοέμβριο του 1923, σήκωσε μια σημαία, κατά τη διάρκεια του πραξικοπήματος της μπυραρίας.

Το αγόρι που κρατούσε ημερολόγιο και ο ανοργάνωτος νεαρός γεωπόνος δεν εξηγούν, από μόνα τους, το τί ακολούθησε.

Η φωτογραφία απεικόνιζε μια τρομακτική αντίφαση. Η Λένι Ρίφενσταλ, η κινηματογραφίστρια, που είχε βοηθήσει να μετατραπεί η Γερμανία του Χίτλερ, σε θέαμα δύναμης και ομορφιάς, εμφανίζεται, ορατά, σοκαρισμένη, καθώς Γερμανοί στρατιώτες πυροβολούν Εβραίους πολίτες. Ήταν 12 Σεπτεμβρίου 1939, στην πόλη Κόνσκιε της Πολωνία. Η Γερμανία είχε εισβάλει στην Πολωνίας, μόλις ένδεκα ημέρες, νωρίτερα. Η Ρίφενσταλ είχε ακολουθήσει τον γερμανικό στρατό, ανατολικά, με μια ειδική κινηματογραφική μονάδα, αποστολή της οποίας ήταν η καταγραφή της εκστρατείας. Στην Κόνσκιε, οι τοπικοί Εβραίοι άνδρες αναγκάστηκαν να σκάψουν τάφους, για νεκρούς Γερμανούς στρατιώτες. Ήσαν ταπεινωμένοι και ξυλοκοπημένοι. Στην συνέχεια, ξέσπασαν πυροβολισμοί. Δεκαεννέα Εβραίοι σκοτώθηκαν, στο σημείο. Άλλες μαρτυρίες τοποθετούν τον τελικό αριθμό, σε 22, μετά τον θάνατο, τραυματισμένων θυμάτων. Και η Ρίφενσταλ ήταν, εκεί. Μια επιζήσασα φωτογραφία την δείχνει περικυκλωμένη, από Γερμανούς στρατιώτες, με το πρόσωπό της παραμορφωμένο, σε φανερή έκπληξη. Η ίδια ισχυριζόταν ότι, σχεδόν, λιποθύμησε, βλέποντας τους νεκρούς. Η φωτογραφία έγινε, ιδιαίτερα, κατακριτέα, εξαιτίας όσων ακολούθησαν. Η Ρίφενσταλ, στις επόμενες δεκαετίες ισχυριζόταν ότι δεν είχε κατανοήσει την πραγματική φύση του καθεστώτος, που είχε υμνήσει. Παρουσίαζε τον εαυτό της, ως καλλιτέχνη, όχι, ως ναζίστρια προπαγανδίστρια, δηλαδή ως κάποια, που ήταν πολιτικά αφελής. Αλλά το Końskie περιέπλεκε αυτή την άμυνα. Επειδή, ό,τι και αν καταλάβαινε, πριν από τις 12 Σεπτεμβρίου, κάτι τρομερό συνέβαινε, τώρα, μπροστά της. Και όμως, μόνο λίγες εβδομάδες, αργότερα, η Ρίφενσταλ βρισκόταν και πάλι, πίσω από την κάμερα. Στις 5 Οκτωβρίου, κινηματογράφησε την παρέλαση νίκης του Χίτλερ, μέσα από την κατακτημένη Βαρσοβία. Αυτό είναι, που καθιστά την φωτογραφία, τόσο ανησυχητική. Δεν δείχνει μια γυναίκα που δεν είδε τίποτα. Δείχνει μια γυναίκα αντιμέτωπη, με κάτι τρομερό, να τραντάζεται από αυτό και μετά να συνεχίζει να εργάζεται, για το καθεστώς, που ευθύνεται, για όσα είδε. Μερικές φορές η ιστορία αφήνει, πίσω της, μια φωτογραφία, που καταστρέφει ένα άλλοθι.

17/9/1939. Η εισβολή της “Ε.Σ.Σ.Δ.”, στην Πολωνία.

Με την εισβολή του σοβιετικού στρατού, στην Πολωνία, η χώρα προδίδεται, για τρίτη φορά, από την Μεγάλη Βρετανία, μέσα σε λιγότερο, από έναν μήνα. Την πρώτη φορά, όταν δεν ενημερώθηκε, για το μυστικό πρωτόκολλο, μεταξύ Σοβιετικής Ένωσης και Γερμανίας, παρόλο, που το Λονδίνο κατείχε το πλήρες κείμενο. Την δεύτερη φορά, όταν κατά την γερμανική επίθεση, κανείς δεν προσέτρεξε, σε βοήθεια της Βαρσοβίας, παρά τις, περί του αντιθέτου, ρητές διαβεβαιώσεις.

Στις 17 Σεπτεμβρίου 1939, ο Κόκκινος Στρατός εισήλθε, στην Ανατολική Πολωνία και το ίδιο πρωί, ο κ. Μολότωφ επέδωσε διακοίνωση, στον Πολωνό πρέσβη, στην Μόσχα, ενημερώνοντάς τον, για το βήμα, που έκαναν οι σοβιετικές ένοπλες δυνάμεις και δηλώνοντας ότι, ενόψει της κατάρρευσης της οργανωμένης κυβέρνησης, στην Πολωνία, το «Πολωνικό Κράτος και η Κυβέρνησή του είχαν ουσιαστικά παύσει να υφίστανται· οι συνθήκες, που είχαν συναφθεί, μεταξύ της Ε.Σ.Σ.Δ. και της Πολωνίας, έπαυσαν, ως εκ τούτου να ισχύουν». Η κατάσταση των πραγμάτων, σε αυτή την χώρα, ανέφερε η Διακοίνωση, αποτελούσε απειλή, για τα σοβιετικά συμφέροντα, ενώ οι Λευκορώσοι και οι Ουκρανοί, στην Ανατολική Πολωνία είχαν αφεθεί απροστάτευτοι.

Ο Πολωνός πρέσβης αρνήθηκε να αποδεχθεί την Διακοίνωση, αλλά συμφώνησε να ενημερώσει την κυβέρνησή του, για το περιεχόμενό της. Την ίδια ημέρα, αντίγραφο της Διακοίνωσης, προς τον Πολωνό πρέσβη, διαβιβάστηκε, σε όλους τους διπλωματικούς αντιπροσώπους, στην Μόσχα, μαζί με μία Διακοίνωση, που δήλωνε ότι «η Ε.Σ.Σ.Δ. θα ακολουθήσει πολιτική ουδετερότητας, στις σχέσεις, μεταξύ της Ε.Σ.Σ.Δ. και της χώρας σας».

Η εισβολή της ΕΣΣΔ, στην Πολωνία, δεκαεπτά, μόλις, ημέρες, μετά την γερμανική επίθεση, δεν αιφνιδίασε, καθόλου, την βρετανική κυβέρνηση, που ήταν ενήμερη του μυστικού πρωτοκόλλου του συμφώνου Μολότωφ - Ρίμπεντροπ, από τις 24 Αυγούστου 1939 : παρότι η Βρετανία είχε υπογράψει το Σύμφωνο Αμοιβαίας Βοήθειας, με την Πολωνία (25 Αυγούστου 1939), το μυστικό πρωτόκολλο της συνθήκης προσδιόριζε, ρητά, ότι η βρετανική εγγύηση ίσχυε, μόνο, σε περίπτωση επίθεσης, από την Γερμανία, επιτρέποντας, έτσι, στην βρετανική κυβέρνηση, να αποφύγει την κήρυξη πολέμου, κατά της ΕΣΣΔ.

Φυσικά, η ακεραιότητα της Πολωνίας ήταν, εντελώς, αδιάφορη, για το Λονδίνο. Η χρησιμότητα της Βαρσοβίας εξαντλήθηκε, με την έναρξη του πολέμου, κατά τον οποίο η Γερμανία θα μπορούσε να παρουσιαστεί, στην κοινή γνώμη της Δύσης, ως ο επιτιθέμενος, ώστε να δικαιολογηθεί ένας πόλεμος, που θα οδηγούσε, στην καταστροφή της και στην εξουδετέρωση του επιτυχημένου —και ιδιαίτερα, επικίνδυνου, για τα δυτικά συμφέροντα— πολιτικοοικονομικού της συστήματος.

Η παγίδα είχε στηθεί έξυπνα από τους Βρετανούς. Η Βαρσοβία εξωθήθηκε στην αδιαλλαξία μέσω των βρετανογαλλικών εγγυήσεων, ενώ τα υπόλοιπα ανέλαβε ο υπερφίαλος εθνικισμός των Πολωνών σε βάρος της γερμανικής μειονότητας της χώρας — εξέλιξη που κατέστησε τη γερμανική επέμβαση αναπόφευκτη. Η ταυτόχρονη επέμβαση της ΕΣΣΔ αποτέλεσε ένα πραγματικό δώρο (πολλοί υποστηρίζουν μάλιστα πως ήταν προσυμφωνημένη) για τη Μεγάλη Βρετανία, καθώς οι ιθύνοντες, στο Λονδίνο, έβλεπαν να υλοποιείται το σχέδιο του 1938, για μια ανοιχτή σύγκρουση, μεταξύ Μόσχας και Βερολίνου. Έτσι, έφθασε η ώρα οι Βρετανοί να απαλλαγούν, από τους "χρήσιμους ηλίθιους" Πολωνούς, προκειμένου να προσεγγίσουν τους Σοβιετικούς.

Δεδομένου ότι η βρετανική κυβέρνηση είχε όλον τον απαιτούμενο χρόνο να χαράξει την πολιτική της, απέναντι στην ΕΣΣΔ, γνωρίζοντας, εκ των προτέρων, ότι η επίθεση θα εκδηλωνόταν, δημιουργήθηκε ένα αξιοσημείωτο παράδοξο, ανάμεσα, στον αριστερό φιλοσοβιετικό και τον συντηρητικό αντισοβιετικό Τύπο της χώρας : Ο αριστερός βρετανικός Τύπος εμφανίστηκε, εξόχως, επικριτικός, απέναντι, στην ΕΣΣΔ. Αντίθετα, ο συντηρητικός φιλοκυβερνητικός Τύπος αντιμετώπισε την σοβιετική εισβολή, ως φυσιολογική εξέλιξη, δικαιολογώντας την, απόλυτα, ως κίνηση προστασίας των μειονοτήτων, αλλά και ως ένα στρατηγικό αντίβαρο, απέναντι, στην Γερμανία.

Έτσι, έχουμε αριστερές εφημερίδες, όπως η Daily Herald, η Yorkshire Post, η Evening Standard, η Evening News και ορισμένες άλλες εφημερίδες και περιοδικά, που χαρακτήρισαν την σοβιετική ενέργεια, ως «άνανδρη», «φόνο», «ποταπή», «ιμπεριαλιστική», «ύαινες», «πισώπλατο μαχαίρωμα», ενώ ο συντηρητικός Τύπος εκτρέφει ένα, εντελώς, διαφορετικό κλίμα. 

Ο Πολιτικός Ανταποκριτής της Daily Express δήλωσε :

«Η εισβολή των Ρώσων, στην Πολωνία, δεν προκάλεσε έκπληξη, στους διπλωματικούς κύκλους του Λονδίνου, χθες. Ένα τέτοιο βήμα είχε προβλεφθεί, εδώ και αρκετό καιρό.

Δεν θα πρέπει να υποτεθεί ότι η νέα κίνηση αποβαίνει, κατ' ανάγκην, εις βάρος της συμμαχικής υπόθεσης. Εάν, όπως αναμένεται, οι Ρώσοι προελάσουν, μέχρι να αποκτήσουν κοινά σύνορα, με τους Γερμανούς, σε πολωνικό έδαφος, θα καταστεί αναγκαίο, για τον Χίτλερ να διατηρήσει, εκεί, αξιόλογες δυνάμεις, ως "προληπτικό μέτρο". Θα αναγκαστεί, έτσι, να διατηρεί, στα Ανατολικά, έναν στρατό, αρκετά, μεγάλο, ώστε να κρατά υποταγμένους τους Πολωνούς και να διασφαλίζει ότι η Ρωσία δεν θα προελάσει, περαιτέρω».

Η  Daily Mail, έγραψε :

«Η Ρωσία δυσανασχετούσε, με την ενσωμάτωση των Ουκρανών, στην Πολωνία. Η είσοδός της, σε πολωνικό έδαφος, μπορεί να θεωρηθεί, για να διασφαλιστεί ότι αυτοί οι πρώην Ρώσοι [υπήκοοι] δεν θα περιέλθουν, τώρα, υπό γερμανική κυριαρχία.

Δεν υπάρχει λόγος να υποτεθεί ότι η συνεργασία της Σοβιετικής Κυβέρνησης, με την Γερμανία, θα προχωρήσει, πέρα από την προστασία των δικών της συμφερόντων, βάσει του Ρωσογερμανικού Συμφώνου».

Η Daily Telegraph ανέφερε :

«Διαβάζοντας, ανάμεσα, στις γραμμές, είναι, αρκετά, σαφές ότι η ρωσική κυβέρνηση είναι θορυβημένη, από την ταχύτητα της γερμανικής προέλασης και την απειλή, που αυτή συνιστά, για τα δυτικά σύνορα της Ρωσίας. Το νέο Ρωσογερμανικό Σύμφωνο Μη Επίθεσης δεν αξίζει, ούτε περισσότερο, ούτε λιγότερο, από τις συμφωνίες του κ. Χίτλερ, με την Αυστρία, την Τσεχοσλοβακία και την Πολωνία και ο Στάλιν δεν μπορεί να παρακολουθεί τον γερμανικό οδοστρωτήρα να συνθλίβει την ανήμπορη Πολωνία, χωρίς την ανήσυχη υποψία ότι ο οδηγός μπορεί να ξεχάσει να σταματήσει. Ο Στάλιν έχει, προφανώς, διαβάσει το «Mein Kampf» [«Ο Αγών μου»]. Εάν, ναι, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι έχει προσέξει την πεποίθηση του κ. Χίτλερ ότι το πραγματικό πεδίο επέκτασης της Γερμανίας βρίσκεται προς τα ανατολικά· ότι αυτό που εποφθαλμιά περισσότερο στην Ευρώπη είναι ο σιτοβολώνας της Ουκρανίας. Όπως οι περισσότεροι μονομανείς, ο κ. Χίτλερ υπήρξε συνεπής με τον εαυτό του αν μη τι άλλο· και υπάρχει λογική βάση στην επιμονή του κ. Μολότοφ ότι οι Λευκορώσοι και οι Ουκρανοί της Πολωνίας βρίσκονται υπό κόκκινη προστασία. . . .

Ό,τι κι αν επιφυλάσσει το μέλλον, δύο πράγματα είναι βέβαια. Η παρουσία ενός ισχυρού ρωσικού στρατού στα ανατολικά του σύνορα θα καθηλώσει ένα μεγάλο μέρος των δυνάμεων του κ. Χίτλερ σε μια χρονική στιγμή που αυτές χρειάζονται, στην δύση· και η Πολωνία, βάναυσα, κατακεραυνωμένη, στο έδαφος, θα αναστηθεί ξανά».

Όπως είναι, εύκολα, αντιληπτό η Βρετανία δεν βλέπει καμία εισβολή, απο την πλευρά των Σοβιετικών, στην Πολωνία. Η ακεραιότητα της Πολωνίας πάει περίπατο, όταν πρόκειται, για την Σοβιετική Ένωση, ενώ, όταν η Γερμανία επικαλείται τις ίδιες ακριβώς αιτιάσεις, για την προστασία της γερμανικής μειονότητας, τότε, αυτό είναι αφορμή, για παγκόσμιο πόλεμο! 

Το πραγματικό, όμως, "άδειασμα" των Πολωνών ήλθε, από τον πρώην πρωθυπουργό Ντέιβιντ Λόιντ Τζωρτζ (David Lloyd George) — περίπτωση, όπου το ευφυολόγημα "και κερατάς και δαρμένος" βρίσκει πλήρη εφαρμογή. Ο ίδιος τάχθηκε, σθεναρά, εναντίον, εκείνων, που, απερίσκεπτα, απαιτούσαν αυστηρά μέτρα, κατά της ΕΣΣΔ. Τα ακόλουθα αποσπάσματα, από την επιστολή που απέστειλε, στον Πολωνό πρέσβη, στις 28 Σεπτεμβρίου 1939, είναι, άκρως, ενδιαφέροντα και αποκαλυπτικά :

«Είναι πασίγνωστο γεγονός ότι οι Πολωνοί αγρότες ζουν, σε μεγάλη φτώχεια, εξαιτίας της λειτουργίας του χειρότερου φεουδαρχικού συστήματος, στην Ευρώπη. Αυτή η αριστοκρατία βρίσκεται, ουσιαστικά, στην εξουσία, εδώ και χρόνια. Όλες οι υποσχέσεις, για παραχωρήσεις, που δόθηκαν, κατά καιρούς, στους αγρότες, ματαιώθηκαν, από την επιρροή της, στις πρόσφατες πολωνικές κυβερνήσεις. Γι' αυτόν τον λόγο, τα προελαύνοντα ρωσικά στρατεύματα χαιρετίζονται, από τους αγρότες, ως ελευθερωτές.

Η γερμανική εισβολή έχει σχεδιαστεί, για να προσαρτήσει, στο Ράιχ επαρχίες, όπου η αποφασιστική πλειοψηφία του πληθυσμού είναι πολωνική, ως προς την φυλή, την γλώσσα και την παράδοση. Από την άλλη πλευρά, οι ρωσικοί στρατοί εισήλθαν, σε εδάφη, τα οποία δεν είναι πολωνικά και τα οποία προσαρτήθηκαν, βίαια, από την Πολωνία, μετά τον Μεγάλο Πόλεμο, παρά τις σφοδρές διαμαρτυρίες και την ένοπλη αντίσταση των κατοίκων. Οι κάτοικοι της πολωνικής Ουκρανίας είναι της ίδιας φυλής και γλώσσας, με τους γείτονές τους, στην Ουκρανική Δημοκρατία της Σοβιετικής Ένωσης.

Έκρινα ότι ήταν ζήτημα πρωταρχικής σημασίας να επιστήσω, αμέσως, την προσοχή, σε αυτές τις καίριες εκτιμήσεις, ώστε να μην δεσμευτούμε, απερίσκεπτα, σε πόλεμο, κατά της Ρωσίας, υπό την εντύπωση ότι η επέμβασή της ήταν, ταυτόσημη, με εκείνη της Γερμανίας. Η διάκριση, μεταξύ των δύο, περιπτώσεων αναγνωρίζεται όλο και περισσότερο, από την βρετανική και την γαλλική κοινή γνώμη. Υπό αυτές τις συνθήκες, θα αποτελούσε πράξη εγκληματικής ανοησίας το να θέσουμε την ρωσική προέλαση, στην ίδια κατηγορία, με εκείνη των Γερμανών, παρόλο, που κάτι τέτοιο θα εξυπηρετούσε τα σχέδια του κ. Χίτλερ. Είμαι ευτυχής, που η κυβέρνησή μας δεν έχει δείξει καμία ένδειξη δέσμευσης αυτής της χώρας, σε μια τέτοια στάση, ή εγχείρημα.»

Στο σημείο αυτό είναι αναγκαίο να διατυπωθούν δύο βασικές παρατηρήσεις:

Πρώτον, ο Lloyd George θυμήθηκε, ξαφνικά, ότι η πολωνική κυβέρνηση ήταν ένα αναχρονιστικό, φεουδαρχικό καθεστώς, που καταδίκαζε τους Πολωνούς αγρότες, στην ανέχεια. Προκύπτει, δηλαδή, ότι η βρετανική κυβέρνηση στήριζε, εν γνώσει της, μια αυταρχική ηγεσία-δυνάστη του λαού της — μια, πραγματικά, ενδιαφέρουσα τοποθέτηση, η οποία καθίσταται, ακόμη, πιο αξιοσημείωτη, καθώς η κομμουνιστική Σοβιετική Ένωση προβάλλεται, πλέον, ως ο λυτρωτής των δοκιμαζόμενων Πολωνών αγροτών.

Δεύτερον, ο Lloyd George επιχείρησε να διαφοροποιήσει την σοβιετική,,από την γερμανική επίθεση, ισχυριζόμενος ότι οι Γερμανοί κατέλαβαν εδάφη και πληθυσμούς, πέρα από τα όρια της γερμανικής μειονότητας. Ωστόσο, στις 6 Οκτωβρίου 1939, ο Χίτλερ, με ομιλία του, στο Ράιχσταγκ, ζήτησε τον τερματισμό των εχθροπραξιών και την ανασύσταση του πολωνικού κράτους, με βάση την εθνολογική σύνθεση των πληθυσμών, δηλώνοντας, ουσιαστικά, ότι διατηρούσε, μόνο, τα εδάφη της γερμανικής μειονότητας. Συνεπώς, το βρετανικό επιχείρημα στερείται βάσης. Άλλωστε, η Μεγάλη Βρετανία αποδέχθηκε, σχεδόν, αμέσως, την κατάληψη των βαλτικών εδαφών, από την Μόσχα, ως de facto αναγνώριση, την ώρα, που η ΕΣΣΔ απαιτούσε την αναγνώρισή τους, de jure — παρόλο, που, εκεί, δεν υπήρχαν σοβιετικές μειονότητες, γεγονός, που, για το Λονδίνο αντιμετωπίστηκε, απλώς, ως ασήμαντη λεπτομέρεια.

Την ταφόπλακα της Πολωνίας έκλεισε ο Τσώρτσιλ.

Παρομοίως, ο κ. Τσώρτσιλ (Churchill), κατά την διάρκεια ραδιοφωνικής εκπομπής, την 1η Οκτωβρίου 1939, ουσιαστικά χαιρέτισε την ρωσική ενέργεια, στην Πολωνία. Είπε:

«Ποιο είναι το δεύτερο γεγονός αυτού του πρώτου μήνα; Είναι, φυσικά, η επιβεβαίωση της ισχύος της Ρωσίας. Η Ρωσία ακολούθησε μια ψυχρή πολιτική ιδίου συμφέροντος. Θα ευχόμασταν οι ρωσικοί στρατοί να στέκονταν, στην σημερινή τους γραμμή, ως φίλοι και σύμμαχοι της Πολωνίας, αντί, ως εισβολείς. Όμως, το να σταθούν οι ρωσικοί στρατοί, σε αυτήν τη γραμμή, ήταν, σαφώς, αναγκαίο, για την ασφάλεια της Ρωσίας, απέναντι, στην ναζιστική απειλή. Εν πάση περιπτώσει, η γραμμή βρίσκεται, εκεί, και έχει δημιουργηθεί ένα Ανατολικό Μέτωπο, το οποίο η ναζιστική Γερμανία δεν τολμά να προσβάλει.

Όταν ο κ. φον Ρίμπεντροπ εκλήθη, στην Μόσχα, την περασμένη εβδομάδα, ήταν, για να πληροφορηθεί το γεγονός και να αποδεχθεί το γεγονός, ότι τα ναζιστικά σχέδια, επί των Βαλτικών Κρατών και επί της Ουκρανίας, πρέπει να σταματήσουν, οριστικά.»

Βέβαια, τελικά, η Σοβιετική Ένωση θα καταλάβει τα Βαλτικά κράτη και όχι η Γερμανία.

Στην φωτογραφία, προπαγανδιστική Γερμανική αφίσα, που δείχνει έναν εξαθλιωμένο Πολωνό στρατιώτη να κατηγορεί τους Βρετανούς. για την καταστροφή της Πολωνίας! Μια εικόνα, πέρα, για πέρα, αληθινή!

Τεκμήρια Ιστορίας.

Αυτή η εντυπωσιακή φωτογραφία, τραβηγμένη, τον Σεπτέμβριο του 1940, απεικονίζει δύο αιχμαλώτους αεροπόρους της Λουφτβάφε, έναν οπλίτη και έναν υποσμηναγό, να περπατούν, με αδιαφορία, στο Μετρό του Λονδίνου, με τα χέρια στις τσέπες, φανερά, αδιάφοροι για την κατάσταση τους. 

Συνοδεύονταν, µόνον, από έναν στρατιωτικό φάκελο, που κουβαλούσε ένας Βρετανός στρατιωτικός γραμματέας και όχι οπλισμένοι φρουροί και περνούν, μπροστά από έκπληκτους θεατές, συμπεριλαμβανομένου ενός άνδρα, που φαίνεται να κοιτάζει, δίπλα, την ίδια στιγμή, με το στόμα ανοικτό, μπροστά, στην θέα των Γερμανών κρατούμενων, που κάνουν casual βόλτα, με το Μετρό. 

Αν και οι πιλότοι και το προσωπικό πτήσης ήσαν, ανάμεσα, στους πρώτους αιχμαλώτους Γερμανούς, που συνελήφθησαν, σε βρετανικό έδαφος, παραμένει αδιευκρίνιστο, πόσο συχνά, μεταφέρονταν, μέσω του δημόσιου συγκοινωνιακού δικτύου του Λονδίνου. 

Μερικοί ιστορικοί επισημαίνουν ένα κοινό αίσθημα ευγενείας, μεταξύ των αεροπόρων RAF και Luftwaffe εκείνης της εποχής, υποδηλώνοντας ότι οι αιχμάλωτοι, ίσως, να αντιμετώπισαν αυτούς τους ικανούς πιλότους με κάποιο σεβασμό, ελπίζοντας, ίσως, ότι οι δικοί τους άντρες θα λάμβαναν παρόμοια μεταχείριση, αν πιανόταν.

Τον Μάιο του 1941, ο Αδόλφος Χίτλερ παραχώρησε μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα συνέντευξη στον ανταποκριτή του αμερικανικού περιοδικού LIFE, John Cudahy, η οποία δημοσιεύτηκε στις 9 Ιουνίου του ίδιου έτους προκαλώντας έντονη αίσθηση.

Ο Cudahy δεν ήταν ένας συνηθισμένος ανταποκριτής· υπήρξε διακεκριμένος επιχειρηματίας και έμπειρος διπλωμάτης, έχοντας υπηρετήσει ως πρέσβης των ΗΠΑ στην Πολωνία έως το 1937, καθώς και στο Βέλγιο και το Λουξεμβούργο κατά την περίοδο της γερμανικής εισβολής. Κατά συνέπεια, διέθετε βαθιά γνώση και εκ των έσω πληροφόρηση για τα κρίσιμα τεκταινόμενα εκείνης της ταραγμένης εποχής.

Το 1941, ελάχιστοι δυτικοί δημοσιογράφοι διατηρούσαν το προνόμιο της πρόσβασης στον Γερμανό ηγέτη. Κατά κανόνα, όποιος υιοθετούσε επιθετική στάση στα άρθρα του ή μετέδιδε ανακρίβειες για την προσωπική ζωή του Χίτλερ αποκλειόταν αμέσως. Αντιθέτως, ο Cudahy, χάρη στη διπλωματική του ευγένεια και τις υψηλές γνωριμίες του στους κόλπους της γερμανικής κυβέρνησης, έγινε δεκτός στην κατοικία του στο Μπερχτεσγκάντεν, όπου πραγματοποιήθηκε η ιστορική συνομιλία

Στο απόσπασμα που παρατίθεται, όπως αυτό καταγράφηκε από το γερμανικό Υπουργείο Εξωτερικών, ο Χίτλερ απαντά σε ερωτήματα οικονομικής φύσεως. Ιδιαίτερη σημασία, ωστόσο, έχουν οι παρατηρήσεις του ίδιου του Cudahy: ο Αμερικανός διπλωμάτης αναγνωρίζει την πλήρη επιτυχία του γερμανικού οικονομικού μοντέλου, επισημαίνοντας τον φόβο των ΗΠΑ ότι η γερμανική βιομηχανική υπεροχή θα μπορούσε να "στραγγαλίσει" την αμερικανική οικονομία. Μάλιστα, εκφράζει την ευχή να είχε υιοθετήσει και η δική του πατρίδα στοιχεία αυτού του μοντέλου

--------------

{...} Ο Cudahy έθεσε στη συνέχεια το δεύτερο παράπονο των Αμερικανών κατά της Γερμανίας. Πολλοί Αμερικανοί δεν φοβούνταν μια φυσική εισβολή, βεβαίως, αλλά πίστευαν στην απειλή που συνιστούσε ο γερμανικός οικονομικός ανταγωνισμός στη βάση της «καταναγκαστικής εργασίας» του Γερμανού εργάτη, ο οποίος διοικούνταν με σχεδόν στρατιωτική πειθαρχία.

Ο Φύρερ παρενέβη εδώ λέγοντας ότι το ερώτημα που θα έπρεπε να τεθεί σε αυτό το σημείο είναι αν οι Γερμανοί εργάτες ζούσαν χειρότερα από τους Αμερικανούς εργάτες.

Ο Cudahy απάντησε ότι το κόστος ζωής στη Γερμανία ήταν χαμηλότερο από ό,τι στην Αμερική, βεβαίως, αλλά ότι κατά τα άλλα ο Αμερικανός εργάτης απολάμβανε ένα πολύ υψηλό βιοτικό επίπεδο. Σχεδόν ο καθένας είχε το δικό του αυτοκίνητο και έτρωγε και ντυνόταν πολύ καλά. Ο Φύρερ παρατήρησε ότι και στη Γερμανία μετά τον πόλεμο οι Γερμανοί εργάτες θα είχαν τα δικά τους αυτοκίνητα, βάσει της παραγωγικής τους δραστηριότητας. Αν δεν είχε έρθει ο πόλεμος, αυτό θα ίσχυε ήδη σήμερα για τους περισσότερους από αυτούς. Το αποφασιστικό όμως ήταν ότι σε μια χώρα που είχε 140 κατοίκους ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο ο καθένας είχε τη δουλειά του και τα προς το ζην, ενώ στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου ζούσαν μόνο 11 άτομα ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο, υπήρχαν εκατομμύρια άνεργοι. Υπό αυτές τις συνθήκες, ποιο οικονομικό σύστημα θα έπρεπε να θεωρείται το καλύτερο;

Σε μια άλλη παρατήρηση του Cudahy σχετικά με τους αμερικανικούς φόβους για οικονομικό στραγγαλισμό από τη Γερμανία μετά τον πόλεμο, ο Φύρερ απάντησε με το ερώτημα πώς μια χώρα 9,5 εκατομμυρίων τετραγωνικών χιλιομέτρων και 135 εκατομμυρίων κατοίκων θα μπορούσε να καταστραφεί οικονομικά από μια χώρα με μόλις 600.000–700.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα και 85 εκατομμύρια κατοίκους. Εξάλλου, υπήρχαν πολύ μεγαλύτερα μπλοκ στον κόσμο που θα μπορούσαν να κάνουν έναν τέτοιο φόβο να φαίνεται δικαιολογημένος. Ο Φύρερ επισήμανε σχετικά με αυτό τους 400 εκατομμύρια κατοίκους της Βρετανικής Αυτοκρατορίας, τα 100 εκατομμύρια στην Ιαπωνία, τα 175 εκατομμύρια Ρώσους και τις άλλες πληθυσμιακές ομάδες του μισού δισεκατομμυρίου. Κατά την αμερικανική άποψη, όλα αυτά φαινόταν να μην βλάπτουν τα αμερικανικά οικονομικά συμφέροντα. Μόνο η Γερμανία, η οποία ήταν πολύ μικρότερη, θεωρήθηκε ως τέτοια απειλή.

Ο Cudahy απάντησε ότι η αιτία για τις αμερικανικές ανησυχίες βρισκόταν στη βιομηχανική ιδιοφυΐα της Γερμανίας και στο πειθαρχημένο εργατικό δυναμικό, στο οποίο δεν επιτρεπόταν να έχει εργατικά συνδικάτα, δεδομένου μάλιστα ότι η εργασία αντιπροσώπευε το 90 τοις εκατό του κόστους παραγωγής των βιομηχανικών προϊόντων.

Ο Φύρερ απάντησε ότι αυτοί οι φόβοι ήταν αδικαιολόγητοι, έστω και μόνο για τον λόγο ότι καμία χώρα στον κόσμο δεν χρησιμοποιούσε τόσο μεγάλο μέρος της εθνικής της παραγωγής για τον δικό της λαό όσο η Γερμανία. Εάν υπήρχε φόβος γερμανικού οικονομικού ανταγωνισμού, ωστόσο, γιατί αφαιρέθηκαν οι αποικίες από τη Γερμανία, όπου θα μπορούσε να είχε δημιουργήσει τον δικό της μεγάλο ζωτικό χώρο (Lebensraum) χωρίς να θίξει τα οικονομικά συμφέροντα των άλλων; Εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες φοβούνταν ότι δήθεν θα συντριβούν από τη γερμανική οικονομία, γιατί ήταν ακριβώς εκείνες που αντιτάχθηκαν στις γερμανικές προσπάθειες να επιφέρουν μια νέα τάξη στην Ευρώπη και έτσι να δημιουργήσουν μια οικονομική περιοχή που δεν θα έθιγε τα αμερικανικά συμφέροντα;

Ο Cudahy ρώτησε στη συνέχεια για τις απόψεις του Φύρερ σχετικά με την ευρύτερη οικονομική σφαίρα και την ανάπτυξη των αγορών μόλις αποκατασταθεί η σταθερότητα στην Ευρώπη μετά τον πόλεμο.

Ο Φύρερ απάντησε ότι είχε λίγα να πει πάνω σε αυτό το σημείο. Θα μπορούσε κανείς να πουλήσει σε άλλες χώρες μόνο εάν ήταν πρόθυμος να αγοράσει και τα δικά τους αγαθά. Αυτός ήταν ο σιδερένιος οικονομικός νόμος του διεθνούς εμπορίου. Ως παράδειγμα, ο Φύρερ επισήμανε την κατάσταση των χωρών στη νοτιοανατολική Ευρώπη, οι οποίες χρειάζονταν βιομηχανικά προϊόντα αλλά μπορούσαν να πληρώσουν μόνο με τα δικά τους αγαθά. Η Γερμανία χρειαζόταν τις πρώτες ύλες και τα τρόφιμα αυτών των χωρών, έτσι ώστε να αναπτυχθεί εκεί ένα πολύ φυσικό εμπόριο. Η Αμερική δεν θα μπορούσε ποτέ να πουλήσει αγαθά στη νοτιοανατολική Ευρώπη, όχι επειδή οι χώρες εκεί δεν ήθελαν αμερικανικά αγαθά, αλλά επειδή δεν μπορούσαν να πληρώσουν γι' αυτά, καθώς η Αμερική δεν μπορούσε να απορροφήσει τις πρώτες ύλες και τα τρόφιμα της νοτιοανατολικής Ευρώπης. Η ίδια παρήγαγε αυτά τα πράγματα.

Ο Cudahy ρώτησε στη συνέχεια αν ο Φύρερ σκόπευε να εξαλείψει τα πολλά εμπορικά εμπόδια, τους δασμούς, τις ποσοστώσεις και τους περιορισμούς στο συνάλλαγμα δημιουργώντας μια συνομοσπονδία κρατών.

Ο Φύρερ απάντησε ότι καμία συνομοσπονδία κρατών δεν ήταν απαραίτητη γι' αυτό. Η Γερμανία συνήψε διμερείς εμπορικές συμφωνίες σε μια πολύ μακροπρόθεσμη βάση, η οποία απέκλειε κάθε κερδοσκοπία και παρέμενε σε ισχύ για 10 έως 20 χρόνια.

Σε μια άλλη ερώτηση του Cudahy σχετικά με την εξάλειψη των τεχνητών εμπορικών φραγμών και των ποσοστώσεων, ο Φύρερ απάντησε ότι η υγιής εμπορική πολιτική της Γερμανίας παρείχε στους εταίρους της στις εμπορικές συμφωνίες απόλυτη ασφάλεια όσον αφορά την εθνική τους παραγωγή (γεωργία ή βιομηχανία) για μια περίοδο πολλών ετών.

Όταν ο Cudahy ρώτησε για τη μελλοντική εξέλιξη των γερμανοαμερικανικών εμπορικών σχέσεων, ο Φύρερ απάντησε ότι δεν θεωρούσε τις προοπτικές ευνοϊκές. Ό,τι εξήγαγε η Γερμανία, η Αμερική δεν μπορούσε να το χρησιμοποιήσει, και ως εκ τούτου ήταν αδύνατο για τη Γερμανία να εισάγει από την Αμερική τρόφιμα και πρώτες ύλες τα οποία θα μπορούσε κάλλιστα να χρησιμοποιήσει. Το πολύ-πολύ, μικρές ποσότητες ορισμένων ειδικών προϊόντων, όπως οπτικός εξοπλισμός και χημικά και ηλεκτρικά προϊόντα, θα μπορούσαν να εξαχθούν στην Αμερική. Αλλά κανένα εμπόριο μεγάλης κλίμακας δεν θα μπορούσε να οικοδομηθεί πάνω σε αυτή τη βάση. Η άλλη πιθανότητα πληρωμής, δηλαδή η πληρωμή σε χρυσό, δεν ήταν διαθέσιμη στη Γερμανία, αφού είχε χάσει τον χρυσό της ως αποτέλεσμα των πληρωμών των αποζημιώσεων.

Σε αυτό το πλαίσιο, ο Cudahy επισήμανε τα 12 δισεκατομμύρια μάρκα αμερικανικών χρημάτων που είχαν εισρεύσει στη Γερμανία ως «ανόητα» δάνεια κατά τα έτη 1925 έως 1930. Πρόσθεσε το ερώτημα αν το γερμανοαμερικανικό εμπόριο δεν θα μπορούσε να προωθηθεί μέσω χρηματοδότησης σε μια πιο λογική και υγιή βάση.

Ο Φύρερ απάντησε ότι είχε ήδη τονίσει στην αρχή ότι οι οικονομικές σχέσεις θα μπορούσαν να οικοδομηθούν μόνιμα μόνο στη βάση του αμοιβαίου εμπορίου. Τα δάνεια αργά ή γρήγορα θα κατέληγαν σε χρεοκοπία ούτως ή άλλως. Και φυσικά ήταν φυσικό ότι μια αυξανόμενη αύξηση των υποχρεώσεων πληρωμής, όπως αυτές που αντιπροσώπευαν τα δάνεια, μαζί με μια ταυτόχρονη αδυναμία επέκτασης των πωλήσεων αγαθών, θα οδηγούσε αναγκαστικά σε δυσκολίες. Η Γερμανία οικοδόμησε τις εμπορικές της σχέσεις πάνω στη σταθερή βάση ανταλλαγής αγαθών με αγαθά, και όχι πάνω σε χαρτί που θα μπορούσε να υποτιμηθεί κατά βούληση. Για τον λόγο αυτό, όλοι οι αξιοπρεπείς οικονομολόγοι ήταν υπέρ της Γερμανίας και όλοι οι κερδοσκόποι εναντίον της.

Ο Cudahy εξέφρασε τον θαυμασμό του για τη σαφήνεια και τη διορατικότητα με την οποία ο Φύρερ αντιμετώπιζε τα οικονομικά προβλήματα. Αν μόνο οι Αμερικανοί τραπεζίτες είχαν ένα μέρος αυτής της διορατικότητας, τότε η οικονομική κρίση στις Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα είχε συμβεί.

Ο Φύρερ απάντησε ότι ίσως στο τέλος του πολέμου, αφού θα έχουν δαπανηθεί δισεκατομμύρια για μη παραγωγικές αξίες και πολιτικές περιπέτειες, η Αμερική θα έπρεπε να λάβει μέτρα παρόμοια με εκείνα που είχε λάβει η Γερμανία.

Αυτό στην πραγματικότητα θα αντιπροσώπευε έναν θρίαμβο για τη Γερμανία, όχι επειδή θα επέβαλλε τις γερμανικές αρχές εκεί μέσω μιας κατάκτησης των Ηνωμένων Πολιτειών, αλλά [επειδή] η Αμερική βρισκόταν στο σημείο να λάβει μέτρα τα οποία θα οδηγούσαν σε βαριά οικονομικά βάρη, έτσι ώστε να διαμορφωθούν οι προϋποθέσεις για τα μέτρα που ήταν αναγκαία για την εξάλειψη τέτοιων δυσκολιών. Αυτός (ο Φύρερ) φοβόταν ότι επίσης δεν θα γλίτωνε το να επαινείται έπειτα από 10 ή 20 χρόνια ως εξέχων οικονομολόγος από τους ίδιους ακριβώς ανθρώπους που είχαν επιτεθεί στις οικονομικές του απόψεις στο παρελθόν.

Κατόπιν ερώτησης του Cudahy, ο Φύρερ επιβεβαίωσε ότι οι εμπορικές συμφωνίες με τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία λειτούργησαν εξίσου καλά με την εμπορική συμφωνία με τη Γιουγκοσλαβία μέχρι τα πρόσφατα γεγονότα. Ο Cudahy ρώτησε στη συνέχεια για τη γερμανική θέση σχετικά με το ζήτημα του χρυσού. Είπε ότι σίγουρα δεν υπήρχαν αντιρρήσεις εκ μέρους της Γερμανίας για τη χρήση του χρυσού στις διεθνείς συναλλαγές και ότι η Γερμανία σίγουρα αναγνώριζε ότι ο χρυσός ήταν απαραίτητος για τέτοιες συναλλαγές.

Ο Φύρερ απάντησε ότι η Γερμανία δεν παραδέχεται την αναγκαιότητα αλλά μόνο τη δυνατότητα χρήσης του χρυσού για τέτοιους σκοπούς. Υπήρχαν επίσης κράτη, ωστόσο, που δεν είχαν χρυσό και έπρεπε να βοηθήσουν τον εαυτό τους με κάποιον άλλο τρόπο αν ήθελαν να συνεχίσουν να υπάρχουν. Σε αυτό το πλαίσιο η Γερμανία είχε επιτύχει πλήρη επιτυχία με τις οικονομικές της μεθόδους που ήταν ανεξάρτητες από τον χρυσό.

Πριν από τον Παγκόσμιο Πόλεμο, το Γερμανικό Ράιχ κατείχε 13,5 δισεκατομμύρια σε χρυσό και ξένο συνάλλαγμα εντός της χώρας. Επιπλέον, υπήρχαν άλλα 25 δισεκατομμύρια σε περιουσιακά στοιχεία στο εξωτερικό. Στο τέλος του Παγκοσμίου Πολέμου τα ξένα περιουσιακά στοιχεία είχαν χαθεί και τα εγχώρια αποθέματα χρυσού και ξένου συναλλάματος ανέρχονταν σε 9,5 δισεκατομμύρια (το 1919). Κατά την ανάληψη της εξουσίας το 1933, εκείνος (ο Φύρερ) είχε βρει μόνο 83 εκατομμύρια σε χρυσό και ξένο συνάλλαγμα. Αλλά το γερμανικό έθνος ήθελε να συνεχίσει να ζει. Θα ήταν αδύνατο απλώς να κλείσει η γερμανική οικονομία. Έτσι, από ανάγκη προέκυψε η νέα γερμανική οικονομική πολιτική, η οποία είχε διεξαχθεί με επιτυχία.

Ο Cudahy ρώτησε αν είχε καταλάβει σωστά ότι η Γερμανία δεν είχε προκαταλήψεις κατά του χρυσού και ότι η χρησιμότητά του αναγνωριζόταν. Ο Φύρερ απάντησε καταφατικά.

Ο Cudahy τόνισε για άλλη μια φορά ότι ο μόνος λόγος για τον οποίο είχε έρθει στη Γερμανία και είχε ζητήσει να γίνει δεκτός από τον Φύρερ ήταν να κάνει ό,τι μπορούσε για να κρατήσει τη χώρα του έξω από τον πόλεμο. Όσα είχε πει ο Φύρερ στη σημερινή συνομιλία θα είχαν μεγάλη επιρροή στην αμερικανική κοινή γνώμη.

Ωστόσο, ήθελε να επισημάνει στον Φύρερ πολύ ειλικρινά ότι οι Αμερικανοί ανησυχούσαν πολύ για τις «επιθετικές μεθόδους» και την πολιτική του «ισχυρού χεριού» που ακολουθούσε η Γερμανία. Αυτό θα μπορούσε να εξουδετερωθεί εάν ο Φύρερ σκιαγραφούσε σε γενικές γραμμές τι σκόπευε να κάνει με τις χώρες που κατακτήθηκαν από τη Γερμανία, όπως για παράδειγμα το Βέλγιο, τη Νορβηγία, ή την κατεχόμενη και μη κατεχόμενη Γαλλία.

Στην Αμερική η Γερμανία θεωρούνταν ένας αδίστακτος κατακτητής. Εάν ο Φύρερ γνωστοποιούσε σε γενικές γραμμές τις προθέσεις του σχετικά με τις μικρές χώρες, εάν δήλωνε ότι η Γερμανία δεν σκόπευε να εξαλείψει τις παραδόσεις των μικρών χωρών και να υποδουλώσει τους λαούς τους, αυτό θα συνέβαλε τα μέγιστα στην καταλάγιαση της αμερικανικής κοινής γνώμης.

Ο Φύρερ απάντησε με τη δήλωση ότι δεν ήταν η Γερμανία που είχε ξεκινήσει τον πόλεμο, αλλά ότι άλλες χώρες είχαν κινηθεί εναντίον της Γερμανίας. Ακόμη και αυτές οι χώρες, ωστόσο, ίσως να μην το είχαν κάνει αν δεν είχαν ενθαρρυνθεί να το πράξουν, δυστυχώς επίσης από την Αμερική.

Πολύ συγκεκριμένα, ο πόλεμος στη Δύση επιβλήθηκε στη Γερμανία, καθώς η Γαλλία και η Αγγλία είχαν κηρύξει τον πόλεμο στη Γερμανία και όχι το αντίστροφο. Εάν παρεμπιπτόντως η γερμανική διεξαγωγή του πολέμου ήταν επιτυχής, αυτό δεν είχε καμία σχέση με την επιθετικότητα. Εάν κάποιος επιθυμούσε να μιλήσει για επιθετικότητα, θα έπρεπε να απευθυνθεί σε εκείνες τις χώρες οι οποίες, όπως η Μεγάλη Βρετανία, κατέστειλαν 350 εκατομμύρια Ινδούς, όπως συνεχώς υποστήριζαν οι Ινδοί πατριώτες, και οι οποίες κρατούσαν την Αίγυπτο και τον αραβικό κόσμο υπό την εξουσία τους. Θα έπρεπε κανείς να απευθυνθεί σε εκείνες τις χώρες που ασκούσαν πραγματική παγκόσμια ηγεμονία ή την διεκδικούσαν. Η Γερμανία θα διευθετούσε τις σχέσεις της με τους γείτονές της με τέτοιο τρόπο ώστε η ειρήνη και η ευημερία να είναι εξασφαλισμένες για πολύ καιρό ακόμη.

Ο Cudahy προσπάθησε ξανά να λάβει πιο συγκεκριμένες πληροφορίες σχετικά με την τύχη των μικρών χωρών, ιδιαίτερα του «μικρού Βελγίου».

Ο Φύρερ απάντησε ότι είχε ήδη απαντήσει σε αυτή την ερώτηση όταν δήλωσε ότι οι σχέσεις της Γερμανίας με τους γείτονές της στην Ευρώπη θα διευθετηθούν με τέτοιο τρόπο ώστε η ειρήνη, η ευημερία και η ευτυχία να είναι εξασφαλισμένες για όλες αυτές τις χώρες για πολύ καιρό ακόμη, και πρόσθεσε ότι η Γερμανία δεν είχε το παραμικρό ενδιαφέρον για δούλους.

Κατά την αποχώρησή του, ο Cudahy είπε ότι οι δηλώσεις του Φύρερ θα είχαν πολύ ευεργετική επίδραση στην αμερικανική κοινή γνώμη, καθώς υπέθετε ότι η συνομιλία θα μπορούσε να δημοσιοποιηθεί· έπρεπε να θεωρηθεί δεδομένο, φυσικά, ότι θα επανεξεταζόταν πριν από αυτό από τις αρμόδιες γερμανικές αρχές.

Ο Φύρερ είπε ότι συμφωνούσε με αυτό και αποχαιρέτησε τον Cudahy, ο οποίος κατά την επιστροφή του έδειξε να είναι εξαιρετικά ικανοποιημένος με τις δηλώσεις του Φύρερ και λυπήθηκε μόνο που δεν υπήρχε αρκετός χρόνος για να θέσει μερικές ακόμη ερωτήσεις, όπως για παράδειγμα την ελευθερία των θαλασσών.

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ ΔΙΑΓΓΕΛΜΑ ΤΟΥ ΧΙΤΛΕΡ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΣΤΡΑΤΟ  ΠΑΡΑΜΟΝΕΣ ΤΗΣ ΕΝΑΡΞΗΣ ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΜΠΑΡΜΠΑΡΟΣΑ .

Ένα απόσπασμα από το διάγγελμα του Χϊτλερ, προς τον γερμανικό στρατό, που εξηγεί του λόγους της επίθεσης, στην Σοβιετική Ένωση, για το αρχείο σας.

... Η βρετανο-σοβιετική συνεργασία και ο σκοπός της: Πόλεμος για όσο το δυνατόν περισσότερο χρόνο

Η νίκη στην Πολωνία, η οποία κατακτήθηκε αποκλειστικά από γερμανικά στρατεύματα, μου έδωσε την αφορμή να απευθύνω εκ νέου μια πρόταση ειρήνης προς τις Δυτικές Δυνάμεις. Αυτή απορρίφθηκε από τους διεθνείς υποκινητές του πολέμου.

Ο λόγος για αυτήν την απόρριψη οφειλόταν όμως και στο γεγονός ότι η Αγγλία εξακολουθούσε να τρέφει την ελπίδα πως θα μπορούσε να κινητοποιήσει έναν ευρωπαϊκό συνασπισμό εναντίον της Γερμανίας, συμπεριλαμβάνοντας τα Βαλκάνια και τη Σοβιετική Ρωσία.

Έτσι, στο Λονδίνο αποφάσισαν να στείλουν ως πρεσβευτή στη Μόσχα τον γνωστό κύριο Κριπς (Cripps), ο οποίος έλαβε πλέον την εντολή να επανασυνδέσει πάση θυσία τις σχέσεις μεταξύ Αγγλίας και Σοβιετικής Ρωσίας και να τις αναπτύξει προς θετική κατεύθυνση.

Ήδη από το φθινόπωρο του 1939 και την άνοιξη του 1940 φάνηκαν τα πρώτα αποτελέσματα. Ενώ η Ρωσία ετοιμαζόταν να υποτάξει στρατιωτικά όχι μόνο τη Φινλανδία αλλά και τα κράτη της Βαλτικής, δικαιολογούσε ξαφνικά αυτήν την ενέργεια με τον ισχυρισμό ότι έπρεπε να προστατεύσει αυτές τις χώρες από μια ξένη απειλή ή να την προλάβει. Με αυτό όμως δεν μπορούσε να υπονοείται παρά μόνο η Γερμανία.

Ενώ η Γερμανία την άνοιξη του 1940 απέσυρε τις δυνάμεις της πολύ μακριά από τα ανατολικά σύνορα, πιστή στο πνεύμα του λεγόμενου Συμφώνου Φιλίας, απογυμνώνοντας μάλιστα σε μεγάλο βαθμό αυτές τις περιοχές από γερμανικά στρατεύματα, άρχισε ήδη από εκείνη την περίοδο η παράταξη ρωσικών δυνάμεων σε έκταση τέτοια που δεν μπορούσε παρά να εκληφθεί ως συνειδητή απειλή κατά της Γερμανίας.

Σύμφωνα με δήλωση που έκανε τότε ο ίδιος ο Μολότοφ, ήδη από την άνοιξη του 1940 βρίσκονταν 22 ρωσικές μεραρχίες μόνο στις χώρες της Βαλτικής.

Δεδομένου ότι η ίδια η ρωσική κυβέρνηση ισχυριζόταν πάντα ότι είχε προσκληθεί από τον τοπικό πληθυσμό, ο σκοπός της παρουσίας τους εκεί δεν μπορούσε συνεπώς να είναι άλλος από μια επίδειξη ισχύος στραμμένη κατά της Γερμανίας.

Ενώ εσείς, στρατιώτες μου, κάμπτατε από τις 10 Μαΐου 1940 τη γαλλοβρετανική ισχύ στη Δύση, η ρωσική συγκέντρωση δυνάμεων στο ανατολικό μας μέτωπο συνεχιζόταν με ολοένα και πιο απειλητικούς ρυθμούς.

Ήδη από τον Αύγουστο του 1940 πίστευα ότι δεν ήταν πλέον προς το συμφέρον του Ράιχ να αφήσουμε απροστάτευτες τις ανατολικές μας επαρχίες —που τόσο συχνά είχαν ερημωθεί στο παρελθόν— απέναντι σε αυτήν την τεράστια συγκέντρωση μπολσεβίκικων μεραρχιών.

Με τον τρόπο αυτό όμως συνέβη ακριβώς εκείνο που επεδίωκε η βρετανο-σοβιετική συνεργασία: η δέσμευση δηλαδή τόσο ισχυρών γερμανικών δυνάμεων στα ανατολικά, ώστε η γερμανική ηγεσία να μην μπορεί πλέον να τολμήσει ένα ριζικό τέλος του πολέμου στη Δύση, ιδιαίτερα από αέρος.

Αυτό δεν ανταποκρινόταν μόνο στον στόχο της βρετανικής πολιτικής, αλλά και της σοβιετικής. Και οι δύο έχουν την πρόθεση να κρατήσουν αυτόν τον πόλεμο όσο το δυνατόν περισσότερο, προκειμένου να αποδυναμώσουν την Ευρώπη και να την οδηγήσουν σε ολοένα και μεγαλύτερη αδυναμία.

Η απειλητική επίθεση της Ρωσίας εναντίον της Ρουμανίας είχε ως απώτερο σκοπό να θέσει υπό τον έλεγχό της μια σημαντική βάση της οικονομικής μας ζωής και υπό ορισμένες συνθήκες ακόμη και να την καταστρέψει.

Το Γερμανικό Ράιχ προσπάθησε από το 1933 με απέραντη υπομονή να κερδίσει ειδικά τα κράτη της Νοτιοανατολικής Ευρώπης ως εμπορικούς εταίρους. Είχαμε το μέγιστο συμφέρον για την εσωτερική τους σταθερότητα και τάξη. Η εισβολή της Ρωσίας στη Ρουμανία και η σύνδεση της Ελλάδας με την Αγγλία απειλούσαν να μετατρέψουν σύντομα και αυτές τις περιοχές σε γενικευμένο πεδίο πολέμου.

Ενάντια στις δικές μας αρχές, συμβούλευσα τότε την κυβέρνηση της Ρουμανίας —η οποία δεν έφερε καμία ευθύνη για αυτήν την εξέλιξη— να υποχωρήσει στον σοβιετικό εκβιασμό για χάρη της ειρήνης και να παραχωρήσει τη Βεσσαραβία. Η ρουμανική κυβέρνηση πίστευε όμως ότι μπορούσε να δικαιολογήσει αυτό το βήμα απέναντι στον λαό της μόνο υπό τον όρο ότι η Γερμανία και η Ιταλία θα της παρείχαν ως αντιστάθμισμα μια εγγύηση ότι η υπόλοιπη εδαφική υπόσταση της Ρουμανίας δεν θα θιγόταν στο ελάχιστο.

Το έπραξα με βαριά καρδιά. Διότι, στρατιώτες μου: όταν το Γερμανικό Ράιχ δίνει μια εγγύηση, αυτό σημαίνει ότι εγγυάται και με πράξεις. Δεν είμαστε ούτε Άγγλοι ούτε Εβραίοι.

Έτσι πίστευα ακόμα και την τελευταία στιγμή ότι είχα υπηρετήσει την ειρήνη σε αυτήν την περιοχή, έστω και με την ανάληψη μιας τόσο βαριάς προσωπικής δέσμευσης. Για να ξεκαθαρίσω όμως οριστικά αυτά τα προβλήματα, να αποκτήσω σαφήνεια σχετικά με τη ρωσική στάση απέναντι στο Γερμανικό Ράιχ και υπό την πίεση της συνεχώς εντεινόμενης επιστράτευσης στα ανατολικά μας σύνορα, κάλεσα τον κύριο Μολότοφ στο Βερολίνο.

Οι αναιδείς απαιτήσεις του Μολότοφ

Ο Σοβιετικός Υπουργός Εξωτερικών απαίτησε τότε τη διευκρίνιση ή τη συναίνεση της Γερμανίας στα ακόλουθα 4 ερωτήματα:

1ο Ερώτημα :

Θα στραφεί η γερμανική εγγύηση προς τη Ρουμανία και κατά της Σοβιετικής Ρωσίας σε περίπτωση επίθεσης της Σοβιετικής Ρωσίας κατά της Ρουμανίας;

Η απάντησή μου :

Η γερμανική εγγύηση είναι γενική και ανεπιφύλακτα δεσμευτική για εμάς. Η Ρωσία δεν είχε δηλώσει ποτέ προηγουμένως ότι διατηρεί συμφέροντα στη Ρουμανία πέραν της Βεσσαραβίας. Ήδη η κατάληψη της Βόρειας Βουκοβίνας αποτελούσε παραβίαση αυτής της διαβεβαίωσης. Δεν πίστευα επομένως ότι η ίδια η Ρωσία θα μπορούσε να έχει περαιτέρω προθέσεις εναντίον αυτής της χώρας.

2ο Ερώτημα :

Η Ρωσία αισθάνεται εκ νέου ότι απειλείται από τη Φινλανδία. Είναι η Γερμανία έτοιμη να μην παράσχει καμία απολύτως βοήθεια στη Φινλανδία και πρωτίστως να αποσύρει αμέσως τα γερμανικά στρατεύματα που διέρχονται από το Κίρκενες προς αντικατάσταση άλλων τμημάτων;

Η απάντησή μου :

Η Γερμανία εξακολουθεί να μην έχει πολιτικά συμφέροντα στη Φινλανδία.

Ένας νέος πόλεμος όμως της Ρωσίας εναντίον του μικρού φινλανδικού λαού δεν θα μπορούσε πλέον να θεωρηθεί ανεκτός από τη γερμανική κυβέρνηση του Ράιχ, πολύ περισσότερο καθόσον ουδέποτε θα μπορούσαμε να πιστέψουμε σε μια απειλή της Ρωσίας εκ μέρους της Φινλανδίας.

Δεν επιθυμούσαμε καθόλου να μετατραπεί εκ νέου η Βαλτική Θάλασσα σε πολεμική ζώνη.

3ο Ερώτημα :

Είναι η Γερμανία έτοιμη να συναινέσει ώστε η Σοβιετική Ρωσία να παράσχει από την πλευρά της εγγύηση στη Βουλγαρία και να αποστείλει σοβιετορωσικά στρατεύματα στη Βουλγαρία για αυτόν τον σκοπό, με τη σοβιετική κυβέρνηση να παρέχει τη διαβεβαίωση ότι δεν έχει την πρόθεση με αυτήν την αφορμή να απομακρύνει τον βασιλιά;

Η απάντησή μου :

Η Βουλγαρία είναι ένα κυρίαρχο κράτος, και δεν γνωρίζω αν η Βουλγαρία ζήτησε καθόλου εγγύηση από τη Σοβιετική Ρωσία, όπως συνέβη με τη Ρουμανία προς τη Γερμανία. Επιπλέον, θα έπρεπε να συνεννοηθώ σχετικά με τους συμμάχους μου.

4ο Ερώτημα :

Η Σοβιετική Ρωσία απαιτεί πάση θυσία ελεύθερη διέλευση από τα Δαρδανέλια και αξιώνει για τον λόγο αυτό την κατάληψη ορισμένων σημαντικών βάσεων στα Δαρδανέλια ή στον Βόσπορο. Συμφωνεί η Γερμανία με αυτό ή όχι;

Η απάντησή μου :

Η Γερμανία είναι έτοιμη να δώσει ανά πάσα στιγμή τη συγκατάθεσή της για τροποποίηση του καθεστώτος του Μοντρέ (Montreux) υπέρ των κρατών της Μαύρης Θάλασσας.

Η Γερμανία δεν είναι έτοιμη να συναινέσει στην κατάληψη ρωσικών βάσεων στα Στενά.

Στρατιώτες μου!

Έλαβα εδώ μια στάση την οποία όφειλα να λάβω ως υπεύθυνος ηγέτης του Γερμανικού Ράιχ, αλλά και ως ευσυνείδητος εκπρόσωπος του ευρωπαϊκού πολιτισμού.

Η συνέπεια ήταν μια

ενίσχυση της αντιγερμανικής σοβιετορωσικής δραστηριότητας,

πρωτίστως όμως η έναρξη της εσωτερικής υπονόμευσης του νέου ρουμανικού κράτους.

Με την βοήθεια συγχυσμένων, ανώριμων κεφαλών της, εκεί, Λεγεώνας [Σιδηρά Φρουρά], επιχειρήθηκε, τότε, να οργανωθεί ένα πραξικόπημα, στόχος του οποίου ήταν να ανατρέψει τον αρχηγό του κράτους Αντονέσκου (Antonescu), να δημιουργήσει χάος, στην χώρα και έτσι, μέσω της εξάλειψης μιας νόμιμης εξουσίας, να καταργήσει την προϋπόθεση, για την ενεργοποίηση της γερμανικής υπόσχεσης εγγύησης.

Αμέσως, μετά την αποτυχία αυτού του εγχειρήματος, πραγματοποιήθηκε, εκ νέου, ενίσχυση των ρωσικών συγκεντρώσεων στρατευμάτων, στα γερμανικά ανατολικά σύνορα.

Μονάδες τεθωρακισμένων και αλεξιπτωτιστών μεταφέρθηκαν, σε διαρκώς, αυξανόμενο αριθμό, σε απειλητική εγγύτητα με τα γερμανικά σύνορα. Εσείς οι ίδιοι, όμως, στρατιώτες μου, γνωρίζετε ότι, μέχρι, πριν από λίγες εβδομάδες, δεν βρισκόταν, στα ανατολικά μας σύνορα, ούτε μία γερμανική τεθωρακισμένη, ή μηχανοκίνητη μεραρχία.

Εάν, όμως,χρειαζόταν μια τελική απόδειξη, για τον συνασπισμό, μεταξύ Αγγλίας και Σοβιετικής Ρωσίας, που είχε, στο μεταξύ, διαμορφωθεί, αυτήν την προσκόμισε η γιουγκοσλαβική σύγκρουση.

Ενώ προσπαθούσα να κάνω μια τελευταία προσπάθεια, για την ειρήνευση των Βαλκανίων και σε συνεννόηση και συνεργασία, με τον Ντούτσε, προσκάλεσα την Γιουγκοσλαβία να προσχωρήσει, στο Τριμερές Σύμφωνο, η Αγγλία και η Σοβιετική Ρωσία οργάνωσαν, με κοινή δουλειά, εκείνο το πραξικόπημα, που ανέτρεψε, μέσα σε μία νύχτα, την, τότε, κυβέρνηση, η οποία ήταν έτοιμη, για συνεννόηση. Η ενέργεια αυτή πραγματοποιήθηκε, όχι, μόνον, υπό αγγλικές, αλλά, κυρίως, υπό σοβιετορωσικές σημαίες. Επιπλέον, όμως, η σοβιετική ηγεσία προχώρησε, τώρα, ένα βήμα, παραπέρα.

Δεν οργάνωσε, μόνον, το πραξικόπημα, αλλά λίγες ημέρες αργότερα, συνήψε εκείνη την γνωστή συμφωνία φιλίας, η οποία είχε, ως στόχο, να ενισχύσει την θέληση αντίστασης των Σέρβων, ενάντια, στην ειρήνευση των Βαλκανίων και να τους εξεγείρει, εναντίον της Γερμανίας.

Και αυτή δεν ήταν μια πλατωνική συμφωνία.

Η Μόσχα απαίτησε την επιστράτευση του σερβικού στρατού.

Η γερμανική κυβέρνηση του Ράιχ διαθέτει, επιπλέον, σήμερα, τα έγγραφα, από τα οποία αποδεικνύεται ότι, με αυτή την «συμφωνία φιλίας» συνδεόταν, επιπρόσθετα, η διαβεβαίωση της Ρωσίας να προμηθεύσει, στην Σερβία, μέσω Θεσσαλονίκης, όπλα, αεροπλάνα, πυρομαχικά και λοιπό πολεμικό υλικό, εναντίον της Γερμανίας.

Μόνον η ταχεία προέλαση των ασύγκριτων μεραρχιών μας, προς τα Σκόπια, καθώς και η κατάληψη της ίδιας της Θεσσαλονίκης, απέτρεψαν τις προθέσεις αυτής της σοβιετορωσικής-αγγλοσαξονικής συνωμοσίας. Οι Σέρβοι αξιωματικοί της αεροπορίας διέφυγαν, στην Ρωσία και έγιναν, εκεί, αμέσως, δεκτοί, ως σύμμαχοι.

Με τη νίκη των δυνάμεων του Άξονα, στα Βαλκάνια, ματαιώθηκε το σχέδιο να εμπλακεί η Γερμανία, αυτό το καλοκαίρι, σε πολύμηνες μάχες, στα νοτιοανατολικά και εν τω μεταξύ, να ολοκληρωθεί, ολοένα και περισσότερο, η συγκέντρωση των σοβιετορωσικών στρατευμάτων, να ενισχυθεί η πολεμική τους ετοιμότητα, ώστε, στην συνέχεια, από κοινού, με την Αγγλία και υποστηριζόμενοι, από τις προσδοκώμενες αμερικανικές παραδόσεις, να μπορέσουν να πνίξουν και να συντρίψουν το Γερμανικό Ράιχ και την Ιταλία.

Με τον τρόπο αυτόν, η Μόσχα, όχι, μόνον, αθέτησε τις συμφωνίες του συμφώνου φιλίας μας, αλλά τις πρόδωσε, με ελεεινό τρόπο.

Και όλα αυτά, ενώ οι κυβερνήτες του Κρεμλίνου, μέχρι την τελευταία στιγμή, προσποιούνταν, προς τα έξω, ειρήνη και φιλία, ακριβώς, όπως, στην περίπτωση της Φινλανδίας, ή της Ρουμανίας, συντάσσοντας, φαινομενικά, αβλαβείς διαψεύσεις!

Εάν, όμως, μέχρι τώρα, ήμουν αναγκασμένος, από τις περιστάσεις, να σιωπώ, συνεχώς, έφθασε, πλέον, η στιγμή, κατά την οποία η, περαιτέρω, αδράνεια δεν θα ήταν, απλώς, ένα αμάρτημα παραλείψεως, αλλά ένα έγκλημα, κατά του γερμανικού λαού, ναι, κατά ολόκληρης της Ευρώπης.

Σήμερα, βρίσκονται περίπου 160 ρωσικές μεραρχίες, στα σύνορά μας.

Εδώ και εβδομάδες, λαμβάνουν χώρα συνεχείς παραβιάσεις αυτών των συνόρων, όχι, μόνον, σε εμάς, αλλά, εξίσου, στον απώτατο Βορρά, όπως και στην Ρουμανία. Ρώσοι αεροπόροι διασκεδάζουν, παραβιάζοντας, απλώς, τα σύνορα, χωρίς καμία συστολή, προφανώς, για να μας αποδείξουν ότι αισθάνονται, ήδη, κύριοι αυτών των περιοχών. Την νύχτα της 17ης, προς την 18η Ιουνίου, ρωσικές περίπολοι ανίχνευσαν, για πρώτη φορά, το έδαφος του Γερμανικού Ράιχ και κατέστη δυνατό να απωθηθούν, μόνον, μετά, από παρατεταμένη ανταλλαγή πυρών.

Έτσι, όμως, έφθασε, πλέον, η ώρα, κατά την οποία καθίσταται αναγκαίο να αντιμετωπίσουμε αυτή την συνωμοσία των ιουδαιο-αγγλοσαξόνων υποκινητών πολέμου και των, εξίσου, Εβραίων κυβερνητών του μπολσεβικικού κέντρου της Μόσχας.

Αυτήν, ακριβώς, την στιγμή, στρατιώτες του Ανατολικού Μετώπου, συντελείται μια παράταξη δυνάμεων, η οποία, σε έκταση και μέγεθος, είναι η μεγαλύτερη, που έχει δει, ποτέ, ο κόσμος.

Σε συμμαχία με τις φινλανδικές μεραρχίες, οι σύντροφοί μας στέκονται μαζί με τον νικητή του Νάρβικ στον βόρειο Αρκτικό Ωκεανό. Γερμανοί στρατιώτες υπό τις διαταγές του κατακτητή της Νορβηγίας, καθώς και οι Φινλανδοί ήρωες της ελευθερίας υπό τον στρατάρχη τους, προστατεύουν τη Φινλανδία. Στο Ανατολικό Μέτωπο στέκεστε εσείς. Στη Ρουμανία, στις όχθες του Προύθου, στον Δούναβη μέχρι τις ακτές της Μαύρης Θάλασσας, Γερμανοί και Ρουμάνοι στρατιώτες είναι ενωμένοι υπό τον αρχηγό του κράτους Αντονέσκου.

Όταν αυτό το μεγαλύτερο μέτωπο της παγκόσμιας ιστορίας εξορμά τώρα, αυτό δεν συμβαίνει απλώς για να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για την οριστική λήξη του μεγάλου πολέμου γενικά ή για να προστατευθούν οι χώρες που πλήττονται αυτήν τη στιγμή, αλλά για να σωθεί ολόκληρος ο ευρωπαϊκός πολιτισμός και η κουλτούρα.

Γερμανοί στρατιώτες! Εισέρχεστε έτσι σε έναν σκληρό και βαρύ από ευθύνη αγώνα. Διότι:

Η μοίρα της Ευρώπης, το μέλλον του Γερμανικού Ράιχ, η ύπαρξη του λαού μας βρίσκονται πλέον αποκλειστικά στα δικά σας χέρια.

Τεκμήρια Ιστορίας.

Υ. Γ. Τάσου Αναστασόπουλου : Οι ισχυρισμοί του Adolf Hitler είναι, πλήρως, προπαγανδιστικοί και παραπλανητικοί.

1941. “Στην άμυνα του Λένινγκραντ” του Ιωσήφ Αλεκσάντροβιτς Σερεμπριάνυ.

Στην φωτογραφία, ο Τσόρτσιλ ανταλλάσσει χειραψία, με τον πρέσβη της Σοβιετικής Ένωσης στο Λονδίνο, Ιβάν Μάισκι. Ο, εβραϊκής καταγωγής, Μάισκι διετέλεσε πρεσβευτής της ΕΣΣΔ, στην βρετανική πρωτεύουσα, καθ' όλη την κρίσιμη περίοδο, από το 1932 έως και το 1943. Υπήρξε προσωπικός φίλος του πρώην πρωθυπουργού Ντέιβιντ Λόιντ Τζορτζ (David Lloyd George), καθώς και αυτόπτης μάρτυρας κρίσιμων συζητήσεων και διαπραγματεύσεων του πολέμου. Το 1943, ανακλήθηκε, πίσω, στην Μόσχα, καθώς του καταλογίστηκε η καθυστέρηση του ανοίγματος του δεύτερου μετώπου, στην Γαλλία και κατηγορήθηκε ότι λειτουργούσε, ως όργανο των Βρετανών. Ως αποτέλεσμα, έπεσε, σε δυσμένεια και ανακρίθηκε, από την μυστική αστυνομία (NKVD), ενώ, κατά τις μεταπολεμικές σταλινικές εκκαθαρίσεις, γλίτωσε την ζωή του, πιθανότατα, χάρη, στον θάνατο του Στάλιν.

Σπουδαία παρακαταθήκη του, αποτελούν τα ημερολόγιά του (The Maisky Diaries), τα οποία συνέτασσε, κατά την διάρκεια της παραμονής του, στο Λονδίνο. Σε αυτά, περιλαμβάνονται καταγραφές, από τις, κατ' ιδίαν, συνομιλίες του, με τον Τσόρτσιλ και άλλα υψηλόβαθμα στελέχη της βρετανικής πολιτικής σκηνής. Οι συγκεκριμένες σημειώσεις συνιστούν πολύτιμη πρωτογενή μαρτυρία, για τα πολεμικά γεγονότα, φωτίζοντας, μεταξύ άλλων, την θετική στάση του Τσόρτσιλ, απέναντι, στις σοβιετικές πιέσεις, στην Φινλανδία και την προσάρτηση των χωρών της Βαλτικής. Χαρακτηριστική, επ' αυτού, είναι η δήλωση του ίδιου του Τσόρτσιλ :

«Η Ρωσία έχει κάθε λόγο να είναι η κυρίαρχη δύναμη, στην Βαλτική, και οφείλει να είναι. Καλύτερα, η Ρωσία, παρά η Γερμανία· αυτό επιτάσσουν τα βρετανικά συμφέροντα».

(«Russia has every reason to be the dominant power in the Baltics and should be one. Better Russia than Germany. That’s in our British interests.»)

Όταν ο Μάισκι μετέφερε, αργότερα, τις θέσεις του Τσόρτσιλ, στην Αγγλίδα κοινωνιολόγο και φίλη του Μπέατρις Γουέμπ (Beatrice Webb), αναφέροντας την φράση του «Καλύτερα κομμουνισμός παρά ναζισμός», εκείνη ανασήκωσε τους ώμους, σχολιάζοντας πως μια τέτοια οπτική δεν ήταν τυπική, για την βρετανική ελίτ, συμπληρώνοντας, με νόημα :

«Ξέρετε, ο Τσόρτσιλ δεν είναι ένας πραγματικός Άγγλος. Έχει αίμα νέγρου. Μπορείτε να το καταλάβετε, ακόμη και από το παρουσιαστικό του».

(«Churchill is not a true Englishman, you know. He has negro blood. You can even tell from his appearance.»)

Υπό αυτό το πρίσμα, αναδεικνύεται και το υπόβαθρο της γερμανικής πολεμικής προπαγάνδας, η οποία, στις αφίσες της, διακήρυττε, εμφατικά : «Όπου εμφανίζονται οι Άγγλοι, ακολουθεί ο κομμουνισμός».

13 Σεπτεμβρίου 1953. Ο, τότε, υπουργός Συντονισμού της κυβέρνησης Παπάγου περνάει, από την Πάτρα, για να μεταβεί, στα Ιόνια νησιά, που είχαν πληγεί, από τους καταστροφικούς σεισμούς (δείτε το σχετικό album https://www.facebook.com/media/set/?set=oa.1615296006855468&type=3 ).

O Mαρκεζίνης αποχώρησε, από τον ''Ελληνικό Συναγερμό'' του Παπάγου, περίπου, έναν χρόνο, μετά και ίδρυσε δικό του κόμμα.

Κατά καιρούς συνεργάστηκε και με την ''Ένωση Κέντρου'' αλλά και με την ''Ε.Ρ.Ε.''.

Διορίστηκε πρωθυπουργός, στις 8 Οκτωβρίου 1973, από τον Γεώργιο Παπαδόπουλο και ανατράπηκε, στις 25 Νοεμβρίου 1973, μία βδομάδα, μετά τα γεγονότα του Πολυτεχνείου, από τον Δημ. Ιωαννίδη.

https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A3%CF%80%CF%85%CF%81%CE%AF%CE%B4%CF%89%CE%BD_%CE%9C%CE%B1%CF%81%CE%BA%CE%B5%CE%B6%CE%AF%CE%BD%CE%B7%CF%82

Η φωτογραφία προέρχεται, από το  ''Πάτρα 1947-1964. Μικρή Φωτογραφική Διαδρομή Συλλογή Ν.Ε.Τόλη''. Εκδόσεις Εξάντας.

 

Άννα Κυριακού, Βασίλης Λογοθετίδης, Ίλυα Λυβικού και Δημήτρης Νικολαΐδης, στην θεατρική παράσταση “Δελησταύρου κ Υιός”. Μια σπάνια νεανική φωτογραφία της Άννας Κυριακού, της «θείας Μπεμπέκας», από τις τηλεοπτικές «Τρεις Χάριτες», από τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του 1950. Αν και αγαπήθηκε, από το κοινό, μέσα από την τηλεόραση, η ηθοποιός είχε μακρά πορεία, στο θέατρο και τον κινηματογράφο, παίζοντας, δίπλα, σε μύθους, όπως η Κατίνα Παξινού, αλλά και η Ρένα Βλαχοπούλου.  Παντρεύτηκε τον αρχιτέκτονα Μαργαρίτη Αποστολίδη, με τον οποίο απέκτησε έναν γιο. Η Άννα Κυριακού, με την μακρά κινηματογραφική και θεατρική παρουσία, έφυγε, από την ζωή, στις 13 Οκτωβρίου 2025, σε ηλικία 96 ετών. 

Elena's Diary

Το 1959, ο Βασίλης Λογοθετίδης, κουρασμένος. απο τα κινηματογραφικά του γυρίσματα, λέει αστειευόμενος, στον Γιώργο Τζαβέλλα, τον σπουδαίο δημιουργό - σκηνοθέτη :" Αρκετά πια, με τις μηχανές και τις λήψεις...φτάνει, γράψε κανένα θεατρικό...."

Πράγματι, ο Τζαβέλλας γράφει μια ηθογραφία εποχής, που έμελλε να σπάσει ταμεία....

Ήταν το έργο "Η γυνή να φοβήται τον άνδρα"....

Ο Λογοθετίδης ενθουσιάζεται και την σεζόν 1959- 1960, στο "Θέατρο Αθηνών", ανεβάζει το έργο, σκηνοθετώντας, μάλιστα, ο ίδιος, με συμπρωταγωνίστριά του, την μόνιμη παρτενέρ του Ίλυα Λιβυκού, στον ρόλο της Ελένης, την Σμάρω Στεφανίδου, στον ρόλο της Μπεμπέκας, την Άννα Ρούσσου, στον ρόλο της Παγώνας (η Ρούσσου έπαιζε και αυτή, σε όλες τις ταινίες και στα θεατρικά του), τον Βαγγέλη Πρωτόπαππα, στον ρόλο του στρατιωτικού, που τα λέει τσεκουράτα και αρκετούς, ακόμη, εκλεκτούς ηθοποιούς.

Ήταν η  προτελευταία εμφάνιση του σπουδαίου Λογοθετίδη, ο οποίος, με το κατέβασμα αυτού του έργου, (τότε, το ρεπερτόριο ανανεωνόταν, πιο γρήγορα), ανέβασε τον Φλεβάρη του 1960, ένα, ακόμη, θεατρικό, μα την ώρα, που ετοιμαζόταν να πάει, στο θέατρο, η καρδιά του δεν άντεξε...

Για την ιστορία, αν και οι πάντες γνωρίζουν, πέντε χρόνια μετά, το θρυλικό έργο έγινε ταινία.

Ιερά Τέρατα του Σινεμά, που άφησαν σπουδαία παρακαταθήκη...

Τον Μάρτιο του 1959, ο Χάρολντ Μακμίλαν επέστρεψε από τη Μόσχα με ένα μυστικό ψυχολογικό πορτρέτο της Νικίτα Χρουστσόφ. Ο Βρετανός πρωθυπουργός μόλις είχε ολοκληρώσει ένα εξαιρετικό διήμερο διπλωματικό τζόγο στη Σοβιετική Ένωση, που ανέλαβε ενώ ο κόσμος έπεσε στο χείλος του πυρηνικού πολέμου κατά τη διχασμένη πόλη του Βερολίνου. Η Ουάσιγκτον, το Παρίσι και η Βόννη είχαν προειδοποιήσει τον Μακμίλαν ότι το ταξίδι στο Κρεμλίνο θα μοιάζει με επικίνδυνο κατευνασμό, δίνοντας στον σοβιετικό πρωθυπουργό μια παγκόσμια νίκη προπαγάνδας. Αντ 'αυτού, ο γυαλισμένος πρωθυπουργός Εδουάρδος χρησιμοποίησε το ταξίδι για να μελετήσει τον πτητικό δικτάτορα σε κοντινή απόσταση. 

Σε εμπιστευτικές αποστολές προς τη Βασίλισσα Ελισάβετ Β΄, αναφέρει στο υπουργικό του συμβούλιο και καλώδια προς τον Πρόεδρο Dwight D. Ο Eisenhower, ο Macmillan παρέκαμψε την τυποποιημένη διπλωματική φράση για να προσφέρει μια εκπληκτικά ειλικρινή αξιολόγηση. Ο άνθρωπος που κρατά το δάχτυλό του στη σοβιετική πυρηνική σκανδάλη, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο Μακμίλαν δεν ήταν ένας ακατανόητος κομμουνιστικός φανατικός, αλλά μια συναρπαστική ψυχολογική αντίφαση: μέρος του Ναπολέοντα, μέρος του Λόρδου Beaverbrook, και έντονα ανασφαλής για τη θέση του στον κόσμο. Η αποστολή είχε πραγματοποιηθεί κάτω από τη σκοτεινή σκιά του Ψυχρού Πολέμου. 

Τέσσερις μήνες νωρίτερα, τον Νοέμβριο του 1958, ο Χρουστσόφ είχε ρίξει διπλωματικό βομβαρδισμό εκδίδοντας το Ultimatum του Βερολίνου, ζητώντας από τους Δυτικούς Συμμάχους να αποσύρουν τα στρατεύματά τους από το Δυτικό Βερολίνο εντός έξι μηνών ή να αντιμετωπίσουν μονομερή σοβιετική παράδοση των οδών διέλευσης προς την Ανατολική Γερμανία. Με Αμερικανούς και Βρετανούς διοικητές να καταρτίζουν σχέδια έκτακτης ανάγκης που κινδύνευαν την ατομική σύγκρουση, ο Macmillan αποφάσισε να δοκιμάσει αν η προσωπική διπλωματία θα μπορούσε να σπάσει το αδιέξοδο.

Βαδίζοντας στην άμαξα στο αεροδρόμιο Vnukovo της Μόσχας με ένα λευκό καπέλο γούνας αστρακάν, ο εξήντα πέντε ετών τραυματίστηκε βετεράνος του Somme αντιπροσώπευε όλα όσα ισχυριζόταν ότι η σοβιετική επανάσταση περιφρονούσε: αριστοκρατική γενεαλογία, εκπαίδευση της Οξφόρδης και αυτοκρατορική βρετανική παράδοση. Ο Khrushchev, εξήντα τέσσερα, ήταν το φωτογραφικό του αντίθετο – ένα πρώην βοσκό αγόρι και ο ανθρακωρύχος Donbas που είχε αναστηθεί μέσα από τις πιο αιματηρές εκκαθαρίσεις του σταλινικού μηχανισμού από την απόλυτη αδίστακτη και αγροτική πονηριά. Η σύγκρουση των προσωπικοτήτων παρήγαγε άμεσα πυροτεχνήματα. Κατά τη διάρκεια των αρχικών συνομιλιών στο Κρεμλίνο και στην ντάτσα του Χρουστσώφ στο Usovo, ο πρωθυπουργός έφερε άγρια ανάμεσα σε φουσκωτικές τοστ και σε φουσκάλες ιδεολογικές tirades, απειλώντας να σβήσει τη Βρετανία με μια χούφτα πυρηνικών πυραύλων. 

Η αντιπαράθεση κορυφώθηκε την τέταρτη μέρα. Ενώ ο Macmillan περιόδευε σε μια πυρηνική ερευνητική εγκατάσταση έξω από τη Μόσχα, ο Νικήτα Χρουστσώφ τυφλώθηκε στον επισκέπτη του, παρέχοντας μια φλογερή δημόσια ομιλία που απορρίπτει προτάσεις για τη Δυτική ειρήνη. Για να εμβαθύνει την προσβολή, ο σοβιετικός ηγέτης ακύρωσε ξαφνικά μια προγραμματισμένη κοινή περιοδεία στο Κίεβο, ισχυριζόμενος ότι είχε έναν βασανιστικό πονόδοντο και δεν μπορούσε να ταξιδέψει. Ο ελιγμός ήταν μια σκόπιμη δοκιμή που σχεδιάστηκε για να ταπεινώσει τον Βρετανό πρωθυπουργό σε ξένο έδαφος. Αντί να πετάξει σπίτι σε μανία, ο Macmillan ανέπτυξε τη διάσημη σύνθεση του Edwardian. Συνέχισε ήρεμα την περιοδεία του με Σοβιετικούς αξιωματούχους του εμπορίου, εκφράζοντας ευγενική συμπάθεια για τα οδοντικά προβλήματα του Χρουστσόφ, αρνούμενος να αλλάξει το δρομολόγιό του. Πεπεισμένος ότι ο θεατρικός εκφοβισμός δεν θα ταρακουνήσει τον καλεσμένο του, ο πονόδοντος του Khrushchev εξαφανίστηκε θαυματουργά και οι σοβαρές διαπραγματεύσεις ξαναρχίστηκαν. 

Πίσω από το διπλωματικό θέατρο, ο Μακμίλαν αναγνώρισε έναν τύπο προσωπικότητας που γνώριζε στενά από τη βρετανική πολιτική. Στο ιδιωτικό του ημερολόγιο και γράμματα, σημείωσε ότι ο Χρουστσώφ συμπεριφέρθηκε εκπληκτικά όπως ο William Maxwell Aitken, ο Lord Beaverbrook – ο Βρετανός βαρώνος Τύπου που γεννήθηκε από τον Καναδά, ο οποίος κυριαρχούσε στις εφημερίδες της Fleet Street. Ο Beaverbrook ήταν διαβόητος για την ασταθής λαμπρότητά του, την εντυπωσιακή γοητεία, τις bullying tirades και την βαθιά υποψία της παραδοσιακής κοινωνικής ελίτ. Στον Χρουστσώφ, ο Macmillan είδε το ίδιο πτητικό μείγμα: έναν γήινο, θεατρικό showman που αντιμετώπιζε στατιστικά σκάφη σαν εντυπωσιακά πρωτοσέλιδα ταμπλόιντ, σε συνδυασμό με την απόλυτη εκτελεστική εξουσία του Ναπολέοντα. 

Ωστόσο, η πιο βαθιά γνώση της αξιολόγησης του Macmillan ήταν η αγωνιστική κοινωνική ανασφάλεια του Νικήτα Χρουστσώφ. Παρά την εντολή μιας τεράστιας στρατιωτικής αυτοκρατορίας και την εκτόξευση του δορυφόρου Sputnik μπροστά από τους Αμερικανούς, ο Χρουστσώφ βασανίστηκε από την υποψία ότι οι παλιές αυτοκρατορικές δυνάμεις τον θεωρούσαν ως αμόρφωτο, άψογο αγρότη. Κάθε ξέσπασμα παπουτσιών και απειλή βομβιστικής προέλευσης ριζώθηκε σε μια εμμονική πείνα για να αντιμετωπίζεται ως ίσο. Ο Macmillan κατάλαβε ότι ο χειρισμός του Χρουστσώφ απαιτούσε την διαχείριση του εγώ του αντί να ταιριάζει με την πολεμοχώρα του. Αν η επιθετικότητα του σοβιετικού ηγέτη οδηγήθηκε από το φόβο της συγκατάθεσης, τότε του χορηγούσε το εξωτερικό κύρος ενός μεγάλου παγκόσμιου πολιτικού ηγέτη θα μπορούσε να αφοπλίσει την εχθρότητά του χωρίς να παραδώσει ζωτικά δυτικά συμφέροντα. Όταν επέστρεψε στο Λονδίνο, ο Macmillan πέταξε απευθείας στην Ουάσιγκτον για να ενημερώσει τον Eisenhower. Προσκένησε τον Αμερικανό πρόεδρο να εγκαταλείψει την άκαμπτη αντικομμουνιστική στάση και να προσκαλέσει τον Χρουστσώφ, στις Ηνωμένες Πολιτείες για προσωπικές διαβουλεύσεις, υποστηρίζοντας ότι ο σοβιετικός πρωθυπουργός ήθελε απεγνωσμένα μια αξιότιμη έξοδο από την προθεσμία του Βερολίνου. 

Ο Αϊζενχάουερ πήρε την συμβουλή του Μακμίλαν, επεκτείνοντας την πρόσκληση που έφερε τον Χρουστσώφ στην Αμερική τον Σεπτέμβριο του 1959 για την ιστορική σύνοδο κορυφής τους στο Camp David. Το τελεσίγραφο στο Βερολίνο έπεσε ήσυχα χωρίς να πυροβοληθεί, και το επικίνδυνο αδιέξοδο εκτοξεύτηκε. Η ψυχολογική επανάσταση του Macmillan έθεσε τις βάσεις για την εποχή των κορυφών του Ψυχρού Πολέμου, αποκορύφωμα τέσσερα χρόνια αργότερα στη Συνθήκη Μερικής Απαγόρευσης Πυρηνικών Δοκιμών του 1963, την οποία ο πρωθυπουργός θεωρούσε το ανώτατο πολιτικό του επίτευγμα. 

Ωστόσο, η διάγνωση του για το θανατηφόρο ελάττωμα του Νικήτα Χρουστσώφ αποδείχθηκε εξίσου προφητική για την εγχώρια μοίρα του Σοβιετικού ηγέτη. Τον Οκτώβριο του 1964, οι συνάδελφοι του Khrushchev στο Κρεμλίνο εξαντλήθηκαν από την απρόβλεπτη θεατρική του, απερίσκεπτες ξένες επιχειρήσεις και ακανόνιστες διοικητικές παρορμήσεις, οργανώνοντας ήσυχα ένα πραξικόπημα του παλατιού που τον απέγερνε από την εξουσία ενώ έφυγε στη Μαύρη Θάλασσα. Ο δικτάτορας που είχε τρομοκρατήσει τη Δύση με πυρηνικά τελεσίγραφα πέρασε τα τελευταία χρόνια του υπό κατ' οίκον περιορισμό σε ντάκα έξω από τη Μόσχα, υπαγορεύοντας τα απομνημονεύματά του σε καταγραφέα ταινιών. Πολύ πριν τον εκτόπισαν οι Σοβιετικοί συνωμοτές, ένας παρατηρητής Βρετανός πρωθυπουργός είχε ήδη ξεσκεπάσει τον ισχυρό άντρα του Κρεμλίνου: ένας ευάλωτος κυβερνήτης του οποίου η επικίνδυνη ξένη λάμψη ήταν απλώς μια μάσκα για απελπισμένη επιθυμία, για σεβασμό.

Όλα αρχίζουν, τον Νοέμβρη του 1960, τότε, που εκλέγεται πρόεδρος, στις ΗΠΑ, ο Τζων Κέννεντυ.

Είναι μια τεράστια, μια κοσμοϊστορική αλλαγή.

Ο νέος πρόεδρος ήταν, έντονα, φιλελεύθερος και φιλειρηνιστής, με αντιρατσιστική κουλτούρα και προοδευτική κατεύθυνση.

Όλα αυτά, βέβαια, στα στενά και ασφυκτικά πλαίσια των ΗΠΑ της εποχής, που ήταν μια, βαθιά, ρατσιστική χώρα, με τις πληγές του μακαρθισμού, ακόμα, να χαίνουν

Ξαφνικά, σε όλα τα προτεκτοράτα και στις μπανανίες των ΗΠΑ, πνέει ένας διαφορετικός άνεμος.

Δεν ευνοούνται, πλέον, οι δεξιές κυβερνήσεις, αλλά οι πιο φιλελεύθερες, οι πιο κεντρώες, για να το πω, σχηματικά.

Έτσι και στην πατρίδα μας, επιχειρείται αυτή η αλλαγή, όμως, οι εσωτερικοί εχθροί του νέου προέδρου, αυτοί, που έχουν ανατραφεί, πολιτικά, με τον Τρούμαν και τον ψυχρό πόλεμο, δεν τα βλέπουν όλα αυτά, με καλό μάτι

Έτσι, στην Ελλάδα, κάποιοι αμερικανικοί παράγοντες παρουσιάζουν τον Γεώργιο Γρίβα, ως τον ιδανικό να ηγηθεί και να ενώσει τις χιλιοδιασπασμένες δυνάμεις του κέντρου ·να θυμίσω οτι ο Γεώργιος Γρίβας, ήταν ο περιλάλητος αρχηγός της "Χ", στην Κατοχή, της χειρότερης οργάνωσης, που έχει βγάλει ο τόπος.

Οι Χιτες του Γρίβα άφησαν τέτοιο όνομα, που, από τότε, μέχρι και σήμερα, ακόμα, τον κάθε ανεξέλεγκτο εγκληματία, τον ονομάζουμε Χιτη, πόσο, μάλλον, τότε, που οι μνήμες, απ την Κατοχή, ήσαν πολύ φρέσκες, σε όλους τους δημοκρατικούς ανθρώπους.

Ούτε 10 χρόνια δεν είχαν περάσει, από την δράση της "Χ", στην πρωτεύουσα.

Το εγχείρημα, με τον Γρίβα, πολύ σύντομα, κατάλαβαν και οι πέτρες ότι πήγαινε άπατο.

Τότε, λοιπόν, ο νέος πρόεδρος των ΗΠΑ έστειλε, στην Αθήνα, τον Ιούνιο του 1961, τον, απολύτου εμπιστοσύνης του, υφυπουργό των εξωτερικών Μακ Γκη, ο οποίος, μέσα στο καλοκαίρι, αναπτύσσει μια εκπληκτική δραστηριότατα και στα τέλη καλοκαιριού, τα έχει καταφέρει.

Είναι εκπληκτικό το πώς υπακούουν οι Έλληνες, στους Αμερικανούς. Ο Αμερικανός κατάλαβε, σχεδόν, αμέσως, ότι ο σπουδαιότερος και ικανότερος ηγέτης του κέντρου, μακράν, ήταν ο Γεώργιος Παπανδρέου

Έτσι στις 19 Σεπτέμβρη του 1961, που ο Καραμανλής αποφασίζει να διαλύσει την βουλή. για πρόωρες εκλογές, η ΕΝΩΣΗ ΚΕΝΤΡΟΥ ανακοινώνει την ίδρυση της και την κάθοδο, στις εκλογές της 29 Οκτωβρίου 1961.

Η Άννα Φόνσου και ο πρώτος σύζυγος της Κώστας Παλτόγλου. 

Οι δυο τους παντρεύτηκαν, στις 2 Μαΐου 1962, στον Ιερό Ναό του Αγίου Διονυσίου του Αρεοπαγίτη, στο Κολωνάκι. 

Ο γάμος τους αποτέλεσε ένα, από τα κοσμικά γεγονότα της εποχής, καθώς κουμπάρα του ζευγαριού ήταν η Αλίκη Βουγιουκλάκη.

Ο Κώστας Παλτόγλου δραστηριοποιούνταν, ως αρχιτέκτονας και θεατρικός επιχειρηματίας.

Παρά το γεγονός ότι, αργότερα, αποφάσισαν να πάρουν διαζύγιο, η ίδια έχει δηλώσει, σε συνεντεύξεις της, στο Πρώτο Θέμα, ότι ο Κώστας ήταν ένας πολύ καλός άνθρωπος. Χώρισαν, φιλικά και διατήρησαν τακτική επικοινωνία, μέχρι το τέλος της ζωής του. 

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΙΝΕΜΑ

Φεστιβάλ κινηματογράφου Θεσσαλονίκης 1971. Πρεμιέρα της ταινίας "Κατάχρησις εξουσίας" του Σταύρου Τσιώλη.

Διακρίνονται οι : Σπύρος Καλογήρου, Μίμης Πλέσσας, Σταύρος Τσιώλης, Νίκος Κούρκουλος, Μπέτυ Λιβανού, Γιώργος Αρβανίτης.

ΠΑΛΙΟΣ ΚΛΑΣΙΚΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ..

1980 - 2021 - (2026). Τα κομμουνιστικά κράτη, στον παγκόσμιο χάρτη.

 

2010 - 2025. Η μεταβολή του πραγματικού εισοδήματος, στις οικονομίες της “Ευρωπαϊκής Ένωσης”. Τελευταία η ελληνική οικονομία , με μείωση 22,3%.

2026. Πώς ψήφισαν οι Σουηδοί.

2026. Χωριό, στην Συρία.

2026. Γεωγραφικός χάρτης της επιρροής του χριστιανισμού και του βουδισμού, στην Νότια Κορέα.

2026. Η ρωσοφωνία, στην Ουκρανία.

2026. Η γενετική εγγύτητα των σουνιτών Αράβων Λιβανέζων, με τους σύγχρονους πληθυσμούς.

2026. Ζωγραφική και Φωτογραφία.

1977. «ΡΟΜΑΝΤΣΟ». Σκίτσο του Κώστα Βλάχου.

1981. «ΡΟΜΑΝΤΣΟ». Σκίτσο του Βασίλη Χριστοδούλου.

16/9/2026. Σκίτσο της Ευανθίας Ρούνη.