1867. «Το Κεφάλαιο» του Karl Marx. 1880-1966. Θεσσαλονίκη. 1896-2026. Αθήνα. 1912-1965. Ρόδος. 1913-1934. Αλβανία. 1916. Εβραίοι στρατιώτες, στον γερμανικό και στον αυστριακό στρατό. 1918. Σοχούμ. Ο Ιωάννης Πασαλίδης και ο Λαβρέντι Μπέρια. 1918. Μπέλες. 1919. Η ελληνική εκστρατεία, στην Νοβορωσία. 5-1-1919. Η ίδρυση του NSDAP. 1020. Καλαμάτα. 1922. Μουδανιά και Σμύρνη. 1929. Σοχούμ (η Διεθνής, στα ποντιακά). 1930. Τα οθωμανικά αρχεία. 1937. Οι βαρβαρότητες του ιταλικού κράτους, στην ανατολική Αφρική. 1943. Ο Jerzy Iwanow-Szajnowicz. 23-5-1945. Ο Heinrich Himmler νεκρός. 1950. Χασιά. 1953. Ζάκυνθος. 1959. Λεμεσός. 1974. Μερσίνα

1867. «Το Κεφάλαιο» του Karl Marx. 1880-1966. Θεσσαλονίκη. 1896-2026. Αθήνα. 1912-1965. Ρόδος. 1913-1934. Αλβανία. 1916. Εβραίοι στρατιώτες, στον γερμανικό και στον αυστριακό στρατό. 1918. Σοχούμ. Ο Ιωάννης Πασαλίδης και ο Λαβρέντι Μπέρια. 1918. Μπέλες. 1919. Η ελληνική εκστρατεία, στην Νοβορωσία. 5-1-1919. Η ίδρυση του NSDAP. 1020. Καλαμάτα. 1922. Μουδανιά και Σμύρνη. 1929. Σοχούμ (η Διεθνής, στα ποντιακά). 1930. Τα οθωμανικά αρχεία. 1937. Οι βαρβαρότητες του ιταλικού κράτους, στην ανατολική Αφρική. 1943. Ο Jerzy Iwanow-Szajnowicz. 23-5-1945. Ο Heinrich Himmler νεκρός. 1950. Χασιά. 1953. Ζάκυνθος. 1959. Λεμεσός. 1974. Μερσίνα - Κηρύνεια και μετέπειτα. (205).

Ιανουαρίου 06, 2026

1867. Κarl Marx. «To Κεφάλαιο».

1880 (δεκαετία - μετά το 1885). Θεσσαλονίκη. Πανόραμα της πόλης, από την θάλασσα. Μερικά, από τα κτίρια της παραλίας, δεν έχουν κτιστεί, όπως τα βλέπουμε, σε νεώτερες φωτογραφίες.

1896. Αθήνα. Το «Μέγα Ξενοδοχείον της Αγγλίας» («Grand Hôteld' Angleterre»), στην οδό Ερμού, στο Σύνταγμα.

Το ξενοδοχείο «Αγγλία» κτίστηκε, για λογαριασμό του συριανού τραπεζίτη Ψιακή, το 1875, αλλά, σύντομα, πoυλήθηκε, στην οικογένεια Δεστούνη, ή Φεστούνη, από την Κεφαλλονιά. Υπό τη διεύθυνση του, επίσης, Κεφαλλονίτη Γεράσιμου Λιβαδά, ο οποίος ήταν τυφλός, το ξενοδοχείο αναδείχτηκε, σε ένα από τα καλύτερα, που διέθετε η πρωτεύουσα.

Στα τέλη της δεκαετίας του 1890, στο ισόγειο του ξενοδοχείου «Αγγλία» λειτούργησε το πρώτο ταξιδιωτικό γραφείο της “Τhomas Cook”, στην Ελλάδα. Έμεινε, εκεί, μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1960.

1900 (δεκαετία). Σοχούμ. Το "Ξενοδοχείο «ΕΛΛΑΔΑ», το οποίο ανήκε σε απόγονο της βυζαντινής ελληνικής αυτοκρατορικής οικογένειας Κομνηνών - Δημήτρη Κωνσταντίνο τις Κομνηνό (σε ρωσική έκδοση: Κομνηνών), που ζούσε στο Σοχούμ. Κατασκευάστηκε, με διαταγή του, το 1902. σε νεοκλασικό στυλ, από τον αρχιτέκτονα B.S. Anisimov. Σημερινή διεύθυνση : Παπασκύρη 11 και υπάρχει Μουσικό Σχολείο με το όνομά του.

1908. Αθήνα. Η πλατεία Συντάγματος χιονισμένη. Στο βάθος, το Μέγαρο Παχύ και η οδός Φιλελλήνων.

Συλλογή οικογένειας Ευκλείδη.

1912. Ο δρόμος Ρόδου - Λίνδου, σε καρτ ποστάλ, του 1912, επί Ιταλικής κατοχής.

28/11/1913. Αυλώνας, Αλβανία. Το Υπουργικό Συμβούλιο, επ' ευκαιρία της επετείου της ανεξαρτησίας. Στο κέντρο, ο πρωθυπουργός Ισμαήλ Κεμάλ Βλόρα. Στην φωτογραφία, φαίνονται τα ονόματα των υπουργών, στην πρώτη σειρά.

29/12/1915. Κέρκυρα. Οι Κερκυραίοι παρακολουθούν την αποβίβαση των γαλλικών στρατευμάτων, στο Παλαιό λιμάνι, πάνω, από το καφέ γυαλί.

1916. Εβραίοι στρατιώτες, από την Γερμανική και Αυστροουγγρική Αυτοκρατορία, γιορτάζοντας το Χάνουκα. (Το Χάνουκα, για το εβραϊκό έτος 5677 ξεκίνησε, την Τρίτη 19 Δεκεμβρίου 1916 και ολοκληρώθηκε, την Τετάρτη 27 Δεκεμβρίου 1916).

Μια ομαδική φωτογραφία Εβραίων, που υπηρετούν, στους στρατούς της Γερμανικής και Αστροουγγρικής Αυτοκρατορίας. Το Μενόρα, στο κέντρο, κρατά Γερμανός στρατιώτης της Landsturm και Αυστροούγγρος στρατιώτης, πιθανότατα, για να δείξει την ενότητα των δύο αυτοκρατοριών. Είναι τοποθετημένο, στην κορυφή ενός σωρού χιονιού, με την εβραϊκή επιγραφή "Hanukkah, 1916". Στην αριστερή πλευρά του Menorah, βρίσκεται μια αστροουγγρέζα νοσοκόμα, που έχει την κόκκινη και άσπρη κορδέλα, για το «Διακόσμηση, για υπηρεσίες, στον Ερυθρό Σταυρό». Στη δεξιά πλευρά του Μενόρα, βρίσκεται ένας Γερμανός ραβίνος πεδίου, το αστέρι του Δαβίδ φαίνεται, στο καπέλο του.

Υπολογίζεται ότι 100.000 Γερμανοί Εβραίοι στρατιωτικοί υπηρέτησαν, στον γερμανικό στρατό, κατά την διάρκεια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, εκ των οποίων 12.000 σκοτώθηκαν, στην μάχη, στον αυστροουγγρικό στρατό, υπολογίζεται ότι υπηρέτησαν, περίπου, 300.000.

Άγνωστος φωτογράφος.

Χρώμα: https://www.facebook.com/Julius.colorization

1917. Πρωτοχρονιά. Θεσσαλονίκη. Ο Ελευθέριος Βενιζέλος, σε χειραψία, με τον Γάλλο πρόξενο στην πόλη.

1918. Σοχούμ. Η ομάδα των σοσιαλδημοκρατών του Εργατικού Σοσιαλιστικού Δημοκρατικού Κόμματος της Ρωσίας. Τρίτος, από δεξιά, στη μεσαία σειρά, ο Ιωάννης Πασαλίδης, που, τότε, εξέδιδε την ελληνική μαρξιστική (μενσεβίκοι) εφημερίδα "Νέα Ζωή" (1918-1921). Πλάι του (δεξιά του), ο Λαβρέντι Μπέρια Τσιχικισβίλλι. Η φωτογραφία προέρχεται, από το Εθνικό Αρχείο Γεωργίας και την δημοσίευσή της την οφείλουμε, στον Georgios Grigoriadis.

14/9/1918. Μπέλες. Το βράδυ, οι Βούλγαροι εξαπολύουν μια κόλαση πυρός, υπό το φως των προβολέων, θέαμα, σίγουρα, απόκοσμο και για τώρα, πόσο μάλλον, πριν 107 χρόνια. Είναι η τελευταία προσπάθεια των Βουλγάρων να αποτρέψουν το τέλος. Ο Μεσσήνιος μαχητής του 9ου Συντάγματος Πεζικού, περιγράφει "... περί την 20ην ώραν, επιτίθενται οι Βούλγαροι, κατά των προφυλακών μας, εκ Μόκρινο προς Μποκίεβρο, κατά μέτωπον, ποιούμενοι χρήσιν όλων των πολεμικών μέσων, ήτοι πυροβόλων όπλων, οπλομβοβίδων, πολυβόλων, χειροβομβίδων και φωτιζόμενοι, συνεχώς, υπό ηλεκτρικού προβολέως και φωτιστικών υλών, ούτως ώστε, οι γραμμές μας εφαίνοντο, εις τοιούτους, ως φαίνονται την ημέραν.

Αιφνηδιασμός απαίσιος κεραυνοβόλος, που ηδύνατο να φοβίσει και τον, πλέον, τολμηρόν. Προς στιγμήν, νομίζει τις ότι το ηρωικόν 9ον Σύνταγμα πρόκειται να καταστροφή ταύτην την νύκτα, διότι δεν θα δυνηθή να αντιστή, δι ενός τάγματος, απέναντι μιας τοιαύτης πυρήνας πλημμύρας, ήτις ήρχετο από εμπρός και δεν θα εβράδυνε να συνεχισθή και εξ αμφοτέρων των πλευρών του. Τί κάνουν, την στιγμήν ταύτην, οι δύο λόχοι της πρώτης γραμμής; Βάλουσι, συνεχώς, κατά της μενομένης λαίλαπος, χωρίς να υποχωρεί, ούτε εις στρατιώτης. Ο Διοικητής του ενός, των δύο τούτων λόχων, έφεδρος ανθυπολοχαγός κ. Κακαβούλης φωνάζει : “Παιδιά μην υποχωρήσει κανείς, εδώ, θα πέσομεν όλοι!” Και πράγματι, ουδείς υποχωρεί.

( Φωτογραφία το όρος Μπέλες, όπου και οι μάχες, το 1918, από το Imperial War Museum, U.K.).

3/1/1919. Το ελληνικό εκστρατευτικό σώμα, στην Νοβορωσία. Η άδοξη εκστρατεία του ελληνικού στρατού, για την ανατροπή των μπολσεβίκων.

Είναι ελάχιστα γνωστό, γιατί δεν αποτελεί στιγμή δόξας, για την Ελλάδα και άρα, η επίσημη Ιστορία υποβαθμίζει, ότι το 1919, δηλαδή πριν από 107 χρόνια, ο ελληνικός στρατός εκστράτευσε, μαζί με γαλλικά και άλλα στρατεύματα, στην Ρωσία, για να συμβάλει, στην ανατροπή των μπολσεβίκων, μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση του 1917.

Συνολικά, 15 χώρες συμμετείχαν, στο εκστρατευτικό σώμα, που εισέβαλε στην Ρωσία.

Τότε η ελληνική στρατιωτική αποστολή δεν είχε υποβοηθητικό ρόλο, όπως συνέβη, με την πρόσφατη συμμετοχή της Ελλάδας, σε διεθνείς παρεμβάσεις, στην Μέση Ανατολή, μετά το 1990.

Στο πλαίσιο της πολιτικής της “Μεγάλης Ιδέας”, κρίθηκε ότι η Ελλάδα θα εξυπηρετούσε τα δικά της μεταγενέστερα σχέδια, στην Μικρά Ασία, εφόσον συμμετείχε, δυναμικά, στην, κατά κύριο λόγο, γαλλική πρωτοβουλία εισβολής, στην Ρωσία.

Έτσι, το πρώτο πεντάμηνο του 1919, περισσότεροι, από 23 χιλιάδες Έλληνες πολέμησαν, εναντίον των μπολσεβίκων, στην Ουκρανία, που, τότε, ανήκε στη Ρωσία.

Τα ελληνικά και τα υπόλοιπα συμμαχικά στρατεύματα ηττήθηκαν, κατά κράτος, με μεγάλες απώλειες.

Ο γιατρός Νικόλαος Σμπαρούνης, 1888-1966, γνωστός, στους παλιούς Αθηναίους, λόγω της “Κλινικής Σμπαρούνη”, που ίδρυσε ο ίδιος, το 1941, υπηρετούσε, τότε, στον στρατό, ως επίατρος και κρατούσε προσωπικό ημερολόγιο της ελληνικής εκστρατείας.

Συνοδευόμενο, από την πολύ κατατοπιστική εισαγωγή της Ιωάννας Παπαθανασίου, το ημερολόγιο περιλαμβάνει καταγραφές, από την ημέρα, που το πλοίο, στο οποίο επιβαίνει ο Σμπαρούνης, ξεκινά, για την Οδησσό, ως την ημέρα κατά την οποία, μετά την ήττα, ο ίδιος επιβιβάζεται, στο πλοίο της επιστροφής.

Στις ημερολογιακές καταγραφές του, ο Σμπαρούνης, παρότι ο ίδιος, μάλλον, ήταν βενιζελικός,, δεν αναφέρεται, καθόλου, στην, τότε, κοχλάζουσα διαμάχη βενιζελικών-αντιβενιζελικών, ούτε σχολιάζει την απόφαση της κυβέρνησης Βενιζέλου να εμπλέξει την Ελλάδα, σε τέταρτο πόλεμο, μετά τους δύο Βαλκανικούς και τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο, σε διάστημο μικρότερο της δεκαετίας.

Σημείωνει αριθμούς σκηνών, ώρες άφιξης και αναχώρησης, συναντήσεις, με συναδέφλους του στρατιωτικούς γιατρούς.

Δεν κρίνει, ούτε επικρίνει, τίποτε και κανέναν, ακόμη και όταν είναι προφανές, με βάση τον αυξανόμενο αριθμό εισαγωγών, στο στρατιωτικό νοσοκομείο, ότι η εκστρατεία, κατά των μπολσεβίκων οδηγείται, σε οικτρή αποτυχία.

Ιανουάριος 1919. Οδησσός. Γαλλικά και ελληνικά πολεμικά πλοία, στο λιμάνι.

Υπάρχει, ωστόσο, στην αρχή του ημερολογίου, όταν ο συγγραφείας είναι, εν πλω, προς την Οδησσό, μία διαφαινόμενη αισιοδοξία, στηριγμένη, στην πολεμική εμπειρία του ελληνικού στρατού και στην εικόνα της Ελλάδας, ως περιφερειακής δύναμης, η οποία συμμετέχει, ως ισότιμος εταίρος, σε συμμαχικές πρωτοβουλίες.

Στο τέλος του ημερολογίου, παρά το συγκρατημένο ύφος των σημειώσεων του Σμπαρούνη, διακρίνει κανείς, στο κείμενο, μια υπόκωφη απορία, για την αποτυχία της εκστρατείας, στην Ουκρανία.

Εκτός από τις καταγραφές κάθε ημέρας, η Παπαθανασίου έχει συλλέχει ημερήσιες διαταγές, που εξέδιδε ο Σμπαρούνης, ως διοικητής στρατιωτικού νοσοκομείου, εκτενείς αναφορές του, προς προϊσταμένους του και έναν επικήδειο λόγο του, σε κηδεία Έλληνα στρατιώτη, στην Οδησσό.

Αυτές οι ομιλίες του Σμπαρούνη έχουν μεγαλύτερο ενδιαφέρον, από τις ημερολογιακές σημειώσεις του. Μέριμνά του, όταν απευθύνεται, στους στρατιώτες, είναι να πείσει ότι η συμμετοχή των Ελλήνων, στην εκστρατεία δεν παρακινείται, από διάθεση παλινόρθωσης του τσάρου, ούτε επιθετικότητα, κατά των Ρώσων, αλλά από την εκτίμηση ότι, μετά το 1917, την επανάσταση των μπολσεβίκων διαδέχθηκε η αναρχία.

Σκεπτόμενος ότι, ίσως, αυτό ήταν, ελάχιστα, πειστικό επιχείρημα, ο Σμπαρούνης προσθέτει πως “η εκστρατεία μέλλει να… συντελέσει, σπουδαίως, εις της πραγματοποίησιν των εθνικών μας ιδεωδών”.

Σε, τουλάχιστον, δύο ομιλίες του ο Σμπαρούνης προσπαθεί να εμπνεύσει τους ακροατές του, θυμίζοντάς τους ότι απώτερος σκοπός ήταν να συνεχιστεί και ολοκληρωθεί η λειτουγία, στην Αγία Σοφία, η οποία διακόπηκε, κατά την άλωση της Πόλης, το 1453.”...

5/1/1919. Στην Γερμανία, ιδρύεται το κόμμα των Ναζιστών, με την αρχική ονομασία Κόμμα Γερμανών Εργατών, από έναν κλειδαρά, τον Άντον Ντρέξλερ, έναν πολιτικό μηχανικό, τον Γκότφριντ Φέντερ και έναν θεατρικό συγγραφέα, τον Ντίτριχ Έκαρτ. Αργότερα, θα πάρει το όνομα Εθνικοσοσιαλιστικό Κόμμα των Γερμανών Εργατών (NSDAP). Το 54ο μέλος του κόμματος, που θα γραφτεί, είναι ο άσημος, τότε, Αδόλφος Χίτλερ, που, το 1923, θα αναλάβει την αρχηγία του, με εντολή της Reichswehr, της οποίας το κόμμα αυτό είναι δημιούργημα.

1919 - 1920. Ρόδος. Ιταλικός στρατός, στο κάστρο της Κάστελλου (σήμερα, Κρητηνίας), επί Ιταλικής κατοχής.

1920. Καλαμάτα. Η Πλατεία 23ης Μαρτίου, η οποία αποτελούσε, ανέκαθεν, την καρδιά της πόλης. Η εικόνα μας δίνει πολύτιμες πληροφορίες, για το πώς ήταν η πόλη, την δεκαετία του 1920 :
Στο κέντρο, δεσπόζει το τραμ. Η Καλαμάτα ήταν, από τις λίγες ελληνικές πόλεις, που διέθεταν τραμ (λειτούργησε, από το 1910, έως το 1940), συνδέοντας το κέντρο, με το λιμάνι.
Η κίνηση, στον δρόμο, οι άνδρες, με τα κοστούμια και τα καπέλα (ρεπούμπλικες) και ο κόσμος, που κάθεται, έξω, δείχνουν μια πόλη ζωντανή, με έντονο ευρωπαϊκό αέρα και εμπορική δραστηριότητα.
Στο βάθος, τα σκαλιά οδηγούσαν, προς την πεζογέφυρα του Νέδοντα. Τότε, ο ποταμός δεν ήταν σκεπασμένος, όπως είναι σήμερα, στο μεγαλύτερο μέρος του, και η γέφυρα ήταν βασικό πέρασμα, για τους κατοίκους.
Στο δυτικό άκρο της Πλατείας 23ης Μαρτίου, ακριβώς, εκεί, που ξεκινούσε η «μεσαία γέφυρα» του ποταμού Νέδοντα, βρισκόταν το καφενείο «Πάνθεον». Η γέφυρα αυτή, μάλιστα, είχε ονομαστεί «Γέφυρα του Πάνθεον», ακριβώς, επειδή βρισκόταν, δίπλα, στο ομώνυμο καφενείο.
Τα σκαλιά, που φαίνονται, στο βάθος της φωτογραφίας, ήσαν αυτά, που οδηγούσαν, στην πεζογέφυρα, η οποία συνέδεε το ιστορικό κέντρο (την πλατεία), με την δυτική πλευρά της πόλης. Η γέφυρα αυτή ήταν υπερυψωμένη, για να προστατεύεται, από τις πλημμύρες του Νέδοντα.
Το "Πάνθεον" δεν ήταν, απλώς, ένα κτίριο, αλλά ένα τοπόσημο πολιτισμού και κοινωνικής συνεύρεσης.
Την δεκαετία του 1920 ήταν ένα, από τα πιο γνωστά και ιστορικά καφενεία (και αργότερα, ζαχαροπλαστείο) της πόλης, το οποίο αποτελούσε κέντρο της κοινωνικής ζωής της εποχής. Ήταν ένας χώρος συνάντησης, για τους κατοίκους, όπου μπορούσε κανείς να απολαύσει τον καφέ, ή το γλυκό του. Στην περιοχή, γύρω από το Πάνθεον, υπήρχαν και άλλα σημαντικά κτίρια της εποχής, όπως το ξενοδοχείο «Το Διεθνές» και διάφορα εμπορικά καταστήματα και φαρμακεία.
Είναι εντυπωσιακό το πόσο "ανοικτή" και ευρύχωρη φαίνεται η πλατεία, χωρίς την σημερινή πυκνή κυκλοφορία των αυτοκινήτων, αλλά και την νησίδα, στο κέντρο της οδού.

1/1/1922. Μουδανιά, Μικρά Ασία. Μετά την δοξολογία της Πρωτοχρονιάς. Φωτογραφικό Αρχείο Ναυτικού Μουσείου της Ελλάδος.

6/1/1922. Εσκί Σεχίρ. Θεοφάνεια.

31/8/1922. Σμύρνη. Στην προκυμαία.

1926 - 1927. Παλαιό Φάληρο. Ένα κλικ αρκεί για όσα χρόνια κι αν περάσουν για να παγιδεύσει και να αιχμαλωτίσει τον χρόνο και να μας ταξιδεύσει στο παρελθόν. Έτοιμο το αντλιοστάσιο της Ούλεν, όπως και το μεγάλο υπόστεγο του Κ.Ε.Α., τα οποία κτίσθηκαν, το 1925. Μπροστά μας, είναι η Λεωφόρος Ποσειδώνος, με τις γραμμές του τραμ και από δεξιά, το ξενοδοχείο και παραθαλάσσιο αναρρωτήριο υδροθεραπευτήριο “Φρύνη”, Νεοβυζαντινού ρυθμού, του 1907, μετά, από πολλές παρεμβάσεις και αλλοιώσεις, είναι το μόνο, που σώζεται, ως σήμερα.

Δίπλα του, το λευκό τριώροφο κτίριο, είναι το αριστοκρατικό ξενοδοχείο και εστιατόριο Αύρα (1906), στην γωνία της Νηρέως, που είναι, σχεδόν, τελειωμένη.

Μετά την Νηρέως, είναι δυο μικρά διώροφα κτίρια, η βίλα Μπαϊρα (1908) και η βίλα του πλούσιου Αρμένη έμπορα Νόνι (1909).

Στην γωνία της Κρόνου, που, ακόμη, είναι ημιτελές το πολυτελές ξενοδοχείο Κύματα (1905).

Η έπαυλη Κουλούρα δεν διακρίνεται, στην άκρη αριστερά.

Στην γωνία της Νηρέως, με την Τρίτωνος, το κτίριο, με την μεγάλη κεραμοσκεπή, είναι το ξενοδοχείο Νίκη (1920).

Αριστερά, στην πλευρά της θάλασσας, είναι το αντλιοστάσιο της Ούλεν (1925).

Και από την άλλη πλευρά της παραλιακής, είναι οι βίλες του Κωτάκη, αξιωματικού της αεροπορίας και μετέπειτα, διοικητή, του γιατρού Φίλτσου, που έκανε τις εξετάσεις, στην Αμερικανική πρεσβεία, για τις άδειες μετανάστευσης, του Καμπάτη, που είχε κατάστημα, με αθλητικά είδη, στην οδό Σταδίου και Πρόεδρου του Πανιωνίου.

Μετά, είναι η οδός Ναϊάδων, στην αρχή της λεωφόρου Απόλλωνος όπως λεγόταν, τότε, η παραλιακή πάροδος, σήμερα, είναι το ξενοδοχείο Απολλώνιο του 1918, και το σπίτι του Αντώνη Τουφεξή, δικηγόρου, μετέπειτα, Προέδρου της Κοινότητας και Δήμαρχου Παλαιού Φαλήρου, αργότερα.

Επί της παραλίας, αριστερά, μετά το αντλιοστάσιο της Ούλεν, είναι το λιμανάκι, με τις βάρκες του Ν.Ο.Φ.Π.

Η περιοχή Ξηροτάγαρου, μάλλον, θα έπρεπε να λέμε των Ξηροτάγαρων, γιατί ήταν μεγάλη οικογένεια.

Εδώ, βλέπουμε το Ξενοδοχείο (Πανδοχείο), την ψαροταβέρνα, τα λουτρά, με τις καμπίνες, μέσα, στην θάλασσα και το εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου.

Στην πραγματικότητα, ήσαν 19 οικήματα, όπως είχε καταγράψει η στατιστική του 1884 και δεν κτίστηκαν όλα μαζί, πολλά, από αυτά, πρέπει να είχαν αρχίσει να κτίζονται, από τις δεκαετίες του 1870, ή και του 1860.

Δεξιά, ο πράσινος χώρος είναι ό,τι έχει απομένει, από τον Ζωολογικό Κήπο του Παλαιού Φαλήρου (1902-1917), κατά μήκος του τοίχου του, στην γωνία, στο σημείο, όπου, μετά, από 25 χρόνια, θα κτιστεί το εκκλησάκι της Αγίας Σκέπης, υπάρχουν, ακόμη, τα πρόχειρα παραπήγματα των ξεριζωμένων Ελλήνων της Μικράς Ασίας.

Τα κτίρια, που βλέπουμε, αριστερά και δεξιά, της παραλιακής, στην παλιά Λεωφόρο Ποσειδώνος (οδός Μωραϊτίνη, σήμερα,) που υπάρχει και σήμερα, ακριβώς, πίσω, από το πολυκατάστημα Jumbo, είναι το μισοτελειωμένο Κρατικό Εργοστάσιο Αεροσκαφών (Κ.Ε.Α), το αεροδρόμιο των υδροπλάνων, με τα υπόστεγα και τις προβλήτες του (1925).

Το τελευταίο κτίριο, δεξιά, είναι η βίλα του Ανδρέα Συγγρού (1893), το πιο παλιό και πανέμορφο κτήριο, στο Παλαιό Φάληρο, που σώζεται, μέχρι και σήμερα, σαν μουσείο Ιστορίας της Πολεμικής Αεροπορίας.

Δεξιά, ερημιά, σε όλη σχεδόν την Αμφιθέα.

Αμέσως, μετά, είναι η Λεωφόρος Συγγρού, που καταλήγει, στην διχάλα, με την Ποσειδώνος.

Στο βάθος, αριστερά, στην θάλασσα, είναι ο πρώτος αερολιμένας (Φαληρικό Υδατοδρόμιο), η «σκάλα» της Αθήνας, ήταν η νέα πύλη της πόλης, στις αφίξεις και αναχωρήσεις επισήμων, από το 1926 έως το 1936.

Και οι εγκαταστάσεις και το υδατοδρόμιο και η εξέδρα της Αερο-Εσπρέσσο Ιταλιάνα (S.A. Aero Espresso Italiana - AEI), με ένα τεράστιο υπόστεγο συντήρησης και επισκευής διαστάσεων 28Χ52 μέτρων, μέσα, στο οποίο υπήρχε και μια μεγάλη υδατοδεξαμενή, το διώροφο κτίριο, που ήσαν τα γραφεία και οι κοιτώνες των πιλότων και των πληρωμάτων της.

Η εταιρία ήταν μια, από τις μεγαλύτερες αεροπορικές εταιρίες της Ευρώπης. Ιδρύθηκε το 1923 και ξεκίνησε την γραμμή Μπρίντιζι-Αθήνα-Κωνσταντινούπολη, το 1926.

Και τέλος, δεξιά, ο Ιππόδρομος, οι πρώτες ιπποδρομίες είχαν αρχίσει να οργανώνονται, ευκαιριακά, σε αυτόν τον χώρο. Από το 1881, το 1924 θα αρχίσει να διαμορφώνεται, καλλίτερα, θα προχωρήσουν οι διαδικασίες αναγνώρισης του για να συσταθεί, σαν νόμιμος οργανισμός ιπποδρομιών.

Ο Ιππόδρομος, τελικά, εγκαινιάσθηκε και άρχισε να λειτουργεί, στις 20 Απριλίου του 1925.

Ο χρωματισμός αποκαταστάθηκε με AI (τεχνητή νοημοσύνη).

Ψηφιακή μεγέθυνση & Ιστορική επιμέλεια - Δημήτρης Κακίτσης.

Ιστορικό Υλικό : Αρχείο Δημήτρη Κακίτση.

© Allrightsreserved : Παλαιό Φάληρο Καλαμάκι Αναμνήσεις.

Φωτογραφία, Νο. 1214.

@highlight @ακόλουθοι @όλοι @φίλοι

31/12/1928. Βερολίνο. Ένας διασκεδαστικός και πιωμένος Βερολινέζος, την παραμονή του 1929, στέκεται όρθιος, στηριζόμενος, στην κολώνα.

1929. Σοχούμ. Ο Η.Κ. Χιώτης ανήκε. στην ηγεσία της πολυάριθμης και σημαντικής ελληνικής κοινότητας του Σοχούμ. Όπως αναφέρει, ο Βλάσης Αγκτζίδης, στο βιβλίο του "Παρευξείνιος Διασπορά" :

"Οι στίχοι της Διεθνούς στα ποντιακά μεταφράστηκαν από έναν Πόντιο κομμουνιστή του Καυκάσου τον Η. Κ. Χιώτη. Ο Χιώτης ήταν μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος Ρωσίας (Ρωσικό Σοσιαλδημοκρατικό Εργατικό Κόμμα-ΡΣΔΕΚ) από το 1904 και είχε σημαντική δράση κατά την κατάληψη της Αμπχαζίας απ’ τους μπολσεβίκους. Εκτελέστηκε από τους οπαδούς του Μπέρια κατά την έναρξη των σταλινικών διώξεων (1937) μαζί με όλη την κομματική ηγεσία των Ελλήνων της Αμπχαζίας :

Σκωθέστεν σεις που ως ατώρα

ημέραν ‘κ’ είδετε καλόν

σα ντέρτια πάντα και σα πόνια,

σκωθέστεν έρθεν ο καιρόν.

Εμάς κανείς ‘κι θα γλυτών’ μας

νε βασιλιάντ και νε θεοί.

Αν θέλουμε ελευθερίαν

ας ψαλαφούμε μαναχοί.

(‘κ’=’κι=ουκί, νε=ούτε, ψαλαφούμε=ψάχνουμε, ζητάμε).

Γι αυτή την άγνωστη εκδοχή της Διεθνούς διαβάστε :

https://kars1918.wordpress.com/2010/10/06/internationalle/

1922. Μικρά Ασία. Η Αρμενική Λεγεώνα (5ο Αρμενικό Τάγμα του Ελληνικού Στρατού), κατά την Μικρασιατική Εκστρατεία, με διοικητή τον Αράμ Γκαϊτζάκ (Αράμ Αστραπή), στο κέντρο της φωτογραφίας, με τα χέρια, πίσω, στην πλάτη. Οι Αρμένιοι στρατιώτες είναι, στο πεδίο ασκήσεων, στα περίχωρα της Σμύρνης. Στην καταστροφή της Σμύρνης, η Αρμενική Λεγεώνα αναδιπλώθηκε, στην Αθήνα, όπου διαλύθηκε, τον Νοέμβριο του 1922. Κατά την διάρκεια της μικρασιατικής εκστρατείας, στις τάξεις του ελληνικού στρατού οργανώθηκε ένα ξεχωριστό στρατιωτικό σώμα, η Αρμενική Λεγεώνα, υπό τον συνταγματάρχη Τορκόμ. Η Λεγεώνα αποτελούνταν, από εμπειροπόλεμους Αρμενίους εθελοντές, αξιωματικούς και στρατιώτες, που κατέφθασαν, από την Κωνσταντινούπολη, την Σμύρνη, την Κιλικία, την Νικομήδεια και άλλες πόλεις της Μικράς Ασίας. Αμέσως μετά, οι άνδρες μετακινήθηκαν, στην Σμύρνη για να εκπαιδευτούν. Η παρουσία της Λεγεώνας, σε όλες τις μάχες, στις οποίες συμμετείχε, ήταν αποφασιστικής σημασίας, απέσπασε δε τα εύσημα της ελληνικής στρατιωτικής διοίκησης, για τη γενναιότητα και την αυτοθυσία της. Ήταν αυτή, που εγκατέλειψε τελευταία την Σμύρνη, αφού παρέλασε, στην προκυμαία της, κρατώντας την ελληνική και την αρμενική σημαία. Αξίζει να σημειωθεί ότι, κατά την επιστροφή του, στην Ελλάδα, ο συνταγματάρχης Τορκόμ παρασημοφορήθηκε.

Η φωτογραφία είναι, από το οικογενειακό αρχείο του Κυριάκου Παλουλιάν, του οποίου ο προπάππος Μπογός Κουγιουμτζιάν πολέμησε, ως Ανθυπολοχαγός, στην Αρμενική Λεγεώνα της Σμύρνης.

Πηγές της φωτογραφίας και του ιστορικού:

https://www.houshamadyan.org/oda/europe/lazian-collection-gr.html

https://armenika.gr/istoria/83-istoriki-ereuna/1048-ellinoarmeniki-istoriki-periigisi

1930. Άγκυρα. Η τουρκική κυβέρνηση αποφάσισε να καθαρίσει όλα τα παλιά Οθωμανικά αρχεία. πουλώντας τα, στην Βουλγαρία, προκειμένου να γίνουν χαρτοπολτός. Υπάλληλος της βουλγαρικής πρεσβείας, στην Άγκυρα, παρατήρησε ότι, σε αυτό το “άχρηστο υλικό”, υπήρχαν στοιχεία, για την πατρίδα του. Ένας αγώνας ξεκίνησε, για την διάσωση αυτών των αρχείων, που μεταξύ άλλων βρίσκονται στοιχεία, για την πρώτη Οθωμανική απογραφή της Ελλάδας. Ένα μέρος των αρχείων βρίσκονται, στην Κωνσταντινούπολη (Τουρκικά κρατικά αρχεία) και ένα μέρος βρίσκονται, στην Σόφια - Βουλγαρία ( Εθνική βιβλιοθήκη της Βουλγαρίας), γραμμένα, με το κλεμμένο, από τους Οθωμανούς, αραβικό αλφάβητο. Ο σκοπός της πρώτης Οθωμανικής απογραφής είχε, σαν σκοπό, την είσπραξη φόρων. Αναφέρονται οι αρχηγοί οικογενειών, οι άνδρες, οι ανύπαντροι άνδρες, οι χήρες, καθώς το ποσόν της φορολογίας, που έδιναν. Σε έναν κατάλογο, υπάρχουν τα Αρβανιτοχώρια της Πελοποννήσου, τα οποία ήσαν περισσότερα, σε αριθμό, αλλά, σε,

πολύ λιγότερο πληθυσμό, από τα, αμιγώς, χριστιανικά χωριά. Η πρώτη Οθωμανική απογραφή της Πελοποννήσου διεξήχθη, κατά την περίοδο 1460-1463 και περιγράφει τα χωριά και οικισμούς, την εθνοτική σύνθεση και τα φορολογικά έσοδα, μετά την κατάκτησή της. Το μεγαλύτερο Αρβανιτοχώρι της Μεσσηνίας, το Νησί, αναφέρεται, ως χωριό (KARYE), ανήκε, στην επαρχία Αρκαδίας. Ήταν, υπό την διοίκηση του Kendu Burume, τον όποιο συνόδευε ένας στρατιώτης, που ονομαζόταν Cebelu και ο υπηρέτης του Gulam. Είχαν και μια σκηνή εκστρατείας (Tenktur). Το Νησί ήταν τιμάριο του Μποσταν Αγά, γιού του Γενι Μπέη Ντουλκαντιρλί. Τιμάριο ήταν μεγάλη έκταση γης, που παραχωρούσε ο Οθωμανός Σουλτάνος, σε κάποιον υπήκοο του αξιωματούχο, ή στρατιώτη, ως ανταμοιβή, για τις υπηρεσίες του.

(Θα αναφερθούν τα ονόματα των κατοίκων μεταφρασμένα, στα Ελληνικά, με ένα δείγμα, στα πέντε πρώτα ονόματα) :

PAPAGIANI ISTUPI , Παπα Γιάννης Στούπης. NIKOLA VELED-IO, Νικόλας, γιός του PAVLO KOLOMENA, Παύλος Κολομηνάς. YORGI KOLOMUZI, Γιώργης Κολομούδης. ASANAS KALIGA, Αθανάσιος Καλιγάς...... Σταμάτης Γουρλούμης, Ανδρέας Ρώγος, Αθανάσης Κάψας, Νικόλας Ψαρός, Θεοφύλακτος Σταβένης, Ανάστασης Κοπάλης, Γιώρης Μπάσας, Αναστάσιος Σινωπίτης, Λιος Καλατζής, Πέτρος Κοπίτης, Ανδρέας Κάψας, Μάρκος Χαμαρέτας, Γιώρης Κούσπας, Παρασκευάς Μαλεβιδης, Θανάσης Λινοξυρης, Γιώργης Σεργιανος, Γιώργης Αλευράς, Θοδωρής Παλουκαρης, Καλογιάννης Σώστης, Δημήτρης Σώστης, άγαμος Ανάστασης Σεβανης, άγαμος Κυριακης Καλομηνας, άγαμος Βασίλης Χυρομηρας, άγαμος Βασίλης Τσαγανετης, άγαμος Νικήτας Καλιγουλος, άγαμος Μανώλης Ραγαζινος, άγαμος Λιος Ναστουπης, άγαμος Νικόλας συγγενείς του Παρασκευά, άγαμος Κυριάκος Πασκαλης, άγαμος Μανώλης Καρυτινός, άγαμος Κώστας Παλουκαρης, άγαμος Γιώργης Αλέξανδρος, άγαμος Γιάννης Κάψας, άγαμος Λιος Πετσαλινος.... Χήρα Ζαμπέτα Γιανναρου, χήρα Αγαθή, σύζυγος Σκουντρελαινα....Εστιαι ( HANE) =28...Αγαμοι ( MUCERRED)=14... Χήρες (BIVE) 2...Hasil ( φόρο που απέδωσαν) 4664 ( δεν αναφέρεται αν είναι άσπρα).Το "άσπρο" ήταν νόμισμα που που αρχικά έκαναν συναλλαγές οι Οθωμανοί,το είχαν πάρει από τους βυζαντινούς. Αναλυτικός κατάλογος φόρων δεκάτης. Απο αμπελώνες, 1125, από σπεντζα 1062, από 20 ελαιόδεντρα φόρος 12. Απο κήπους, με νερατζιές, φόρος 100. Από ένα ιχθυοτροφείο, φόρος 360. Από δεκάτη βαμβακιού, φόρος 300. Δεκάτη λιναριού 100. Δεκάτη αμπελώνων, φόρος 740. Δέκατη σίτου 600. Δεκάτη κριθαριού φόρος 92. Φόρος χοίρων 27. Δεκάτη φρούτων 18. Δεκάτη μελιού 10. Δεκάτη ελιών 18. Φόρος κρασιού 100.

Η φωτογραφία προέρχεται, από το διαδίκτυο και η μετάφραση έγινε, από τον Γιώργο

Καλαβέσιο.

1932. Ο Αλβανός στοχαστής Dhimitri

Paso (Mitrush Kuteli) δημοσίευσε, στην Κωνστάντζα της Ρουμανίας, την μελέτη «Τρία προβλήματα, που σχετίζονται, με την εθνική τράπεζα».

Αυτά τα προβλήματα, σύμφωνα, με τον ίδιο, ήσαν :

1-Νόμισμα.

2-Κέρδη.

3-Κεφάλαιο, μετοχές, προνόμια.

1934. Δυρράχιο. Διαφήμιση, για το, παγκοσμίου φήμης, ραδιόφωνο, από την εταιρεία «Skanjeti».

1930 (δεκαετία). Σκόδρα, Αλβανία. Διαφήμιση του εργοστασίου καπνού "Σαμάς".

19/2/1937. Ιταλική Ανατολική Αφρική. Θύμα των δυνάμεων Κατοχής δεμένο, σε βασανιστική θέση, στο πλάι ενός φορτηγού, πρόκειται να παρασυρθεί, στο θάνατο, κατά την διάρκεια της σφαγής του Yekatit 12.

1940. Ρόδος. Ιταλικές ασκήσεις πυροβολικού, στο εσωτερικό του νησιού, επί κυβερνήτη De Vecchi.

Ιανουάριος 1940. Φιλανδοσοβιετικό πολεμικό μέτωπο. Παγωμένα πτώματα “Σοβιετικών” στρατιωτών, μετά την ήττα τους.

1940. Πειραιάς. Ο "Ρομαντικός Περίπατος" του Μιχάλη Μανούσκου, στην Καστέλλα, εκτός της ρομαντικότητας, που προσέφερε, συνετέλεσε να σωθούν και ανθρώπινες ζωές. Και αυτό, διότι πολλά προσφυγικά οικήματα, είχαν ανεγερθεί πάνω, στην απότομη πλαγιά, με αποτέλεσμα, κάθε φορά, που υπήρχε, έντονα, μια βροχόπτωση, βράχοι και χώματα να καταρρέουν, συμπαρασύροντας, μαζί τους, ανθρώπους και σπίτια.

Παράλληλα, με τους τοίχους συγκράτησης της κατωφέρειας, είχε σκοπό να φυτέψει δένδρα, ώστε οι ρίζες τους να συγκρατούν τους τόνους χώματος, που, κυριολεκτικά, ισορροπούσαν, στον αέρα. Το έργο αυτό αποδόθηκε, στους Πειραιώτες, λίγο πριν από την κήρυξη του Ελληνο-ιταλικού πολέμου. Στην Κατοχή, τα ελάχιστα δένδρα, που είχαν φυτευθεί χρησιμοποιήθηκαν, για καύσιμη ύλη, ήδη, από το 1941 - 1942.

26/4/1941 (μεσημέρι). Κόρινθος. Στην Εθνικής Αντιστάσεως (και Δαμασκηνού), όπου πλήθος Κορινθίων έχει συγκεντρωθεί, για να ακούσει το διάγγελμα της παράδοσης της πόλης της Κορίνθου.

18/6/1941. Αθήνα. Κατοχή. Χαρτονόμισμα των 50 λεπτών της δραχμής, που εξέδωσε, το κατοχικό κράτος την «Ελληνικής Πολιτείας.

1941. Θεσσαλονίκη, Κατοχή. Ένα παιδιά παίζει, με Γερμανό στρατιώτη, σε κάποια συνοικία της πόλης.

1941 (καλοκαίρι). Παραλία - Λεωφόρος Νίκης, προς ανατολικά, με τον Λευκό Πύργο, στο βαθος. Η κατοχική φωτογραφία, έχει βγει, από τον 4ο όροφο της οικοδομής, στην Λεωφόρο Νίκης 37. Παλαιότερα, έχουμε δει ανάλογη φωτογραφία, πάλι, από το καλοκαίρι του 1941, από τον δεύτερο όροφο της ίδιας οικοδομής. Προφανώς, ολόκληρη η οικοδομή ήταν, επιταγμένη, από τους Γερμανούς. Κάτω αριστερά, διακρίνεται και ένα, από τα μακροβιότερα περίπτερα της Θεσσαλονίκης, στην γωνία, με Κούσκουρα, μπροστά, από το Μανδαλίδειο Μέγαρο.

1941 - 1944. Ιεράπετρα, Κρήτη. Μικρά θύματα της γερμανικής Κατοχής.

1941 - 1942. Θεσσαλονίκη. Ημέρες Κατοχής, στην σημερινή πλατεία Άθωνος, ο φωτογράφος βλέπει, προς την Εγνατία, δεξιά, στο βάθος, βλέπουμε, με τα χαρακτηριστικά μπαλκόνια του κτιρίου, το σημερινό ξενοδοχείο «Εγνατία Πάλλας», στην γωνία, με την Μητροπολίτου Γενναδίου, απέναντι, στο βάθος, οι οικοδομές, επί της Φιλίππου, στο τελος της Μητροπολίτου Γενναδίου.

1941 - 1944. Θεσσαλονίκη. Τμήμα του λιμανιού, στην Κατοχή.

1941 - 1944. Θεσσαλονίκη. Κατοχική φωτογραφία του Λευκού Πύργου, που εμφανίστηκε, πρόσφατα, σε πολύ κακή κατάσταση και αποκαταστάθηκε.

1941 - 1944. Παραλία, στην Αρετσού, από το εξοχικό κέντρο «Παράδεισος».

1942. Ηράκλειο Κρήτης. Σύσκεψη υψηλόβαθμων Γερμανών αξιωματικών, με επικεφαλής τον Στρατηγό της Luftwaffe Wolfgang Martini, μπροστά, από την προτομή του Γιάννη Δασκαλογιάννη.

1942 - 1944. Στο Ανατολικό Μέτωπο, υπήρχαν ιστορίες, που ψιθύριζαν στα παγωμένα χαρακώματα : εκείνες μιας μικρής ομάδας ανδρών, που δεν τα παράτησαν, ποτέ, που πάλεψαν, με μαχαίρια και γροθιές, όταν οι σφαίρες εξαντλούνταν και που επέστρεφαν ρωσικά πτώματα, πέραν, από τις γραμμές, ακρωτηριασμένα, με κομμένα αυτιά και μύτες.

Στο αποκορύφωμά τους, μόλις, 18.000, μια ομάδα στρατιωτών άγνωστη, στους περισσότερους, αλλά, επανειλημμένα, αντιμετώπισε 5, 10 και μάλιστα, με πιθανότητες 15 προς 1 και αρνήθηκε να σπάσει. Έξω, από το Λένινγκραντ, λιγότεροι, από 6.000, από αυτούς τους άνδρες, κρατούσαν, πάνω από 40.000 στρατιώτες του Κόκκινου Στρατού, σε μια ημέρα δολοφονίας. Ξεχασμένη, στις περισσότερες ιστορίες, η Γαλάζια Μεραρχία πάλεψε, με μοιραίο ζήλο, που εξέπληξε τους Γερμανούς συμμάχους της και τρόμαξε τους Ρώσους.

Πολλοί κουβαλούσαν κομπολόγια, στις τσέπες τους και τραγούδησαν ύμνους μάχης, πριν φορτώσουν, με την πίστη τους δεμένη, με βαθύ μίσος, για τον κομμουνισμό. Σε αντίθεση, με πολλούς Γερμανούς, αυτοί οι άνδρες πήραν προσωπική εκδίκηση, επειδή είχαν, ήδη, πολεμήσει, ενάντια στους κομμουνιστές, στην γη τους, στον βάναυσο ισπανικό εμφύλιο πόλεμο, μια σύγκρουση εκτελέσεων, σφαγών και τρόμου, που τους είχε σκληρύνει, πολύ πριν φθάσουν, στα χιόνια της Ρωσίας.

Και αυτή είναι η ιστορία αυτών των στρατιωτών : μια δύναμη, που ξεχασμένη, σήμερα, αλλά τρομακτική, στο Ανατολικό Μέτωπο. Ο στρατηγός Muñoz Grande, συχνά, επαίνεσε τους άνδρες του, με φλογερά λόγια. Δήλωσε : «Ο εχθρός είναι σκληρός. Ο ρωσικός χειμώνας είναι πιο σκληρός, αλλά οι στρατιώτες μου είναι, ακόμη, πιο σκληροί. Είναι το καμάρι της Ισπανίας. Εμπιστευτείτε τον Θεό και επιτεθείτε όπως οι Ισπανοί”. Στο ανατολικό μέτωπο, οι ισπανικές μονάδες, σχεδόν, ποτέ, δεν παραδόθηκαν. Πάλεψαν, μέχρι την τελευταία σφαίρα, συχνά, πέθαιναν με τα όπλα, στο χέρι. Η αποφασιστικότητά τους θύμισε στους παρατηρητές, τον ιαπωνικό στρατό, στον Ειρηνικό, όπου η ήττα σήμαινε θάνατο, πριν την σύλληψη. Αυτό, που έκανε τους Ισπανούς να φοβούνται, πραγματικά, ήταν η αγριότητα τους.

Πολλοί τιμήθηκαν βετεράνοι του ισπανικού πολέμου, στο Μαρόκο. Αυτοί οι άνδρες, γνωστοί, ως Αφρικανοί, έφεραν μαζί τους βάναυσες μεθόδους μάχης, που συγκλόνισαν, ακόμη και τον Κόκκινο Στρατό. Ιστορίες Ρώσων νεκρών, που τους επέστρεψαν, στις γραμμές τους, χωρίς αυτιά, μύτες και δάχτυλα κομμένα. Ο ίδιος ο Muñoz Grandes τους αποκάλεσε γαμπρούς του θανάτου. Σε αμέτρητες μάχες, ανταποκρίθηκαν, στο όνομά τους, αναγκάζοντας τους Σοβιετικούς στρατιώτες να παραδίδονται, ξανά και ξανά.

Μερικές φορές ήσαν οπλισμένοι, με κάτι παραπάνω από μαχαίρια, ξιφολόγχες, εργαλεία παπουτσιών, ή τους ξύλινους οχετούς των όπλων τους. Όταν ρωτήθηκαν, που οδηγεί ο δρόμος, απάντησαν με μία μόνο λέξη : δόξα.

4/1/1943. Αθήνα. Εκτελείται, ο θρυλικός σαμποτέρ Γεώργιος Ιβάνωφ - Σαΐνοβιτς. Γεννήθηκε, στην, Βαρσοβία, από Ρώσο πατέρα και Πολωνέζα μητέρα. Αρχές της δεκαετίας του 1920, η μητέρα του εγκαθίσταται, στην Θεσσαλονίκη και παντρεύεται, σε β' γάμο, τον έμπορο Ιωάννη Λαμπριανίδη.

Το 1928 γράφεται, στον ΗΡΑΚΛΗ και εξελίσσεται, σε έναν ταλαντούχο πολυαθλητή (ποδοσφαιριστής, πολίστας, πρωταθλητής, στην κολύμβηση και την ιστιοπλοία). Σπουδάζει γεωπόνος, στο Βέλγιο και την Γαλλία.

Μετά την κατάληψη της Ελλάδας, από τους Γερμανούς, καταφεύγει, στην Μέση Ανατολή, όπου εκπαιδεύεται, από την Βρετανική S.O.E., στον ανορθόδοξο πόλεμο.

Στις 13 Οκτωβρίου 1941, επιστρέφει, στην κατεχόμενη Ελλάδα, με το κωδικό όνομα "Μόλμπυ" και αποστολή να οργανώσει δίκτυο πληροφοριών και δολιοφθορών.

Συγκροτεί αντιστασιακή ομάδα, με μέλη, μεταξύ άλλων, τους αξιωματικούς του Ναυτικού Γ. Κοντόπουλο και Β. Μαλλιόπουλο, τους αδελφούς Γιαννάτου και την φοιτήτρια Χημικού Γαβριέλλα Μαλλιοπούλου.

Συνεργάζεται, με δύο κορυφαίες μορφές της Ελληνικής Εθνικής Αντίστασης, την Λέλα Καραγιάννη, την οποία προμηθεύει, με ασύρματο (όταν ο Ιβάνωφ επικηρύσσεται, από τους Γερμανούς η Λέλα Καραγιάννη θα του προσφέρει καταφύγιο) και τον Κώστα Περρίκο (με μέλη της ΠΕΑΝ θα συνεργασθεί, στο σαμποταζ του εργοστάσιου Μαλτσινιώτη).

Ευρηματικός, θαρραλέος και ριψοκίνδυνος εξελίσσεται, σε ένα, από τους κορυφαίους σαμποτέρ, στην κατεχόμενη Ευρώπη. Από ενέργειές του, βυθίζονται γερμανικά πλοία (εκ των οποίων, 2 υποβρύχια), καταστρέφονται αεροπλάνα και προκαλούνται σημαντικές φθορές στα αεροδρόμια του Ελληνικού και της Ελευσίνας!

Το σημαντικότερο κατόρθωμά του (θεωρείται, ως το κορυφαίο σαμποτάζ στον Β' Π.Π.) είναι το σαμποτάζ, στο εργοστάσιο των αδελφών Μαλτσινιώτη, μετέπειτα, ΠΥΡΚΑΛ, όπου επισκευάζονται οι κινητήρες των γερμανικών πολεμικών αεροσκαφών και κατασκευάζονται πυρομαχικά. "Πειράζοντάς" τα, τα καθιστά ελαττωματικά, με αποτέλεσμα να αχρηστευθούν, περί τα 400 γερμανικά αεροσκάφη, στην Βόρεια Αφρική.

Επικηρύσσεται, απο τους Γερμανούς, με πρωτόγνωρα ποσά και την δυνατότητα να εισπραχθούν, σε τρόφιμα. Με προδοσία, συλλαμβάνεται 2 φορές. Την πρώτη, θα δραπετεύσει, αν και σιδεροδέσμιος, από το αυτοκίνητο, που τον οδηγεί, στην Κομμαντατούρ. Την δεύτερη, καταδικάζεται τρις εις θάνατον.

Ξημερώματα της 4/1/1943, μαζί με τους συνεργάτες του Γ. Κοντόπουλο, Δ. Γιαννάτο και Παλιόπουλο, οδηγούνται, στην Καισαριανή, για εκτέλεση. Αποχαιρετά τους συγκρατούμενούς του, φωνάζοντας "Γειά σας λεβέντες, ζήτω η Ελλάς".

Στην διαδρομή, για τον τόπο εκτέλεσης, κατορθώνει και πάλι, να διαφύγει, από τους δεσμώτες του, οι οποίοι τον πυροβολούν και τραυματισμένο τον συλλαμβάνουν.

Εκτελείται, στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής και τα τελευταία του λόγια είναι "Ζήτω η Ελλάς. Ζήτω η Πολωνία" ...

Μετά θάνατον, θα τιμηθεί, με τα ανώτατα πολεμικά παράσημα της Ελλάδας, της Πολωνίας και της Βρετανίας, η ζωή του θα γυριστεί κινηματογραφική ταινία, στην Πολωνία. Το όνομά του θα δοθεί, σε πολλούς δρόμους, στις δύο του πατρίδες, ενώ ο ΗΡΑΚΛΗΣ Θεσσαλονίκης θα ονομάσει το κλειστό του Γυμναστήριο.

Ο τάφος του βρίσκεται, στο Γ' Νεκροταφείο Αθηνών, με την επιγραφή "Έπεσε, υπέρ της Ελευθερίας".

Υ. Γ. : Δύο λεπτομέρειες, για την ευρηματικότητα και το θάρρος του :

α) Από δικό του σαμποτάζ (τοποθέτησε βόμβα, στα ύφαλα του σκάφους), βυθίστηκε, αύτανδρο, το γερμανικό υποβρύχιο U-133. Το σαμποτάζ το εκτέλεσε μόνος του και όπως λέγεται, για να μην γίνει αντιληπτός, πήγε, κολυμπώντας, από τον Σκαραμαγκά, στην Σαλαμίνα!

β) Τον ασύρματο, που προμήθευσε, στην Λέλα Καραγιάννη, τον μετέφερε σπίτι της, με μία νεκροφόρα (!) στο φέρετρο της οποίας ευρίσκετο, ως "πτώμα", η συνεργάτης του Γ. Μαλλιοπούλου και κάτω, από τα πόδια της, ήταν κρυμμένος ο ασύρματος!

1943. Αγρίνιο. Συρματοπλέγματα παντού, στην περίοδο της Κατοχής. Απαγορεύσεις και περιορισμένη κυκλοφορία, για τους πολίτες. Στην φωτογραφία, δίπλα στο πάρκο, τα "Παπαστράτεια Εκπαιδευτήρια", όταν είχαν επιταχθεί, από τον γερμανικό στρατό και λειτουργούσαν, ως στρατιωτικό αναρρωτήριο;- νοσοκομείο (Ortslazarett). Χαρακτηριστική η σημαία του Ερυθρού Σταυρού, αλλά και ο όρχος οχημάτων, στο προαύλιο της 104. Jäger Division (Μεραρχίας Κυνηγών), όπου τοποθετήθηκαν, εκεί, προφανώς, για αποφυγή βομβαρδισμού.

http://agriniomemories.gr/articles.php?cid=7&id=567

Συντάκτης του άρθρου, έρευνα και πνευματικά δικαιώματα copyright, Αλέξιος Γ. Κατεφίδης εκπαιδευτικός.

4 Ιανουαρίου 1944. Auschwitz. Ο γιατρός της φρουράς των SS Eduard Wirths ενημέρωσε τους ιατρικούς αξιωματικούς των SS σε υποστρατόπεδα, που ανήκουν, στο στρατόπεδο του Άουσβιτς ΙΙΙ, ότι, μετά από αναγνώριση και έλεγχο αριθμών, τα πτώματα πρέπει να αποστέλλονται, κάθε ημέρα, πριν το μεσημέρι απευθείας στο κρεματόριο, παρακάμπτοντας τα νεκροτομεία.

Με την ίδια οδηγία, έγραψε ότι τα πιστοποιητικά θανάτου των κρατουμένων και τα πρωτόκολλα της εξέτασης πτώματος έπρεπε να σταλούν, όπως και πριν, στην τάξη του ιατρείου των κρατουμένων, στο Άουσβιτς Α', μέχρι το μεσημέρι της ημέρας, που τα πτώματα παραδόθηκαν, στο κρεματόριο.

Το στρατόπεδο Άουσβιτς ΙΙΙ-Μόνοβιτς δημιουργήθηκε, τον Οκτώβριο του 1942 στη θέση του εκδιωγμένου και κατεστραμμένου πολωνικού χωριού Monowice. Συνδέθηκε, με την κατασκευή του εργοστασίου συνθετικού καουτσούκ της IG Farbenindustrie.

https://www.auschwitz.org/en/education/e-learning/podcast/auschwitz-iii-monowitz-camp/

1945. Θεσσαλονίκη. Κυρία της οργάνωσης UNRRA, στο άσυλο του παιδιού, παρατηρεί τα παιδιά. μάλλον, ορφανά, που φιλοξενούνταν, στο ίδρυμα. Η οργάνωση αυτή των Ηνωμένων Εθνών είχε στείλει κλιμάκιο, υπό τον Herbert Lehman, που γύρισε όλη την Ελλάδα, καταγράφοντας τις συνθήκες διαβίωσης των παιδιών, μετά τον πόλεμο. Η φωτογραφία είναι, σε εξώστη της ανατολικής πλευράς του, τότε, κτιρίου. Πίσω, διακρίνεται το γήπεδο του ΠΑΟΚ, σήμερα, στην θέση του, είναι η θεολογική σχολή του ΑΠΘ. Πιο πίσω, τα υπολείμματα του εβραϊκού νεκροταφείου, και στο βάθος, ο σκελετός, από το ημιτελές κτίριο της γεωπονικής σχολής του ΑΠΘ.

23/5/1945. Γερμανία. Το πτώμα του αρχηγού των SS Heinrich Himmler, μετά την αυτοκτονία του με δηλητήριο, στο πάτωμα του βρετανικού αρχηγείου 2. Το 1945 ο απογοητευμένος Χίμμλερ πίστευε ότι η Γερμανία δεν μπορούσε, πλέον, να νικήσει και προσπάθησε, μυστικά, να ξεκινήσει ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις, με τον Αϊζενχάουερ, για να αποφύγει την δίκη του. Αλλά ο Αϊζενχάουερ αρνήθηκε να έχει καμία σχέση, με τον Χίμμλερ. Ο θυμωμένος Χίτλερ κήρυξε τον Χίμμλερ προδότη, τον απέκλεισε και τον έδιωξε, από το Εθνικοσοσιαλιστικό Κόμμα.

1950. Χασιά.

1950. Πειραιάς. Θεοφάνεια, στο Τουρκολίμανο, με βουτηχτάδες. Οι τολμηροί κολυμβητές αυτής της μέρας, εκτός της ευλογίας, που λάμβαναν είχαν και το αποκλειστικό δικαίωμα να τριγυρίσουν, στην περιοχή της ενορίας, αμέσως, μετά και να λαμβάνουν φιλοδωρήματα, από τον κόσμο, για την πράξη τους. Συνήθως, βουτηχτάδες, στο εμπορικό λιμάνι, ήσαν οι γνωστοί, για την τόλμη τους, αλλά, πάντα, έτοιμοι, για καυγά, λεμβούχοι.

Η χρήση ταινίας, στον σταυρό, φαίνεται να καθιερώνεται, στον Πειραιά, για πρώτη φορά, το 1870, καθώς την προηγούμενη χρονιά είχε σημειωθεί διένεξη, ανάμεσα, στους λεμβούχους του λιμανιού, που, παραδοσιακά, βουτούσαν, για να πιάσουν τον σταυρό, δημιουργώντας, όμως, φασαρίες και καυγάδες και αμαυρώνοντας τις τελετές. Έτσι, για να αποφευχθούν τέτοιους είδους συμβάντα ο μητροπολίτης, που χοροστατούσε την χρονιά εκείνη, έριξε τον σταυρό, στην θάλασσα, αφού, πρώτα, τον έδεσε, με ταινία, επιβάλλοντας, δια αυτού του τρόπου, την ηρεμία και την τάξη, στο λιμάνι.

https://pireorama.gr/apo-tin-istoria-ton-peiraikon-theofaneion/

1950 (τέλη δεκαετίας). Αθήνα. Η Έλλη Φωτίου και ο Σπύρος Ευαγγελάτος σπουδαστές της Δραματικής Σχολής του Εθνικού Θεάτρου, σε ώρα μαθήματος.

1953. Ζάκυνθος. Το ζακυνθινό δημοτικό θέατρο του Τσίλερ, μετά τον σεισμό.

1959. Λεμεσός.

1960. Καλογρέζα. Η πλατεία Αναπήρων.

1963. Αθήνα. Η Μελίνα Μερκούρη επισκέπτεται το πλατό των γυρισμάτων της ταινίας «Τα Κόκκινα Φανάρια» του Βασίλη Γεωργιάδη και φωτογραφίζεται, μαζί με την αγαπημένη της φίλη Δέσπω Διαμαντίδου, αλλά και την Μαίρη Χρονοπούλου, την Κατερίνα Χέλμη και την Ελένη Ανουσάκη. Η κλασική ταινία, που διηγόταν τις τολμηρές, ειδικά, για την εποχή, ιστορίες των κοριτσιών ενός «σπιτιού» της Τρούμπας, αγαπήθηκε και εκτός Ελλάδος, ήταν, μάλιστα, υποψήφια, για Όσκαρ καλύτερης ξενόγλωσσης ταινίας. «Όλοι οι ρόλοι μου ήσαν κόντρα. Εγώ είμαι συναισθηματική, αλλά όλοι ήθελαν την γυναίκα – θηρίο, το αρπακτικό, που έβλεπαν, στους ρόλους» είχε πει η Μαίρη Χρονοπούλου, σε συνέντευξη της στον Νίκο Χατζηνικολάου. «Οι ρόλοι μου έκαναν ζημιά, στην προσωπική μου ζωή. Με μάχονταν, με πολεμούσαν, έχω βιώσει να φοβούνται να με πλησιάσουν.»

Elena' s Diary.

1964. Θεσσαλονίκη. Στην οδό Εγνατία.

1965. Ρόδος. Γειτονιά, στην οδό Θεοφιλίσκου της παλιάς πόλης, σε φωτογραφία του Charles Cushman.

1/1/1965. Αθήνα. «Θέατρο Βεργή». Ο Λάμπρος Κωνσταντάρας κόβει την βασιλόπιτα, μαζί με τον θίασό του.

1965. Δελφοί. Στην ταβέρνα (Ο ΜΠΑΡΠΑ ΘΑΝΆΣΗΣ) η Μελίνα Μερκούρη, σε στιγμές διασκέδασης. Στο μπουζούκι, Παναγιώτης Νικητέας, κιθάρα Γιώργος Τσάκαλος.

1966. Θεσσαλονίκη. Μάνος Λοΐζος - Γιάννης Βόγλης - Ανέστης Βλάχος - Χαριτίνη Καρόλου - Χρήστος Νέγκας, στο 7ο Φεστιβαλ Ελληνικού Κινηματογράφου.

5/1/1971. California, ΗΠΑ. Η Αφροαμερικανή κομμουνίστρια Άντζελα Ντέιβις, τότε, στέλεχος του Κ.Κ. ΗΠΑ, παραπέμπεται ενώπιον δικαστηρίου της Καλιφόρνια, κατηγορούμενη, για συμμετοχή σε φόνο, απαγωγή και συνωμοσία.

Αντιμετώπιζε, ακόμη και ποινή του θανάτου. Η ίδια, από την πρώτη στιγμή, κάνει λόγο, για πολιτική σκευωρία. Ήταν, ήδη, φυλακισμένη αρκετούς μήνες, ενώ, όταν συνελήφθη ο ίδιος ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ρίτσαρντς Νίξον είχε συγχαρεί το FBI, για την επιτυχία του, απέναντι, στην"επικίνδυνη τρομοκράτισσα". Τελικά, το κατηγορητήριο θα καταρρεύσει και η Ντέιβις θα αφεθεί ελεύθερη.