6500 πΧ. Το αγαλματίδιο, από μάρμαρο, στην Κνωσό. 4ος αιώνας π.Χ. Μακεδόνες στρατιώτες, πάνω, σε πολεμικό ελέφαντα. 1204-1461. Η ελληνική αυτοκρατορία της Τραπεζούντας. 1912. Οι Γραικομάνοι αδελφοί Ντοτζάμωφ. 1917-1919. Ο Γιακόβ Μόσες Σβερντλώφ. 30-8-1918. Η απόπειρα δολοφονίας του Β. Ι. Λένιν και η αντεπαναστατική μπολσεβικική τρομοκρατία. 1920. Αθήνα. 1920 (δεκαετία). Η Γκράτσια Ντελέντα. 1922. Η ανοικοδόμηση της Σμύρνης, μετά την καταστροφή. 1922-1949. Ο Αριστείδης Στεργιάδης. 1939. Οι αναφερόμενες πολωνικές βαρβαρότητες, κατά της γερμανικής μειονότητας. 1944-2026. Ο σιδηροδρομικός σταθμός της Bastogne. 1933 και μετά. Ο ηθοποιός Γιώργος Γαβριηλίδης. 31-8-1980. Πολωνία. Η ίδρυση της Solidarność. 424 photos έργων μοντέρνας ζωγραφικής. 19-21/8/1991. Το αποτυχημένο πραξικόπημα, κατά του Μιχαήλ Γκορμπατσώφ. 8/2026. Τουρκική ιστοσελίδα ισχυρίζεται ότι έχει χαρτογραφήσει τις αποθήκες πυρομαχικών, σε όλη την ελληνική επικράτεια. 2026. Η κατάσταση, με τις αδειοδοτήσεις για την έρευνα υδρογονανθράκων, στην νοτιοανατολική Μεσόγειο και η “Ασπίδα του Αχιλλέα”. 2026. Οι διώξεις, που υφίσταται ο αναρχικός μαθηματικός Αζάτ Μιφτάχωφ, από το ρωσικό καθεστώς, δεν τον εμποδίζουν να λύνει μαθηματικά προβλήματα, μέσα, στην φυλακή. (231).

19 - 21/8/1991. Μόσχα. Η αρχή του τέλους της “Σοβιετικής Ένωσης”. Το πραξικόπημα των σκληροπυρηνικών του ΚΚΣΕ, της κυβέρνησης και της Κα Γκε Μπε, κατά του προέδρου της “Ε.Σ.Σ.Δ.” και γενικού γραμματέα του ΚΚΣΕ Μιχαήλ Γκορμπατσώφ απέτυχε, επειδή δεν το στήριξαν οι ένοπλες δυνάμεις, οδηγώντας, στην αυτοδιάλυση της “Σοβιετικής Ένωσης”.

Το να αναφερόμαστε, στο 6500 πΧ και να έχουμε, μπροστά μας, ένα ειδώλιο, από μάρμαρο, όταν, την εποχή εκείνη, όλα, σχεδόν, ήταν φτιαγμένα, από λίθο, πηλό, ή οστά...μας προκαλεί ιδιαίτερο ενδιαφέρον...

Το μουσείο του Ηρακλείου φημίζεται, για την σπανιότητα, την ομορφιά και την παλαιότητα των ευρημάτων, που προέρχονται, κυρίως, από τον νομό Ηρακλείου. Ανάμεσα τους, ένα ασυνήθιστο ειδώλιο, από μάρμαρο, που σπάνιζε την νεολιθική εποχή, μαγνητίζει τα βλέμματα, για την αρχαιολογική αξία του. Το ειδώλιο αναπαριστά έναν όρθιο άντρα, που έχει τα χέρια λυγισμένα, μπροστά, στο στήθος, μια στάση, που θυμίζει περισσότερο τελετουργική έκφραση, παρά καλλιτεχνική απόδοση.

Το να αναφερόμαστε, όμως, σε μια εποχή 6500 χρόνια πΧ, στην περιοχή της Κνωσού, μπορούμε να πούμε, με σιγουριά, ότι ο δημιουργός του έργου το απέδωσε, με  δυναμική καλλιτεχνική δεξιοτεχνία, εξαιτίας των λογιστών μέσων επεξεργασίας του μαρμάρου.

Ανάγλυφη παράσταση Μακεδόνων στρατιωτών, πάνω, σε πολεμικό ελέφαντα, Μουσείο Ερμιτάζ, στην Αγία Πετρούπολη.

Φυσικοί ζωντανοί ελέφαντες δεν υπήρχαν, στην φύση της αρχαίας Ελλάδας, στα ιστορικά χρόνια, αλλά οι Έλληνες γνώριζαν και χρησιμοποιούσαν τους πολεμικούς ελέφαντες, κατά την Ελληνιστική εποχή. Μεγαλόσωμοι ελέφαντες ζούσαν, στην περιοχή της Μεγαλόπολης και στον Πηνειό, εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια, πριν. Στην Μεγαλόπολη, έχουν βρεθεί παλαιολιθικά εργαλεία και οστά ελεφάντων, με ίχνη κοπής. Στην Κρήτη και σε άλλα νησιά, έζησαν προϊστορικοί νάνοι ελέφαντες, οι οποίοι είχαν εξαφανιστεί, πολύ πριν την άνοδο του Μινωικού πολιτισμού.

Οι Έλληνες είδαν, για πρώτη φορά, ζωντανό ελέφαντα, το 327 πΧ, στην μάχη του Υδάσπη, εναντίον του Ινδού βασιλιά Πώρου. Αργότερα, κατά τους ελληνιστικούς χρόνους, οι διάδοχοι του Μεγάλου Αλεξάνδρου χρησιμοποίησαν πολεμικούς ελέφαντες, σε συγκρούσεις, ακόμη και εντός του ελλαδικού χώρου, στην Πελοπόννησο...

Αγαλματίδιο, στην Λέσβο. Πιθανόν της ελληνιστικής περιόδου.

Κεφαλή δρομέα, από την βίλλα των παπύρων, στο Ηράκλειο (Ercolano). Αρχαιολογικό Μουσείο. Napoli.

Οι αδελφοί Λάζαρ, Ντιμίταρ και Γκόνο Ντοτζάμωφ (Ντόγκιαμα), μέλη ελληνικών σωμάτων της ένοπλης προπαγάνδας, από το χωριό Μπαροβίτσα της Μακεδονίας. Η οικογένεια Ντοτζάμωφ ήταν μία, από τις λίγες «γραικομανικές» οικογένειες, στην Μπαροβίτσα. Σύμφωνα, με επιστολή, που έστειλαν οι ντόπιοι κάτοικοι, στο Οθωμανικό Κοινοβούλιο το 1909, η Μπαροβίτσα κατοικούνταν, από 150 εξαρχικές και 7 πατριαρχικές οικογένειες, καθιστώντας τους οπαδούς του Πατριαρχείου, στο χωριό μια μικρή μειονότητα. Αρχικά, μέλη της ΕΜΕΟ, το 1902 αποσπάστηκαν από την οργάνωση και εντάχθηκαν, στην ελληνική ένοπλη προπαγάνδα, στην Μακεδονία. Και τα τρία αδέλφια πέθαναν, με βίαιο θάνατο. Ο Λάζαρ σκοτώθηκε, από την ΕΜΕΟ, το 1912, ο Ντιμίταρ σκοτώθηκε το, 1936, από Μακεδόνα και ο Γκόνο σκοτώθηκε, από παρτιζάνους, το 1948, κατά τη διάρκεια του ελληνικού εμφύλιου πολέμου. Η ελληνική ιστοριογραφία έχει υπερεκτιμήσει. σε μεγάλο βαθμό, τον ρόλο τέτοιων προσώπων, στον Μακεδονικό Αγώνα, αποκρύπτοντας το γεγονός ότι δεν είχαν σημαντική υποστήριξη, από τους συγχωριανούς τους.

Υ.Γ. Τάσου Αναστασόπουλου : Το κείμενο και η φωτογραφία προέρχονται, από σλαβομακεδονική, ή βουλγαρική ιστοσελίδα.

Αύγουστος 1922. Αλί Βεράν. Ο τόπος της κατάρρευσης, στην μικρασιατική εκστρατεία.

1920. Αθήνα. φωτογραφία του Εντμόν Μπουασονά, τραβηγμένη, από τους πρόποδες του Λυκαβηττού, απεικονίζει ένα τμήμα της βορειοανατολικής επέκτασης της Αθήνας, μεταξύ του νοσοκομείου «Ευαγγελισμός» και της περιοχής που πήρε το όνομά της, από τα κτήματα της μεσαιωνικής οικογενείας Γουδή. Στο βάθος, διακρίνεται ο λαβωμένος Υμηττός. 

[ΣΥΛΛΟΓΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΤΡΙΠΟΥ - ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ]

30 Αυγούστου 1918 – Η απόπειρα δολοφονίας, για τον Βλαντιμίρ Λένιν και την δολοφονία του Μοϊσέι Ουρίτσκυ. Το πρωί της 30ής Αυγούστου 1918, στην Πετρούπολη της Ρωσίας, ένας νεαρός, από μια πλούσια εβραϊκή οικογένεια, που ονομάζεται Λεονίντ Κανέγκισερ, ο οποίος ήταν μέλος του Σοσιαλιστικού Επαναστατικού Κόμματος, δολοφόνησε τον Μοϊσέι Ουρίτσκυ, επικεφαλής της Τσέκα της Πετρούπολης (τον τοπικό κλάδο της μυστικής αστυνομίας των Μπολσεβίκων, που ιδρύθηκε, για να αντιμετωπίσει τους αντεπαναστάτες και τα σαμποτάζ) και ηγετικό στέλεχος των Μπολσεβίκων. Ο Ουρίτσκι ήταν βασικός αρχιτέκτονας του μηχανισμού ασφαλείας των Μπολσεβίκων και στενός σύμμαχος του Βλαντιμίρ Λένιν και ήταν γνωστός, για την ακλόνητη δέσμευσή του να υπερασπιστεί την επανάσταση, ενάντια, στους εχθρούς της. Την ίδια βραδιά, στην Μόσχα, η Φάννυ Κάπλαν, πρώην Σοσιαλιστική Επαναστάτρια, που είχε περάσει χρόνια, στην ποινική αρμοδιότητα της τσαρικής Ρωσίας, για την επαναστατική της δραστηριότητα, πλησίασε τον Λένιν, καθώς βγήκε, από το εργοστάσιο Hammer και Sickle, αφού είχε απευθυνθεί, σε μια συγκέντρωση εργατών. Έριξε τρεις πυροβολισμούς, σε κοντινή απόσταση. Δύο σφαίρες χτύπησαν τον Λένιν, μία στον λαιμό, τρυπώντας τον πνεύμονα του και μια άλλη, στον ώμο του, δίπλα, στην σπονδυλική στήλη του. Κατέρρευσε, τραυματίστηκε κριτικά. Η Καπλάν συνελήφθη, επί τόπου και μετά από μια βιαστική ανάκριση, εκτελέστηκε, από την Τσέκα, τρεις ημέρες, αργότερα, χωρίς επίσημη δίκη. Ο Λένιν επέζησε, αλλά οι σφαίρες δεν αφαιρέθηκαν, ποτέ, πλήρως. Το τραύμα επιταχύνει την πτώση της, ήδη, εύθραυστης υγείας του, συμβάλλοντας, στα εγκεφαλικά επεισόδια, που θα τον έκαναν ανίκανο, το 1922 και τελικά, θα τον οδηγούσαν, στον θάνατό του, το 1924. 

Για να κατανοήσουμε αυτές τις επιθέσεις, πρέπει να επιστρέψουμε, στο καλοκαίρι του 1918, που ήταν η πιο επισφαλής στιγμή, για την κυβέρνηση των Μπολσεβίκων, αφού είχε καταλάβει την εξουσία, τον Οκτώβριο του 1917. Ο Ρωσικός Εμφύλιος Πόλεμος μαίνεται, σε πολλά μέτωπα. Οι αντι-Μπολσεβίκοι Λευκοί στρατοί, που υποστηρίζονται, από δυτικές δυνάμεις, συμπεριλαμβανομένης της Βρετανίας, της Γαλλίας, των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ιαπωνίας, περικυκλώνουν το νεοσύστατο σοβιετικό κράτος, αποφασισμένοι να στραγγαλίσουν το πρώτο εργατικό κράτος, στον κόσμο, κατά την γέννηση. Μέσα στην Ρωσία, οι αριστεροί Σοσιαλιστές Επαναστάτες, οι οποίοι, αρχικά, είχαν συμμαχήσει με τους Μπολσεβίκους, είχαν απομακρυνθεί, οργισμένοι, εξ αιτίας της Συνθήκης του Μπρεστ-Λιτόφσκ, η οποία είχε παραχωρήσει τεράστια εδάφη, στην Γερμανία. Ξεκίνησαν την δική τους ένοπλη εξέγερση, στην Μόσχα, τον Ιούλιο του 1918, η οποία αντιμετωπίστηκε, αποφασιστικά. Εν τω μεταξύ, η Τσέκα, υπό τον Μοϊσέι Ουρίτσκυ και τον Φελίξ Τζιερτζίνσκυ (ιδρυτής και πρώτος επικεφαλής της Πανρωσικής Τσέκα, της μυστικής αστυνομίας των Μπολσεβίκων και στενός συνεργάτης του Λένιν, που επέβλεπε τις επιχειρήσεις ασφαλείας του κράτους, κατά την διάρκεια του Ρωσικού Εμφυλίου Πολέμου), πραγματοποιούσε μαζικές συλλήψεις, συλλήψεις ομήρων και συνοπτικές εκτελέσεις, για να αντιμετωπίσουν τους αντεπαναστάτες. 

Οι Μπολσεβίκοι δικαιολογούσαν, ανοιχτά, αυτά τα μέτρα, ως απαραίτητες άμυνες, ενάντια, σε μια καλά χρηματοδοτούμενη, υποστηριζόμενη, από το εξωτερικό εκστρατεία σαμποτάζ. Μόνο τον Αύγουστο του 1918, η Τσεκά αποκάλυψε πολλά οικόπεδα, που αφορούσαν πρώην τσαρικούς αξιωματικούς, Σοσιαλιστές Επαναστάτες μαχητές και πράκτορες των Συμμάχων, όλοι συνωμοτούσαν, για την ανατροπή της σοβιετικής κυβέρνησης. Οι επιθέσεις, στις 30 Αυγούστου, δεν ήταν, επομένως, απομονωμένες πράξεις ατομικής απελπισίας, ήταν το αποκορύφωμα μιας συντονισμένης στρατηγικής των Σοσιαλεπαναστατών, για να αποκεφαλίσουν την ηγεσία των Μπολσεβίκων και να πυροδοτήσουν μια λαϊκή εξέγερση. Οι Εσέροι, οι οποίοι είχαν κυριαρχήσει, στην Συντακτική Συνέλευση του 1917, την οποία ο Λένιν είχε διαλύσει, είδαν τους Μπολσεβίκους, ως σφετεριστές, που είχαν προδώσει την δημοκρατική υπόσχεση της επανάστασης του Φεβρουαρίου του 1917. Για την Καπλάν και και τον Κανέγκισερ, το να σκοτώσουν τον Λένιν και τον Ουρίτσκι, ήταν μια πράξη επαναστατικής εκδίκησης, μια τελική βίαιη προσπάθεια, για να αποκαταστήσουν αυτό, που θεωρούσαν γνήσια σοσιαλιστική δημοκρατία. Οι επιθέσεις παρείχαν, στην ηγεσία των Μπολσεβίκων, την αιτιολόγηση, που χρειάζονταν, για να κλιμακώσουν τις επιχειρήσεις ασφαλείας τους. Μέσα, σε ώρες, από την απόπειρα δολοφονίας του Λένιν, ο Τζιερτζίνσκυ εξέδωσε διαταγές, για μαζικές συλλήψεις μελών των Σοσιαλεπαναστατών και αστικών στοιχείων. Τους επόμενους μήνες, η Τσέκα πραγματοποίησε εκτεταμένες συλλήψεις και εκτελέσεις αντιληπτών εχθρών, συμπεριλαμβανομένων πρώην τσαρικών αξιωματούχων, κληρικών, αστών διανοούμενων και οποιουδήποτε ύποπτου, για αντεπαναστατική συμπάθεια. Το Σοσιαλιστικό Επαναστατικό Κόμμα εξαλείφθηκε, αποτελεσματικά, ως οργανωμένη δύναμη, με τους ηγέτες του να φυλακίζονται, ή να πυροβολούνται, εξαλείφοντας μια σημαντική πηγή αστάθειας, κατά την διάρκεια μιας υπαρξιακής κρίσης. 

Η εκστρατεία ασφαλείας στόχευε, επίσης, αναρχικούς και μενσεβίκους, που αρνήθηκαν να συνεργαστούν, εξασφαλίζοντας ότι η επανάσταση θα μπορούσε να προχωρήσει, χωρίς εσωτερικό σαμποτάζ. Βασικά, αυτή η κλιμάκωση πλαισιώθηκε, όχι, ως σκληρή υπερβολή, αλλά, ως αμυντική αναγκαιότητα, μια ανταπόκριση ζωής, ή θανάτου, σε μια υπαρξιακή απειλή. Αυτή η στιγμή αποκαλύπτει την τραγική αναγκαιότητα της επανάστασης : ότι ένα κίνημα, που γεννήθηκε, για την απελευθέρωση της ανθρωπότητας, αναγκάστηκε, από την αγριότητα των εχθρών της, να υιοθετήσει σοβαρά μέτρα, για να επιβιώσει. Η επιβίωση του Λένιν στερέωσε την, σχεδόν, μυθική του κατάσταση, ως ο απαραίτητος ηγέτης. Οι επιθέσεις του Αυγούστου έκαναν να σωπάσουν, επίσης,  εσωτερικοί κριτικοί, για σκληρά μέτρα ασφαλείας, ενώνοντας το κόμμα, γύρω, από το επείγον καθήκον της υπεράσπισης της επανάστασης, ενάντια, στους πολλούς εχθρούς της. 

Για τους αριστερούς, σήμερα, αυτό θέτει ένα διαρκές ερώτημα : πώς ένα επαναστατικό κράτος προστατεύεται, από την αντεπανάσταση, χωρίς να χάσει τα δικά του χειραφετητικά ιδανικά; Επιπλέον, οι απόπειρες δολοφονίας έπαυσαν, κάθε πιθανότητα προσέγγισης, με τα μετριοπαθή σοσιαλιστικά κόμματα, τα οποία είχαν δείξει ότι ήταν πρόθυμα να συμμαχήσουν, με αντεπαναστατικές δυνάμεις. Συνθλίβοντας τους Σοσιαλεπαναστάτες, οι Μπολσεβίκοι εξάλειψαν ένα κόμμα, που είχε επιλέξει να συμπαρασταθεί, με τους εχθρούς του εργατικού κράτους. Αυτή η οδυνηρή, αλλά αναγκαία εδραίωση της εξουσίας, συνέβαλε, στην εξέγερση της Κροστάνδης του 1921, όπου οι ναύτες, που, κάποτε, ήταν η πρωτοπορία της επανάστασης, στράφηκαν, ενάντια, στις μπολσεβίκικες πολιτικές και κατεστάλησαν. 

Σε διεθνές επίπεδο, οι Δυτικές κυβερνήσεις χρησιμοποίησαν τις επιθέσεις, για να δικαιολογήσουν την παρέμβασή τους, στην Ρωσία, διαμορφώνοντας τους Μπολσεβίκους, ως αιμοδιψείς τυράννους ενώ, παράλληλα, αγνοούσαν, βολικά, τον άγριο λευκό τρόμο και την ξένη εισβολή. 

Αντίθετα, το Σοβιετικό κράτος εκμεταλλεύτηκε την βία των Λευκών στρατών, που υποστηρίζονται, από τους Συμμάχους, σε όλο τον κόσμο, τοποθετώντας τον εαυτό του, ως τον μοναχικό υπερασπιστή του διεθνούς σοσιαλισμού, ενάντια. στην καπιταλιστική περικύκλωση. Για γενιές αριστερών, τα γεγονότα του Αυγούστου του 1918 λειτουργούν, ως μια ισχυρή υπενθύμιση των βάναυσης πραγματικότητας της επαναστατικής πάλης. Εικονογράφουν το συντριπτικό βάρος της αντεπαναστατικής βίας, δείχνοντας πως το εξωτερικό σαμποτάζ και ο εσωτερικός διαχωρισμός μπορούν να αναγκάσουν ένα απελευθερωτικό σχέδιο να υιοθετήσει σκληρά, αλλά αναγκαία μέτρα, για την επιβίωση. Μας υπενθυμίζουν, επίσης, ότι οι ατομικές πράξεις πολιτικής βίας, όσο κι αν είναι, υπό την ηγεσία των δραστών τους, σπάνια, αλλάζουν την πορεία της ιστορίας· αντίθετα, συχνά, ενισχύουν τους ίδιους τους θεσμούς, που επιδιώκουν να καταστρέψουν. 

Η δολοφονία του Ουρίτσκι και η απόπειρα Καπλάν, κατά του Λένιν, δεν ήταν οι πρώτες πράξεις πολιτικής βίας, στην Ρωσική Επανάσταση, ούτε ήταν οι τελευταίες. Ωστόσο, ήταν ένα καθοριστικό σημείο καμπής, στην υπεράσπιση του νεαρού Σοβιετικού κράτους, ενάντια, στους εσωτερικούς και εξωτερικούς εχθρούς του. 

Για τους αριστερούς, αυτή η ιστορία απαιτεί ειλικρινή υπολογισμό. Πρέπει να υπερασπιστούμε την μάχη των Μπολσεβίκων, ενάντια, στον ιμπεριαλισμό και την αντεπανάσταση, αναγνωρίζοντας ότι τα μέτρα τους, όσο σοβαρά και αν ήταν, ήταν απαντήσεις, σε μια πρωτοφανή επίθεση, στο πρώτο εργατικό κράτος. Τελικά, η 30η Αυγούστου 1918 μας υπενθυμίζει ότι οι επαναστάσεις δεν είναι καθαρά ηθικά δράματα, είναι ακατάστατα, βίαια και γεμάτα αγωνιστικές επιλογές. Για να τιμήσουμε τους εργάτες και τους αγρότες, που έχτισαν το Σοβιετικό κράτος, πρέπει να πούμε όλη την ιστορία, θάρρος και θυσία, ελπίδα και αποφασιστικότητα και για τον διαρκή αγώνα, για την οικοδόμηση ενός κόσμου ελεύθερου, από την εκμετάλλευση και την καταπίεση.

Υ.Γ. Τάσου Αναστασόπουλου : Η ανάλυση παραποιεί τα γεγονότα εκείνης της εποχής.

Ο Γιακόβ Μόσες Σβερντλώφ, ο αναπληρωτής του Λένιν, ήταν ο δεύτερος στην σειρά διοίκησης του μπολσεβίκικου καθεστώτος, το 1917-19. Στην πραγματικότητα, ήταν ένας από τους πιο αδίστακτους, ψυχρούς και μηχανικούς εκτελεστές του μπολσεβίκικου καθεστώτος, εντελώς, χωρίς ενσυναίσθηση και ντυμένος, σχεδόν, αποκλειστικά, με μαύρο δέρμα, από το κεφάλι, μέχρι τα πόδια. Ενώ ο Λένιν ήταν ο ιδεολογικός ηγέτης του κόμματος, ο Σβερντλώφ ήταν ο «επεξεργαστής ιδεών». Συντόνισε την εκτέλεση της τσαρικής οικογένειας και των συγγενών των Ρομανώφ (συμπεριλαμβανομένης της Μεγάλης Δούκισσας Ελισάβετ), του Μεγάλου Δούκα Μιχαήλ. Όταν ενημερώθηκε, για την εκτέλεση του Τσάρου, στο Γιακρέτινουργκ, σύμφωνα, με αυτόπτες μάρτυρες, αντιδρά, χωρίς το ελάχιστο σοκ, ή συγκίνηση. Είναι εκείνος, που εξέδωσε το μυστικό διάταγμα του 1919, για τον συστηματικό, μαζικό αφανισμό των Κοζάκων του Ντον. Αυτό το διάταγμα προέβλεπε την δολοφονία, ή την απέλαση εκατοντάδων χιλιάδων ανδρών, γυναικών και παιδιών. Το 1919, ξυλοκοπήθηκε μέχρι θανάτου, από εργάτες, στην πόλη Ορέλ. Τον Ιούλιο του 1935, κατά τη διάρκεια απογραφής των αποθηκών του Κρεμλίνου, οι αρμόδιοι βρήκαν ένα κλειδωμένο χρηματοκιβώτιο. Ο Χέρσλ Γιαγκόντα, τότε, επικεφαλής της Λαϊκής Επιτροπής Εσωτερικών Υποθέσεων (NKVD), έστειλε μια απόρρητη αναφορά, στον Στάλιν, σχετικά, με τα ευρήματα μέσα σε αυτό. Το περιεχόμενο του χρηματοκιβωτίου αποκάλυψε, τέλεια, ότι ο "κόκκινος δαίμονας" δεν πίστευε, πραγματικά, στην νίκη του κομμουνισμού (η επικράτηση των Μπολσεβίκων ήταν επισφαλής,το 1917-18) και ήταν έτοιμος να καταφύγει, στο εξωτερικό, ανά πάσα στιγμή : βρέθηκε, σε αυτό μεγάλο ποσό χρυσού χρήματος : 108.525 ρούβλια, αξίας καθαρών χρυσών νομισμάτων, που κόπηκαν, κατά την διάρκεια της τσαρικής εποχής. Βρέθηκαν 705 κομμάτια χρυσών και διαμαντένιων κοσμημάτων. Μερικά, από αυτά, προέρχονται, απευθείας, από την τσαρική οικογένεια, που εκτελέστηκε στο Γεκατερινμπουργκ (και πιθανώς, από συγγενείς, που σκοτώθηκαν, στο Αλαπαγιέφσκ, συμπεριλαμβανομένης της Μεγάλης Δούκισσας Ελισάβετ), που τα έφεραν εκεί οι τσεκιστές, που πραγματοποίησαν την εκτέλεση. Αντί να τα παραδώσουν στο κράτος, ο Σβερντλώφ τα έκρυψε. Έβγαλαν επτά, εντελώς καθαρά, λευκά φυλλάδια διαβατηρίου της τσαρικής εποχής, καθώς και επτά, ήδη, συμπληρωμένα διαβατήρια. Ένα ήταν, απευθείας, στο όνομα του Σβερντλώφ, ενώ τα υπόλοιπα, στα ονόματα μελών της οικογένειάς του (για παράδειγμα, της συζύγου του).

Υ.Γ. Τάσου Αναστασόπουλου : Όσον αφορά την εκτέλεση της τσαρικής οικογένειας, όσα αναφέρονται είναι σωστά. Τα υπόλοιπα είναι, είτε αμφισβητούμενα, είτε ψευδή. Π.χ. δεν πέθανε ξυλοκοπημένος, στην πόλη Ορέλ. Πέθανε, στην Μόσχα, στις 16/3/1919, από φυσικά αίτια (από την νόσο της ισπανικής γρίπης).

1920 (δεκαετία). Βλέπετε αυτή την γυναίκα; Την χλεύασαν, την απολύσανε, την ταπείνωσαν και την πέταξαν, στην άκρη... απλά, επειδή γεννήθηκε γυναίκα. Το όνομά της ήταν Γκράτσια Ντελέντα. Γεννήθηκε, στους άγριους λόφους του Nuoro της Σαρδηνίας - μια χώρα, όπου τα κορίτσια διδάσκονταν να ράβουν, όχι να ονειρεύονται.

Σε ηλικία μόλις εννέα ετών, την έβγαλαν από το σχολείο. Η παιδεία, είπαν, ήταν περιττή, για ένα κορίτσι. Αλλά η Grazia δεν συμφωνούσε. Σπούδασε, μυστικά - ταΐζοντας το μυαλό της, με δανεικά βιβλία και γεμίζοντας την ψυχή της, με άγραφες ιστορίες. Ως έφηβη, δημοσίευσε το πρώτο της παραμύθι, σε περιοδικό. Για εκείνη, ήταν χαρά. Για το χωριό, ήταν σκάνδαλο. Μια γυναίκα να  γράφει; Τί ντροπή. Οι γείτονες ψιθύριζαν. Ο ιερέας δεν το ενέκρινε. Ακόμα και η ίδια της η οικογένεια κρύωσε. Το σπίτι μιας γυναίκας, είπαν, ήταν, στην κουζίνα - όχι, στην σελίδα. Αλλά η Grazia ήταν φτιαγμένη, από κάτι διαφορετικό : επιμονή. Έγραφε την νύχτα, όταν ο κόσμος κοιμόταν. Στην σιωπή, έφτιαξε μια φωνή.

Χρόνια, αργότερα, μετακόμισε, στην Ρώμη, με έναν άντρα, που πίστευε, σε αυτήν, περισσότερο, από οποιονδήποτε άλλον : Palmiro Madesani. Όχι, απλά, ένας σύζυγος. Ήταν η ασπίδα της, η άγκυρά της, το καύσιμο της. Όταν ο κόσμος χλεύαζε και τους δυο τους - μια γυναίκα συγγραφέας και ένας άντρας περήφανος, που στέκεται, πίσω της - έλεγαν, με σιωπηλή περιφρόνηση. Η Grazia έγραψε, για άγριες γυναίκες, διαλυμένους άνδρες, και άγρια τοπία, που καθρέφτιζαν την δική της άθραυστη καρδιά.

Και μια μέρα, ο κόσμος, επιτέλους, άκουσε. Το 1926, η Grazia Deledda - το κοριτσάκι, από την Σαρδηνία, με, μόνο, βασική εκπαίδευση - έγινε η πρώτη Ιταλίδα, που κέρδισε το Νόμπελ Λογοτεχνίας. Όταν ανέβηκε στη σκηνή, δεν περπατούσε μόνη της. Στο πλευρό της, χέρι-χέρι, στεκόταν ο Palmiro - ο άνθρωπος, που ήξερε να αγαπά, χωρίς φόβο. Γιατί η πραγματική αγάπη δεν σου ζητά να συρρικνωθείς. Σε κρατάει πιο ψηλά, όταν ο κόσμος προσπαθεί να σε ρίξει κάτω.

Κι εσύ, Γκράτσια... Σε ευχαριστούμε. Που μας δίδαξες ότι το να είσαι γυναίκα δεν είναι αδυναμία. Είναι ένα φως, που γράφεται, μόνο του, στην ιστορία.

Πάνω στα αποκαΐδια της Σμύρνης – Τι απέγιναν οι καμένες ελληνικές συνοικίες μετά το 1922. Οι φωτογραφίες δεν είναι αληθινές, είναι φωτορεαλιστικές εικόνες, που δημιουργήθηκαν, βάσει περιγραφής και ιστορικών στοιχείων.

Όταν έσβησαν οι φλόγες της μεγάλης πυρκαγιάς του Σεπτεμβρίου του 1922, στο κέντρο της Σμύρνης, δεν είχε απομείνει, απλώς, μια σειρά καμένων οικοδομικών τετραγώνων, αλλά ένα τεράστιο κενό, μέσα, στην πόλη. Η ελληνική και η αρμενική συνοικία είχαν υποστεί, σχεδόν, ολοκληρωτική καταστροφή, ενώ μεγάλο μέρος της ευρωπαϊκής, ή φραγκικής συνοικίας είχε, επίσης, καεί. Αντίθετα, οι παλαιότερες μουσουλμανικές και εβραϊκές συνοικίες, προς το Κεμεραλτί, το Ικίτσεσμελικ και τις πλαγιές του Πάγου, έμειναν, σε μεγάλο βαθμό, έξω, από την κύρια ζώνη της φωτιάς.

Σύμφωνα, με αμερικανική προξενική έκθεση του 1922, την οποία παραθέτει η ιστορικός Ellinor Morack, καταστράφηκαν, περίπου, 13.100 κτίρια, το 65% των καλύτερων κατοικιών της πόλης, το 80% των καταστημάτων και γραφείων και περίπου, τα μισά, από τα εμπορικά καταστήματα και τις αποθήκες. Η ίδια μελέτη υπολογίζει ότι χάθηκε, περίπου, το 75% των κτιρίων του κεντρικού αστικού ιστού. Μαζί, με τα σπίτια, εξαφανίστηκαν εκκλησίες, σχολεία, νοσοκομεία, προξενεία, ξενοδοχεία, θέατρα, λέσχες, εμπορικά καταστήματα και ολόκληρο το παλαιό δίκτυο των δρόμων.

Πού βρισκόταν η ελληνική συνοικία, στην σημερινή Σμύρνη;

Η «ελληνική συνοικία» δεν ήταν ένας μοναδικός και αυστηρά περιχαρακωμένος μαχαλάς. Ο ελληνικός πληθυσμός κατοικούσε, σε μια ευρύτατη ζώνη, από την παραλιακή κάτω πόλη και την Πούντα, μέχρι το Μουρτάκια, το Τεπέτζικ και τις παλαιότερες συνοικίες, κοντά στον Πάνω Μαχαλά. Υπήρχαν δεκάδες ελληνικές ενορίες, καθεμία, από τις οποίες, αποτελούσε και έναν μικρότερο πυρήνα κατοίκησης, της Αγίας Φωτεινής, του Αγίου Γεωργίου, του Αγίου Δημητρίου, της Αγίας Αικατερίνης, του Αγίου Νικολάου, του Αγίου Ιωάννη, της Ευαγγελίστριας και πολλές άλλες.

Σε σημερινούς όρους, ο κυριότερος καμένος ελληνικός και φραγκικός πυρήνας βρισκόταν :

– γύρω, από το σημερινό Pasaport και την πλατεία Cumhuriyet,

– στην περιοχή Çankaya–İsmet Kaptan,

– ανάμεσα, στις σημερινές λεωφόρους Gazi, Fevzi Paşa, Halit Ziya και Cumhuriyet,

– προς το νότιο τμήμα του Alsancak και το Κορδόνι,

– και ανατολικότερα, προς τις παρυφές του σημερινού Kültürpark, τις περιοχές Mimar Sinan και Kahramanlar.

Ένα ασφαλές σημείο προσανατολισμού είναι η Αγία Φωτεινή. Ο παλαιός μητροπολιτικός ναός βρισκόταν, περίπου, στην σημερινή διασταύρωση των λεωφόρων Gazi Bulvarı και Halit Ziya Bulvarı. Στη θέση του, υψώνεται, σήμερα, το εμπορικό κτίριο Kayahan İş Merkezi. Ο χώρος αυτός βρισκόταν, στην καρδιά της ελληνικής κάτω πόλης, σχετικά, κοντά, στην προκυμαία.

Χρειάζεται, όμως, μια σημαντική διευκρίνιση, το μεγαλύτερο μέρος του σημερινού Kültürpark, όπου πραγματοποιείται η Διεθνής Έκθεση της Σμύρνης, κάλυψε, κυρίως, την παλιά αρμενική συνοικία, το Χαϊνότς. Γύρω της, βρίσκονταν ελληνικές συνοικίες, όπως εκείνες της Αγίας Αικατερίνης και του Αγίου Δημητρίου, αλλά δεν είναι, ιστορικά, ακριβές να ταυτίζεται ολόκληρο το πάρκο, αποκλειστικά. με την ελληνική συνοικία.

Επίσης, δεν κάηκαν όλα τα σημεία, όπου κατοικούσαν Έλληνες. Παλαιότεροι ελληνικοί πυρήνες, κοντά, στον Πάνω Μαχαλά και στον Άγιο Βουκόλο, βρέθηκαν, έξω, από την ολοκληρωτική καταστροφή. Ο ναός του Αγίου Βουκόλου, το σημερινό Ayavukla, είναι ένα, από τα ελάχιστα σωζόμενα ορθόδοξα μνημεία της, προ του 1922, Σμύρνης.

Τα πρώτα χρόνια, μετά την καταστροφή.

Για αρκετά χρόνια, η καμένη περιοχή παρέμεινε ένας απέραντος ερειπιώνας. Οι φωτογραφίες της εποχής δείχνουν όρθιους γυμνούς τοίχους, καμένες προσόψεις, σωρούς, από πέτρες και άδεια οικοδομικά τετράγωνα. Σε δημοσιεύματα των χρόνων εκείνων, η περιοχή περιγράφεται, ως τόπος γεμάτος λάκκους, αγριόχορτα, στάσιμα νερά, έντομα και εγκαταλειμμένα ερείπια. Στα λίγα κτίρια, που είχαν παραμείνει κατοικήσιμα, εγκαταστάθηκαν, προσωρινά, άστεγοι και νεοφερμένοι κάτοικοι, ενώ σημειώνονταν καταπατήσεις και αφαίρεση οικοδομικών υλικών.

Ήδη, από το 1923, ο δήμος ανέθεσε, στους Γάλλους πολεοδόμους René και Raymond Danger, υπό την εποπτεία του Henri Prost, την εκπόνηση νέου σχεδίου. Το σχέδιο εγκρίθηκε, το 1925 και προέβλεπε φαρδιές λεωφόρους, μεγάλες πλατείες, κυκλικούς κόμβους, διοικητικά κτίρια και νέες συνοικίες. Η στενή και πολύπλοκη πολεοδομική μορφή της παλιάς Σμύρνης, με τα σοκάκια, τις αυλές και τα αδιέξοδα, αντικαταστάθηκε, από έναν νέο, γεωμετρικό αστικό ιστό. Οι σημερινές μεγάλες λεωφόροι του κέντρου, αποτελούν, σε σημαντικό βαθμό, κληρονομιά εκείνου του σχεδιασμού.

Το 1925, τροποποιήθηκε και η τουρκική οικοδομική νομοθεσία. Περιοχές, στις οποίες είχαν καεί περισσότερα, από 150 κτίρια, μπορούσαν να θεωρηθούν, για τις ανάγκες της απαλλοτρίωσης, σαν αγροτική γη. Με αυτόν τον τρόπο, ο δήμος απέκτησε τα καμένα οικόπεδα, σε πολύ χαμηλότερες τιμές. Όσοι ιδιοκτήτες βρίσκονταν, ακόμη, στην Σμύρνη, μπορούσαν να διεκδικήσουν ομόλογα, ή δικαιώματα, σε νέες δημοπρασίες οικοπέδων. Οι περισσότεροι, όμως, Έλληνες, οι οποίοι είχαν φύγει, ή είχαν υπαχθεί, στην ανταλλαγή των πληθυσμών, καθώς και πολλοί Αρμένιοι ιδιοκτήτες, δεν αποζημιώθηκαν, ουσιαστικά. Έτσι, μετά την φυσική καταστροφή των περιουσιών, ακολούθησε η νομική και κτηματολογική εξαφάνισή τους.

Μέχρι το 1927, είχαν καθαριστεί σημαντικοί άξονες και είχαν χαραχθεί οι πρώτες μεγάλες λεωφόροι, αλλά, ανάμεσά τους, εξακολουθούσε να απλώνεται μια, σχεδόν, άδεια έκταση. Η οικονομική αδυναμία του δήμου και του νεοσύστατου τουρκικού κράτους καθυστέρησε την ανοικοδόμηση. Ακόμη και στις αρχές της δεκαετίας του 1930, μεγάλο μέρος του κέντρου παρέμενε αδόμητο.

Η πρώτη μεγάλη παρέμβαση ήταν η δημιουργία της πλατείας Cumhuriyet, η οποία εγκαινιάστηκε, το 1932. Το 1933, οργανώθηκε η πρώτη εμπορική έκθεση, στον χώρο, πίσω από την πλατεία, περίπου, εκεί, όπου βρίσκεται, σήμερα, το ξενοδοχείο Büyük Efes–Swissôtel. Από το 1934, άρχισε, με ταχύτερους ρυθμούς, η διαμόρφωση του Kültürpark. Εργολάβοι ανέλαβαν την απομάκρυνση των ερειπίων και την ισοπέδωση του εδάφους, σε ορισμένες περιπτώσεις, λαμβάνοντας, ως αντάλλαγμα, οικόπεδα. Ανοίχθηκαν δρόμοι, αποξηράνθηκαν έλη και στάσιμα νερά, φυτεύτηκαν δέντρα και κατασκευάστηκαν περίπτερα, μουσεία, χώροι αθλητισμού και ψυχαγωγίας.

Το Kültürpark άνοιξε, το 1936, σε έκταση, περίπου, 360.000 τετραγωνικών μέτρων και αργότερα, επεκτάθηκε, στα 420.000. Πάνω, στον χώρο της παλιάς αρμενικής συνοικίας και δίπλα, στα καμένα ελληνικά τετράγωνα, δημιουργήθηκε η Διεθνής Έκθεση της Σμύρνης, η οποία προβλήθηκε, ως σύμβολο της νέας τουρκικής και κεμαλικής πόλης.

Τα χαλάσματα χρησιμοποιήθηκαν, για να μπαζωθεί η θάλασσα;

Ο ισχυρισμός αυτός ακούγεται, συχνά, αλλά χρειάζεται μεγάλη προσοχή. Από τις ακαδημαϊκές, δημοτικές και πολεοδομικές πηγές, που έχουν εξεταστεί, δεν προκύπτει σαφής απόδειξη ότι τα χαλάσματα των καμένων σπιτιών του Κε μεταφέρθηκαν, συστηματικά, στην θάλασσα, για να δημιουργηθεί η σημερινή παραλία.

Η σύγχυση φαίνεται ότι προέρχεται, από τρεις διαφορετικές ιστορικές φάσεις.

Πρώτον, το ίδιο το Κε – από την γαλλική λέξη Quai, δηλαδή προκυμαία – ήταν, ήδη, κατασκευασμένο, πάνω, σε επιχωματωμένη θάλασσα, πριν από το 1922. Τα έργα έγιναν, μεταξύ 1867 και 1876, από τη Smyrna Quay Company και την γαλλική εταιρεία των αδελφών Dussaud. Η παλιά ακανόνιστη ακτογραμμή μετακινήθηκε, προς την θάλασσα, δημιουργήθηκε μια νέα παραλιακή ζώνη, μήκους, περίπου, τεσσάρων χιλιομέτρων και προστέθηκαν, στην πόλη, περίπου, σαράντα εκτάρια γης. Πάνω, σε αυτήν την οθωμανική επιχωμάτωση, χτίστηκαν τα ξενοδοχεία, οι λέσχες, τα θέατρα, τα εμπορικά καταστήματα και οι κατοικίες του περίφημου Κε. Επομένως, τα σπίτια, που κάηκαν, το 1922, βρίσκονταν, ήδη, πάνω. σε γη κερδισμένη, από την θάλασσα.

Δεύτερον, μετά την πυρκαγιά, τεράστιες ποσότητες ερειπίων απομακρύνθηκαν, θρυμματίστηκαν, ή χρησιμοποιήθηκαν, για την ισοπέδωση του καμένου εδάφους, το γέμισμα λάκκων, την χάραξη δρόμων και την διαμόρφωση του Kültürpark. Αυτό τεκμηριώνεται. Δεν έχει, όμως, εντοπιστεί, μέχρι σήμερα, αντίστοιχο δημοτικό, ή τεχνικό έγγραφο, που να περιγράφει οργανωμένη μεταφορά των ερειπίων του Κε, στην θάλασσα. Δεν αποκλείεται να έγιναν περιορισμένες απορρίψεις μπάζων, στην ακτή, αλλά δεν μπορεί να παρουσιαστεί, ως αποδεδειγμένο μεγάλο έργο επιχωμάτωσης.

Τρίτον, το πλατύ πράσινο Κορδόνι, που βλέπουμε, σήμερα, είναι πολύ νεότερο. Η σύγχρονη επιχωμάτωση άρχισε, το 1997, όταν σχεδιάστηκε η κατασκευή παραλιακού αυτοκινητοδρόμου. Στην θάλασσα, ρίχθηκαν χώμα, βράχοι και ογκόλιθοι και η ακτογραμμή μετακινήθηκε αρκετά μέτρα, προς τα έξω. Μετά τις έντονες αντιδράσεις και τις δικαστικές αποφάσεις, ο αυτοκινητόδρομος δεν ολοκληρώθηκε και η επιχωματωμένη έκταση μετατράπηκε, από το 2000 και μετά, σε χώρο πρασίνου, περιπάτου και αναψυχής. Στην ίδια επιχωμάτωση δημιουργήθηκε και η σημερινή πλατεία Gündoğdu.

Επομένως, η φράση «τα καμένα ελληνικά σπίτια έγιναν η σημερινή παραλία» είναι περισσότερο μια ισχυρή προφορική παράδοση, παρά, πλήρως, τεκμηριωμένο ιστορικό γεγονός. Το βέβαιο είναι ότι η σημερινή Σμύρνη δημιουργήθηκε, πάνω στον χώρο των καμένων ελληνικών, αρμενικών και φραγκικών συνοικιών. Άλλοτε, κυριολεκτικά, πάνω σε ισοπεδωμένα ερείπια και άλλοτε πάνω, σε ένα, εντελώς, νέο σχέδιο δρόμων, πλατειών και οικοδομικών τετραγώνων, που εξαφάνισε τα παλαιά ίχνη.

Όποιος, σήμερα, περπατά από το Pasaport και την πλατεία Cumhuriyet, προς την λεωφόρο Gazi, το Çankaya, το Kültürpark και το νότιο Alsancak, κινείται, σε μεγάλο βαθμό, επάνω, στην παλιά ελληνική, αρμενική και λεβαντίνικη Σμύρνη. Η πόλη δεν ανοικοδομήθηκε, απλώς, μετά το 1922, ξανασχεδιάστηκε, έτσι ώστε η προηγούμενη μορφή και η μνήμη των κοινοτήτων της να γίνουν, σχεδόν, αόρατες.

«Τουρκόσποροι» και «Παστρικές» : Το Ιστορικό Καθρέφτισμα του Ρατσισμού, στην Ελλάδα του 1922.

Η ιστορική μνήμη, συχνά, λειτουργεί επιλεκτικά. Στην Ελλάδα, η Μικρασιατική Καταστροφή του 1922 έχει καταγραφεί, ως μια εθνική τραγωδία απώλειας και ξεριζωμού. Όμως, πίσω από την επίσημη αφήγηση της εθνικής αλληλεγγύης, κρύβεται μια σκληρή, ιστορική αλήθεια : 

Οι  Έλληνες του Βασιλείου της Ελλάδας υποδέχτηκαν τους Έλληνες πρόσφυγες, με πρωτοφανή εχθρότητα, ξενοφοβία και ρατσισμό. Αυτό δείχνει πόσο, νοητικά και πνευματικά, καθυστερημένοι ήταν οι Έλληνες του Βασιλείου της Ελλάδος. Μάλιστα, ήταν αυτοί, που προκάλεσαν την καταστροφή.

Η μελέτη αυτής της περιόδου δεν αποτελεί, απλώς, μια ιστορική αναδρομή. Είναι ένα ζωντανό μάθημα, κατά του ρατσισμού, που αποδεικνύει ότι η μισαλλοδοξία δεν γνωρίζει εθνικότητα, θρησκεία, ή χρώμα. Ο ρατσισμός στρέφεται, πάντα, εναντίον του αδύναμου, ακόμη και αν αυτός ο αδύναμος έχει το ίδιο αίμα, την ίδια γλώσσα και την ίδια πίστη.

Η Γλώσσα του Μίσους : Τα Υβριστικά Στερεότυπα.

Όπως, σε κάθε ρατσιστικό φαινόμενο, το πρώτο όπλο των γηγενών ήταν η απανθρωποποίηση και ο λεκτικός υποβιβασμός των προσφύγων. Οι Μικρασιάτες, παρά του ότι ήταν Έλληνες,  αντιμετωπίστηκαν, ως «ξένοι» και «μολυσματικοί».

* «Τουρκόσποροι» και «Αουτιάρηδες» : Ήταν οι πιο κοινοί χαρακτηρισμοί. Οι ντόπιοι αμφισβητούσαν την ελληνικότητα των προσφύγων, επειδή έρχονταν, από την οθωμανική επικράτεια. Τους θεωρούσαν, πολιτισμικά, αλλοιωμένους, «μπαστάρδους» και εχθρούς της καθαρής ελλαδικής ταυτότητας. Ξεχνώντας ότι και αυτοί ήταν μια, από τις επαρχίες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και ότι το μόνο, που τους ξεχωρίζει, ήταν ότι ήταν χριστιανοί ορθόδοξοι, δηλαδή Ρωμιοί.

* «Γιαουρτοβαφτισμένοι»: Ένας όρος, που ειρωνευόταν τις διατροφικές τους συνήθειες, γιατί κατανάλωναν πολύ γιαούρτι, αλλά και την ίδια την χριστιανική τους πίστη, υπονοώντας ότι το βάπτισμά τους ήταν ψεύτικο, ή κατώτερο, ξεχνώντας ότι ήταν βαφτισμένοι, από ιερείς του Πατριαρχείου. Κωνσταντινουπόλεως.

* «Παστρικές» : Ένας, βαθύτατα, σεξιστικός και υποτιμητικός όρος, για τις Μικρασιάτισσες. Οι γυναίκες, από την Ιωνία, είχαν υψηλότερο μορφωτικό επίπεδο, πρόσεχαν την καθημερινή τους υγιεινή, αρωματίζονταν και κυκλοφορούσαν, πιο ελεύθερα. Στην κλειστή, συντηρητική και στην τοξική πατριαρχική κοινωνία της παλιάς Ελλάδας, η καθαριότητα («παστρικιά») ταυτίστηκε, εσφαλμένα, με την ηθική χαλαρότητα και την πορνεία. Φυσικά, αυτό δείχνει, πόσο άπλυτες ήταν οι άλλες γυναίκες, που ζήλευαν τις γυναίκες της Ιωνίας.

Φωνές, από το Παρελθόν : Συγκλονιστικές Μαρτυρίες & Ντοκουμέντα.

Οι γραπτές μαρτυρίες των ίδιων των προσφύγων, αλλά και τα δημοσιεύματα του τύπου της εποχής, αποτυπώνουν το μέγεθος της κοινωνικής αγριότητας και της απόρριψης.

Οι τίτλοι των εφημερίδων και οι πολιτικές δηλώσεις.

Η πολιτική και δημοσιογραφική ελίτ της Αντιβενιζελικής παράταξης πρωτοστατούσε, στην ξενοφοβική ρητορική :

«Συρφετός, προσφυγική αγέλη, ανοσιουργήματα, οι οποίοι ήλθον, εδώ, να μολύνουν την καθαρότητα του ελλαδικού πληθυσμού».

— Εφημερίδα «Καθημερινή», 1923, εκφράζοντας την οργή των βασιλικών, για το γεγονός ότι οι πρόσφυγες ψήφιζαν Βενιζέλο.

«Όταν ήρθαν οι πρόσφυγες, έπρεπε να τους υποχρεώσουμε να φοράνε κίτρινα περιβραχιόνια, για να τους ξεχωρίζουμε, από τους καθαρόαιμους Έλληνες».

— Απόσπασμα από λόγο του αντιβενιζελικού πολιτικού Γεωργίου Βλάχου, ο οποίος πρότεινε μέτρα απαρτχάιντ, για τους Μικρασιάτες.

Μαρτυρίες προσφύγων : Ο πόνος της απόρριψης.

Άνθρωποι, που έχασαν, τα πάντα, στην φωτιά της Σμύρνης και στους διωγμούς, βρέθηκαν αντιμέτωποι, με έναν δεύτερο, εγχώριο διωγμό :

«Μας φώναζαν Τουρκόσπορους. Εμείς, στην πατρίδα μας, την Μικρά Ασία, παλεύαμε μια ζωή να κρατήσουμε την ελληνικότητά μας, να μη μας αφομοιώσουν οι Τούρκοι. Κι όταν ήρθαμε, στην "μάνα Ελλάδα", οι ίδιοι οι Έλληνες μας είπαν Τούρκους. Αυτή η λέξη μας πόνεσε περισσότερο, από την σφαγή».

— Μαρία Κ., πρόσφυγας, από την Σμύρνη, (Αρχείο Προφορικής Παράδοσης Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών).

«Όταν πηγαίναμε, στο σχολείο, τα ντόπια παιδιά δεν μας έπαιζαν. Μας πετούσαν πέτρες και φώναζαν : "Φύγετε, από δω, ήρθατε να μας πάρετε το ψωμί". Οι μανάδες τους, τους έλεγαν να μην μας πλησιάζουν, γιατί βρωμάμε και κουβαλάμε αρρώστιες».

— Γιώργος Ζ., πρόσφυγας, από το Αϊβαλί, εγκατεστημένος, στην Κοκκινιά.

«Οι ντόπιες γυναίκες μας κοιτούσαν, με μίσος. Επειδή πλενόμασταν, κάθε μέρα και χτενιζόμασταν, μας έλεγαν "παστρικές" και "πουτάνες της Σμύρνης". Αν μια προσφυγοπούλα έπιανε δουλειά, έλεγαν αμέσως, ότι την πήρε, με πονηρό τρόπο. Μας είχαν απομονώσει, σαν να είχαμε λέπρα».

— Ελένη Μ., πρόσφυγας, από την Προύσα.

Οι Μηχανισμοί του Ρατσισμού : Γιατί οι Έλληνες Μίσησαν τους Έλληνες;

Η ιστορία αποδεικνύει ότι ο ρατσισμός δεν γεννιέται, στο κενό. Τρέφεται, από τον φόβο, την οικονομική ανασφάλεια και την πολιτική εργαλειοποίηση.

1. Οικονομικός Ανταγωνισμός και Ταξικό Μίσος.

Η Ελλάδα του 1922 ήταν μια χώρα χρεοκοπημένη και εξαντλημένη, από τον πόλεμο, που η ίδια είχε  προκαλέσει. Η ξαφνική άφιξη 1,5 εκατομμυρίου εξαθλιωμένων ανθρώπων προκάλεσε πανικό. Οι ντόπιοι είδαν τους πρόσφυγες, ως απειλή, για τις δουλειές τους, τα μεροκάματά τους και τη γη τους. Η αναγκαστική απαλλοτρίωση κτημάτων, για την στέγαση των προσφύγων, γέννησε άγρια οργή.

 2. Πολιτική Εργαλειοποίηση και ο Εθνικός Διχασμός.

Η χώρα ήταν χωρισμένη, στα δύο : στους Βενιζελικούς και τους Αντιβενιζελικούς (Βασιλικούς). Οι πρόσφυγες, θεωρώντας τον Ελευθέριο Βενιζέλο υπεύθυνο, για την αρχική απελευθέρωσή τους και προστάτη τους, τάχθηκαν, μαζικά, στο πλευρό του, γεγονός, που τους μετέτρεψε, σε μόνιμο στόχο των πολιτικών του αντιπάλων.

 3. Πολιτισμικό Σοκ.

Υπήρχε μια τεράστια πολιτισμική άβυσσος. Οι πρόσφυγες, από τη Σμύρνη και τα αστικά κέντρα της Μικράς Ασίας ήταν κοσμοπολίτες, μορφωμένοι και είχαν αστική κουλτούρα. Αντίθετα, η πλειονότητα των κατοίκων της ελλαδικής επαρχίας ζούσε, σε μια αγροτική πραγματικότητα. Αυτή η διαφορά αντιμετωπίστηκε, με φθόνο και καχυποψία.

Από τον Κοινωνικό Αποκλεισμό, στην Ενσωμάτωση.

Οι πρόσφυγες εξαναγκάστηκαν να ζήσουν, σε άθλιες συνθήκες, σε παραπήγματα, σκηνές και λασπώδεις γειτονιές, στις παρυφές των πόλεων. Οι ντόπιοι απέφευγαν τους γάμους μαζί τους, τους απομόνωναν, κοινωνικά και τους εκμεταλλεύονταν, οικονομικά.

Ωστόσο, το «δηλητήριο» του ρατσισμού ηττήθηκε, από την ίδια την ζωή. Οι πρόσφυγες δεν λύγισαν. Με την εργατικότητα, το πείσμα και τον πολιτισμό τους, αναζωογόνησαν την ελληνική οικονομία, έφεραν νέες τέχνες και μπολιάσαν την ελληνική κουλτούρα, με τη μουσική τους (ρεμπέτικο), την λογοτεχνία και την κουζίνα τους.

Το Μάθημα, για το Σήμερα : Ο Ρατσισμός είναι μια Αυταπάτη

Η ιστορία του 1922 καταρρίπτει το μεγαλύτερο επιχείρημα των σύγχρονων ρατσιστών. Συχνά, ακούμε ότι ο ρατσισμός και η ξενοφοβία οφείλονται, στην «διαφορά θρησκείας», «γλώσσας», ή «φυλής». Η ελληνική ιστορία αποδεικνύει ότι αυτό είναι ψέμα.

Το 1922, οι θύτες και τα θύματα :

* Είχαν την ίδια εθνικότητα (Έλληνες / Γραικοί/ Ρωμιοί).

* Είχαν την ίδια θρησκεία (Ορθόδοξοι Χριστιανοί).

* Μιλούσαν την ίδια γλώσσα.

Και όμως, ο ρατσισμός εκδηλώθηκε, με όλη του την αγριότητα. Αυτό μας διδάσκει ότι ο ρατσισμός δεν επιλέγει τα θύματά του, με βάση την διαφορετικότητα, αλλά με βάση την ανάγκη του να βρει έναν αποδιοπομπαίο τράγο.

Η κατανόηση του δράματος και της απόρριψης. που βίωσαν οι παππούδες μας, το 1922, από τους παππούδες σας, είναι το πιο ισχυρό όπλο, για να δείξουμε αλληλεγγύη, στους σημερινούς πρόσφυγες και μετανάστες. Γιατί η ιστορία κύκλους κάνει, και ο ρατσισμός νικιέται μόνο με την γνώση και την ενσυναίσθηση.

Κείμενο: Ο Κυνηγός

ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΣΤΕΡΓΙΑΔΗΣ – Ο ΑΜΦΙΛΕΓΟΜΕΝΟΣ ΥΠΑΤΟΣ ΑΡΜΟΣΤΗΣ ΚΑΙ ΤΑ 27 ΧΡΟΝΙΑ ΤΗΣ ΣΙΩΠΗΣ ΣΤΗΝ ΓΑΛΛΙΑ.

Λίγα πρόσωπα της νεότερης ελληνικής ιστορίας προκάλεσαν, τόσο έντονα και αντιφατικά συναισθήματα, όσο ο Αριστείδης Στεργιάδης. Για ένα μεγάλο μέρος των Μικρασιατών προσφύγων, το όνομά του ταυτίστηκε, σχεδόν, με την εγκατάλειψη και την προδοσία. Από την άλλη πλευρά, ιστορικοί επισημαίνουν ότι υπήρξε ένας, ιδιαίτερα, ικανός, αλλά αυταρχικός διοικητής, επιφορτισμένος, με μια, εξαιρετικά, δύσκολη αποστολή : να διοικήσει την Σμύρνη και την ελληνική ζώνη κατοχής, χωρίς η ελληνική παρουσία να εμφανιστεί, στις Μεγάλες Δυνάμεις, ως καθεστώς εκδίκησης, ή καταπίεσης των μουσουλμανικών πληθυσμών.

Ο Στεργιάδης γεννήθηκε, στο Ηράκλειο της Κρήτης, το 1861, σπούδασε νομικά και υπήρξε γνώστης του οθωμανικού δικαίου. Ήταν στενός συνεργάτης του Ελευθερίου Βενιζέλου και είχε, προηγουμένως, διατελέσει Γενικός Διοικητής Ηπείρου. Ο ίδιος ο Βενιζέλος τον επέλεξε, για τη θέση του Ύπατου Αρμοστή της Σμύρνης, όπου έφθασε, τον Μάιο του 1919, λίγες ημέρες, μετά την απόβαση του ελληνικού στρατού.

Η βασική αποστολή, που είχε λάβει, ήταν σαφής : τάξη, ισονομία και αποτροπή πράξεων αντεκδίκησης, εναντίον του μουσουλμανικού πληθυσμού. Στα χρόνια της Αρμοστείας, πραγματοποιήθηκε σημαντικό διοικητικό έργο : οργανώθηκε η επιστροφή και αποκατάσταση εκατοντάδων χιλιάδων Ελλήνων, που είχαν εκτοπιστεί, κατά τους προηγούμενους διωγμούς, δόθηκαν γεωργικά δάνεια, πραγματοποιήθηκαν έργα οδοποιίας και δημόσιας υγείας και προετοιμάστηκε το Ιωνικό Πανεπιστήμιο της Σμύρνης, υπό τον Κωνσταντίνο Καραθεοδωρή.

Από την ίδια, όμως, πολιτική, γεννήθηκε και η βαθιά σύγκρουσή του, με μεγάλο μέρος του μικρασιατικού ελληνισμού. Η εμμονή του, στην προστασία των μουσουλμάνων, από ελληνικές αυθαιρεσίες, έφθασε, πολλές φορές, σε τέτοιο σημείο, ώστε οι Έλληνες κάτοικοι της Ιωνίας θεωρούσαν ότι ο Ύπατος Αρμοστής αντιμετώπιζε, αυστηρότερα, τους ίδιους, παρά τους Τούρκους. Συγκρούστηκε, επανειλημμένα, με αξιωματικούς, πολιτικούς παράγοντες, προκρίτους και ιδιαίτερα, με την Μητρόπολη Σμύρνης.

Η σχέση του, με τον Μητροπολίτη Χρυσόστομο, υπήρξε, εξαιρετικά, συγκρουσιακή. Ο Στεργιάδης θεωρούσε ότι οι έντονα εθνικοί και πολιτικοί λόγοι του Χρυσοστόμου μπορούσαν να προκαλέσουν τον μουσουλμανικό πληθυσμό και να εκθέσουν την ελληνική διοίκηση, απέναντι, στις Συμμαχικές Δυνάμεις. Υπάρχουν μαρτυρίες ότι έφθασε, ακόμη και να διακόψει, δημόσια, τον Μητροπολίτη, μέσα, σε ναό, όταν θεώρησε ότι ο λόγος του προσλάμβανε, έντονα, πολιτικό χαρακτήρα.

Παράλληλα, πολλές μαρτυρίες περιγράφουν τον Στεργιάδη, ως άνθρωπο, εξαιρετικά, αυταρχικό, δύστροπο και οξύθυμο. Οι εκρήξεις θυμού, οι προσβολές, προς υφισταμένους και οι ιστορίες, σχετικά, με το περίφημο μαστίγιο, ή «βούνευρο», που χρησιμοποιούσε, ή απειλούσε ότι θα χρησιμοποιήσει, πέρασαν, στην συλλογική μνήμη των Μικρασιατών. Οι λεπτομέρειες ορισμένων, από αυτές τις αφηγήσεις, δεν μπορούν, πάντοτε, να επαληθευθούν, η αυταρχικότητα, όμως, του χαρακτήρα του μαρτυρείται, από πολλές διαφορετικές πηγές.

Ιδιαίτερα, σημαντική υπήρξε και η στάση του απέναντι, στην Μικρασιατική Άμυνα. Όταν, πλέον, ο κίνδυνος εγκατάλειψης της Ιωνίας γινόταν ορατός, πολιτικοί, στρατιωτικοί και εκκλησιαστικοί παράγοντες της Σμύρνης προσπάθησαν να οργανώσουν ένα αυτόνομο μικρασιατικό πολιτικό και στρατιωτικό σχήμα. Ο Στεργιάδης δεν δέχθηκε να τεθεί επικεφαλής και συγκρούστηκε, με τους υποστηρικτές της προσπάθειας.

Η βαρύτερη, όμως, κατηγορία, εναντίον του, αφορά τις τελευταίες ημέρες, πριν από την Καταστροφή. Τα διαθέσιμα στοιχεία παρουσιάζουν μία πραγματική αντίφαση. Από τη μια πλευρά, ο Στεργιάδης είχε αντιληφθεί, εγκαίρως, ότι η στρατιωτική κατάσταση κατέρρεε και ζητούσε, από την κυβέρνηση της Αθήνας πλοία, για την απομάκρυνση στρατού και πληθυσμού. Από την άλλη, αντιδρούσε, σε ενέργειες, που θα προκαλούσαν μαζική φυγή, επειδή φοβόταν ότι ο πανικός θα οδηγούσε, σε χάος.

Στην συνέντευξη, που δημοσιεύθηκε, στην εφημερίδα «Πατρίς», τον Ιανουάριο του 1930, παρουσιάστηκε τηλεγράφημά του, προς την Αθήνα, με το οποίο ζητούσε, επειγόντως, πλοία, «προς παραλαβήν στρατού… και του πληθυσμού», καθώς και η απάντηση, που αποδόθηκε, στην κυβέρνηση : «Αποφύγετε δημιουργία προσφυγικού ζητήματος».

Στον Γρηγόριο Δαφνή, οφείλεται, επίσης, η περίφημη φράση, που αποδίδεται στον Στεργιάδη, σύμφωνα, με την οποία ήταν προτιμότερο οι Μικρασιάτες να παραμείνουν, εκεί, παρά να έλθουν, στην Αθήνα και να προκαλέσουν πολιτικές ανατροπές. Η φράση έχει αναπαραχθεί αμέτρητες φορές, πρέπει, όμως, να σημειώνεται ότι αποτελεί μεταγενέστερη μαρτυρία και όχι σωζόμενο γραπτό κείμενο του ίδιου του Στεργιάδη.

Και φυάνουμε, στις τελευταίες ώρες της ελληνικής παρουσίας.

Το βράδυ της 26ης Αυγούστου 1922, με το παλαιό ημερολόγιο – 8 Σεπτεμβρίου, με το νέο – ο Αριστείδης Στεργιάδης εγκατέλειψε την Σμύρνη. Με βρετανική προστασία, επιβιβάστηκε, σε ατμάκατο και στην συνέχεια, στο βρετανικό πολεμικό Iron Duke – «Σιδηρούς Δουξ».

Η αναχώρησή του, μέσα, σε συνθήκες γενικής κατάρρευσης, έμελλε να καθορίσει, οριστικά, την μνήμη του. Την ίδια στιγμή ο Μητροπολίτης Χρυσόστομος αρνήθηκε τις δυνατότητες διαφυγής, που του προσφέρθηκαν και παρέμεινε στην Σμύρνη, όπου, λίγο αργότερα, βρήκε μαρτυρικό θάνατο. Η αντίθεση, ανάμεσα, στον Μητροπολίτη που παρέμεινε και στον Ύπατο Αρμοστή, που έφυγε, χαράχθηκε, βαθιά, στην συνείδηση των προσφύγων.

ΤΙ ΑΠΕΓΙΝΕ ΟΜΩΣ Ο ΣΤΕΡΓΙΑΔΗΣ ΜΕΤΑ ΤΟ 1922;

Αυτό είναι, ίσως, το λιγότερο γνωστό κεφάλαιο της ζωής του.

Ο Αριστείδης Στεργιάδης δεν επέστρεψε, ποτέ, στην Ελλάδα. Μετά την αναχώρησή του, από την Σμύρνη, πέρασε, από την Κωνσταντινούπολη, στην συνέχεια, μέσω Κωνστάντζας, κατευθύνθηκε, προς την Δυτική Ευρώπη και τελικά, εγκαταστάθηκε, στην Γαλλία. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1920, η Νίκαια της Κυανής Ακτής έγινε ο τόπος της μακρόχρονης αυτοεξορίας του.

Δεν ήταν φυγάς, με την αυστηρά νομική έννοια. Η παραμονή του, στο εξωτερικό, ήταν, ουσιαστικά, προσωπική επιλογή. Γνώριζε, πολύ καλά, το μίσος, που υπήρχε, απέναντί του, στην Ελλάδα και ιδιαίτερα, ανάμεσα, στους πρόσφυγες της Μικράς Ασίας.

Το 1927 ο Κώστας Ουράνης τον συνάντησε στη Νίκαια. Η ανταπόκρισή του, στον «Ελεύθερο Τύπο», περιγράφει έναν άνθρωπο, σχεδόν, αποκομμένο, από τον κόσμο, έναν ιδιότυπο «μοναχό», μέσα στην κοσμοπολίτικη Κυανή Ακτή. Ο Στεργιάδης παραδεχόταν ότι γνώριζε πως οι πρόσφυγες τον μισούσαν και ότι, εάν βρισκόταν, ανάμεσά τους, θα κινδύνευε η ζωή του. Ταυτόχρονα, δήλωνε ότι η συνείδησή του ήταν ήσυχη.

Το 1930 έδωσε μία, από τις ελάχιστες μεγάλες συνεντεύξεις της εξορίας του, στον δημοσιογράφο Α. Αποστολόπουλο. Δημοσιεύθηκε, σε συνέχειες, στην εφημερίδα «Πατρίς», από τις 5, έως τις 13 Ιανουαρίου. Ύστερα, από αυτό, ουσιαστικά, σώπασε. Δεν άφησε απομνημονεύματα, ούτε το μεγάλο κείμενο υπεράσπισης του έργου του, που θα μπορούσε να δώσει την δική του ολοκληρωμένη εκδοχή, για τα γεγονότα του 1919–1922.

Έχουμε, μάλιστα, μια, εξαιρετικά, συγκεκριμένη πληροφορία, για την κατοικία του. Σύμφωνα, με μεταθανάτια ανταπόκριση του Γ. Πετρέα, από τη Νίκαια, που δημοσιεύθηκε, στο «Έθνος» την 1η Αυγούστου 1949, στα τελευταία χρόνια του, ο Στεργιάδης κατοικούσε, σε διαμέρισμα, στον 4ο όροφο του αριθμού 29 της Boulevard de Cessole, στην Νίκαια.

Μια λιγότερο γνωστή πτυχή της ζωής του, στην Γαλλία, είναι η σχέση του, με τον Νίκο Καζαντζάκη.

Βιογραφικές πηγές αναφέρουν ότι ο Καζαντζάκης, μαζί με τον Νικόλαο Πλαστήρα, ήταν, ανάμεσα, στους ελάχιστους Έλληνες, που επισκέφθηκαν τον απομονωμένο πρώην Ύπατο Αρμοστή. Η πληροφορία αυτή γίνεται, ακόμη, πιο ενδιαφέρουσα, αν εξετάσουμε τις μετακινήσεις του ίδιου του Καζαντζάκη.

Ο Καζαντζάκης έζησε, στην Νίκαια, από τις 10 Ιουνίου, έως τις 10 Οκτωβρίου 1930, στην Villa «Les Pervenches», 6 Avenue Cap-de-Nice. Ο Στεργιάδης βρισκόταν, ήδη, εγκατεστημένος, στην ίδια πόλη. Επομένως, για τέσσερις μήνες, το 1930, οι δύο Κρητικοί ζούσαν, ταυτόχρονα, στην Νίκαια.

Υπάρχει και δεύτερη περίοδος, κατά την οποία βρίσκονταν, γεωγραφικά, πολύ κοντά. Από τον Ιούνιο του 1948, ο Καζαντζάκης εγκαταστάθηκε, στην Αντίμπ, στην Κυανή Ακτή, ενώ ο Στεργιάδης εξακολουθούσε να κατοικεί, στην Νίκαια, μέχρι τον θάνατό του, τον Ιούνιο του 1949.

Έτσι, υπάρχουν, τουλάχιστον, δύο πιθανά χρονικά παράθυρα προσωπικών επαφών : το 1930, όταν βρίσκονταν και οι δύο, στην Νίκαια, και το 1948–1949, όταν ο Καζαντζάκης ζούσε, στην κοντινή Αντίμπ.

Χρειάζεται, όμως, εδώ, μια σημαντική ιστορική επιφύλαξη. Μέχρι σήμερα, δεν έχει εντοπιστεί δημοσιευμένη επιστολή του Καζαντζάκη, προς τον Στεργιάδη, ή του Στεργιάδη, προς τον Καζαντζάκη, ούτε γνωστή επιστολή του Καζαντζάκη, προς τρίτο πρόσωπο, που να περιγράφει κάποια συγκεκριμένη συνάντησή τους. Επομένως, δεν είναι ασφαλές να μιλήσουμε, χωρίς επιφύλαξη, για “στενή φιλία”.

Ακριβέστερο είναι να πούμε ότι υπήρχε προσωπική γνωριμία και ότι ο Καζαντζάκης αναφέρεται, ως ένας από τους ελάχιστους Έλληνες, που επισκέπτονταν τον απομονωμένο Στεργιάδη, στην Γαλλία, χωρίς να γνωρίζουμε, ακόμη, πόσο συχνές ήταν αυτές οι επαφές, ή τί συζητούσαν.

Δεν είναι, επίσης, απίθανο η γνωριμία τους να ήταν πολύ παλαιότερη. Και οι δύο κατάγονταν, από το Ηράκλειο της Κρήτης, κινούνταν, στον πνευματικό, νομικό και πολιτικό κόσμο της πόλης και συνδέθηκαν, ο καθένας, με διαφορετικό τρόπο, με τον βενιζελικό χώρο. Ο Στεργιάδης υπήρξε εξέχων δικηγόρος και πολιτικός παράγοντας του Ηρακλείου, ενώ ο νεαρός Καζαντζάκης υπέβαλε, το 1909, αίτηση διορισμού, ως δικηγόρος, στην ίδια πόλη. Πρόκειται, όμως, και εδώ, για ισχυρή πιθανότητα και όχι, για αποδεδειγμένη πρώτη συνάντηση.

Το γεγονός, πάντως, ότι ένας άνθρωπος, σαν τον Καζαντζάκη φαίνεται ότι διατηρούσε επαφή, με τον Στεργιάδη, έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Δεν αποδεικνύει, ασφαλώς, ότι συμφωνούσε, με τις πράξεις του, ούτε ότι συμμεριζόταν την δική του εκδοχή, για την Μικρασιατική Καταστροφή. Δείχνει, όμως, ότι ο Στεργιάδης, παρά την, σχεδόν, απόλυτη απομόνωσή του, από την ελληνική κοινωνία, δεν είχε αποκοπεί, εντελώς, από ορισμένες σημαντικές προσωπικότητες της εποχής.

Για τα οικονομικά του χρόνια στην Γαλλία, έχουν κυκλοφορήσει πολλές αφηγήσεις. Φαίνεται ότι, αρχικά, διέθετε κάποια οικονομική άνεση, ενώ, αργότερα, αντιμετώπισε σοβαρότερες δυσκολίες. Υπάρχουν, επίσης, αναφορές ότι τον βοηθούσε, κατά περιόδους, ο Νικόλαος Πλαστήρας, ο οποίος τον επισκεπτόταν, στην Νίκαια. Οι λεπτομέρειες, σχετικά, με την πραγματική οικονομική του κατάσταση δεν τεκμηριώνονται, πάντοτε, από πρωτογενή οικονομικά στοιχεία.

Με ιδιαίτερη προσοχή, πρέπει να αντιμετωπίζεται και η παλαιά κατηγορία ότι υπήρξε πράκτορας των βρετανικών μυστικών υπηρεσιών. Η άποψη αυτή διατυπώθηκε, από επικριτές του και ενισχύθηκε, στην λαϊκή συνείδηση, από το γεγονός ότι έφυγε, από την Σμύρνη, με βρετανική προστασία. Ωστόσο, δεν υπάρχει επαρκές τεκμήριο, που να επιτρέπει να παρουσιάζεται η σχέση του, με την βρετανική Intelligence Service, ως αποδεδειγμένο ιστορικό γεγονός.

Στα τελευταία χρόνια της ζωής του, η απομόνωσή του έγινε, ακόμη, μεγαλύτερη. Ήταν ηλικιωμένος, αντιμετώπιζε προβλήματα υγείας και φαίνεται ότι τα δύο τελευταία χρόνια ήταν, σχεδόν, καθηλωμένος στο σπίτι του. Υπέφερε, από οσφυαλγία και επανειλημμένες πνευμονίες.

Ο Αριστείδης Στεργιάδης πέθανε, στην Νίκαια, τον Ιούνιο του 1949, σε ηλικία, περίπου, 88 ετών. Οι πηγές παρουσιάζουν μικρή διαφορά μιας ημέρας, ως προς την ακριβή ημερομηνία, με αρκετές ελληνικές αναφορές να δίνουν την 23η Ιουνίου 1949.

Ο θάνατός του ήταν, εξίσου, μοναχικός, με τα τελευταία χρόνια της ζωής του.

Σύμφωνα με την μεταθανάτια ανταπόκριση, που δημοσιεύθηκε, στο «Έθνος», τα έξοδα της κηδείας καλύφθηκαν, από το ελληνικό προξενείο. Την σορό του συνόδευσαν ελάχιστοι άνθρωποι, ο επίτιμος Έλληνας πρόξενος, η υπηρέτριά του Adrienne Airoldi-Borin, μία Ελληνίδα χήρα Γάλλου αξιωματικού και ένας Ρώσος ορθόδοξος ιερέας. Ετάφη, σε κοιμητήριο της περιοχής της Νίκαιας. Σύμφωνα, με την ίδια μαρτυρία, πάνω, στον τάφο του, υπήρχε, μόνο, μία ανθοδέσμη, από την υπηρέτριά του.

Έτσι, τελείωσε η ζωή του ανθρώπου, που λίγες δεκαετίες, νωρίτερα, είχε συγκεντρώσει, στα χέρια του, τεράστια εξουσία, πάνω, σε ένα σημαντικό τμήμα της Ιωνίας : μόνος, σε ένα διαμέρισμα του τέταρτου ορόφου, στην Νίκαια της Γαλλίας, σχεδόν, λησμονημένος, από την Ελλάδα, που δεν ξαναείδε, ποτέ.

Ήταν προδότης; Ήταν ένας αυταρχικός διοικητής, που προσπάθησε να επιβάλει, με ακραίο τρόπο, μια πολιτική ισορροπίας, ανάμεσα, σε Έλληνες και Τούρκους; Γνώριζε ότι πλησίαζε η Καταστροφή και απέτυχε να προστατεύσει τον πληθυσμό; Ή επιχειρούσε, μέσα, σε μια κατάσταση ολοκληρωτικής πολιτικής και στρατιωτικής κατάρρευσης, να καθυστερήσει τον πανικό, μέχρι να εξασφαλιστούν μέσα εκκένωσης;

Η ιστορία οφείλει να εξετάζει τα τεκμήρια, χωρίς να μετατρέπει, ούτε την καταδίκη, ούτε την υπεράσπιση, σε δεδομένο συμπέρασμα.

Ένα, όμως, παραμένει αναμφισβήτητο : ο Αριστείδης Στεργιάδης έφυγε, από την Σμύρνη, τον Σεπτέμβριο του 1922, έχοντας, πάνω του, την οργή ενός ολόκληρου κόσμου και έζησε άλλα 27 χρόνια, στην Γαλλία, χωρίς ποτέ, να επιστρέψει, στην Ελλάδα. Και ίσως, η μακρόχρονη σιωπή του, περισσότερο, ακόμη, και από τις πράξεις του, συνέβαλε ώστε το «αίνιγμα Στεργιάδη» να παραμένει ανοιχτό, μέχρι σήμερα.

Ενδεικτικές βασικές πηγές: Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού – «Χρόνος», Michael Llewellyn Smith, Ionian Vision: Greece in Asia Minor, 1919–1922, George Horton, The Blight of Asia, Γρηγόριος Δαφνής, Η Ελλάς μεταξύ δύο πολέμων, εφημερίδα Ελεύθερος Τύπος 7/4/1927, εφημερίδα Πατρίς 5–13/1/1930, εφημερίδα Έθνος 1/8/1949, δημοσιευμένη αλληλογραφία Νίκου Καζαντζάκη και Παντελή Πρεβελάκη, αρχειακό και χρονολογικό υλικό του Μουσείου Νίκου Καζαντζάκη.

1923. Μόσχα. Ο Ιωσήφ Στάλιν, ο Γκριγκόρι Ζινόβιεφ και λοιποί ηγέτες των Μπολσεβίκων, στο συνέδριο του κόμματος.

Τα τοπία του Μηταράκη συλλαμβάνουν εσωτερικές διαστάσεις, το φως των Μετεώρων, της Σαντορίνης, της Ύδρας, των νησιών και των άλλων τόπων, που ταξίδεψε, επίμονα, ζωγραφίζοντας και σφραγίζοντας την σχέση του, με το φως.

Η πρώτη του πορεία δεν οδηγούσε, στην ζωγραφική, καθώς σπούδασε γεωπονική, στο Παρίσι. Παράλληλα, παρακολούθησε μαθήματα ζωγραφικής και ήλθε, σε επαφή, με τα πιο προοδευτικά ρεύματα, μια εμπειρία, που, στο έργο του, μεταφράστηκε, σε έναν προσωπικό εξπρεσιονισμό. 

Το 1929 εγκαταστάθηκε, μόνιμα, στην Αθήνα, όπου συμμετείχε, στην ίδρυση της καλλιτεχνικής ομάδας «Τέχνη», μαζί με τον Τόμπρο και τον Χατζηκυριάκο-Γκίκα και αργότερα, στην ομάδα «Στάθμη». Η αναγνώρισή του ήλθε, νωρίς και σταθερά. 

Γιάννης Μηταράκης, «Τοπίο». Λάδι, σε μουσαμά, 73×60 εκ. Το έργο παρουσιάστηκε, στην «Δημοπρασία Νεοελληνικής Ζωγραφικής και Γλυπτικής 19ου & 20ού αιώνα», τον Μάιο του 2026.

#VergosAuctions #artauctions #auctionhouse #history #masterpieces #auction #bidding #collecting #collectionneur #greekart #greekartists #heritagets #heritage

1204 - 1461. Η ελληνική αυτοκρατορία της Τραπεζούντας, πριν την οθωμανική κατάληψη.

1910. Ριζούντα.

1910 (δεκαετία). Τραπεζούντα. Το καπνεργοστάσιο.

1919. Τραπεζούντα.

23/8/1923. Τραπεζούντα.

1930 (δεκαετία). Τραπεζούντα.

1922. Τραπεζούντα.

1932. Τραπεζούντα. Σχολείο κοριτσιών.

Τραπεζούντα.

1937. Τραπεζούντα.

1940. Τραπεζούντα. Η Αγία Σοφία.

1940. Τραπεζούντα. Δάσκαλοι και μαθητές.

1970 (δεκαετία). Τραπεζούντα. Στην παραλία.

1974. Τραπεζούντα. Το λιμάνι.

1950 (δεκαετία). Ριζούντα. Απονομή σχολικών αποδεικτικών τίτλων, σε μαθητές.

1937. Ο Μάνος Κατράκης, με την πρώτη του σύζυγο Άννα Λώρη και τον σπουδαίο συνθέτη, πιανίστα και διευθυντή ορχήστρας, Δημήτρη Μητρόπουλο, σε παραλία.

ΑΥΤΗ ΗΤΑΝ Η ΠΟΛΩΝΙΑ - ΤΟ ΔΡΑΜΑ ΤΩΝ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΟΛΩΝΙΑ- ΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΑ.

Το νέο κράτος της Πολωνίας, το οποίο προέκυψε μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, περιλάμβανε 30 εκατομμύρια υπηκόους. Από αυτούς, μόνο τα 19 εκατομμύρια (τα 2/3 δηλαδή) ήταν Πολωνοί, ενώ το υπόλοιπο 1/3 αποτελούνταν από 5 εκατομμύρια Ουκρανούς, 2,5 εκατομμύρια Εβραίους, 2,0 εκατομμύρια Γερμανούς, 1,2 εκατομμύρια Λευκορώσους και μερικές άλλες μικρότερες εθνοτικές ομάδες.

Η πρόβλεψη στη Συνθήκη των Βερσαλλιών για μια επιπλέον συνθήκη «προστασίας των μειονοτήτων» το 1919, με ρητή αναφορά στα δικαιώματα των μειονοτήτων της Πολωνίας, εξασφάλιζε τυπικά την αρμονική συμβίωση όλων των εθνικών ομάδων μέσα στο νέο πολυπολιτισμικό κράτος.

Με την είσοδό της στη «Συνθήκη της Γενεύης για την προστασία των μειονοτήτων» στις 15 Μαΐου 1922, η Πολωνία εγγυήθηκε εκ νέου τα δικαιώματα των εθνικών μειονοτήτων, ενσωματώνοντάς τα και στο Πολωνικό Σύνταγμα. Έτσι, με το άρθρο 109 του Πολωνικού Συντάγματος οριζόταν:

«Κάθε πολίτης έχει το δικαίωμα να προστατεύσει την εθνική του ταυτότητα και να φροντίζει για τη γλώσσα και τις εθνοτικές ιδιαιτερότητές του. Ειδικοί κρατικοί νόμοι εξασφαλίζουν στις μειονότητες στο Πολωνικό κράτος την ελεύθερη ανάπτυξη των εθνοτικών ιδιαιτεροτήτων τους με τη βοήθεια αυτόνομων μειονοτικών ενώσεων.»

Η προστασία της ζωής, το δικαίωμα της μητρικής γλώσσας και των παραδόσεων των εθνικών μειονοτήτων στο νέο πολωνικό κράτος εξασφαλίστηκαν συνταγματικώς αλλά και διεθνώς.

Αυτό όμως ίσχυε μόνο στα χαρτιά. Παρόλες τις εξασφαλίσεις στο Πολωνικό Σύνταγμα και στις διεθνείς συνθήκες, το πολωνικό κράτος με την ίδρυσή του ξεκίνησε αμέσως την αναγκαστική πολωνοποίηση όλων των μειονοτήτων με δραστικά μέτρα.

Την τιμητική της είχε η γερμανική μειονότητα, καθώς καμία γερμανική κυβέρνηση από το 1919 και μετά δεν είχε επικυρώσει τα νέα σύνορα των δύο χωρών, εξαιτίας του ότι η Πολωνία κατά τη διάρκεια της ανακωχής το 1919 κατέλαβε γερμανικά εδάφη παρανόμως.

Η γερμανική μειονότητα θεωρούνταν εξόχως επικίνδυνη και έπρεπε να εξαλειφθεί, καθώς ένα τμήμα της πολωνικής επικράτειας θα ήταν πάντοτε υπό αίρεση και οι γερμανικοί πληθυσμοί του θα αλληθώριζαν πάντοτε προς τη Γερμανία.

Το σχέδιο των διώξεων που εφάρμοσε το πολωνικό κράτος εναντίον της γερμανικής μειονότητας είχε ως σκοπό είτε την πολωνοποίηση των πληθυσμών είτε την εκδίωξή τους από τις πατρογονικές τους εστίες, περιλαμβάνοντας όλες τις εκφράσεις της ζωής της μειονότητας. Πιο συγκεκριμένα:

1. Κλοπή της γερμανικής γης.

Με πρόσχημα τον νόμο της 28ης Δεκεμβρίου 1925 για την αγροτική αναδιάρθρωση της γης, ξεκινά η συστηματική κλοπή της γερμανικής γης. Η εφημερίδα «Gazeta Gdanska» στις 13 Ιουνίου 1926 δεν μπορεί να κρύψει τη χαρά της για την πολωνοποίηση του «Koridor» («Διαδρόμου») και αποκαλύπτει πως ο τελικός σκοπός του νέου αγροτικού νόμου είναι η πολωνοποίηση μέσω της απαλλοτρίωσης της γης και της μεταφοράς Πολωνών εποίκων στις περιοχές αυτές. Γράφει επί λέξει η εφημερίδα:

«Το ασφαλέστερο άρμα μάχης της Πομερανίας είναι τα εκατομμύρια των Πολωνών εποίκων».

Η γερμανική μειονότητα που εκπροσωπείται στο πολωνικό κοινοβούλιο, με επιστολή της προς το κοινοβούλιο στις 24 Μαρτίου 1926 επισημαίνει πως το 92% της γης που απαλλοτριώνεται στην πρώτη λίστα ονομάτων είναι γερμανικής ιδιοκτησίας. Στην ίδια επιστολή αναφέρεται πως οι γερμανικές ιδιοκτησίες, κυρίως στην περιοχή του Διαδρόμου, κατακερματίστηκαν.

Οι Γερμανοί μειονοτικοί απευθύνονται στα διεθνή φόρα, αλλά παρόλες τις αναφορές στην Λίγκα της Γενεύης, τίποτα δεν γίνεται.

Στους Γερμανούς δίνονται και κάποιες αποζημιώσεις-ψίχουλα για το νομότυπο του πράγματος. Ο Γερμανός γερουσιαστής Hausbach δηλώνει στην Πολωνική Γερουσία ότι για ένα morgen γης (μονάδα μέτρησης της εποχής) η αποζημίωση η οποία δίνεται είναι η αξία 2 προβάτων και για ένα εκτάριο η αξία ενός βοδιού. Όσες γερμανικές αγροτικές περιουσίες γλίτωσαν από τον νόμο περί αγροτικής αναδιοργάνωσης, ήρθε να τις αποτελειώσει ο νόμος «Της προστασίας των συνόρων». Σύμφωνα με τον νόμο αυτόν, απαγορεύεται η συνεχής παραμονή, η ιδιοκτησία, η χρήση, η μεταβίβαση ή η κληρονομιά σε εδάφη που χαρακτηρίζονται ως παραμεθόριος.

Παρόλες τις προσπάθειες του Χίτλερ για εξομάλυνση των σχέσεων με την Πολωνία το 1934 και τις υπογραφές διμερών συμφωνιών την ίδια χρονιά, καμία βελτίωση δεν επετεύχθη. Αυτό το αποδεικνύει η λίστα ονομάτων των απαλλοτριώσεων του 1934, όπου τίποτα δεν άλλαξε και η κλοπή γερμανικής γης συνεχίστηκε κανονικά.

Το 1937 έχει αρπαχτεί το 75,5% της γης γερμανικής ιδιοκτησίας του «Διαδρόμου».

Οι προσπάθειες του Χίτλερ για βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης της γερμανικής μειονότητας συνεχίζονται και, στα πλαίσια της συνεννόησης μεταξύ των δύο χωρών, στις 5 Νοεμβρίου 1937 δημοσιοποιείται η κοινή ανακοίνωση των δύο χωρών για την προστασία των εθνικών τους μειονοτήτων εκατέρωθεν και την οικονομική ανάπτυξή τους. Η γερμανική πλευρά για άλλη μια φορά ζητά να σταματήσει η μονομερής χρήση των αγροτικών απαλλοτριώσεων εναντίον των Γερμανών.

Εις μάτην: στη λίστα του 1938 δεν αλλάζει τίποτα. Από το 1919 έως το 1939, δύο εκατομμύρια «Morgen» γερμανικής γης απαλλοτριώθηκαν.

2. Οικονομικός πόλεμος και διώξεις στους γερμανικούς πληθυσμούς των πόλεων.

Ακόμη πιο κραυγαλέες ήταν οι διώξεις των Γερμανών στις πόλεις, με το δικαίωμα που δόθηκε στους Πολωνούς στη Συνθήκη των Βερσαλλιών βάσει του οποίου το πολωνικό κράτος είχε το δικαίωμα να κατάσχει όποιο ακίνητο θεωρούσε πως εξυπηρετεί τη λειτουργία του νέου κράτους. Έτσι εκκαθαρίστηκαν οι περιουσίες χιλιάδων Γερμανών στις πόλεις και κυρίως τα ακριβά ακίνητα των πλούσιων αστών και ευγενών. Τον Μάρτιο του 1930, σε ομιλία του, ο υπουργός Εξωτερικών της Πολωνίας Zaleski καυχήθηκε πως 16.000 ακίνητα γερμανικής ιδιοκτησίας είχαν κατασχεθεί.

Το κύριο βάρος των πολωνικών διώξεων όμως υπέστησαν οι Γερμανοί επαγγελματίες και εργαζόμενοι. Η κύρια προσπάθεια του πολωνικού κράτους ήταν να αφαιρεθεί από τους Γερμανούς της μειονότητας η παραγωγική ικανότητα στη νέα πολωνική οικονομία.

Με το τέλος του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου στην πολωνική οικονομία ίσχυαν ακόμη τα αναγκαστικά μέτρα της πολεμικής οικονομίας, τα οποία όμως χρησιμοποιήθηκαν για να εξοβελιστούν οι Γερμανοί από την οικονομική ζωή της Πολωνίας. Έτσι, απαγορεύτηκε η διάθεση πρώτων υλών και καυσίμων σε εταιρείες γερμανικής ιδιοκτησίας και αποκλείστηκαν οι εταιρείες των Γερμανών από τις λίστες προμηθευτών του δημοσίου. Στις επιχειρήσεις των Γερμανών επιβλήθηκε υπέρμετρη φορολογία σε πλασματικά πληθωριστικά κέρδη. Συνήθως όλα αυτά οδηγούσαν στην πώληση των γερμανικών επιχειρήσεων σε Πολωνούς.

Στους Γερμανούς φαρμακοποιούς, γιατρούς και δικηγόρους απαγορεύτηκε η άσκηση του επαγγέλματος, ακόμα και εάν το ασκούσαν για δεκάδες χρόνια, καθώς το γερμανικό πτυχίο τους δεν αναγνωριζόταν πλέον και έπρεπε να δώσουν ξανά εξετάσεις στα πολωνικά ενώπιον πολωνικών επιτροπών.

Με νόμο στις 23 Απριλίου 1920 εναντίον των αλκοολούχων ποτών, το πολωνικό κράτος αναθεώρησε όλες τις άδειες εστίασης της χώρας που πουλούσαν αλκοόλ. Φυσικά, οι επιχειρήσεις με Γερμανό ιδιοκτήτη σχεδόν ποτέ δεν μπορούσαν να πάρουν την ανανέωση με διάφορες δικαιολογίες και έτσι αναγκάζονταν να κλείσουν ή να πωλήσουν τις επιχειρήσεις τους στους Πολωνούς που καραδοκούσαν.

Τη ραχοκοκαλιά της πολωνικής οικονομίας αποτελούσε η βαριά βιομηχανία της χώρας, η οποία βρισκόταν συνήθως σε γερμανικά χέρια. Οι Γερμανοί ιδιοκτήτες που αρνήθηκαν να πουλήσουν τις εταιρείες τους αναγκάστηκαν να παραδώσουν τη διεύθυνση των επιχειρήσεων σε Πολωνούς. Οι νέες πολωνικές διευθύνσεις των εταιρειών, με πρόσχημα την αναδιάρθρωση των επιχειρήσεων, απέλυαν αποκλειστικά τους Γερμανούς εργαζομένους και λίγο αργότερα προσλάμβαναν νέους Πολωνούς.

Στην ομιλία του στην Πολωνική Βουλή (Sejm), ο Γερμανός γερουσιαστής Wiesner τον Μάρτιο του 1938 κατέθεσε στοιχεία σύμφωνα με τα οποία η ανεργία στη γερμανική μειονότητα ανερχόταν στο 60–80%, την ίδια ώρα που στην Άνω Σιλεσία η ανεργία δεν υπερέβαινε το 16%.

Το σκηνικό ερχόταν να συμπληρώσει το μόνιμο μποϊκοτάζ των Πολωνών στο γερμανικό εμπόριο αλλά και πογκρόμ με την ανοχή των πολωνικών αρχών σε εκδηλώσεις τέτοιου είδους. Είναι χαρακτηριστική η αναφορά του Γερμανικού Προξενείου στο Thorn στις 2 Ιανουαρίου 1939, όπου περιγράφει τις διαδηλώσεις του όχλου κρατώντας πλακάτ τα οποία απεικόνιζαν μια γροθιά να κρατά ένα μαχαίρι και την επιγραφή:

«Μην αγοράζεις από Γερμανούς και Εβραίους. Εάν δεν ακούσεις αυτή τη συμβουλή, τότε αυτή η γροθιά θα σε πετύχει.»

3. Διώξεις εναντίον των γερμανικών σχολείων.

Το 1919, στις περιοχές του Posen και της Δυτικής Πρωσίας που αποσχίστηκαν από το γερμανικό κράτος και παραδόθηκαν στην Πολωνία υπήρχαν 2.000 γερμανικά δημόσια σχολεία. Μέχρι το 1924 ο αριθμός αυτός μειώθηκε στα 557. Οι πολωνικές υπηρεσίες παιδείας κατόρθωσαν μέχρι το 1934 να μειώσουν αυτόν τον αριθμό ακόμα περισσότερο, στα 152.

Οι πολωνικές αρχές χρησιμοποίησαν κάθε μέσο για να πλήξουν τα γερμανικά μειονοτικά σχολεία. Έτσι, πλαισίωσαν τη νομοθεσία που τους υποχρέωνε για την ύπαρξη γερμανικών σχολείων με μια σειρά άλλων διατάξεων που έκαναν την ύπαρξη και επιβίωση αυτών των σχολείων αδύνατη. Σύμφωνα με τις νέες διατάξεις, για να υπάρχει ένα μειονοτικό γερμανικό σχολείο έπρεπε να φοιτούν τουλάχιστον 40 μαθητές σε αυτό. Όμως, διαίρεσαν τις εκπαιδευτικές ενότητες των δήμων και κοινοτήτων με τέτοιο τρόπο ώστε να μην μπορεί να συμπληρωθεί ο αριθμός αυτός, ενώ μια επόμενη διάταξη απαγόρευε τη φοίτηση μαθητών σε απόσταση άνω των τριών χιλιομέτρων από τον τόπο κατοικίας.

Υπήρχαν και άλλες διατάξεις που αφορούσαν ελέγχους για να μπορέσει ένα γερμανόπουλο να φοιτήσει σε μειονοτικό σχολείο. Για παράδειγμα, έπρεπε να περάσει από επιτροπή επάρκειας της γερμανικής γλώσσας από πολωνική επιτροπή —συχνά με ελλιπή γνώση της ίδιας της επιτροπής στη γερμανική γλώσσα. Σε περίπτωση που τα γερμανικά του μαθητή κρίνονταν μη επαρκή, τότε υποχρεωνόταν να φοιτήσει σε πολωνικό σχολείο. Εάν το επώνυμο ενός μαθητή χαρακτηριζόταν ως πολωνικό, τότε αυτό αποτελούσε ένα ακόμη εμπόδιο για να μη φοιτήσει σε μειονοτικό σχολείο.

Η εύρεση δασκάλων ήταν ένα άλλο τεράστιο εμπόδιο: χιλιάδες Γερμανοί δάσκαλοι απελάθηκαν αυτομάτως όταν δεν πήραν αμέσως την πολωνική υπηκοότητα το 1919 και καθυστέρησαν. Σύμφωνα με τον νόμο, μόνο Πολωνός υπήκοος μπορούσε να διδάξει στα μειονοτικά σχολεία (σε αντίθεση με τα μειονοτικά σχολεία της Πολωνίας στη Γερμανία την ίδια εποχή). Όμως και αυτοί οι δάσκαλοι που υπήρχαν έπρεπε να είναι εφοδιασμένοι με πιστοποιητικό φρονημάτων αφοσίωσης στο πολωνικό κράτος, το οποίο εύκολα μπορούσαν να χάσουν με μια απλή καταγγελία κάποιου πως είδε τον δάσκαλο, για παράδειγμα, να τραγουδά γερμανικά τραγούδια.

Την επάρκεια δασκάλων και σχολείων έκριναν πολωνικές επιτροπές, και η αφαίρεση άδειας ενός σχολείου ή ενός δασκάλου δεν ήταν σπάνιο φαινόμενο. Στην απόγνωσή τους, οι Γερμανοί γονείς έπαιρναν Γερμανούς δασκάλους στους οποίους είχε αφαιρεθεί η άδεια ασκήσεως επαγγέλματος στο σπίτι για να μάθουν στα παιδιά τους έστω τα βασικά (γραφή και ανάγνωση), με αποτέλεσμα πολλοί να συλληφθούν και να τιμωρηθούν παραδειγματικά, ενώ άλλοι να δικαστούν ακόμη και ως κατάσκοποι και να κλειστούν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης.

Φυσικά, ήταν αδύνατον για έναν μειονοτικό Γερμανό να βρει δουλειά τελειώνοντας γερμανικό σχολείο, ενώ η ανώτατη εκπαίδευση μειονοτικών Γερμανών ήταν κάτι πολύ σπάνιο. Ακόμη και όταν κάποιος Γερμανός κατόρθωνε να περάσει σε πολωνικό πανεπιστήμιο, η φοίτηση γινόταν σχεδόν αδύνατη από τις επιθέσεις των Πολωνών συμφοιτητών του.

4. Θρησκευτικές διώξεις.

Η άσκηση των θρησκευτικών καθηκόντων των Γερμανών μειονοτικών σε όλη τη διάρκεια της πολωνικής κυριαρχίας γινόταν υπό μεγάλες δυσκολίες και συνεχείς διώξεις. Αμέσως μετά την κατοχή των γερμανικών εδαφών από τους Πολωνούς, πλήθος Ευαγγελικών παστόρων απελάθηκαν με το πρόσχημα πως δεν πήραν αμέσως την πολωνική υπηκοότητα. Έτσι, από τις 405 θέσεις Ευαγγελικών παστόρων το 1919, οι 135 θέσεις το 1925 ήταν κενές.

Οι Ευαγγελικοί πάστορες που παρέμειναν έγιναν αντικείμενο ενοχλήσεων, προσβολών και επιθέσεων του πολωνικού όχλου. Οι επιθέσεις στις Ευαγγελικές εκκλησίες και οι καταστροφές των Ευαγγελικών νεκροταφείων αποτελούσαν συχνό φαινόμενο. Η ζωή των Ευαγγελικών παστόρων υπό την πολωνική καθολική κυριαρχία είναι επαρκώς καταγεγραμμένη στις επιστολές παστόρων προς τις προξενικές αρχές της Γερμανίας.

Στις περιοχές του Posen και στη Δυτική Πρωσία, η «Ενωμένη Ευαγγελική Εκκλησία» ποτέ δεν αναγνωρίστηκε επισήμως από το πολωνικό κράτος, με αποτέλεσμα η περιουσία της να κατασχεθεί και οι εκκλησίες της να δοθούν για χρήση στην Καθολική Εκκλησία.

Άσχημη ήταν η κατάσταση και στην Ευαγγελική Εκκλησία του Άουγκσμπουργκ, όπου το 90% του ποιμνίου της ήταν γερμανικής καταγωγής. Εκεί τέθηκε επικεφαλής ο διαβόητος επίσκοπος Julius Bursche με αποστολή την πολωνοποίηση της εν λόγω εκκλησίας. Ο Bursche εκδίωξε τους Γερμανούς πάστορες αντικαθιστώντας τους αποκλειστικά με Πολωνούς, ενώ ο ίδιος ίδρυσε και καινούργια έδρα Θεολογικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο της Βαρσοβίας για την παραγωγή αποκλειστικά Πολωνών παστόρων.

Ανάλογη αυθαιρεσία σημειώθηκε και στα εσωτερικά της εκκλησίας της Άνω Σιλεσίας, όπου τοποθετήθηκε ως θρησκευτικός τοποτηρητής ο γνωστός για το μίσος του εναντίον των Γερμανών Woiwode Grazynski, παρά την καθολική αντίδραση του γερμανικού πληθυσμού της περιοχής, χωρίς αποτέλεσμα όμως. Ο Grazynski εφάρμοσε καθολικές διώξεις των Γερμανών παστόρων και διέλυσε όλες τις θρησκευτικές οργανώσεις της μειονότητας.

5. Διώξεις του Τύπου και των πολιτιστικών οργανώσεων

Οι γερμανικές εφημερίδες της μειονότητας βρέθηκαν σχεδόν αμέσως στο στόχαστρο των Πολωνών, παραβιάζοντας κάθε υποχρέωση που πήγαζε από τα συμφωνηθέντα. Ιδιοκτήτες, συντάκτες και αρθρογράφοι εφημερίδων συλλαμβάνονταν με το παραμικρό και τιμωρούνταν με υπέρογκα χρηματικά ποσά, τόσο οι ίδιοι όσο και τα έντυπά τους, με αποτέλεσμα την καταστολή του γερμανικού Τύπου στις μειονοτικές περιοχές.

Δεν γλίτωσαν όμως ούτε και οι πολυάριθμοι πολιτιστικοί σύλλογοι και οργανώσεις των Γερμανών, που έκλειναν μετά από αλλεπάλληλες επιθέσεις νεαρών ή μετά από εφόδους των αρχών, οι οποίες θεωρούσαν ακόμα και το βιβλίο του «Φάουστ» του Γκαίτε ως ανατρεπτικό και εναντίον της ασφάλειας του πολωνικού κράτους.

Ήδη το 1931, σε μελέτη του Ινστιτούτου Έρευνας των Εθνικοτήτων της Βαρσοβίας κατεγράφη πως ένα εκατομμύριο Γερμανοί είχαν ήδη εγκαταλείψει τις πατρογονικές τους εστίες αναζητώντας την προστασία της Γερμανίας —φυσικά όχι για να βρουν περισσότερο ήλιο, αλλά για να σωθούν από τις πολωνικές διώξεις.

Στην φωτογραφία Γερμανοί μειονοτικοί χαιρετίζουν τα γερμανικά απελευθερωτικά στρατεύματα στην πόλη Tarnewitz . Μια απο τις λίγες πόλεις της Γερμανικής μειονότητας που δεν γνώρισε το πογκρόμ και τις σφαγές από τις Πολωνικές δυνάμεις ασφαλείας πριν οι γερμανικές δυνάμεις εισέρθουν σε αυτήν.

(Από Τεκμήρια Ιστορίας).

Υ.Γ. Τάσου Αναστασόπουλου : Χρειάζεται επαλήθευση, σε όλα αυτά, που φαίνονται αληθή.

ΠΟΛΩΝΙΑ - ΑΓΝΩΣΤΑ ΤΕΚΜΗΡΙΑ ΚΑΙ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΠΡΙΝ ΤΟΝ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟ ΤΟΥ 1939.

Η λευκή επιταγή που έδωσαν οι Αγγλογάλλοι στους Πολωνούς τον Μάρτιο και τον Μάιο του 1939 αποθράσυνε εντελώς την πολωνική αυθαιρεσία. Ένα κύμα οργανωμένης βίας εναντίον της γερμανικής μειονότητας επιβάρυνε επιπλέον το κλίμα των πολωνογερμανικών σχέσεων και ήρθε να προστεθεί στις εδώ και είκοσι χρόνια συστηματικές διώξεις του πολωνικού κράτους εις βάρος της. Η βία αυτή τελούσε ξεκάθαρα υπό την κάλυψη και τη συνέργεια των πολωνικών αρχών, ενώ όλα δείχνουν ότι εκδηλώθηκε τουλάχιστον με την ανοχή, αν όχι με την υποκίνηση των Αγγλογάλλων, με σκοπό η επιδείνωση των σχέσεων με τη Γερμανία να φτάσει σε σημείο βρασμού και να οδηγήσει σε ένοπλη σύγκρουση.

Οι ξυλοδαρμοί, οι δολοφονίες και οι καταστροφές περιουσιών μελών της μειονότητας δημιούργησαν το καλοκαίρι του 1939 ένα κύμα 70.000 Γερμανών προσφύγων με κατεύθυνση τη Γερμανία και την Ανατολική Πρωσία. Οι εικόνες των προσφυγικών καταυλισμών που παρουσίαζε το Γερμανικό Ράιχ στη διεθνή κοινή γνώμη άρχισαν να προκαλούν έντονη αμηχανία στην πολωνική κυβέρνηση.

Στα τέλη Ιουλίου και τις αρχές Αυγούστου του 1939, μετά την αυστηροποίηση των συνοριακών ελέγχων, σημειώθηκαν τα πρώτα αναφερόμενα περιστατικά πυροβολισμών από Πολωνούς συνοριοφύλακες (Straż Graniczna) εναντίον μεμονωμένων ατόμων και οικογενειών που διέσχιζαν παράνομα τα πράσινα σύνορα στις περιοχές της Σιλεσίας και της Πομερανίας.

Τον Αύγουστο του 1939, καθώς το κύμα φυγής εθνικά Γερμανών προς τη Γερμανία διογκωνόταν (με καταφυγή σε προσφυγικούς καταυλισμούς στη γερμανική Σιλεσία και την Ανατολική Πρωσία), καταγράφηκαν επανειλημμένες ένοπλες εμπλοκές στα σύνορα, με νεκρούς και τραυματίες πρόσφυγες. Τις τελευταίες ημέρες πριν από τη γερμανική επέμβαση, με τα σύνορα πλήρως στρατιωτικοποιημένα και ναρκοθετημένα, αναφέρονταν καθημερινά περιστατικά όπου πολωνικές περίπολοι πυροβολούσαν ομάδες προσφύγων κοντά στη μεθόριο (χαρακτηριστικά επεισόδια καταγράφηκαν στις περιοχές Beuthen/Bytom, Gleiwitz/Gliwice και στα σύνορα της Ανατολικής Πρωσίας).

Ένα από τα χαρακτηριστικά περιστατικά που συμπεριλήφθηκαν στα επίσημα παραρτήματα των γερμανικών αναφορών συμβάντων (Grenzübertritte und Schusswechsel) και χρησιμοποιήθηκαν εκτενώς στη γερμανική διπλωματική αλληλογραφία στις 26–28 Αυγούστου 1939 ήταν αυτό της 25ης προς 26η Αυγούστου 1939 (γνωστό στα γερμανικά αρχεία και ως επεισόδιο στο Münsterhausen/Neudorf ή στον τομέα Bentschen/Schwetzkau στα σύνορα της επαρχίας Mark Brandenburg/Posen).

Εκεί, μια ομάδα εθνικά Γερμανών προσφύγων (ανάμεσά τους γυναίκες και παιδιά) επιχείρησε να διασχίσει τη συνοριακή γραμμή προς το γερμανικό έδαφος. Πολωνοί συνοριοφύλακες τους καταδίωξαν και άνοιξαν πυρ, καθηλώνοντάς τους λίγα μέτρα πριν από τα σύνορα ή εντός της πολωνικής ζώνης και τραυματίζοντας ορισμένους εξ αυτών. Οι εκκλήσεις για βοήθεια προς το γερμανικό φυλάκιο, που βρισκόταν μόλις μερικές εκατοντάδες μέτρα μακριά, κινητοποίησαν τους άνδρες της συνοριοφυλακής (Grenzschutz) και στρατιώτες από τη γερμανική πλευρά. Οι τελευταίοι πέρασαν τη συνοριακή γραμμή εντός του πολωνικού εδάφους υπό ανταλλαγή πυρών, παρείχαν κάλυψη στους πρόσφυγες και τους μετέφεραν με ασφάλεια στη γερμανική πλευρά μαζί με τους τραυματίες.

Την ανάρτηση συνοδεύει ένα μέρος των ωμοτήτων εναντίον της γερμανικής μειονότητας, όπως αυτές καταγράφηκαν από τα γερμανικά προξενεία και συγκεντρώθηκαν από το Υπουργείο Εξωτερικών για την υποβολή διαβημάτων. Σήμερα όλα αυτά έχουν αποσιωπηθεί υπό το πρίσμα της πολιτικής σκοπιμότητας, με αποτέλεσμα η γερμανική επέμβαση στην Πολωνία να παρουσιάζεται αποκλειστικά ως επεκτατική και απρόκλητη, παραγνωρίζοντας τα τεκμηριωμένα εγκλήματα των πολωνικών αρχών.

1. 2 Απριλίου (Kl. Komorsk, Kr. Schwetz): Οκτώ μέλη γερμανικού αθλητικού συλλόγου δέχθηκαν επίθεση στην αυλή του Volksdeutsche Pankratz από Πολωνούς οπλισμένους με ρόπαλα και κόπανους αλωνισμού (Dreschflegeln). Ένα από τα θύματα ρίχτηκε σε λάκκο λυμάτων (Jauchegrube). Ο Pankratz τραυματίστηκε βαριά (τέθηκε εκτός εργασίας για 6 εβδομάδες) και την επόμενη ημέρα συνελήφθη από την αστυνομία.

2. 17 Απριλίου 1939 (Ciszowieco): Ο Volksdeutsche Fritz Pawlik ξυλοκοπήθηκε άγρια από ομάδα Πολωνών υπό την καθοδήγηση κάποιου Malcharek. Μεταφέρθηκε αναίσθητος από την αστυνομία στην οικία των γονέων του, ενώ οι τοπικές πολωνικές αρχές αρνήθηκαν την εισαγωγή του σε νοσοκομείο παρότι παρέμενε σε κωματώδη κατάσταση.

3. 19 Απριλίου 1939 (Kattowitz): Οι Peter Kordys και Richard Mateja δέχθηκαν επίθεση από περίπου 40 άτομα (Aufständischen). Ο Kordys διέφυγε αιμόφυρτος, ενώ ο Mateja έμεινε βαριά τραυματισμένος στο σημείο. Η αστυνομία τον μετέφερε κατευθείαν στις δικαστικές φυλακές χωρίς προηγούμενη ιατρική περίθαλψη.

4. 23 Απριλίου 1939 (Chorzow): Ο διανομέας της εφημερίδας Kattowitzer Zeitung, Cofalka (ηλικιωμένος με αναπηρία και προβλήματα ακοής), δέχθηκε επίθεση και ξυλοκοπήθηκε άγρια, χάνοντας εντελώς την ακοή από το ένα αυτί.

5. 27 Απριλίου (Liebenwalde, Kr. Schwetz): Οι Hermann και Emil Mathies δέχθηκαν επίθεση μέσα στο σπίτι τους. Ο ένας υπέστη συντριπτικό κάταγμα κάτω γνάθου και απώλεια οδόντων, ενώ ο δεύτερος έμεινε αναίσθητος.

6. 28 Απριλίου 1939 (Zbiczno, Kr. Strasburg): Ο Fritz Köppke κακοποιήθηκε από μέλη της Ένωσης Εφέδρων (Reservistenverband), με αποτέλεσμα να υποστεί κάταγμα σε δύο πλευρά και να παραμείνει κλινήρης και ανίκανος προς εργασία για εβδομάδες.

7. 30 Απριλίου (Piaski, Kr. Schwetz): Επίθεση σε ομάδα νεαρών Γερμανών. Ο Eckert έμεινε λιπόθυμος από τα χτυπήματα, ενώ στον Oswald Frey (από το Schönreich) έσπασαν αρκετά δόντια.

8. 3 Μαΐου (Bijasowice): Ο Franz Hybiorz δέχθηκε επίθεση από περίπου 20 ένστολους Πολωνούς εφέδρους με ελαστικά γκλομπ (Gummiknüppeln), μένοντας αναίσθητος στον δρόμο.

9. 4 Μαΐου (Bismarckhütte): Ο Ehrenfried Heiber δέχθηκε πισώπλατο χτύπημα με αμβλύ αντικείμενο στον σιδηροδρομικό σταθμό, φέροντας τραύμα 10×1 εκ. Η πολωνική αστυνομία αρνήθηκε να καταγράψει επίσημη καταγγελία για το συμβάν.

10. Στις 5 Μαΐου: Ο μαθητής Rauhut του γερμανικού γυμνασίου στο Bromberg δέχθηκε επίθεση από αρκετούς Πολωνούς, οι οποίοι τον χτύπησαν στο κεφάλι με ένα μπουκάλι τόσο δυνατά, ώστε αυτό έσπασε και ο Rauhut κατέρρευσε με σοβαρά τραύματα από κοψίματα στο κεφάλι. Όταν προσπάθησε να σηκωθεί, δέχθηκε ξανά χτυπήματα από περαστικούς που επικροτούσαν τη βίαιη αυτή πράξη.

11. Στις 9 Μαΐου: Οι Volksdeutsche Richard Fandrey από το Neukirchen (περιφέρεια Schubin) και ο αγρότης Damrau δέχθηκαν επίθεση από περίπου 30 Πολωνούς και κακοποιήθηκαν τόσο άγρια με πέτρες και ραβδιά, ώστε τα πρόσωπά τους παραμορφώθηκαν σε σημείο να μην αναγνωρίζονται.

12. Στις 12 Μαΐου: Ο στασιαστής Valentin Jendrzejak εισέβαλε στην κατοικία του Volksdeutsche Robert Robotta στο Kattowitz, άρπαξε μια καρέκλα και άρχισε να τον χτυπάει. Ο Robotta δέχθηκε χτύπημα στο αριστερό του χέρι, με αποτέλεσμα να σπάσει ο καρπός του. Στη συνέχεια, ο Πολωνός χτύπησε τον ανυπεράσπιστο άνδρα με κλωτσιές στην κοιλιακή χώρα και στους γοφούς. Η κόρη του Robotta προσπάθησε να καλέσει την αστυνομία από το παντοπωλείο Poloczek, ωστόσο ο καταστηματάρχης δεν της το επέτρεψε, δηλώνοντας ότι η αστυνομία υπάρχει μόνο για τους Πολωνούς.

13. Στις 14 και 15 Μαΐου: Στο Tomaschow, στο Konstantynow και σε άλλες περιοχές του Βοεβοδάτου του Lodz, εκατοντάδες Volksdeutsche δέχθηκαν επιθέσεις, ενώ τα σπίτια τους λεηλατήθηκαν και καταστράφηκαν. Ένας Volksdeutsche ξυλοκοπήθηκε μέχρι θανάτου κατά τη διάρκεια του πογκρόμ, άλλοι 10 τραυματίστηκαν τόσο σοβαρά που εκφράζονταν αμφιβολίες για την επιβίωσή τους, ενώ πολυάριθμοι άλλοι υπέστησαν ελαφρύτερους τραυματισμούς.

14. Στις 16 Μαΐου 1939: Ο στασιαστής Leo Krawczyk επιτέθηκε στη Volksdeutsche Adelheit Cichy στο Kattowitz. Την κλώτσησε με την μπότα του στη βουβωνική χώρα και προσπάθησε να την πετάξει από τις σκάλες του κτιρίου. Η κυρία Cichy υπέστη πολλαπλά τραύματα στο κεφάλι, στον μηρό, στη βουβωνική χώρα και στο χέρι.

15. Στις 18 Μαΐου: Ο Volksdeutsche Paul Enders συνελήφθη στο Luck χωρίς αιτία. Κατά τη διάρκεια των ανακρίσεων σχετικά με τη συμμετοχή του στο κόμμα Jungdeutsche Partei, υπέστη γροθιές στο πρόσωπο και κλωτσιές στο σώμα. Στις 20 Μαΐου μεταφέρθηκε δεμένος στο Równo και αφέθηκε ελεύθερος στις 25 Μαΐου.

16. Στις 24 Μαΐου: Ο Volksdeutsche Erhard Ossadnik από το Kattowitz δέχθηκε επίθεση από τέσσερις ένστολους Πολωνούς, επειδή μίλησε γερμανικά στον δρόμο με έναν γνωστό του. Υπέστη πολλαπλούς τραυματισμούς στην αριστερή πλευρά του προσώπου του και του έσπασαν τέσσερις κοπτήρες.

17. Στις 27 Μαΐου : Ο Volksdeutsche Josef Mazur, από το Kobior, δέχθηκε επίθεση, από πολυμελή ομάδα Πολωνών. Ξυλοκοπήθηκε, με ελαστικά κλομπ (γκλοπ), μέχρι λιποθυμίας. Το ιατρικό πόρισμα έδειξε εκτεταμένους μώλωπες και τραύματα, από κοψίματα στο κεφάλι, στο πρόσωπο και στα αυτιά, καθώς και πολυάριθμες ραβδώσεις, με κυανέρυθρο χρώμα και πηγμένο αίμα, στο στήθος, στην πλάτη και στους γλουτούς.

18. Στις 29 Μαΐου;: Ο εργάτης γης Albert Kränk, από το Kzywka, δέχθηκε επίθεση, σε ένα χωράφι, από δύο Πολωνούς, με καλυμμένα τα πρόσωπά τους. Τραυματίστηκε, τόσο σοβαρά, από μαχαιριές και χτυπήματα, στο πέος και στον αριστερό όρχι, ώστε χρειάστηκε να διακομιστεί, για νοσηλεία στο νοσοκομείο του Lessen.

19. Στις 29 Μαΐου 1939: Ο Volksdeutsche Stühmer, από το Neudorf (περιφέρεια Briesen), στην προσπάθειά του να διασχίσει τα σύνορα, συνελήφθη, από Πολωνούς και ξυλοκοπήθηκε, μέχρι θανάτου. Οι συγγενείς του αναγνώρισαν το πτώμα του, βαριά, ακρωτηριασμένο/παραμορφωμένο, στο νοσοκομείο του Graudenz.

20. Την 1η Ιουνίου 1939, ο ομογενής Γερμανός (Volksdeutscher) ανάπηρος μεταλλωρύχος Γιόχαν Μπούρντζικ (Johann Burdzik), από το Γκισόβιετς-Μισλοβίτσε (Giszowiec-Myslowice), δέχθηκε επίθεση, από έναν εξεγερμένο. Αρχικά, τον στραγγάλισε, στην συνέχεια, τον πέταξε, στο χαντάκι του δρόμου και τον τραυμάτισε, σοβαρά, με ένα μπαστούνι. Όταν ο εξεγερμένος επιχείρησε να βγάλει τα μάτια του Μπούρντζικ, τον τράβηξαν, πίσω, περαστικοί, με αποτέλεσμα ο Μπούρντζικ να γλιτώσει, με αιματώματα, στο μάτι, πολυάριθμα θλαστικά τραύματα και μώλωπες, στο πρόσωπο και στο σώμα, καθώς και δύο σπασμένα δόντια.

21. Στις 2 Ιουνίου, ο ομογενής Γερμανός Τέοντορ Στερ (Theodor Stehr), από το Κονσταντίνοφ (Konstantynow), δέχθηκε επίθεση, από έναν Πολωνό. Όταν προσπάθησε να αμυνθεί, τέσσερις Πολωνοί, που έσπευσαν, στο σημείο, τον χτύπησαν, τόσο άγρια, ώστε κατέρρευσε και χρειάστηκε να διακομιστεί, στο νοσοκομείο, με κάταγμα πλευρών και άλλα τραύματα.

22. Στις 5 Ιουνίου, ο ομογενής Γερμανός Βίλχελμ Κίμπελ (Wilhelm Kübel) στην Κοστούχνα (Kostuchna), διανομέας της εφημερίδας Kattowitzer Zeitung, ληστεύτηκε και του απέσπασαν το δέμα των εφημερίδων. Στην προσπάθειά του να το ανακτήσει, άλλοι Πολωνοί τον έριξαν, στο έδαφος και τον κλωτσούσαν, ενώ ήταν πεσμένος κάτω. Η αστυνομία δεν επενέβη.

23. Στις 6 Ιουνίου, οι ομογενείς Γερμανοί Γκέοργκ Κίντλερ (Georg Kindler), από το Μπικοβίνα (Bykowina) και Μπέρνχαρντ Χαρμάντα (Bernhard Harmada) δέχθηκαν επίθεση, από Πολωνούς, στη Νόβα Βιες (Nowa Wies). Ο Κίντλερ χτυπήθηκε, με ένα μπουκάλι, στα πλευρά, το οποίο έσπασε. Ο Χαρμάντα, ο οποίος είναι βαριά ανάπηρος πολέμου, με δύσκαμπτο πόδι, χτυπήθηκε, με μπουκάλια μπύρας, λαστιχένια γκλοπ και ένα μπαστούνι περιπάτου, τόσο άγρια, ώστε υπέστη τραύματα και μώλωπες, σε ολόκληρο το σώμα του.

24. Την νύχτα, μεταξύ 11 και 12 Ιουνίου 1939, ο ομογενής Γερμανός πανδοχέας Άντον Ποντσβά (Anton Podszwa), από το Τσίνιετς (Trzyniec), πυροβολήθηκε, θανάσιμα, καθ' οδόν, προς το σπίτι του, από άγνωστους δράστες.

25. Στις 15 Ιουνίου, ο υπήκοος του Γερμανικού Ράιχ (Reichsdeutscher) Άλοϊς Ζόρνικ (Alois Sornik) τραυματίστηκε, ύπουλα και σοβαρά, στο κεφάλι, από ένα χτύπημα του Πολωνού υλοτόμου Ονούφρακ (Onufrak), στην Ζιελόνα (Zielona), με αποτέλεσμα να υποκύψει, λίγες ημέρες, αργότερα.

26. Στις 17 Ιουνίου, ο ομογενής Γερμανός Φριτς Ράινκε (Fritz Reinke), από το Τόνοβο (Tonowo), της περιφέρειας Ζνιν (Kr. Znin), δέχθηκε χτύπημα, από πίσω, με σανίδες φράχτη, από δύο Πολωνούς εργάτες γης. Οι Πολωνοί συνέχισαν να τον χτυπούν, ακόμα και όταν κειτόταν, στο έδαφος, με αποτέλεσμα να υποστεί πολυάριθμα βαθιά τραύματα και αιματώματα, στο κεφάλι, το πρόσωπο, τους ώμους, τα χέρια και τις παλάμες, καθιστώντας τον προσωρινά ανίκανο, προς εργασία.

27. Στις 17 Ιουνίου, ο ομογενής Γερμανός Χανς Τσίροτ (Hans Zierott), από το Όμπεραουσμας (Oberausmaß), της περιφέρειας Κουλμ (Kr. Kulm), δέχθηκε επίθεση, από τρεις άνδρες και εξαναγκάστηκε να πει : «Ο Χίτλερ είναι γουρούνι!». Όταν αρνήθηκε, τον ανάγκασαν, υπό την απειλή μαχαιριού. Ο Τσίροτ είναι ανάπηρος και δεν μπόρεσε να αμυνθεί.

28. Στις 20 Ιουνίου 1939, τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου της τοπικής οργάνωσης Χαράντζε (Harazdze, περιφέρειας Luck) του Κόμματος Νέων Γερμανών (Jungdeutsche Partei), οι ομογενείς Γερμανοί Φέλπελ (Völpel), Ντιλκ (Dilk) και Ζαβάντσκι (Sawadski), κλήθηκαν, στον διοικητή της αστυνομίας. Ο Φέλπελ κακοποιήθηκε, με γροθιές, με αποτέλεσμα να σκιστεί το κάτω χείλος του, ενώ στην συνέχεια, ο αστυνομικός τον κλώτσησε, επανειλημμένα, στην κοιλιακή χώρα και τον τράβηξε, από τα μαλλιά, μέχρι που υπέγραψε δήλωση αποχώρησης, από το Κόμμα Νέων Γερμανών και την επόμενη ημέρα υπέβαλε, μαζί με τους συντρόφους του, αίτημα, για την αυτοδιάλυση ολόκληρης της τοπικής οργάνωσης. Λίγο αργότερα, ο πολωνικός τύπος μετέδωσε ότι οι τοπικές οργανώσεις του Κόμματος Νέων Γερμανών στη Βολυνία (Wolhynien) διαλύθηκαν, οικειοθελώς, για κοσμοθεωρητικούς λόγους.

30. Στις 2 Ιουλίου, η Γερμανίδα ομογενής (Volksdeutsche) Luise Sprenzel, η οποία κινούνταν, με ποδήλατο, προς το Zytna της περιφέρειας Rybnik, δέχθηκε επίθεση, από δύο εξεγερθέντες (Aufständische) και χτυπήθηκε, στον κρόταφο, κατά τέτοιο τρόπο, ώστε έπεσε, από το ποδήλατο και έμεινε αναίσθητη, στον δρόμο.

31. Στις 7 Ιουλίου 1939, ο Γερμανός ομογενής, βαριά, τραυματίας πολέμου και μονόχειρας ανάπηρος Julius Saeftel, από το Szopienice της περιφέρειας Myslowice, μετά από μία νεκρώσιμη τελετή, για έναν Γερμανό ομογενή, την οποία διέκοψαν Πολωνοί, καταδιώχθηκε, από πέντε Πολωνούς και τραυματίστηκε, στο πρόσωπο, από γροθιές.

32. Στις 8 Ιουλίου 1939, ο Πολωνός Kaczmarek εισέβαλε, στην κατοικία της Γερμανίδας ομογενούς Margarete Plichta, από το Tarnowskie, σπάζοντας, βίαια, την πόρτα, με ένα σφυρί. Στην συνέχεια, επιτέθηκε, με το σφυρί εναντίον της Γερμανίδας ομογενούς και της απέσπασε, με χτύπημα του σφυριού, ένα όπλο, που είχε πιάσει, σε αυτοάμυνα, με αποτέλεσμα να τραυματιστεί, σοβαρά, το χέρι της. Έπειτα έπνιγε τη Γερμανίδα ομογενή και την απείλησε ότι θα την σκοτώσει. Μόνο, μετά από κραυγές, για βοήθεια, εγκατέλειψε το θύμα του.

33. Στις 23 Ιουλίου, τρεις Πολωνοί στρατιώτες εισέβαλαν, στην κατοικία του Γερμανού ομογενούς Ewald Banek, στο Sypiory της περιφέρειας Schubin και απαίτησαν τρόφιμα και ποτά. Αφού τα έλαβαν, δωρεάν, εξύβρισαν τα παρόντα μέλη της οικογένειας και τα χτύπησαν. Ο Banek τραυματίστηκε, σοβαρά, από νυγμούς ξιφολόγχης, στον αριστερό ώμο και στο δεξί χέρι. Ταυτόχρονα, Πολωνοί στρατιώτες εισέβαλαν, με την βία, στην κατοικία του Γερμανού ομογενούς Arthur Pahlke και επιχείρησαν να βιάσουν την κυρία Pahlke. Όταν ο Pahlke θέλησε να υπερασπιστεί την γυναίκα του, κακοποιήθηκε, βαρύτατα.

34. Στις 6 Αυγούστου, συμμορία νεαρών Πολωνών παραβίασε την πύλη της ιδιοκτησίας του 72χρονου Γερμανού ομογενούς August Mundt, στο Bialezynek, τραυμάτισε τον Mundt, στο μάτι και στην κάτω γνάθο, χτύπησε τον γιο του Wilhelm, με ρόπαλα και πέτρες, με αποτέλεσμα αυτός να καταρρεύσει αναίσθητος, και κακοποίησε, επίσης, τον εργάτη γης Karl Jesser, που εργαζόταν στον Mundt.

35. Στις 9 Αυγούστου, η αστυνομία εισέβαλε, στον χριστιανικό ξενώνα (Hospiz), στο Kattowitz, όπου, μόλις, είχε πραγματοποιηθεί γενική συνέλευση μελών της Γερμανικής Λαϊκής Ένωσης (Deutscher Volksbund). Η ένοπλη αστυνομία χτύπησε τους 18 παρόντες Γερμανούς ομογενείς, με ελαστικά κλομπ και υποκόπανους και τους έσυρε, στο τμήμα. Κατά την διάρκεια της νύχτας, ανακρίθηκαν, υπό συνθήκες σοβαρής κακοποίησης, σχετικά, με την διεξαγωγή της συνέλευσης, έτσι ώστε, κατά την απόλυσή τους, το επόμενο πρωί, να είναι καλυμμένοι, με μπλε και κόκκινες κηλίδες και μώλωπες. Σε έναν Γερμανό ομογενή, είχε εξαρθρωθεί το χέρι, ενώ ένας άλλος είχε, αρχικά, χάσει την ακοή, του λόγω των χτυπημάτων, στο κεφάλι.

36. Στις 14 Αυγούστου, ο Γερμανός ομογενής Thomalla, από το Karwin, συνελήφθη, βάσει ανυπόστατων συκοφαντιών. Στην διήμερη προσωρινή κράτηση, δεν έλαβε, ούτε τροφή, ούτε νερό. Κατά τις ανακρίσεις, χτυπήθηκε, αιματηρά και μέχρι λιποθυμίας, με ρόπαλα και γροθιές, έτσι ώστ,  κατά την απόλυσή του, στις 16 Αυγούστου, να έχει περιέλθει, σε διανοητική σύγχυση.

37. Στα μέσα Αυγούστου, συνελήφθησαν, στην Άνω Σιλεσία, αναρίθμητοι Γερμανοί ομογενείς, υπό το πρόσχημα ότι είχαν διαπράξει εσχάτη προδοσία. Ο συλληφθείς Γερμανός ομογενής, επικεφαλής περιφέρειας (Kreisleiter) του Κόμματος Νέων Γερμανών (Jungdeutsche Partei), Rudolf Wilsch, από το Laurahütte, ξυλοκοπήθηκε, πλήρως, κατά την διάρκεια της ανάκρισης και υπό την απειλή του διαμελισμού (τεμαχισμού, στα τέσσερα) και παρόμοιων μεθόδων βασανιστηρίων, εξαναγκάστηκε ο, βαριά, κακοποιημένος να ομολογήσει την κατηγορία, που του απαγγέλθηκε, άδικα.

38. Ο υπήκοος του Ράιχ (Reichsangehörige) Jäger, ο Γερμανός ομογενής Grant, η δεσποινίς Kiesewalter και η δεσποινίς Neudam, καθώς και άλλοι υπήκοοι του Ράιχ και Γερμανοί ομογενείς, κακοποιήθηκαν, σοβαρά, σε πολωνικές φυλακές, για την απόσπαση ομολογιών. Τους έγιναν, μεταξύ άλλων, ενέσεις καυστικών υγρών στα γεννητικά όργανα, τους έσπασαν πλευρά, κακοποιήθηκαν, με ηλεκτρικό ρεύμα και μετά από παρατεταμένη παραμονή, σε υπέρθερμους χώρους, τους δόθηκε αλμυρό νερό, ως πόσιμο. Ο εθνικά Γερμανός (Volksdeutscher) Schienemann, ο οποίος εξακολουθεί να κρατείται, στο Sieradz, είναι, σωματικά, πλήρως, κατεστραμμένος και έχασε, σχεδόν, όλα του τα δόντια, κατά την διάρκεια της ανάκρισης.

(Από Τεκμήρια Ιστορίας).

Υ.Γ. Τάσου Αναστασόπουλου : Χρειάζεται επαλήθευση, σε όλα αυτά, που φαίνονται αληθή.

Ως «Ματωμένη Κυριακή» ονομάζονται τα γεγονότα, που έλαβαν χώρα, στην πόλη Bromberg (Μπίντγκοστς) και στα, γύρω, χωριά, την Κυριακή 3 Σεπτεμβρίου 1939, δύο, μόλις, ημέρες, μετά την έναρξη της επέμβασης του γερμανικού στρατού, στην Πολωνία. Πρόκειται, για την οργανωμένη επιχείρηση εξόντωσης της γερμανικής μειονότητας, στις παραμεθόριες περιοχές, αμέσως, μετά την έναρξη των επιχειρήσεων. Η επιχείρηση αυτή οργανώθηκε, από την πολωνική κυβέρνηση και εκτελέστηκε, από τον στρατό, την αστυνομία, τις δημοτικές αρχές και πολίτες. Παρόλο, που τα γεγονότα αναφέρονται, κυρίως, στην ευρύτερη περιοχή της πόλης Bromberg, αυτά εξαπλώθηκαν, σε όλες τις πόλεις και τα χωριά, όπου κατοικούσε η γερμανική μειονότητα.

Οι εκτοπισμοί των γερμανικών πληθυσμών της μειονότητας των παραμεθόριων περιοχών και η μεταφορά τους, σε στρατόπεδα συγκέντρωσης, είχαν ξεκινήσει αρκετό καιρό, πριν από την έναρξη των επιχειρήσεων. Με την έναρξη των επιχειρήσεων, τέθηκε, σε άμεση εφαρμογή, το προϋπάρχον σχέδιο.

Τα γεγονότα ξεκίνησαν όταν ο ραδιοσταθμός της Βαρσοβίας, την 1η Σεπτεμβρίου, εξέπεμψε μια κωδικοποιημένη διαταγή :

«Προσοχή, προσοχή! Γερμανοί, Τσέχοι, Βοημοί, εκτελέστε την διαταγή Νο...»

(Σημειώνεται ότι υπάρχει διαφωνία, μεταξύ των μαρτύρων, για τον ακριβή αριθμό της διαταγής).

Ακολούθησε κωδικοποιημένη εντολή, προς όλους τους κρατικούς λειτουργούς, η οποία δόθηκε, με την μορφή αριθμών και μαθηματικών πράξεων.

Στις ομάδες θανάτου των Πολωνών, συμμετείχαν πολίτες, η αστυνομία και ο στρατός. Τις λίστες, με τα ονόματα των μελλοντικών θυμάτων, είχαν, στα χέρια τους, πολίτες· οι λίστες αυτές είχαν συνταχθεί, από τους δήμους κάθε πόλης και τα διοικητικά όργανα της, εκάστοτε, περιοχής. Οι ομάδες αυτές εισέβαλλαν, σε σπίτια, προχωρούσαν, σε συλλήψεις και ομαδικές εκτελέσεις, είτε εκτελούσαν τους προσημειωμένους, επί τόπου. Σε πολλές περιπτώσεις, πριν από τις εκτελέσεις, προηγήθηκαν, ανείπωτα, βασανιστήρια, όπως αποδείχθηκε, αργότερα, από τις ιατροδικαστικές εκθέσεις.

Παρά την γρήγορη διάσπαση του μετώπου και την ταχεία προσέγγιση των γερμανικών δυνάμεων, στις μειονοτικές περιοχές, ο γερμανικός στρατός ανέσυρε και αναγνώρισε 12.857 πτώματα μειονοτικών, ενώ άλλοι 45.000 χαρακτηρίστηκαν, ως αγνοούμενοι και δεν ανευρέθηκαν, ποτέ. Στην πόλη Bromberg και στις, γύρω, περιοχές, ο γερμανικός στρατός εισήλθε, στις 5 Σεπτεμβρίου 1939. Μόνο, σε αυτήν την πόλη και τα περίχωρά της, οι γερμανικές δυνάμεις ανέσυραν περισσότερα, από 5.000 πτώματα μειονοτικών, πολλά, εκ των οποίων, βρέθηκαν, σε ομαδικούς τάφους.

Ο Αμερικανός δημοσιογράφος Oechsner του πρακτορείου United Press, μαζί με εκπροσώπους του διεθνούς Τύπου, κατέγραψε τα γεγονότα (βλ. συνοδευτική φωτογραφία). Ο Oechsner συμμετείχε, αργότερα, και στη δίκη της Νυρεμβέργης, όμως, δεν αναφέρθηκε, ποτέ, σε αυτά τα συμβάντα.

Η γερμανική κυβέρνηση απηύθυνε, άμεσα έκκληση στις κυβερνήσεις της Δύσης, να καταδικάσουν αυτό το πρώτο μαζικό έγκλημα, κατά αμάχων, κάτι, που δεν συνέβη, ποτέ, δίνοντας, στην Γερμανία, να καταλάβει ότι αυτός ο πόλεμος θα διεξαγόταν, αδυσώπητα και χωρίς κανόνες.

ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΤΟΥ ΓΚΟΥΝΤΕΡΙΑΝ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΟΥΣ ΣΦΑΓΙΑΣΘΕΝΤΕΣ ΤΗΣ «ΜΑΤΩΜΕΝΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ» — ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 1939.

Κατά την επέμβαση, στην Πολωνία, τον Σεπτέμβριο του 1939, ο στρατηγός Χάιντς Γκουντέριαν διοικούσε το XIX Σώμα Στρατού, το οποίο προήλαυνε, ακριβώς, μέσα, από τον Πολωνικό Διάδρομο, προς την περιοχή του Μπρόμπεργκ (Bromberg) και του Κουλμ (Kulm), όπου ο ίδιος, είχε γεννηθεί, το 1888. Η οικογένεια Γκουντέριαν ήταν παλαιά οικογένεια γαιοκτημόνων και αγροτών της Δυτικής Πρωσίας (περιοχή Netzedistrikt / Bromberg / Kulm), με ρίζες αιώνων, στην περιοχή. Ο πατέρας του στρατηγού, Friedrich Guderian, ακολούθησε στρατιωτική καριέρα, ως αξιωματικός του πρωσικού στρατού, ξεφεύγοντας, από την παραδοσιακή αγροτική ενασχόληση.

Στα απομνημονεύματά του (Erinnerungen eines Soldaten / Panzer Leader), αλλά και σε σχετικές καταγραφές της οικογένειας, ο Γκουντέριαν αναφέρει ότι, περνώντας, από τα προγονικά εδάφη, πληροφορήθηκε ότι μέλη της ευρύτερης οικογένειας Γκουντέριαν (συγγενείς του, από τους τοπικούς αγροτικούς κλάδους) είχαν σφαγιαστεί, κατά τα γεγονότα των πρώτων ημερών του Σεπτεμβρίου, στην περιοχή. Η πόλη του Μπρόμπεργκ και η ευρύτερη περιφέρειά της, υπήρξαν το επίκεντρο των αιματηρών γεγονότων του Σεπτεμβρίου του 1939, γνωστών και ως «Ματωμένη Κυριακή», που αφορούσαν τις σφαγές χιλιάδων αμάχων της γερμανικής μειονότητας της Πολωνίας.

Η σελίδα, μέσα από την ιστορική της έρευνα, κατόρθωσε να διασταυρώσει, αυτή την καταγραφή του στρατηγού Γκουντέριαν, εντοπίζοντας τα ονόματα των συγγενών του, που σφαγιάστηκαν, από τους Πολωνούς, στην τοπική λίστα της επιμνημόσυνης λειτουργίας στην ευαγγελική εκκλησιαστική κοινότητα του Λόχοβο (Łochowo), ενός οικισμού λίγα χιλιόμετρα, δυτικά του Μπρόμπεργκ.

Η λίστα θανάτου της μικρής κοινότητας του Λόχοβο αριθμεί 47 θύματα, το μικρότερο, εκ των οποίων, ήταν μόλις 2,5 ετών. Ανάμεσά τους, περιλαμβάνονται τέσσερα μέλη της οικογένειας Γκουντέριαν, όλοι τους αγρότες, στο επάγγελμα, με τρεις, εξ αυτών, να είναι υπερήλικες. Ανήκαν, σε αυτούς, ακριβώς, τους παράπλευρους κλάδους συγγενών (θείοι και μακρινοί εξάδελφοι του στρατηγού), που παρέμειναν, στα προγονικά τους κτήματα, μετά το 1919, όταν η περιοχή πέρασε,, υπό πολωνική κυριαρχία :

Αρ. 5: Gustav Guderian, Bauer (αγρότης), 65 ετών

Αρ. 6: Karl Guderian, Jungbauer (νεαρός αγρότης), 25 ετών

Αρ. 7: Hermann Guderian, Bauer (αγρότης), 67 ετών

Αρ. 8: August Guderian, Bauer (αγρότης), 75 ετών

Λαμβάνοντας, υπόψη, πολλά από τα σχόλια, που κατατέθηκαν, στην προηγούμενη ανάρτηση, σχετικά με την σφαγή των αμάχων της γερμανικής μειονότητας, η σελίδα θα παραθέσει, καθ’ όλη την διάρκεια της εβδομάδας, αρχειακά τεκμήρια, που αποτυπώνουν και τεκμηριώνουν τα τραγικά, κεντρικά οργανωμένα γεγονότα, που έλαβαν χώρα, στην Πολωνία, τον Σεπτέμβριο του 1939.

(Από Τεκμήρια Ιστορίας).

Υ.Γ. Τάσου Αναστασόπουλου : Χρειάζεται επαλήθευση, σε όλα αυτά, που φαίνονται αληθή.

ΙΑΤΡΟΔΙΚΑΣΤΙΚΟ ΠΟΡΙΣΜΑ ΓΙΑ ΤΑ ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ ΤΩΝ ΠΟΛΩΝΩΝ - ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 1939.

Την 1η Σεπτεμβρίου 1939 ξεκίνησε η γερμανική επέμβαση, στην Πολωνία, έπειτα, από μια πεντάμηνη σειρά, συνεχώς, επιδεινούμενων πολωνικών προκλήσεων. Ο γερμανικός στρατός κινήθηκε, ταχύτατα, με αρχική αποστολή να φτάσει, άμεσα, στις περιοχές της γερμανικής μειονότητας, ώστε να τις θέσει, υπό την προστασία του. Η γερμανική πλευρά εξέδωσε άμεση προειδοποίηση, προς την πολωνική πλευρά, να μην τολμήσει να αγγίξει τους αμάχους της γερμανικής μειονότητας. Και όμως, οι ελάχιστες ημέρες, που χρειάστηκαν, για την διάσπαση των πολωνικών γραμμών. ήσαν αρκετές, για την θανάτωση σχεδόν 58.000 Γερμανών της μειονότητας 

«Ματωμένη Κυριακή». 

Ο στρατός ανέσυρε 12.857 πτώματα μειονοτικών, ενώ άλλοι 45.000 ήσαν οι αγνοούμενοι, που, τελικά, κηρύχθηκαν και αυτοί νεκροί.

Η γενοκτονία της γερμανικής μειονότητας αποτελεί μία, από τις, καλύτερα, τεκμηριωμένες γενοκτονίες του 20ού αιώνα, καθώς οι Πολωνοί εγκληματίες δεν πρόλαβαν να εξαφανίσουν μεγάλο μέρος των αποδεικτικών στοιχείων. Ακολουθεί το πόρισμα της ιατροδικαστικής επιτροπής, η οποία είχε, ως κύρια αποστολή, να διαπιστώσει, εάν οι δολοφονίες αυτές ήσαν, κεντρικά, σχεδιασμένες, ή αποτέλεσμα δράσης Πολωνών ατάκτων. Λόγω του μεγάλου όγκου του πορίσματος, επιλέχθηκαν τα σημεία, που κρίνονται σημαντικά, για την διαμόρφωση μιας σαφούς και βέβαιης εικόνας. Στο πόρισμα, περιγράφονται δολοφονίες και βασανισμοί (Αναπήρων, Παιδιών , γυναικών, υπερηλίκων). Η Σελίδα έχει, στην διάθεσή της, όλες τις φρικτές φωτογραφίες, στις οποίες αναφέρονται τα νούμερα των νεκροτομιών. 

Το μοτίβο «Οι νικητές γράφουν την Ιστορία», εδώ, βρίσκει καθολική εφαρμογή. Η γενοκτονία της γερμανικής μειονότητας, από τους Πολωνούς εγκληματίες, έχει σβηστεί, από την συλλογική συνείδηση, ενώ τα χιλιάδες θύματά τους περιγράφονται, ως 350 νεκροί Γερμανοί άτακτοι, που σκοτώθηκαν, σε μάχες. Ο Κεμάλ και οι Τούρκοι είναι, απλώς, μαθητούδια, μπροστά, στο επαγγελματικό ξέπλυμα της ιστορίας, που έγινε, από την Πολωνία!

Οι ιατροδικαστικοί πραγματογνώμονες της Ανώτατης Διοίκησης της Βέρμαχτ :

Για το Μπρόμπεργκ (Bromberg) :

Δρ. ιατρικής υφηγητής (Dr. med. habil.) Panning, Αρχίατρος (Oberstabsarzt) και επικεφαλής του Τμήματος Ιατροδικαστικής της Στρατιωτικής Ιατρικής Ακαδημίας.

Για το Πόζεν (Posen) :

Δρ. ιατρικής υφηγητής (Dr. med. habil.) Hallermann, Ανθυπίατρος ε.α./εφεδρείας (Unterarzt d. R.), Υφηγητής, στο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου.

Προς το παρόν Μπρόμπεργκ και Βερολίνο,

20 Νοεμβρίου 1939.

Ι. Καθήκοντα των ιατροδικαστικών πραγματογνωμόνων.

Δυνάμει διαταγής της Ανώτατης Διοίκησης της Βέρμαχτ (Επιθεώρηση Υγειονομικού Στρατού Ξηράς), τοποθετήθηκαν, από τις 20 Σεπτεμβρίου 1939, ιατροδικαστικοί πραγματογνώμονες, στις περιοχές, που επλήγησαν, πιθανότατα, περισσότερο, από πολωνικές δολοφονικές πράξεις, πρωτίστως, στο Μπρόμπεργκ (Bromberg) και επιπλέον, στο Πόζεν (Posen). Στο διάστημα, που ακολούθησε, διενεργήθηκαν πολυάριθμες ιατροδικαστικές νεκροτομές, οι οποίες συνεχίζονται, επί του παρόντος. Η επεξεργασία των υποθέσεων ανθρωποκτονίας έλαβε χώρα, σε στενή συνεργασία, με ειδικές επιτροπές της Υπηρεσίας Εγκληματολογικής Αστυνομίας του Ράιχ (Reichskriminalpolizeiamt), δηλαδή, με τους υπαλλήλους και σύμφωνα, με τις μεθόδους της ενεργού υπηρεσίας εξιχνίασης ανθρωποκτονιών του Βερολίνου.

Σύμφωνα, με την ληφθείσα εντολή, τα ευρήματα των νεκροτομών, επί των δολοφονηθέντων, καταγράφηκαν, σε πρωτόκολλα, μέχρι την παραμικρή λεπτομέρεια και τεκμηριώθηκαν αποδεικτικά, για την σύγχρονη εποχή και τις επερχόμενες γενεές, μέσω μιας συλλογής φωτογραφιών και παρασκευασμάτων, το μέγεθος της οποίας εξακολουθεί να αυξάνεται. Τα αποδεικτικά στοιχεία επιδείχθηκαν, ήδη, κατά την διάρκεια των εργασιών, επιτόπου, στο Μπρόμπεργκ και στο Πόζεν, σε διάφορες επιτροπές ιατρών, αξιωματικών και δημοσιογράφων, από το εσωτερικό και το εξωτερικό.

ΙΙ. Εύρος των ερευνών.

Οι έρευνες εκτείνονται, μέχρι στιγμής, σε 131 νεκροτομές και 11 περιπτώσεις εξωτερικής νεκροψίας, εντός και πλησίον του Μπρόμπεργκ (Bromberg), καθώς και σε 51 νεκροτομές και 53 περιπτώσεις εξωτερικής νεκροψίας, στο Πόζεν (Posen) και την ευρύτερη περιοχή του. Συνεπώς, έχουν καταγραφεί, ιατροδικαστικά, μέχρι σήμερα, περίπου, 250 σοροί, χωρίς, ωστόσο, να έχει εξεταστεί, με αυτόν τον τρόπο,, ούτε, καν, ένα σημαντικό κλάσμα του υπέρμετρα μεγάλου αριθμού περιπτώσεων ανθρωποκτονίας, ο οποίος, από αυτό το σημείο, δεν μπορεί, καν, να εκτιμηθεί, συνολικά. Δεν μπορεί, όμως, να γίνει, καθόλου, λόγος, για νεκροτομή όλων των δολοφονηθέντων. Πρόκειται, άλλωστε, για παράδειγμα, μόνο, για το Μπρόμπεργκ, για, τουλάχιστον, περίπου, 1.000 σορούς. Η πρόοδος της πτωματικής αποσύνθεσης και το πάγωμα των τάφων πρόκειται, σύντομα, να τερματίσουν την δραστηριότητα των νεκροτομών.

Τα αποτελέσματα των ερευνών, που προέκυψαν μπορούν, ως εκ τούτου, να θεωρηθούν, μόνο, ως ένα τυχαίο απόσπασμα περιορισμένης έκτασης. Κατά συνέπεια, στην αναφορά, θα παραλειφθεί μια στατιστική αξιολόγηση, καθώς οι ποσοστιαίες διαπιστώσεις, για αυτό, ή εκείνο το εύρημα, δεν μπορούν να αξιώσουν ασφαλή ισχύ, δεδομένου του αχανούς αριθμού των μη νεκροτομηθέντων θυμάτων ανθρωποκτονίας. Μόνο, για ορισμένες κλειστές ομάδες δολοφονηθέντων, εντός των οποίων, κάθε περίπτωση —ή, τουλάχιστον, σχεδόν, κάθε περίπτωση— έχει διαλευκανθεί, μέσω νεκροτομής, θα είναι δυνατή μια στατιστική θεώρηση, ως προς συγκεκριμένες πτυχές.

Ηλικιακή διαστρωμάτωση των θυμάτων. Δολοφονία αναπήρων και ασθενών :

Ιδιαίτερης εξέτασης χρήζει, επιπλέον, ο κύκλος των θυμάτων δολοφονίας, ως προς την διαστρωμάτωση, κατά ηλικία και βαθμό υγείας. Μέσω νεκροτομής, έχουν διαπιστωθεί, μετά βεβαιότητας δολοφονίες παιδιών, από την ηλικία των 4 μηνών έως υπερηλίκων 82 ετών. Μολονότι, μια στατιστική αξιολόγηση του υλικού της έκθεσης δεν είναι, ευχερώς, εφικτή, για τους προαναφερθέντες λόγους, εντούτοις, απαιτείται, εδώ, μια αριθμητική παράθεση, ώστε να μην επιτραπεί, επ' ουδενί, η δημιουργία της εντύπωσης ότι η θανάτωση παιδιών συνιστούσε, απλώς, μεμονωμένα λυπηρά περιστατικά.

Μεταξύ των νεκροτομηθέντων περιστατικών περιλαμβάνονται τα ακόλουθα παιδιά :

Α/Α   Αρ. Νεκρ.        Όνομα,                 Ηλικία             Φονεύθηκε από:¹      

1.       27 Br. 129       Egon Berger,     4 μηνών  Ρίψη χειροβομβίδας

2.      25 P. 29 Kurt Schmolke,      1½ ετών  Πυροβολισμό, πιθανόν από τυφέκιο 

3.      21 Br. 76 Erhard Prochnau,   3 ετών          Πυροβολισμό από πιστόλι     

4.     - Br. 59   Gisela Renz,            4 ετών          Πυροβολισμό, πιθανόν από πιστόλι

5.     24 Br. 74  Walter Busse,          7 ετών          Πυροβολισμό, πιθανόν από πιστόλι

6.     22 Br. 60  Günther Renz,         9 ετών         Πυροβολισμό από τυφέκιο

7.      23 Br. 100 Kurt Beyer,                10 ετών   πυροβολισμό από πιστόλι,1  πυρ, τουφ

8.      — Br. 66 Heidelies Tetzlaff,  11 ετών     2 πυροβολισμούς, πιθανόν από πιστόλι

9.      — Br. 94 Else Jannot,             12 ετών     2 πυροβολισμούς από τυφέκιο       

10.    — Br. 70 Gerhard Pijan,         12 ετών     Πυροβολισμό από τυφέκιο     

11.      26 Br. 118 Herbert Schollenberg, 14 ετών 1 πυροβολισμό από πιστόλι, 1 πυροβολισμό από τυφέκιο          

     Ακολουθούν 15χρονοι, 16χρονοι, 17χρονοι και 18χρονοι.

Το ότι, επίσης —για να χρησιμοποιηθεί μια καθιερωμένη βιβλική έκφραση που δηλώνει τον ύψιστο βαθμό αγριότητας—, «δεν λυπήθηκαν, ούτε το έμβρυο, στα σπλάχνα της μητέρας», αποδεικνύεται, διεξοδικά, με φωτογραφίες, από τις περιπτώσεις : υπ' αριθ. νεκροτομής Br. 112, κυρία Sonnenberg (φωτογραφία σελ. 402), καθώς και υπ' αριθ. νεκροτομής 127, κυρία Kempf (φωτογραφία σελ. 404), οι οποίες βρίσκονταν και οι δύο, στο τέλος της κύησης, όταν δολοφονήθηκαν —και στις δύο περιπτώσεις, από Πολωνούς στρατιώτες. — Για την υπ' αριθ. νεκροτομής Br. 127, κυρία Kempf, υπάρχουν βάσιμοι λόγοι να θεωρείται ότι ο τοκετός ξεκίνησε, ενώ η ίδια ξεψυχούσε.

Το ότι ανάπηροι, ασθενείς και υπερήλικες ομοίως δεν διέφυγαν την δολοφονία, μπορεί να καταδειχθεί, ποικιλοτρόπως. Έτσι, στο Πόζεν (Posen), ανάμεσα, σε έξι άτομα, που δολοφονήθηκαν, από κοινού, σε μία, από τις πορείες εκτοπισμένων, κοντά, στο Ροζεπόλε (Rózepole — οικογένεια Schmolke και γείτονες, υπ' αριθ. νεκροτομής P. 28–33), υπήρχαν δύο άνδρες, με τεχνητά μέλη;: ο ένας, με τεχνητό μηριαίο μέλος και ο άλλος, με δύο τεχνητά, κάτω άκρα (φωτογραφία σελ. 392, υπ' αριθ. νεκροτομής P. 32). Επίσης, εντός και γύρω, από το Μπρόμπεργκ, δολοφονήθηκαν αρκετά άτομα, με ακρωτηριασμό, κάτω άκρων και άλλες σωματικές αναπηρίες, όπως :

Υπ' αριθ. νεκροτομής Br. 85, Gustav Schubert, 65 ετών, ο οποίος έπασχε, από βαριάς μορφής σκολίωση της σπονδυλικής στήλης.

Υπ' αριθ. νεκροτομής Br. 104, Paul Piotrowski, 55 ετών, με μηχανισμό ναρθήκων, με ελατήρια, στο δεξί σκέλος (φωτογραφία σελ. 391).

Υπ' αριθ. νεκροτομής Br. 126, Paul Lepczynski, περίπου, 50 ετών, με υψηλό τεχνητό μέλος.

Υπ' αριθ. νεκροτομής Br. 110, Wilhelm Gollnik, 38 ετών, με σοβαρή εγκεφαλική βλάβη, από χτυπήματα τσεκουριού, στο κεφάλι, κατά τη διάρκεια απόπειρας δολοφονίας, από Πολωνούς, πριν από 10 έτη.

Υπ' αριθ. νεκροτομής Br. 78, Emanuel Hemmerling, 35 ετών, ο οποίος έπασχε, από βαριά αμφοτερόπλευρη φυματίωση των πνευμόνων και γι' αυτό, είχε απαλλαγεί, προηγουμένως, ακόμη και από την πολωνική πλευρά, από βοηθητικές υπηρεσίες.

Όσον αφορά τις ανώτατες ηλικιακές βαθμίδες, το όριο των 82 ετών, μεταξύ των νεκροτομηθέντων θυμάτων δολοφονίας (Gustav Behnke, υπ' αριθ. νεκροτομής Br. 65, από την ομάδα δολοφονηθέντων Eichdorf-Netzheim), αποτελεί σύμπτωση. Όπως είναι γνωστό, άλλες υπηρεσίες επιφορτισμένες, με τις έρευνες, σε άλλες τοποθεσίες, έχουν διαπιστώσει την δολοφονία, ακόμη, μεγαλύτερων, σε ηλικία προσώπων.

  Τραύματα, από νύσσοντα όργανα (τραύματα, από λογχισμούς/μαχαιρώματα) :

Μια ιδιαίτερη ομάδα πρόσθετων πληγμάτων, ανεξάρτητων, από το θανατηφόρο τραύμα και καθαρά σαδιστικού χαρακτήρα, κατέστη δυνατόν να αποδειχθεί, αρκετά συχνά και συγκεκριμένα τραύματα, από νύσσοντα όργανα, όπως αυτά διαπιστώθηκαν, είτε μεμονωμένα, είτε παράλληλα, με θανατηφόρους πυροβολισμούς. Κυρίως, εννοούνται, εδώ, ορισμένα επιπόλαια και ρηχά νύγματα (νυγμοί) των τοιχωμάτων του κορμού, ή των άκρων, τα οποία, σύμφωνα, με καταθέσεις μαρτύρων, καταφέρονταν, συχνά, στα θύματα, από τους συνοδούς στρατιώτες, ή από τον όχλο, καθ' οδόν, προς την δολοφονία τους. κατά κάποιον τρόπο, «προς ενθάρρυνση». Αυτό ισχύει, μεταξύ πολλών άλλων, για παράδειγμα, στην περίπτωση, με αρ. νεκροτομής Br. 56, Eduard Schülemann, έναν 72χρονο υπέργηρο, ο οποίος, στην συνέχεια, φονεύθηκε, με πυροβολισμό, στο κρανίο και έναν βαθύ λογχισμό, από πίσω, στην πλάτη. Λογχισμοί, με ξιφολόγχη, σε άτομα, που, επιθανάτια, ξεψυχούσαν, ασκήθηκαν, επανειλημμένα, όπως, στην αρ. νεκροτομής Br. 27, άγνωστος άνδρας ηλικίας 30 έως 40 ετών, με λογχισμό, στην κοιλιά, ομοίως, στην αρ. νεκροτομής Br. 110, Herbert Gollnik, 38 ετών. Σε μια, εντελώς, ιδιαίτερα, κτηνώδη περίπτωση χρήσης νύσσοντος όπλου, την δολοφονία ενός, ήδη, πυροβολημένου άνδρα, με 33 μαχαιρώματα, από έναν Πολωνό στρατιώτη, εντός συντεταγμένης στρατιωτικής μονάδας, θα γίνει αναφορά, παρακάτω, σε άλλο πλαίσιο.

Τραυματισμοί, με μακρά αγωνία θανάτου :

Μια, εντελώς, ασύλληπτη ωμότητα των, εκάστοτε, δραστών, προκύπτει, περαιτέρω, από την εξέταση των αιτιών θανάτου και της διάρκειας του επιθανάτιου αγώνα, που συνάγεται, από αυτές. Κατέστη, σαφώς, δυνατό να διαπιστωθεί ότι, σε πολυάριθμες περιπτώσεις, τα τραύματα, σε καμία περίπτωση δεν μπορούσαν να δράσουν, άμεσα, θανατηφόρα, αλλά τα θύματα υπέκυψαν, κατά την διάρκεια παρατεταμένου χρόνου, για παράδειγμα, από ένα σύνηθες διαμπερές τραύμα πνεύμονα, που ήταν, απολύτως, επιδέξιο ίασης. Κάτι αντίστοιχο ισχύει, για αρκετές περιπτώσεις, όπου υπήρχαν, απλώς, τραυματισμοί άκρων, με ρήξη περισσότερο, ή λιγότερο ασήμαντων αρτηριακών κλάδων.

Ως προς αυτό, επισημαίνεται η φωτογραφία σελ. 377, αρ. νεκροτομής Br. 46, Artur Radler, 42 ετών· εδώ, υπήρχε τραύμα, από σφαίρα, στον λαιμό, το οποίο δεν ήταν, επ' ουδενί, απολύτως, επικίνδυνο για την ζωή. Η οριστική θανάτωση έλαβε χώρα περισσότερες, από επτά ώρες, αργότερα, με πυροβολισμό, στο κεφάλι, αφού, εν τω μεταξύ, είχαν εμποδίσει τους οικείους του να παράσχουν βοήθεια.

Κάτι πολύ παρόμοιο ισχύει, για τις φωτογραφίες σελ. 396–397, αρ. νεκροτομής Br. 100, Kurt Beyer, 10 ετών, ο οποίος, έχοντας δύο ασήμαντα διαμπερή τραύματα πνεύμονα και συντριβή βραχίονα, επέζησε όλη την νύχτα, σε ανοιχτό χωράφι, μέχρι το επόμενο πρωί, συνολικά, τουλάχιστον, 12 ώρες· ομοίως, στην αρ. νεκροτομής Br. 110, Wilhelm Gollnik, 38 ετών, του οποίου η θανάτωση εξελίχθηκε, σε πολλαπλά στάδια, μπροστά, στα μάτια της συζύγου του, διαρκώντας περισσότερο, από 9 ώρες.

Σε μια ολόκληρη ομάδα θυμάτων, τα οποία εγκαταλείφθηκαν, από τους δολοφόνους τους, σε περισσότερο, ή λιγότερο μακρόχρονο επιθανάτιο αγώνα, θα γίνει αναφορά, παρακάτω, σε άλλο πλαίσιο.

Τα χρησιμοποιηθέντα όπλα εγκλήματος :

Ως το, μακράν, σημαντικότερο συνολικό αποτέλεσμα των ιατροδικαστικών ερευνών δεν εμφανίζονται, άλλωστε, σε τελική ανάλυση, τόσο οι απάνθρωπες ωμότητες φυσικής και ψυχικής φύσεως, όπως αυτές προκύπτουν, σαφώς, από τα ευρήματα των σορών. Αντιθέτως, η μεγαλύτερη βαρύτητα πρέπει να αποδοθεί, στο γεγονός ότι, για την συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων, που οδηγήθηκαν, σε νεκροτομή, αποδείχθηκαν, αναμφισβήτητα, ως μέσα δολοφονίας, στρατιωτικά όπλα. Επρόκειτο, στην πλειονότητα των περιπτώσεων, για στρατιωτικά τυφέκια, περιστασιακά για πιστόλια, σπανίως, για χειροβομβίδες. Οι διαπιστώσεις αυτές τεκμηριώνονται, αναμφισβήτητα, μεταξύ άλλων, από πολυάριθμα ενσφηνωμένα βλήματα και θραύσματα βλημάτων, όπως αυτά κατέστη δυνατόν να ανασυρθούν, σε, περίπου, 50 περιπτώσεις. Όσον αφορά, ειδικότερα, τους πυροβολισμούς, από τυφέκιο, η απόδειξη για στρατιωτικό τυφέκιο, προκύπτει, εξάλλου, ακόμη και χωρίς ενσφηνωμένο βλήμα, από τον υψηλό βαθμό αποτελεσματικότητας των βλημάτων, επί του οστικού συστήματος και σε ιδιαίτερο βαθμό, από το υδροδυναμικό φαινόμενο της ρήξης του κρανίου, σε διαμπερείς πυροβολισμούς εγκεφάλου.

Το κατεξοχήν φονικό όπλο, κατά την απόπειρα εξόντωσης του γερμανικού πληθυσμού, στην Πολωνία, και όλως ιδιαιτέρως, κατά την «Ματωμένη Κυριακή του Μπρόμπεργκ», υπήρξε, κατά συνέπεια, το πολωνικό στρατιωτικό τυφέκιο. Ο ιατροδικαστής οφείλει να τονίσει, με έμφαση, αυτή την διαπίστωση, που προκύπτει, από τις σορούς, καθώς αναμένεται να φανεί χρήσιμη, στις αρμόδιες, για τη διερεύνηση των συσχετισμών υπηρεσίες, κατά την διακρίβωση και την απόδειξη της οργάνωσης των μαζικών δολοφονιών. Δολοφονίες, με πρόχειρα όπλα, ρόπαλα και μαχαίρια αποτελούν την εξαίρεση. Εδώ, δεν διαπράχθηκαν δολοφονίες, με τυχαία όπλα, όπως θα μπορούσε να παράσχει ένας οποιοσδήποτε φράχτης κήπου, σε έναν, εν βρασμώ, δράστη, αλλά, με πυροβόλα όπλα υψηλής δραστικότητας.

Όσον αφορά τα πιστόλια, στις μεμονωμένες περιπτώσεις, δεν μπορούν να εξαχθούν, ακόμη και από το ενσφηνωμένο βλήμα, εξίσου, δεσμευτικά συμπεράσματα, όπως ήταν δυνατόν, ως προς τα στρατιωτικά τυφέκια. Εντούτοις, κατέστη δυνατόν, ήδη, βάσει της απλής επισκόπησης των ενσφηνωμένων βλημάτων, για τρεις περιπτώσεις (υπ' αριθ. νεκροτομής Br. 48, Fritz Radler, υπ' αριθ. νεκροτομής Br. 98 και υπ' αριθ. νεκροτομής Br. 99, Heinz και Friedrich Beyer), να διαπιστωθεί, ως όπλο του εγκλήματος, το περίστροφο τύπου Nagant, λόγω του ιδιαίτερου σχήματος του βλήματός του. Το περίστροφο Nagant ήταν, ωστόσο, ένα προϊόν ελεύθερου εμπορίου, έτσι ώστε να μην μπορεί να εξαχθεί, από αυτό, η ασφαλής απόδειξη, για μια συγκεκριμένη ομάδα δραστών, ή οργανωτών. Εντούτοις, ένα στοιχείο πρέπει να χαρακτηριστεί, ως εξόχως, αξιοπρόσεκτο : Όλα τα βλήματα κοντών πυροβόλων όπλων χειρός, που ανασύρθηκαν, από το εκτενές υλικό του Μπρόμπεργκ, συνολικά, 10, στον αριθμό, είναι βλήματα, με πλήρη μεταλλικό μανδύα (βολίδες jacketed), ανταποκρινόμενα, συνεπώς, σε σύγχρονα πυροβόλα όπλα χειρός υψηλής ισχύος —συγκεκριμένα, σε 3 περιπτώσεις, στο περίστροφο Nagant, κατά τα λοιπά, σε ημιαυτόματα πιστόλια. Μολύβδινα βλήματα, όπως αυτά, που ανήκουν, σε όλα τα παλαιά περίστροφα, με μύλο (revolvers), απουσιάζουν, εδώ, εντελώς. Η υπόθεση ότι, τυχόν, τα χρησιμοποιηθέντα μολύβδινα βλήματα περιστρόφων πέτυχαν, τυχαία, όλα διαμπερή τραύματα, θα ήταν εσφαλμένη· εμπειρικά, ακριβώς, τα παλαιά περίστροφα, με μύλο προκαλούν, σχεδόν, χωρίς εξαίρεση, τραύματα, με ενσφήνωση της βολίδας. Βρίσκεται κανείς, επομένως, αντιμέτωπος, με το γεγονός ότι τα χρησιμοποιηθέντα πυροβόλα όπλα χειρός ήσαν, ανεξαιρέτως  υψηλής δραστικότητας και σύγχρονα και μάλιστα, σε μια χώρα της οποίας ο πληθυσμός, σε όλους τους άλλους τομείς, μόλις και μετά βίας, γνωρίζει, ονομαστικά, τις σύγχρονες υποδομές. Και αυτό το αποτέλεσμα των ιατροδικαστικών διαπιστώσεων αναμένεται να είναι βαρύνουσας σημασίας, για την εξέταση του ζητήματος της οργάνωσης.

Επρόκειτο, στις θανατώσεις των, εθνοτικά, Γερμανών, για εκτελέσεις;

Ένα, ιδιαίτερα, βαρύνουσας σημασίας καθήκον της ιατροδικαστικής πραγματογνωμοσύνης συνίστατο, στον έλεγχο, για κάθε μεμονωμένη περίπτωση και για τις επιμέρους ομάδες δολοφονηθέντων, του, κατά πόσον, τα ευρήματα επέτρεπαν την παραδοχή ενός συνοπτικού τουφεκισμού, μιας εκτέλεσης. Ας παραμείνει, εν προκειμένω, εντελώς, ανεξέταστο, σε τί θα μπορούσαν να συνίστανται εκείνα τα, άξια θανάτου, εγκλήματα χιλιάδων ανθρώπων —μεταξύ των οποίων παιδιά, από την ηλικία των τεσσάρων μηνών—, τα οποία θα είχαν δώσει λόγο, για εκτέλεση.

Η αντικειμενική εξέταση των υποθέσεων διδάσκει, τώρα, τα εξής :

Τραυματισμοί, υπό την έννοια μιας εκτέλεσης, δηλαδή πυροβολισμοί, που έπληξαν, κατά τυπικό τρόπο, το όρθιο σώμα, από όρθιο σκοπευτή, είτε, από την εμπρόσθια, είτε, από την οπίσθια πλευρά της κεφαλής, ή του κορμού, έχουν, πράγματι, παρουσιαστεί. Αναφέρονται, κατά κανόνα, σε εκείνες τις περιπτώσεις, όπου μεμονωμένα άτομα, ή μικρές ομάδες θυμάτων σύρθηκαν, έξω, από τα σπίτια και «στήθηκαν, στον τοίχο». Σε ιδιαίτερη συχνότητα, εμφανίζονται τέτοιοι πυροβολισμοί, στην υπόθεση μαζικής δολοφονίας της κοινότητας Άιχτορφ-Νέτσχαϊμ (Eichdorff-Netzheim), την οποία επεξεργάστηκε, πολύ διεξοδικά, η Εγκληματολογική Αστυνομία, με δολοφονία 38 ανθρώπων γερμανικής καταγωγής (Volksdeutsche), εκ των οποίων νεκροτομήθηκαν οι 36. Παρότι, εδώ, οι τραυματισμοί, από πυροβολισμούς, μπορεί να προσομοιάζουν, με την εικόνα της εκτέλεσης, διά τυφεκισμού, εντούτοις, δεν μπορεί να γίνει λόγος, για συνοπτικούς τουφεκισμούς, εάν κανείς εξετάσει την προσωπογραφική σύνθεση αυτής της ομάδας των θυμάτων δολοφονίας. Σε αυτή την ομάδα, βρίσκονταν όχι λιγότερα, από επτά παιδιά ηλικίας 3 έως 13 ετών, επιπλέον, 12 γυναίκες, από 16, έως 80 ετών, ενώ, μεταξύ των ανδρών, υπήρχαν μόνο λίγοι, σε στρατεύσιμη ηλικία, καθώς και αρκετοί ασθενείς και υπέργηροι.

Μια άλλη εκτεταμένη ομάδα μαζικής δολοφονίας, την οποία, ομοίως, επεξεργάστηκε, πολύ διεξοδικά, η Εγκληματολογική Αστυνομία —η δολοφονία 39 Γερμανών, στην λίμνη Γεζουιτών (Jesuitersee), κοντά, στο Μπρόμπεργκ, εκ των οποίων νεκροτομήθηκαν οι 38— θα μπορούσε, βάσει της διαστρωμάτωσης του κύκλου των προσώπων, να δημιουργήσει, εκ των προτέρων, την προσδοκία ότι, εδώ, είχαν διενεργηθεί συνοπτικοί τουφεκισμοί. Πρόκειται, εδώ, αποκλειστικά, για άνδρες και μάλιστα, στο μέτρο. που κατέστη δυνατή η εξακρίβωση των στοιχείων, ηλικίας, μεταξύ 17 και 58 ετών. Η σκέψη, περί συνοπτικού τουφεκισμού, θα μπορούσε να ανακύψει, εδώ, ακόμη περισσότερο, καθόσον η συγκεκριμένη ομάδα προσώπων προσήχθη, από πολίτες και στρατιωτικούς, σε έναν συντεταγμένο πολωνικό στρατιωτικό σχηματισμό και φονεύθηκε, από αυτόν.

Η εξέταση, όμως, των νεκροτομικών ευρημάτων διδάσκει τα εξής;: Εδώ, δεν έχει γίνει εκτέλεση. Εδώ, έλαβε χώρα μια άγρια και ανεξέλεγκτη σφαγή ανυπεράσπιστων ανθρώπων, εκ των οποίων, επιπλέον, 12 ήσαν δεμένοι, μεταξύ τους, με σχοινιά, για μοσχάρια.

Εκτός, από πυροβόλα όπλα, χρησιμοποιήθηκαν, επίσης, νύσσοντα όπλα (αιχμηρά αντικείμενα) : τέσσερις άνδρες δολοφονήθηκαν. αποκλειστικά. με νύσσοντα όπλα, 13 άνδρες, με νύσσοντα όπλα, παράλληλα, με πυροβόλα. Σε μία περίπτωση, ένας άνδρας, που είχε σωριαστεί, στο έδαφος, από επιπόλαιο, εξ επαφής, πυροβολισμό πιστολιού, στο κρανίο, κατακρεουργήθηκε, με 33 μαχαιρώματα, μέσω ξιφολόγχης, ή εγχειριδίου (φωτογραφία σελ. 374, υπ' αριθ. νεκροτομής Br. 23, Willi Heller, 19 ετών). Επανειλημμένα, άτομα, που ξεψυχούσαν, δέχθηκαν λογχισμούς, με ξιφολόγχη, όπως, στην υπ' αριθ. νεκροτομής Br. 27, άγνωστος άνδρας ηλικίας, περίπου, 30 ετών, ο οποίος είχε σωριαστεί, στο έδαφος, από διαμπερές τραύμα πνεύμονα. Οι προαναφερθέντες λογχισμοί, «προς ενθάρρυνση», μη σοβαρά επιπόλαια τραύματα, από νύσσοντα όργανα, εντοπίζονται, σε τρεις περιπτώσεις. — Δύο φορές, στην υπ' αριθ. νεκροτομής Br. 18, Max Probul, 35 ετών, και στην υπ' αριθ. νεκροτομής Br. 27, άγνωστος άνδρας ηλικίας, περίπου, 35 ετών, υπήρχαν τραύματα, από λογχισμό/νυγμό, στους οφθαλμούς.

Ο συνολικός αριθμός των τραυμάτων, από νύσσοντα όργανα και στις 38 εξετασθείσες σορούς ανήλθε σε όχι λιγότερα από 69.

Επίσης, τα τραύματα από πυροβόλα όπλα χρήζουν εγγύτερης εξέτασης. Συνολικά, στις 34 περιπτώσεις, που απομένουν. μετά την αφαίρεση όσων δολοφονήθηκαν, αποκλειστικά, με νύσσοντα όπλα, ρίφθηκαν 98 πυροβολισμοί. Ο μέγιστος αριθμός άμεσων τραυμάτων, από πυροβολισμό, σε μία μεμονωμένη περίπτωση, ανήλθε, σε πέντε. Σε έναν ολόκληρο αριθμό περιπτώσεων τα θύματα δέχθηκαν το σύνολο των πυροβολισμών τους, ευρισκόμενα, σε κατακεκλιμένη θέση, έτσι ώστε να μην μπορεί, καν, να δημιουργηθεί η σκέψη ότι ο ένας, ή ο άλλος πυροβολισμός προοριζόταν, για χαριστική βολή. Για τις συχνές περιπτώσεις, κατά τις οποίες τα θύματα επλήγησαν, από πυροβολισμούς, τόσο, όντας ξαπλωμένα, όσο και όρθια, ισχύει η προαναφερθείσα διαπίστωση ότι δεν επρόκειτο, για πραγματικές χαριστικές βολές (δηλαδή βολές θανάτωσης), αλλά για βασανισμούς. Η, προηγουμένως, ιδιαίτερα, υπογραμμισθείσα ανανδρία του να πυροβολούν, στην περιοχή των γλουτών του επιθανάτιου ατόμου, πραγματοποιήθηκε, στην παρούσα ομάδα, όχι λιγότερες, από τέσσερις φορές.

Ιδιαίτερη σημασία πρέπει να αποδοθεί, επιπλέον, στο γεγονός ότι, συχνά, προέκυψαν λεγόμενοι τραυματισμοί, από εξοστρακισμό/θραύσματα βλημάτων, δηλαδή τραυματισμοί, από τμήματα βλημάτων, τα οποία είχαν κατακερματιστεί, προσκρούοντας, σε κάποιο αντικείμενο, πολλές φορές, πιθανότατα, στο σώμα του διπλανού ατόμου. Σε 10 θύματα, βρέθηκαν τέτοιου είδους τραυματισμοί, από θραύσματα βλημάτων. Ένας, από τους δολοφονηθέντες, ο Ernst Kolander, 27 ετών (υπ' αριθ. νεκροτομής Br. 31), παρουσίαζε, αποκλειστικά, τέτοιου είδους τραύματα, από εξοστρακισμούς, σε 15 διαφορετικά σημεία του σώματος και δεν είχε πληγεί, από, ούτε έναν, στοχευμένο πυροβολισμό. Οι τραυματισμοί αυτοί αποτελούν τους αψευδείς μάρτυρες ενός άγριου μαζικού πυρπολισμού, μέσα, στο στοιβαγμένο πλήθος των θυμάτων δολοφονίας. Μόνον αυτό το περιστατικό, θα αρκούσε, πλήρως, για να απορριφθεί, ακόμη και η πιο μακρινή πιθανότητα ενός συνοπτικού τουφεκισμού.

Πρέπει. περαιτέρω, να επιστηθεί η προσοχή, στο ότι, μεταξύ των 98 πυροβολισμών, συνολικά, σε όχι λιγότερες, από 15 περιπτώσεις, επρόκειτο, για πυροβολισμούς, από πιστόλι. Όπως αναφέρθηκε, προηγουμένως, είναι αλήθεια ότι και σε άλλες ομάδες δολοφονιών, έδρασαν όχι σπάνια, σκοπευτές, με πιστόλια. Στην παρούσα περίπτωση, όμως, βάσει του γεγονότος ότι η ομάδα των δραστών ήταν ένας συντεταγμένος πολωνικός στρατιωτικός σχηματισμός, μπορεί κανείς, αναμφισβήτητα, να συμπεράνει ότι αξιωματικοί, ή βαθμοφόροι πρέπει να βρίσκονταν, μεταξύ των ενόπλων δολοφόνων, δεδομένου ότι, μόνον, αυτοί ήταν εξοπλισμένοι, με πιστόλι —ένα, αναμφίβολα, αξιοσημείωτο στοιχείο, για το ζήτημα της οργάνωσης των πράξεων.

Για λόγους πληρότητας, ας αναφερθεί ότι, στο λουτρό αίματος, στην λίμνη Γεζουιτών (Jesuitersee), δεν χρησιμοποιήθηκαν, μόνο, πυροβόλα και νύσσοντα όπλα, αλλά, επίσης, αμβλείες βίαιες επιδράσεις, προφανώς, υπό την μορφή χτυπημάτων, με υποκόπανους, όπως προκύπτει, από τα ευρήματα : εκφραζόμενες τρεις φορές, σε κατάγματα του κρανίου, μία φορά, σε κατάγματα πλευρών και μία φορά, μέσω κατάγματος του οστού του βραχίονα.

Μια, κυριολεκτικά, συγκλονιστική διαπίστωση προκύπτει, όταν κανείς εξετάσει, στην παρούσα ομάδα μαζικής δολοφονίας, το ζήτημα της θνησιμότητας των τραυμάτων και της διάρκειας του επιθανάτιου αγώνα των επιμέρους δολοφονηθέντων. Μόνο, σε 21 περιπτώσεις, μεταξύ των 38 δολοφονηθέντων, υπήρχαν τραυματισμοί, που επέτρεπαν την υπόθεση άμεσου επερχόμενου θανάτου : πυροβολισμοί, στο κρανίο, με συντριπτική δράση, πυροβολισμοί, ή λογχισμοί, με διάτρηση της καρδιάς, ή των μεγάλων αρτηριών, πλησίον της καρδιάς. Στις υπόλοιπες 17 περιπτώσεις, υπήρχαν διαμπερή τραύματα πνευμόνων, τραυματισμοί άκρων, διαμπερή τραύματα νωτιαίου μυελού, ή μικρότερης έκτασης τραυματισμοί του κρανίου, από πυροβολισμούς, ούτως ώστε, για καμία, από αυτές τις περιπτώσεις, να μην μπορεί να θεωρηθεί βέβαιος ο άμεσος θάνατος και για ορισμένες από αυτές, να τεκμαίρεται μια επιβίωση διάρκειας ωρών. Σύμφωνα, με τις έρευνες της ειδικής επιτροπής της Εγκληματολογικής Αστυνομίας, είναι, πλέον, πιθανό ότι οι δράστες έριξαν τα θύματα της δολοφονίας, από την προβλήτα της λίμνης, στα ρηχά νερά και στην συνέχεια, πυροβόλησαν, εκ νέου, όσα άτομα έδιναν, ακόμη, σημεία ζωής. Είναι, επομένως, επίσης, πιθανό κάποιος, ή κάποιοι, από εκείνη την ομάδα των δυστυχισμένων να βρήκαν, μέσω του πνιγμού, μια συντόμευση των βασάνων τους. Από την άλλη πλευρά, αυτό το στοιχείο πρέπει να ληφθεί, υπόψη και ως προς το ερώτημα, εάν έλαβε χώρα, εδώ, εκτέλεση. Ο πνιγμός δεν ανήκει, αναμφίβολα, όπως, ακριβώς. ούτε οι λογχισμοί, με ξιφολόγχη και γενικά, τα μαχαιρώματα, στα μέσα μιας εκτέλεσης, που εδράζεται, στο δίκαιο.

Μια συνοπτική συνεκτίμηση των ιατροδικαστικών ευρημάτων που συγκεντρώθηκαν. στην υπόθεση της μαζικής δολοφονίας στη λίμνη Γεζουιτών (Jesuitersee), δικαιολογεί, βάσει αυτών, την διαπίστωση ότι, εδώ, δεν εκτελέστηκαν [κατόπιν διαδικασίας], πράγμα, για το οποίο, άλλωστε, ούτε, σύμφωνα, με τις έρευνες της ειδικής επιτροπής της Εγκληματολογικής Αστυνομίας, θα υπήρχε οποιαδήποτε αφορμή και νομιμοποίηση. Εδώ, αντιθέτως, διαπράχθηκε δολοφονία, με τον, πλέον, ποταπό τρόπο, με μια κτηνωδία των δραστών, όπως δεν συναντά κανείς, συχνά, ούτε, στην ιστορία των κοινών κακουργημάτων.

Για την εξέταση του ζητήματος της οργάνωσης, η πιο σημαντική, από τις ιατροδικαστικές διαπιστώσεις, αναμένεται να είναι ότι η συμμετοχή και συνεπώς, η καθοδηγητική ευθύνη των στρατιωτικών προϊσταμένων επιβεβαιώνεται, από την πολλαπλή απόδειξη πυροβολισμών, από πιστόλι.

IV. Σύνοψη.

Οι ιατροδικαστικές διαπιστώσεις, κατά την νεκροτομή, περίπου, 250 θυμάτων γερμανικής καταγωγής (Volksdeutsche) της πολωνικής τρομοκρατίας δολοφονιών, δηλαδή ενός μικρού τμήματος του συνολικού αριθμού θυμάτων, έδειξαν ότι, με αδιάκριτη πληρότητα, δολοφονήθηκαν άτομα όλων των ηλικιακών βαθμίδων, από τεσσάρων μηνών έως 82 ετών, και ότι, ούτε οι γυναίκες, σε προχωρημένη εγκυμοσύνη, δεν γλίτωσαν.

Καταδείχθηκε ότι οι δολοφονίες διενεργήθηκαν, με εξαιρετική κτηνωδία και ότι, σε πολυάριθμες περιπτώσεις, έλαβαν χώρα επιδράσεις, καθαρά, σαδιστικού χαρακτήρα, επί των θυμάτων, ότι κατέστησαν ανιχνεύσιμα, ιδίως, τραύματα, από λογχισμούς, στους οφθαλμούς, ενώ και λοιποί ακρωτηριασμοί έπρεπε να χαρακτηριστούν, απολύτως, αξιόπιστοι, με βάση τις καταθέσεις μαρτύρων.

Ο σχεδιασμός των δολοφονικών πράξεων, στις, επιμέρους, περιπτώσεις, επιτρέπει, συχνά, να διαγνωστούν περίτεχνα σωματικά και ψυχικά βασανιστήρια των θυμάτων, όπου, ιδιαίτερα, πρέπει να τονιστούν αρκετές περιπτώσεις θανάτωσης, που παρατάθηκαν, επί ώρες και αργής εγκατάλειψης, στον θάνατο.

Ως η, μακράν, σημαντικότερη διαπίστωση, εμφανίζεται η απόδειξη ότι, μόνον, όλως, κατ' εξαίρεση, διαπράχθηκε δολοφονία, με πρόχειρα όπλα, ρόπαλα, μαχαίρια και παρόμοια μέσα, αλλά, αντιθέτως, στους δράστες, γενικά, βρίσκονταν, στην διάθεσή τους, σύγχρονα και υψηλής δραστικότητας όπλα, στρατιωτικά τυφέκια και πιστόλια. Αξιοσημείωτο είναι, επιπλέον, ότι κατέστη εφικτό να οδηγηθεί κανείς, μέχρι την παραμικρή λεπτομέρεια, στον αποκλεισμό της περίπτωσης νομότυπων εκτελέσεων των θυμάτων.

(Από Τεκμήρια Ιστορίας).

Υ.Γ. Τάσου Αναστασόπουλου : Χρειάζεται επαλήθευση, σε όλα αυτά, που φαίνονται αληθή.

1944 - 2026. Bastogne, Βέλγιο. Ο σιδηροδρομικός σταθμός της πόλης, από τότε, στο σήμερα.

Ο Κώστας Χατζηχρήστος, με την μεγάλη του κόρη Τέτα, από τον γάμο του, με την Μαίρη Νικολαΐδου, το 1957. Ο γάμος του ηθοποιού, με την αδελφή της τραγουδίστριας Κούλας Νικολαϊδου, δεν κράτησε πολύ, καθώς, στην ζωή του Κώστα Χατζηχρήστου, μπήκε η Καίτη Ντιριντάουα, με την οποία απέκτησε μια, ακόμη, κόρη την Μαριαλένα. Ο ηθοποιός είχε μεγάλη αδυναμία και στις δυο κόρες του. Η ζωή της Τέτας θύμιζε λίγο μυθιστόρημα. Πολύ μικρή ερωτεύθηκε τον Πέτρο Φυσσούν, τον οποίο και παντρεύτηκε, παρά την σημαντική διαφορά ηλικίας και τις αρχικές αντιδράσεις του πατέρα της. Οι δυο τους απέκτησαν μια κόρη, την Άνια, που, μεγαλώνοντας θέλησε να ακολουθήσει τα βήματα του πατέρα της, στην υποκριτική τέχνη. Ενώ, όμως, είχε ξεκινήσει μια ανοδική πορεία, ξάφνιασε άπαντες και πρώτα, από όλα, τους γονείς της, όταν αποφάσισε να κλειστεί, σε μοναστήρι. Η απομάκρυνση της κόρης τους, από τα εγκόσμια, κλόνισε την ζωή, τόσο του Πέτρου Φυσσούν, όσο και της Τέτας Χατζηχρήστου, καθώς ακολουθήθηκε, από οικονομικά προβλήματα. Η Τέτα Χατζηχρήστου έφυγε, από την ζωή, το 2015, έπειτα, από σύντομη μάχη, με βαριά ασθένεια και ο αγαπημένος της σύζυγος την ακολούθησε, έναν χρόνο, αργότερα.

Elena's Diary

ΓΙΩΡΓΟΣ ΓΑΒΡΙΗΛΙΔΗΣ 

Η κρυφή ζωή του πιο "αριστοκράτη" Έλληνα ηθοποιού, που η Finos Film κράτησε μυστική.

​Ο έρωτας και ο κρυφός γάμος.

Ο Γιώργος Γαβριηλίδης υπήρξε ο απόλυτος «αριστοκράτης» και ένας, από τους πιο ποιοτικούς δευτεραγωνιστές του ελληνικού κινηματογράφου.

Λίγοι γνώριζαν ότι, με την Μαρίκα Κρεβατά, διατηρούσαν κρυφό δεσμό, για πάρα πολλά χρόνια, προτού αποφασίσουν, τελικά, να παντρευτούν (ήταν ο δεύτερος σύζυγός της).

Γνωρίστηκαν, στα παρασκήνια ενός οπερετικού θιάσου και κράτησαν την σχέση τους, μακριά, από τα φώτα της δημοσιότητας, καθώς δεν ήθελαν να απασχολούν τον τύπο, με τίποτα άλλο, πέρα από την τέχνη τους.

​Οι «αριστοκρατικές» σχέσεις.

Η «αριστοκρατική» του φύση τον κρατούσε, μακριά, από πολιτικές έριδες και εντάσεις. Διατηρούσε άριστες σχέσεις και αμοιβαίο σεβασμό, με τους αριστοκράτες του θεάτρου Λάμπρο Κωνσταντάρα & Δημήτρη Χορν.

Η κοινή τους αστική παιδεία και το φλέγμα τούς ένωναν, αν και ο ίδιος προτιμούσε να αποσύρεται, στο σπίτι του, μετά τις παραστάσεις, αντί για κοσμικές εξόδους.

Η Μαρίκα Νέζερ & η Ρένα Ντορ υπήρξαν στενές συνεργάτιδές του και φίλες της οικογένειας, καθώς μοιράζονταν καλλιτεχνικά σχήματα και θιάσους, για δεκαετίες, στην επιθεώρηση και την πρόζα.

Η Γκέλυ Μαυροπούλου (Η κόρη του) : Η πιο στενή «φίλη» και ο άνθρωπος της ζωής του (μαζί με τη μητέρα της), ήταν η θετή του κόρη.

Ο Γαβριηλίδης την μεγάλωσε, σαν δικό του παιδί, από την παιδική της ηλικία, απέκτησαν μια βαθιά πνευματική σχέση και ήταν ο απόλυτος σύμβουλός της, στα πρώτα της βήματα, στο θέατρο.

​Ο «αριστοκρατικός» τρόπος ζωής.

Η αγάπη του, για το διάβασμα και την μοναχικότητα : Στον ελεύθερο χρόνο του, ο Γαβριηλίδης δεν θύμιζε, σε τίποτα, τους εξωστρεφείς χαρακτήρες, που υποδυόταν. Ήταν ένας μανιώδης συλλέκτης βιβλίων, μιλούσε, άψογα, γαλλικά και περνούσε ώρες, μελετώντας ευρωπαϊκή λογοτεχνία και ιστορία θεάτρου.

​Άρνηση, για πρώτους ρόλους.

Παρότι είχε το ταλέντο, την παιδεία (αποφοίτησε, με έπαινο) και την εμφάνιση να ηγηθεί, ως πρωταγωνιστής, ο ίδιος επέλεγε, συνειδητά, τους δεύτερους ρόλους. Δήλωνε πως οι δεύτεροι ρόλοι έχουν μεγαλύτερο υποκριτικό ενδιαφέρον, καθώς «χτίζουν» την πλοκή, χωρίς να φέρουν το άγχος της εμπορικής επιτυχίας της ταινίας, στους ώμους τους.

​Ο «αριστοκρατικός» ηθοποιός.

Θεωρούσε ότι η τέχνη του ηθοποιού πρέπει να ενώνει το κοινό και όχι να το χωρίζει. Η «αριστοκρατική» του φύση τον έκανε ιδανικό, για ρόλους, που απαιτούσαν φινέτσα και αξιοπρέπεια.

Ο Γαβριηλίδης, για να παίξει τον κουφό, έπρεπε να κοιτάζει το κενό, με ένα, εντελώς, παγωμένο, απλανές βλέμμα. Αυτή η απόλυτη σοβαρότητά του, σε συνδυασμό, με τους αυτοσχεδιασμούς της Βλαχοπούλου, έκαναν το γύρισμα αδύνατο. Η σκηνή χρειάστηκε να γραφτεί δώδεκα φορές, επειδή η Βλαχοπούλου και ο σκηνοθέτης Γιάννης Δαλιανίδης ξέσπαγαν, σε ανεξέλεγκτα γέλια, κάθε φορά, που ο Γαβριηλίδης ανοιγόκλεινε το κουτάκι του ακουστικού, με άκρατο αριστοκρατικό στυλ.

Στο «Μια τρελή τρελή σαραντάρα», όπου υποδύθηκε τον κουφό υποψήφιο γαμπρό Χατζηθωμά, οι αντιδράσεις της Ρένας Βλαχοπούλου, στα γυρίσματα, ήταν τόσο αυθόρμητες, λόγω των μορφασμών του, που πολλές σκηνές χρειάστηκε να ξαναγυριστούν, επειδή το συνεργείο ξεσπούσε, σε γέλια.

Στο θέατρο, το έπαιζε ο Γαβριηλίδης, αλλά και ο σπουδαίος Θόδωρος Μορίδης, δίπλα, στην Μαίρη Αρώνη. Όταν η Finos Film αποφάσισε να το μεταφέρει, στο σινεμά, 10 χρόνια μετά, ο Δαλιανίδης επέβαλε τον Γαβριηλίδη. Θεωρούσε ότι, μόνο, ο Γαβριηλίδης μπορούσε να βγάλει αυτή την «αριστοκρατική αφέλεια», χωρίς ο ρόλος του ηλικιωμένου κουφού να φανεί καρικατούρα, ή προσβλητικός, για τα άτομα, με προβλήματα ακοής.

​Η «Θεατρική «Κλοπή».

Το έργο βασίστηκε σε θεατρική επιτυχία του Αλέκου Σακελλάριου.

Στην ταινία, η Τασσώ Καββαδία υποδύεται την αυστηρή αδελφή της Ρένας Βλαχοπούλου (την περίφημη «Κοκκάλω»). Στην πραγματικότητα, όμως, η Καββαδία ήταν νεότερη, από την Βλαχοπούλου, κατά, περίπου, δύο χρόνια.

​Η κληρονομιά του.

Γονείς Ηθοποιοί : Η υποκριτική ήταν, κυριολεκτικά, στο DNA του. Ήταν γιος του Περικλή και της Αγγέλας Γαβριηλίδου. Η μητέρα του, μάλιστα, ήταν μια εξαιρετικά πληθωρική κωμικός της εποχής, από την οποία κληρονόμησε το πηγαίο χιούμορ του.

Το κινηματογραφικό του ντεμπούτο έγινε, το 1933, στην ελληνοτουρκική ταινία «Ο κακός δρόμος». Στην ίδια, ακριβώς, ταινία, έκαναν το ντεμπούτο τους ιερά τέρατα, όπως ο Βασίλης Λογοθετίδης, η Μαρίκα Κοτοπούλη και η Κυβέλη.

​#elissabetlizeta

#ελληνικόςκινηματογράφος

#aelializeta

Ο Στρατάρχης Έντουαρντ Ριντζ-Σμίγκλι (Edward Rydz-Śmigły) υπήρξε ο τελευταίος ηγέτης του πολωνικού κράτους το 1939. Από πολύ νωρίς συμπορεύτηκε με τον εθνάρχη της Πολωνίας, Στρατάρχη Γιούζεφ Πιουσούδσκι (Józef Piłsudski), μεταπηδώντας από τη σοσιαλιστική κυβέρνηση του Ιγκνάτσι Ντασίνσκι —στην οποία κατείχε τη θέση του Υπουργού Άμυνας— στην παράταξη του Πιουσούδσκι. Αργότερα, υπηρέτησε στην κυβέρνησή του ως στρατηγός του Πολωνικού Στρατού. Το 1926, ο Ριντζ-Σμίγκλι συμμετείχε στο επιτυχημένο πραξικόπημα του Πιουσούδσκι, αναλαμβάνοντας τη θέση του επιθεωρητή του στρατού στην περιοχή του Βίλνιους και, μετέπειτα, της Βαρσοβίας.

Ο Στρατάρχης Πιουσούδσκι, ο οποίος σε καμία περίπτωση δεν θα μπορούσε να χαρακτηριστεί φιλογερμανός, υπήρξε μια ισχυρή προσωπικότητα που αρνήθηκε να χειραγωγηθεί από τις δυτικές δυνάμεις. Ασκούσε ανεξάρτητη πολιτική με αποκλειστικό γνώμονα το εθνικό συμφέρον. Στο πλαίσιο αυτό, το 1934 αποδέχθηκε την πρόταση φιλίας του Χίτλερ, υπογράφοντας σύμφωνο μη επίθεσης και μια συμφωνία για τα δικαιώματα της γερμανικής μειονότητας στην Πολωνία, αποσκοπώντας στην εξομάλυνση των σχέσεων των δύο χωρών.

Ως έμπειρος στρατιωτικός και πολιτικός, ο Πιουσούδσκι γνώριζε ότι η Πολωνία δεν μπορούσε να επιβιώσει ανάμεσα σε δύο πανίσχυρους εχθρούς. Έτσι, υποκινούμενος και από τα έντονα αντικομμουνιστικά του αισθήματα, εργάστηκε για τη βελτίωση των σχέσεων με τη Γερμανία, βρίσκοντας κοινό έδαφος με τη γερμανική ηγεσία που συμμεριζόταν την ίδια αποστροφή προς τον κομμουνισμό.

Μετά τον θάνατο του Πιουσούδσκι το 1935, προς ανακούφιση του Βερολίνου, την ηγεσία ανέλαβε ο Ριντζ-Σμίγκλι, λαμβάνοντας επίσης τον τίτλο του στρατάρχη. Καθώς θεωρούνταν πιστός ακόλουθος του προκατόχου του, η Γερμανία έλπιζε στη συνέχιση της πολιτικής εξομάλυνσης. Σύντομα όμως οι ελπίδες αυτές διαψεύστηκαν, καθώς ο νέος ηγέτης αποδείχθηκε λιγότερο ισχυρή προσωπικότητα από τον προκάτοχό του.

Με τον Πιουσούδσκι εκτός προσκηνίου, οι Αγγλογάλλοι διείσδυσαν γρήγορα στην πολωνική πολιτική σκηνή μέσω προσώπων όπως ο Στρατηγός Σικόρσκι (Władysław Sikorski), ο οποίος ήταν στενά προσκείμενος στους Βρετανούς. Η πολωνική πολιτική μεταστράφηκε σε εχθρική προς τη Γερμανία και η χώρα κατέστη βασικός κρίκος της αγγλογαλλικής στρατηγικής. Η Πολωνία προοριζόταν για τον ρόλο του «χρήσιμου ηλίθιου»: θα ξεκινούσε έναν πόλεμο που θα έφθειρε τον γερμανικό στρατό, δίνοντας στους Συμμάχους το απαραίτητο πρόσχημα για εμπλοκή. Παράλληλα, υπήρχε η προσδοκία ότι η ανάφλεξη στην περιοχή θα ενεργοποιούσε τη Σοβιετική Ένωση εναντίον της Γερμανίας, διευκολύνοντας την τελική νίκη.

Τελικά, παρασυρμένη από εσωτερικές δυνάμεις ελεγχόμενες από το Λονδίνο και το Παρίσι, η Πολωνία οδηγήθηκε στον πόλεμο. Κατέρρευσε μέσα σε μόλις 20 ημέρες, έχοντας υποστεί πολλαπλές προδοσίες από τους συμμάχους της. Ο Ριντζ-Σμίγκλι διέφυγε στη Ρουμανία, όπου τέθηκε υπό περιορισμό. Εκεί δήλωσε πως ήταν έτοιμος να ζητήσει συνθηκολόγηση από τη δεύτερη κιόλας μέρα των εχθροπραξιών, αλλά οι Βρετανοί τον απέτρεψαν, διαβεβαιώνοντάς τον ψευδώς ότι η συμμαχική βοήθεια κατέφθανε και ότι επίκειτο μεγάλη επίθεση από τη Γαλλία. Με αυτή την ψευδαίσθηση, ο Στρατάρχης οδήγησε τον στρατό του στη Βαρσοβία, συνεχίζοντας τον αγώνα μέχρι το τελειωτικό χτύπημα των Σοβιετικών στα νώτα του.

Η μοίρα τον γλίτωσε από την πικρή επίγνωση ότι οι Βρετανοί γνώριζαν ήδη από τις 24 Αυγούστου 1939 για την επικείμενη διπλή επίθεση (Γερμανίας και ΕΣΣΔ), αλλά επέλεξαν να μην τον ενημερώσουν, φοβούμενοι μήπως καταλήξει σε διπλωματικό συμβιβασμό με τους Γερμανούς και αποφευχθεί η σύρραξη.

Αηδιασμένος από τη στάση των Συμμάχων, ο Ριντζ-Σμίγκλι αρνήθηκε να ακολουθήσει την πολωνική κυβέρνηση στη Βρετανία, παρά τις πιέσεις του Σικόρσκι. Τελικά, ο Σικόρσκι διέταξε τη σύλληψή του και τη βίαιη μεταφορά του στο βρετανικό έδαφος. Ωστόσο, υπό το βάρος της συνείδησής του, ο Στρατάρχης δραπέτευσε από τη ρουμανική κράτηση και επέστρεψε κρυφά στην πατρίδα του με το ψευδώνυμο «Adam Zawisza», αποφασισμένος να οργανώσει την αντίσταση και να πεθάνει ως απλός στρατιώτης.

Στην φωτογραφία, ο Ριντζ-Σμίγκλι απεικονίζεται στην πολυτελή οικία του, απέναντι από το παλάτι Μπελβεντέρε, την έδρα του Πιουσούδσκι. Στις 2 Δεκεμβρίου 1941, προδόθηκε για τελευταία φορά — αυτή τη φορά από την καρδιά του. Η σορός του ενταφιάστηκε στην ανωνυμία, σε ένα νεκροταφείο φτωχών στη Βαρσοβία. Οι εχθροί του όμως δεν τον ξέχασαν: λόγω της άρνησής του να συμπλεύσει με την εξόριστη κυβέρνηση στη Βρετανία, ο Σικόρσκι και οι Βρετανοί τον δυσφήμησαν ως λιποτάκτη και δειλό. Μετά τον πόλεμο, η Πολωνία παραδόθηκε από τις δυτικές δυνάμεις στους Σοβιετικούς. Η κομμουνιστική κυβέρνηση, θυμόμενη την καταστολή των κομμουνιστών επί των ημερών του Σμίγκλι, διατήρησε τη μνήμη του στην αφάνεια. Μόλις το 1994 τοποθετήθηκε για πρώτη φορά το πραγματικό του όνομα στον τάφο του.

(Από Τεκμήρια Ιστορίας).

Υ.Γ. Τάσου Αναστασόπουλου : Χρειάζεται επαλήθευση, σε όλα αυτά, που φαίνονται αληθή.

ΠΩΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΗΚΑΝ ΤΑ "ΔΕΚΕΜΒΡΙΑΝΑ" ΣΤΗΝ ΝΑΖΙΣΤΙΚΗ ΓΕΡΜΑΝΙΑ.

Πρωτοσέλιδο της Γερμανικής εφημερίδας "Berliner Illustrierte Zeitung", με θέμα τις μάχες, μεταξύ των Βρετανών και του ΕΛΑΣ, στην Αθήνα.

Στην Ναζιστική Γερμανία, τα Δεκεμβριανά του 1944 αντιμετωπίστηκαν, με τεράστια ικανοποίηση και χρησιμοποιήθηκαν, ως το απόλυτο εργαλείο προπαγάνδας.

Όταν ξέσπασαν οι αιματηρές συγκρούσεις, στην Αθήνα, ανάμεσα στον ΕΛΑΣ, τις κυβερνητικές δυνάμεις και τον βρετανικό στρατό, η ναζιστική ηγεσία βρισκόταν, σε απελπιστική θέση, καθώς κατέρρεε, σε όλα τα μέτωπα. Η σύγκρουση δύο πρώην συμμάχων (των Βρετανών και των αριστερών ανταρτών) θεωρήθηκε, από το Βερολίνο, ως ένα «δώρο εξ ουρανού». 

Η ναζιστική μηχανή προπαγάνδας, υπό την καθοδήγηση του Γιόζεφ Γκέμπελς, εκμεταλλεύτηκε τα γεγονότα, με τους εξής τρόπους :

«Δικαίωση» της ναζιστικής θεωρίας : Ο Γκέμπελς παρουσίασε τα Δεκεμβριανά, ως τρανή απόδειξη ότι η συμμαχία, μεταξύ των Δυτικών (Βρετανία, ΗΠΑ) και των Μπολσεβίκων (Σοβιετική Ένωση) ήταν αφύσικη. Το γερμανικό ραδιόφωνο και οι εφημερίδες διακήρυτταν ότι οι Σύμμαχοι άρχισαν, ήδη, να «τρώγονται μεταξύ τους», πριν καν τελειώσει ο πόλεμος.

Η θεωρία του «Αναχώματος, κατά του Κομμουνισμού» : Οι Ναζί υποστήριζαν, επί χρόνια, ότι η Γερμανία ήταν το μόνο προστατευτικό τείχος της Ευρώπης, απέναντι, στον «κόκκινο κίνδυνο». Με το ξέσπασμα των μαχών, στην Αθήνα, η προπαγάνδα έλεγε : «Δείτε τί παθαίνουν οι Άγγλοι, επειδή μας πολέμησαν· τώρα, αναγκάζονται να πολεμήσουν οι ίδιοι τους κομμουνιστές, που εξέθρεψαν». 

Στρατιωτική ανακούφιση : Για την γερμανική ανώτατη διοίκηση (OKW), η εμπλοκή της Βρετανίας, σε έναν αστικό πόλεμο, στην Ελλάδα, σήμαινε ότι πολύτιμες βρετανικές δυνάμεις, αεροπλάνα και πολεμοφόδια αποσπάστηκαν, από το βασικό μέτωπο της Ιταλίας και της Κεντρικής Ευρώπης, για να σταλούν, στην Αθήνα. Αυτό έδωσε, στους Γερμανούς, μια μικρή στρατιωτική «ανάσα».

Επιχείρηση, στις Αρδέννες : Τα Δεκεμβριανά συνέπεσαν, χρονικά, με την τελευταία μεγάλη γερμανική αντεπίθεση, στο Δυτικό Μέτωπο (Μάχη των Αρδεννών, μέσα Δεκεμβρίου 1944). Ο Χίτλερ και ο Γκέμπελς ήλπιζαν ότι το χάος, στην Ελλάδα, σε συνδυασμό, με την δική τους επίθεση, θα μπορούσε να διασπάσει, οριστικά,  την συμμαχία των Μεγάλων Δυνάμεων και να οδηγήσει, σε μια ξεχωριστή ειρήνη, με τους Δυτικούς. Στα προσωπικά του ημερολόγια, ο Γκέμπελς σημείωνε, με κυνισμό, την χαρά του, για το γεγονός ότι ο Τσόρτσιλ αναγκαζόταν να χρησιμοποιήσει, εναντίον των Ελλήνων, τις ίδιες σκληρές μεθόδους, για τις οποίες κατηγορούσε, προηγουμένως, την Βέρμαχτ.

Η 31η Αυγούστου του 1980 στο Γκντανσκ έμοιαζε, με μιά συνηθισμένη ημέρα, σαν όλες τις άλλες. Τίποτε, έως τότε, δεν μαρτυρούσε ότι οι ισορροπίες επρόκειτο σύντομα να διασαλευθούν: το κομμουνιστικό καθεστώς εξακολουθούσε να κυβερνά, τα σύνορα παρέμεναν σφραγισμένα και τα αγάλματα όρθια. 

Η Πολωνία παρέμενε η ίδια χώρα, κάτω από το ίδιο καθεστώς, πίσω από τα ίδια σύνορα.

Εκείνη την ημέρα, το μόνο που συνέβη ήταν η υπογραφή μιας συμφωνίας.

Η Ιστορία, άλλως τε, δεν έχει ανάγκη από εκκωφαντικές ανατροπές για να αλλάξει πορεία.  Ένα φύλλο χαρτί και μερικές υπογραφές. Με ανθρώπους καταπονημένους από την απεργία απέναντι σε ένα καθεστώς που δεν είχε απολέσει ακόμη την ικανότητά του να τρομοκρατεί, αλλά είχε ήδη αποδυναμωθεί αρκετά ώστε να αναγκαστεί να καθίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Με τη Συμφωνία του Γκντανσκ, το πολωνικό καθεστώς βρέθηκε αντιμέτωπο με τις αντιφάσεις του. Εκείνοι στο όνομα των οποίων ισχυριζόταν ότι ασκούσε την εξουσία είχαν πάψει πλέον να αισθάνονται ότι εκπροσωπούνται από αυτήν. Το κράτος που είχε θεμελιώσει την πολιτική του στην υποτιθέμενη κυριαρχία της εργατικής τάξης αναγκαζόταν τώρα να αναγνωρίσει στους ίδιους τους εργάτες δικαιώματα που το επίσημο αφήγημά του θεωρούσε ήδη κατοχυρωμένα από τη φύση του καθεστώτος.

Η εξουσία παρουσιαζόταν ως θεματοφύλακας των εργατικών συμφερόντων, ενώ στην πραγματικότητα οι εργάτες έπρεπε να συγκρουστούν μαζί της για να ακουστούν.

Η εξουσία που επί δεκαετίες διατεινόταν ότι εξουσιάζει επ' ονόματι του προλεταριάτου ήρθε αντιμέτωπη με το ίδιο το προλεταριάτο. Η παλαιά καθεστωτική συνταγή, που απέδιδε κάθε αμφισβήτηση σε  "εχθρούς του λαού", αστικά κατάλοιπα και πράκτορες, είχε αρχίσει να εξαντλεί την πειστικότητά της.

Στα ναυπηγεία του Γκντανσκ στέκονταν εργάτες. Είχαν απαιτήσεις συγκεκριμένες. Ήθελαν κατοχύρωση του δικαιώματος στην απεργία, στοιχειώδη αξιοπρέπεια στον εργασιακό βίο και περισσότερη ελευθερία της έκφρασης. Απαιτούσαν από το κράτος που αυτοανακηρυσσόταν προστάτης τους να τους αναγνωρίσει τις ελευθερίες που είχε καταργήσει.

Ανάμεσα στους απεργούς στεκόταν ο Λεχ Βαλέσα.

Ηλεκτρολόγος των ναυπηγείων και απολυμένος λίγα χρόνια νωρίτερα εξαιτίας της συνδικαλιστικής του δράσης, του έλειπε η δογματική ακαμψία του κατ’ επάγγελμα επαναστάτη. Δεν ήταν θεωρητικός ούτε γέννημα κομματικών μηχανισμών. Δεν είχε μαθητεύσει σε ιδεολογικά ιερατεία και δεν χρειαζόταν περίτεχνες θεωρητικές κατασκευές για να διακρίνει την ουσία της σύγκρουσης.

Το κράτος έλεγε πως εκπροσωπούσε τους εργάτες.

Οι εργάτες έλεγαν πως δεν τους εκπροσωπούσε.

Ήταν η πρώτη ρωγμή.

Ο χαρισματικός Βαλέσα υπήρξε  η ίδια η διάψευση του κομμουνιστικού αφηγήματος, σάρξ και οστά. Ένας εργάτης, προερχόμενος από την τάξη στο όνομα της οποίας το καθεστώς αξίωνε να κυβερνά, στάθηκε απέναντί του και ξεσκέπασε την υποκρισία του: το περιλάλητο "κράτος των εργατών" μπορούσε να λειτουργεί μόνο εφόσον οι ίδιοι οι εργάτες παρέμεναν πειθαρχημένοι, ελεγχόμενοι και πολιτικά ακίνδυνοι.

Η αντιπαράθεση, συνεπώς, υπερέβαινε κατά πολύ τα όρια μιας συνδικαλιστικής διένεξης, διότι το καθεστώς ανάγκάστηκε να αντιμετωπίσει το ερώτημα που περισσότερο από κάθε άλλο επιθυμούσε να αποφύγει: πώς μπορούσε να εξακολουθεί να κυβερνά στο όνομα των εργατών, όταν οι ίδιοι οι εργάτες εξεγείρονταν εναντίον του; Άν οι εργάτες κατείχαν πράγματι την εξουσία, πρός τί η ανάγκη αυτόνομων συνδικάτων; Άν το Κόμμα εκπροσωπούσε γνήσια τη λαϊκή βούληση, πρός τί ο τρόμος μπροστά σε μιαν απεργιακή επιτροπή; Κι άν ο κρατικός μηχανισμός συνιστούσε όντως το εργαλείο της εργατικής χειραφέτησης, πρός τί η λογοκρισία, οι παρακολουθήσεις, οι πολιτικοί διωγμοί και, ακολούθως, ο στρατιωτικός νόμος για την περιφρούρηση της κοινωνικής τάξης;

Ο Βαλέσα υπέσκαψε το ίδιο το ρητορικό οπλοστάσιο του καθεστώτος. Λέξεις όπως "εργάτης", "λαός", "εκπροσώπηση" και "χειραφέτηση", τις οποίες η εξουσία είχε επί δεκαετίες οικειοποιηθεί, άρχισαν να αποκτούν ξανά το πραγματικό τους περιεχόμενο.

Η παρουσία του στα ναυπηγεία απέκτησε πολιτικό εκτόπισμα λόγω της λιτότητάς της. Μιλούσε ως άνθρωπος που διεκδικούσε το αυτονόητο: να μην αποφασίζουν άλλοι, ερήμην του, για τις ανάγκες, τα συμφέροντα και την ίδια του τη ζωή. 

Για ένα αυταρχικό σύστημα, αυτή η αξίωση μπορούσε να αποδειχθεί πολύ πιο διαβρωτική από οποιαδήποτε μεγαλόστομη επαναστατική διακήρυξη. Ένα καθεστώς γνωρίζει πώς να κατασκευάζει εχθρούς, να τους στιγματίζει και να τους εξορίζει στο περιθώριο. Βρίσκεται, όμως, σε δυσχερέστερη θέση όταν ο αντίπαλος αντιπαραθέτει τις ίδιες ακριβώς έννοιες στις οποίες εκείνο στηρίζει τη νομιμοποίησή του.

Ο Βαλέσα τους "έκλεψε", κατά κάποιον τρόπο, τους εργάτες μέσα από τα χέρια.

Και μαζί τους, ένα μεγάλο μέρος του ηθικού τους άλλοθι.

Από τη Συμφωνία δημιουργήθηκε η Solidarność. Η ονομασία του συνδικάτου δεν ανήγγελλε επαναστάσεις, δεν επαγγελλόταν έναν καινούργιο ιδεολογικό παράδεισο ούτε φιλοδοξούσε να προσθέσει ακόμη μία μεγαλόπνοη θεωρία στις ήδη κορεσμένες από δόγματα ευρωπαϊκές εμπειρίες του εικοστού αιώνα. Επικαλούνταν κάτι πολύ πιο ανατρεπτικό: την "Αλληλεγγύη" ανάμεσα στους ανθρώπους.

Τούτο τρέμουν περισσότερο τα αυταρχικά συστήματα.

Τη συνοχή.

Έναν δυσαρεστημένο εργάτη μπορείς να τον απολύσεις. Μερικούς ακόμη μπορείς να τους εκφοβίσεις. Χιλιάδες ίσως κατορθώσεις να τους διαιρέσεις. Όταν, όμως, εκατομμύρια άνθρωποι αρχίζουν να συνειδητοποιούν πως τα ιδιωτικά τους παράπονα είναι κοινά με εκείνα των άλλων, η φύση της αντιπαράθεσης μεταβάλλεται. Η εξουσία δεν βρίσκεται πιά απέναντι σε μεμονωμένα πρόσωπα που μπορεί να χειραγωγήσει κατά βούληση. Βρίσκεται απέναντι σε ολόκληρη την κοινωνία.

Η "Αλληλεγγύη" άγγιξε ταχύτατα τα δέκα περίπου εκατομμύρια μέλη, ένας τεράστιος αριθμός που αποτυπώνει την έκταση της κρίσης νομιμοποίησης που είχε προσβάλει το καθεστώς. Δεν επρόκειτο για μια ολιγάριθμη εστία αντιφρονούντων ούτε για έναν κλειστό κύκλο διανοουμένων αποκομμένο από την κοινωνική πραγματικότητα. Είχε διαμορφωθεί ένα πολυσυλλεκτικό κοινωνικό σώμα στο οποίο συνυπήρχαν εργάτες και διανοούμενοι, θρησκευόμενοι, οικογενειάρχες και απλοί πολίτες που ουδέποτε είχαν φανταστεί τον εαυτό τους στον ρόλο του αντιστασιακού.

Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν ορέγονται να καταστούν ήρωες.

Ζητούν να μπορούν να ζήσουν μια κανονική ζωή.

Το πρόβλημα ανακύπτει όταν ένα πολιτικό σύστημα καθιστά τον συνηθισμένο βίο ανέφικτο δίχως μικρές πράξεις ηρωισμού.

Η "Αλληλεγγύη" υπερέβη πολύ γρήγορα τα στενά όρια ενός ανεξάρτητου συνδικάτου. Έγινε η απτή απόδειξη ότι η κοινωνία μπορούσε να οργανώνεται, να εκφράζεται και να δρα εκτός του Κόμματος. Ιδού το πραγματικό ανοσιούργημα στα μάτια της εξουσίας.

Δεν ήταν πρωτίστως οι μισθολογικές αξιώσεις ούτε οι διεκδικήσεις για ευνοϊκότερες εργασιακές συνθήκες που την ανησυχούσαν. Ο κομμουνιστικός μηχανισμός δεν φοβόταν τόσο τον Βαλέσα ως πρόσωπο όσο τη δύναμη του προηγουμένου που εκείνος δημιουργούσε. Άν ένας ηλεκτρολόγος των ναυπηγείων μπορούσε να υποχρεώσει μια ολόκληρη κρατική εξουσία να προσέλθει σε διαπραγμάτευση, τότε η παντοδυναμία της έπαυε να αποτελεί αδιαμφισβήτητο δεδομένο. Και άν εκατομμύρια πολίτες μπορούσαν να συνταχθούν πίσω του, τότε κατέρρεε μια ακόμη μεγαλύτερη αυταπάτη: ότι το Κόμμα και η κοινωνία αποτελούσαν μία και την αυτή πραγματικότητα.

Δεν αποτελούσαν.

Το Κόμμα δεν ήταν η κοινωνία· ήταν πλέον εμφανές ότι ήταν απλώς ένας μηχανισμός που εξουσίαζε την κοινωνία.

Όταν αργότερα επιβλήθηκε ο στρατιωτικός νόμος, ακολούθησαν οι συλλήψεις, οι διώξεις και η καταστολή. Ο Βαλέσα συνελήφθη και τέθηκε υπό περιορισμό. Η επιδίωξη του καθεστώτος ήταν να απομονώσει τον άνθρωπο Βαλέσα, με την ελπίδα ότι μαζί του θα εξουδετέρωνε και το σύμβολο.

Απέτυχε.

Ο στρατιωτικός νόμος του 1981 κατέδειξε εν τέλει περισσότερα για την αδυναμία του καθεστώτος παρά για τη ρώμη του. Όταν μια εξουσία επιστρατεύει τον στρατό για να πείσει τους εργάτες ότι εκπροσωπεί τους εργάτες, η πολιτική της νομιμοποίηση έχει ήδη διαβρωθεί. Οι συλλήψεις, η λογοκρισία και ο περιορισμός του Βαλέσα μπορούσαν να κατασιγάσουν προσωρινά την οργανωμένη δράση· αδυνατούσαν όμως να αναβιώσουν την παλαιά αυταπάτη ότι η κοινωνία ήταν ταυτισμένη με το Κόμμα.

Το 1983, οπότε ο Βαλέσα τιμήθηκε με το Νόμπελ Ειρήνης, η διεθνής αναγνώριση αφορούσε τη γενναιότητα μιας κοινωνίας να μην ενδώσει στην αξίωση του κράτους ότι κατείχε το αποκλειστικό προνόμιο να ορίζει την εργασία, την κοινωνική εκπροσώπηση, ακόμη και την αλήθεια.

Ο ίδιος δεν μετέβη για να παραλάβει το βραβείο, από φόβο μήπως του απαγορευόταν η επάνοδος στην Πολωνία. Το παρέλαβε η σύζυγός του, Ντανούτα.

Ένας άνθρωπος μπορούσε να τεθεί υπό επιτήρηση, να περιοριστεί και να απομονωθεί. Η ιδέα, όμως, την οποία είχε ενσαρκώσει, είχε πάψει να εξαρτάται αποκλειστικά από εκείνον.

Οι Πολωνοί είχαν ήδη διαπιστώσει ότι μπορούσαν να οργανωθούν εκτός του κράτους και, το κρισιμότερο, ότι μπορούσαν να το εξαναγκάσουν σε υποχώρηση. Η κρατική παντοδυναμία είχε αποκαλυφθεί ως επίφαση. Το καθεστώς εξακολουθούσε να ελέγχει την αστυνομία, τον στρατό, και τους μηχανισμούς λογοκρισίας. Μπορούσε να εκφοβίζει, να καταστέλλει, να φυλακίζει· μπορούσε ακόμη να αναχαιτίζει την αλλαγή.

Δεν μπορούσε όμως πλέον να πείσει ότι ήταν αναπότρεπτο.

Στην Πολωνία, η αργόσυρτη αποσύνθεση του κομμουνιστικού καθεστώτος χρειάστηκε σχεδόν μία δεκαετία για να ολοκληρώσει τον πολιτικό της κύκλο. Ο Βαλέσα επανήλθε στο επίκεντρο των εξελίξεων κατά τις διαπραγματεύσεις της Στρογγυλής Τραπέζης, οι οποίες άνοιξαν τον δρόμο για τις εκλογές του 1989 και επιτάχυναν τη διάλυση του αυταρχικού συστήματος.

Έναν χρόνο αργότερα, το 1990, ο άλλοτε ηλεκτρολόγος των ναυπηγείων θα εκλεγόταν πρόεδρος της Πολωνίας.

Η "Αλληλεγγύη" δεν υπερτερούσε του κράτους με τη συμβατική έννοια. Επικράτησε επειδή αποκάλυψε ότι ένα κράτος μπορεί να κατέχει τους μηχανισμούς εξουσίας και εντούτοις να έχει απολέσει το ηθικό του κέντρο.

Και τότε μία μόνο λέξη αρκεί για να εκφράσει ολόκληρη την απαίτηση μιας κοινωνίας να ανακτήσει την ελευθερία της.

Αλληλεγγύη.

(Από την Mairi Apostolides).

 

ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΣΠΙΔΑ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ

Θα σας πω για την ώρα τι ξέρω και θα επανέλθω, αν έχω νεότερα.

Πρόκειται για ένα πρωτοφανές οπλικό σύστημα, μοναδικό παγκοσμίως, το οποίο καθιστά το Αιγαίο και τον εναέριο χώρο της Ελλάδας το πιο φονικό περιβάλλον στον κόσμο. Το στοιχείο που το κάνει μοναδικό, είναι το γεγονός ότι εμπλέκονται πολλές ισραηλινές εταιρίες, δηλαδή

η Elbt, που κατασκευάζει το SPIDER AiO 

η Rafael, που κατασκευάζει το ΒΑRAK, το David's Shling, το Drone Dome και το Iron Dome 

και η ΙΑΙ που κατασκευάζει το ARROW και διάφορα ραντάρ.

Τα συστήματα αυτά ήταν ανταγωνιστικά μεταξύ τους και τα ανέπτυξαν οι Ισραηλινοί με τη λογική πολυστρωματικής άμυνας. 

Από αυτά τα συστήματα η Ελλάδα έπρεπε να διαλέξει ΕΝΑ. Τελικά τα ΠΗΡΕ ΣΧΕΔΟΝ ΟΛΑ  και τα ένωσε σε ένα! Και αυτό είναι μοναδικό στον κόσμο! ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΞΑΝΑΓΙΝΕΙ. 

Το καθένα από αυτά είχε πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα, αλλά η συνδυαστική χρήση τα καθιστά πια ανυπέρβλητα. 

Π.χ το SPIDER AiO  υπερτερεί σε ευελιξία και ταχύτητα, είναι σχεδιασμένο για αστραπιαία εμπλοκή, με  ανάπτυξη, βολή και απόκρυψη σε χρόνους dt. Ιδανικό για τα νησιά, τα οποία είναι ευάλωτα στο εχθρικό πυροβολικό. Υστερεί όμως σε βεληνεκή. Μέχρι 40 km. Ιδανικό σε επιθέσεις κορεσμού βαλλιστικών πυραύλων και drones. Διαθέτει διαφορετικά βλήματα, τα Python και Derby, ουσιαστικά τα ίδια των ισραηλινών αεροσκαφών αέρος-αέρος, τα οποία οι Ισραηλινοί ενσωμάτωσαν σε χερσαία συστήματα, με ευελιξία και στην εμπλοκή διαφορετικών στόχων εξαιτίας διαφορετικών αισθητήρων καθοδήγησης. Τα Python έχουν αισθητήρες IIR και τα Derby διαθέτουν αισθητήρες ενεργού ραντάρ (θα σας εξηγήσω παρακάτω σχετικά). Το spider είναι μάλιστα τόσο ευέλικτο που μπορεί να εγκλωβίσει στόχο ακόμη και μετά την εκτόξευση του βλήματος! Ρίχνει το βλήμα και ξεκινάει ήδη διαδικασία κάλυψης. Το βλήμα μπορεί να κάνει αλλαγή εμπλοκής στον αέρα κατά προτεραιότητα στόχων! 

To  ΒΑRAK είναι πολυστρωματικό με βλήματα 35χλμ, 75 χλμ, 170 χλμ. 3 mach ταχύτητα για την ώρα και θα εξελιχθεί με υπερ-υπερηχητικούς πυραύλους στο άμεσο μέλλον. Πιο αργό στην ευελιξία από το Spider και πιο ογκώδες. Διαθέτει έναν πύραυλο με καθοδήγηση μόνο ενεργού ραντάρ,  και δεν έχει την ίδια ευελιξία και στην εμπλοκή διαφορετικών στόχων. Αλλά έχει πιο "μακρύ χέρι" από το Spider. Ιδανικό για τα μετόπισθεν. To αγόρασαν Κύπρος και Ινδία. 

Το David's Shling είναι εξωπραγματικό. 300km βεληνεκές και 8,5-9 mach ταχύτητα βλήματος,  υπερ-υπερηχητικό, η απάντηση στους τουρκικούς typhoon (μαζί με τους Αster 30 των Βelhara). Πλήρως πιστοποιημένο στα Patriot που ήδη διαθέτουμε. Οι εκτοξευτές (12απλοί μοντάρονται απλώς στο σύστημα Patriot που ήδη διαθέτουμε). 

Στην "ασπίδα του Αχιλλέα" δεν έχω δει ακόμα αναφορές για το Arrow (εξωατμοσφαιρικός, αναχαιτίζει πάνω απο τα 70χλμ σε ύψος! Κάνει ουσιαστικά, αναχαίτηση στο διάστημα) και το Iron Dome, γνωστό για τις αναχαιτίσεις στις ρουκέτες της Χεζμπολά, αλλά και εναντίον βλημάτων πυροβολικού! >90% στατιστικά αναχαίτησης σε πραγματικές συνθήκες πολέμου! 

IIR είναι παθητική καθοδήγηση με αισθητήρα υπερύθρων. Δηλαδή η κεφαλή του πυραύλου κλειδώνει και εγκλωβίζει την πηγή θερμότητας που εκπέμπει ο στόχος και τον ακολουθεί αυτόνομα. Ενεργή καθοδήγηση, αντίθετα, σημαίνει, ότι ο πύραυλος διαθέτει στο ρύγχος του δικό του ραντάρ που εγκλωβίζει τον στόχο αυτόνομα και ανεξάρτητα  και τον ακολουθεί.  Ποιο από τα δύο ενδείκνυται σε κάθε περίπτωση, το IIR ή το ενεργό ραντάρ, εξαρτάται από το είδος του στόχου και τον κορεσμό αντιμέτρων και ηλεκτρονικού πολέμου του εχθρού. 

Ο πύραυλος David's Schling έχει ταυτόχρονα και τους δύο αισθητήρες! 

Τα συστήματα επικοινωνούν μεταξύ τους σε δικτυοκεντρικό σύστημα C4I με τεχνητή νοημοσύνη και επιλέγουν στόχους με λογική   επικινδυνότητας και επιβιωσιμότητας, χωρίς την εμπλοκή του ανθρώπου σε mode: "αναγνώρισε-προτεραιοποίησε-κατέρριψε" στον μέγιστο πιο αποτελεσματικό συνδυασμό χρήσης βλημάτων και τις πιθανότητες κατάρριψης. 

Π.χ το ρανταρ του Barak στη Σκύρο αναγνωρίζει στόχο που κατευθύνεται στην Ρόδο και δίνει εντολή στο Spider  να τον καταρρίψει, το οποίο βρίσκεται στην Κω και λόγω κάλυψης δεν έχει εντοπίσει ακόμη τον στόχο. Κάνει "τυφλή" βολή και το βλήμα εγκλωβίζει τον στόχο καθ' οδόν στον αέρα. Αν ο στόχος έχει καταρριφθεί, το βλήμα εγκλωβίζει άλλον στόχο! 

Ολα τα ρανταρ, φυσικά, νέας γενιάς  AESA (ενεργητικής, ηλεκτρονικής σάρωσης). Τα ρανταρ των Patriot και S-300 που διαθέταμε μέχρι τώρα ήταν PESA (παθητικής, μηχανικής σάρωσης). 

Τα Patriot και S-300 είχαν βεληνεκές μέχρι 150χλμ (μέγιστο θεωρητικό). 

Τώρα όμως η άμυνα γίνεται πολυστρωματική, δικτυοκεντρική, υπερκορεσμένη με διπλάσιες εμβέλειες σε ρανταρ και και ακτίνα βλημάτων, ιδιαιτέρως ανθεκτική σε αντίμετρα και ηλεκτρονικό πόλεμο  και δυνατότητα εμπλοκής κάθε μορφής στόχου!

Σε αυτά θα ενσωματωθούν και τα ελληνικά Asrad Hellas (πύραυλοι stinger 4-6χλμ, απαραίτητα στην αντιαποβατική άμυνα από ελικόπτερα) και τα Κένταυρος (ελληνικό σύστημα anti-drone)

Οι Τούρκοι έχουν δύο επιλογές. Αν είναι να κάνουν κάτι, το κάνουν στα επόμενα 3 χρόνια. Διαφορετικά θα είναι αργά. Ολόκληρο το Αιγαίο γίνεται no escape zone! Tα τουρκικά αεροσκάφη καθίστανται πια ΜΙΑΣ ΧΡΗΣΗΣ. 

Ίσως μιλάμε για : 

5 συστοιχίες Spider (μία συστοιχία σε ένα νησί), δηλαδή 6 εκτοξευτές  των 8 βλημάτων η κάθε συστοιχία, δηλαδή  έως 48 έτοιμα βλήματα, 

6 συστοιχίες Barak (3-6 εκτοξευτές η συστοιχία με 8 βλήματα έκαστος interceptor = 48 βλήματα η κάθε συστοιχία) 

και 2 συστοιχίες Davids Schling (άγνωστος αριθμός εκτοξευτών ανα συστοιχία)

ΔΗΛΑΔΗ περίπου και κατά προσέγγιση 650 βλήματα έτοιμα για εκτόξευση με ΜΙΑ ΑΝΑΧΟΡΗΓΊΑ! Για να καταλάβετε το μέγεθος, η τουρκική αεροπορία διαθέτει 235 F-16 και 48 Phantom. Δεν υπολογίζω τους Aster 30 των τεσσάρων Belhara και τεσσάρων Bergamini, καθως και τις μελλοντικές διαμορφώσεις που προβλέπουν μεγαλύτερους φόρτους μάχης.  Με τις σημερινές διαμορφώσεις μιλάμε για 176 ΑSTER 30 έτοιμους προς εκτόξευση. Χώρια τα Patriot που ήδη έχουμε (τους S-300 δεν τους υπολογίζω καν). Δηλαδή η αεροπορία μας θα πίνει φραπέ. Αυτή ούτε που την έλαβα υπόψη. Το λέω καθ' υπερβολήν, για να δείτε τα μεγέθη και πώς η ασπίδα του Αχιλλέα ανατρέπει τα δεδομένα

ΔΥΟ ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΕΙΣ.

1. Οι Ισραηλινοί δίνουν τους πηγαίους κωδικούς (!!!) και know how συμπαραγωγης στο 25% των απαρτίων! Αυτό έχει και τεράστιες πολιτικές, οικονομικές και στρατηγικές αναγνώσεις και μας δίνει πρόσβαση σε μελλοντικά ευρωπαϊκά αμυντικά προγράμματα. 

2. Κανένας περιορισμός χρήσης στα νησιά 

Καλοπόλεμα εν ειρήνη να είναι

ΥΓ. Σας το έχω ξαναπεί, αντιπολίτευση σε θέματα άμυνας και οπλικών συστημάτων δεν πρόκειται να κάνω. Ούτε και στον Τσίπρα έκανα όταν αναβάθμισε τα 83 F-16 σε Viper 

Στη φώτο το DAVID'S SHLING. Δωδεκαπλός εκτοξευτής, ρυμουλκούμενος (Barak και Spider είναι αυτοκινούμενα) 

(Andreas Reos)

2026. Η κατάσταση, με τις ΑΟΖ και τις άδειες, για γεωτρήσεις στο Αιγαίο και στην Νοτιοανατολική Μεσόγειο.

2026. Modern Paintings.

Ποιος είναι ο Μιφτάχωφ;

Η ιστορία έχει και πολιτική διάσταση. Ο Μιφτάχωφ είναι γνωστός ως αναρχικός και έχει συλληφθεί επανειλημμένα από τις ρωσικές αρχές.

Άρθρο της HuffPost Greece :

Περίληψη.

Ο Ρώσος μαθηματικός Αζάτ Μιφτάχωφ, ο οποίος βρίσκεται φυλακισμένος, στην Ρωσία, κατάφερε να πραγματοποιήσει πρωτότυπη μαθηματική έρευνα, μέσα από την φυλακή και να δημοσιεύσει τα αποτελέσματά της, σε γαλλικό επιστημονικό περιοδικό.

Ο Μιφτάχωφ, μαθηματικός και πρώην υποψήφιος διδάκτορας στο Κρατικό Πανεπιστήμιο της Μόσχας, εργάστηκε, περίπου, τέσσερις μήνες, πάνω σε ένα πρόβλημα, που σχετίζεται, με την περίφημη εικασία του Chui. Το ιδιαίτερο είναι ότι το έκανε, χωρίς πρόσβαση, στο διαδίκτυο, χωρίς επιστημονική βιβλιοθήκη και με ελάχιστη δυνατότητα επικοινωνίας, με άλλους μαθηματικούς.

Το πρόβλημα του το είχε στείλει ο Γάλλος μαθηματικός Bernard Randé, ο οποίος, στην συνέχεια, βοήθησε, στην επεξεργασία της χειρόγραφης λύσης και στην μετατροπή της, σε επιστημονικό άρθρο.

Η εργασία δημοσιεύθηκε, το 2026, στο γαλλικό περιοδικό Revue de la filière mathématiques (RMS), με τίτλο «La conjecture de Chui dans un cadre hilbertien» («Η εικασία του Chui, σε πλαίσιο χώρου Hilbert»). Πρόκειται, για το πρώτο πρωτότυπο ερευνητικό άρθρο του συγκεκριμένου τεύχους.

Τι ακριβώς απέδειξε;

Εδώ, υπάρχει μια σημαντική διευκρίνιση, που αξίζει να τονιστεί.

Ο Μιφτάχωφ δεν έλυσε την αρχική εικασία του Chui, όπως θα μπορούσε να αφήσει να εννοηθεί ο τίτλος. Η εικασία, στην πλήρη μορφή της, παραμένει ανοικτό μαθηματικό πρόβλημα.

Αυτό, που πέτυχε, ήταν να αποδείξει μια τροποποιημένη και γενικευμένη εκδοχή σχετικού προβλήματος, μέσα, στο μαθηματικό πλαίσιο των χώρων Hilbert. Η συγκεκριμένη εργασία έχει σχέση, με την συναρτησιακή ανάλυση, την μιγαδική ανάλυση και την θεωρία προσέγγισης.

Ποιος είναι ο Μιφτάχωφ;

Η ιστορία έχει και πολιτική διάσταση. Ο Μιφτάχωφ είναι γνωστός, ως αναρχικός και έχει συλληφθεί, επανειλημμένα, από τις ρωσικές αρχές.

Το 2019, συνελήφθη και το 2021 καταδικάστηκε, σε εξαετή φυλάκιση, για υπόθεση, που αφορούσε επίθεση, σε γραφείο του κυβερνώντος κόμματος “Ενωμένη Ρωσία”. Ο ίδιος δήλωσε αθώος.

Αφέθηκε ελεύθερος, το 2023, αλλά συνελήφθη, ξανά, σχεδόν, αμέσως και καταδικάστηκε, σε νέα υπόθεση, που συνδέεται, με την κατηγορία της «δικαιολόγησης της τρομοκρατίας». Ο Μιφτάχοφ έχει, επίσης, καταγγείλει κακομεταχείριση και βασανισμούς, στις φυλακές.

Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο.

Η πραγματική σημασία της ιστορίας δεν είναι ότι «ένας φυλακισμένος έλυσε ένα, από τα μεγαλύτερα άλυτα μαθηματικά προβλήματα». Αυτό θα ήταν ανακριβές.

Το εντυπωσιακό είναι ότι ένας μαθηματικός, σε εξαιρετικά περιορισμένες συνθήκες, χωρίς υπολογιστή, διαδίκτυο, ή επιστημονική βιβλιογραφία, κατάφερε να παραγάγει νέο μαθηματικό αποτέλεσμα, το οποίο πέρασε, από επιστημονική αξιολόγηση και δημοσιεύθηκε, σε κανονικό επιστημονικό περιοδικό.

Με άλλα λόγια, η υπόθεση αποτελεί ένα πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα της ανθεκτικότητας της επιστημονικής σκέψης, ακόμη και κάτω, από ακραίες συνθήκες περιορισμού.

24/8/2026. Το πρωτοσέλιδο της εφημερίδας “ΕΣΤΙΑ”.

Αύγουστος 2026. Τούρκοι χάκερς (;) ισχυρίζονται ότι έχουν χαρτογραφήσει, όλους τους χώρους αποθήκευσης πυρομαχικών, στην ελληνική επικράτεια.

1961. «ΡΟΜΑΝΤΣΟ». Σκίτσο του Βασίλη Χριστοδούλου.

1975. «Τραστ». Σκίτσο του Νίκου Ζήκου.

1982. «ΡΟΜΑΝΤΣΟ». Σκίτσο του Σταμάτη Πολενάκη.

1982. Σκίτσο του Βασίλη Χριστοδούλου.

Αύγουστος 2026. Ή “Ευρωπαϊκή Ένωση”, φέρνει τον ταύρο, στο υαλοπωλείο.

21/8/2026. Σκίτσο του Θοδωρή Μακρή.