«ΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ» του Karl Marx. Ο σύγχρονος γραφειοκρατικός καπιταλισμός, ο, κατά τον Friedrich Engels, κρατικός καπιταλισμός, η εταιρική γραφειοκρατία και το “σοβιετικό” και το βορειοκορεατικό μοντέλο, με τις παραλλαγές τους.

 

Με μια διεξοδική ανάλυση του περάσματος, στον σύγχρονο γραφειοκρατικό καπιταλισμό ασχολούμαι, στο παρόν δημοσίευμα, όπως και στο, παραπάνω, βίντεο, που ανάρτησα, χθες, 18 Αυγούστου 2026, στο YouTube, το οποίο είναι απαραίτητο να παρακολουθήσουν οι αναγνώστες, καθώς αυτή η ανάλυση γίνεται. μέσα από τις έννοιες του βιβλίου του Karl Marx «ΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» και από το βιβλίο του Friedrich Engels «Η εξέλιξη του σοσιαλισμού, από την ουτοπία, στην επιστήμη» (1880), όπου ο Engels προβλέπει πως η συγκέντρωση της παραγωγής, σε ανώνυμες μετοχικές εταιρείες, ολιγοπώλια και μονοπώλια αποδεικνύει ότι η αστική τάξη καθίσταται περιττή, καθώς η διαχείριση των επιχειρήσεων αυτών περνά, σε γραφειοκράτες υπαλλήλους, που ασκούν διοίκηση.

Στην φάση αυτή, κατά τον Engels, έρχεται το κράτος και αντικαθιστά τους ιδιώτες καπιταλιστές, αλλά οι εργάτες παραμένουν μισθωτοί και η σχέση κεφαλαίου-εργασίας δεν παύει, αλλά οδηγείται, στα ακραία της όρια, χωρίς ο κρατικός καπιταλισμός να αποτρέπει τις κρίσεις υπερπαραγωγής.

Η ανάλυση του Engels, έχει στοιχεία, που ομοιάζουν, με τον σημερινό γραφειοκρατικό καπιταλισμό, το κέντρο βάρος του οποίου μετατοπίζεται, στην άρχουσα γραφειοκρατία των επιχειρήσεων και των κοινωνικών και κρατικών οργανώσεων, με “καθαρά” και πλήρη κοινωνικοοικονομικά μοντέλα την, πρώην “Σοβιετική Ένωση”, την μαοϊκή Κίνα και την σύγχρονη Βόρεια Κορέα.

Παραλλαγές, σε σχέση, με αυτά τα σταλινικής υφής μοντέλα, αποτελούν η μεταμαοϊκή Κίνα, το Βιετνάμ και πολύ λιγότερο, η Κούβα, η οποία κινείται, πολύ περισσότερο, πλησίον του μοντέλου της “Ε.Σ.Σ.Δ.”. 

Η ειδοποιός διαφορά της ανάλυσης του Engels, σε σχέση με την εξέλιξη, που ακολούθησε, όσον αφορά τον κρατικό καπιταλισμό, στο “σοβιετικό” μοντέλο, αλλά και σε σχέση, με τον καπιταλισμό, στις δυτικές χώρες, βρίσκεται, στο γεγονός ότι ο Engels αναφέρεται, στην προσωρινότητα του φαινόμενου του κρατικού καπιταλισμού (του “συλλογικού καπιταλιστή”, όπως ονόμασε το κράτος), σε σχέση, με την υπόθεση, περί του ότι η εμφάνιση του κρατικού καπιταλισμού θα οδηγούσε, στην κοινωνικοαπελευθερωτική αλλαγή, όπως, τότε, ονομαζόταν η σοσιαλιστική κοινωνία και στην εξουσία της εργατικής τάξης, κάτι, που δεν συνέβη. 

Τελικά, ο κρατικός καπιταλισμός, ως μορφή του σύγχρονου γραφειοκρατικού καπιταλισμού, που έχει εξαπλωθεί, στον καπιταλιστικό κόσμο της εποχής μας, δεν αποτελεί, λαμβάνοντας υπόψιν και τις, παραπάνω, αναφερόμενες παραλλαγές του, στον χώρο των κομμουνιστικών κοινωνιών, ένα προσωρινό φαινόμενο. Η γραφειοκρατικοποίηση της κλασικής καπιταλιστικής κοινωνίας προέκυψε, ως προϊόν της μεγέθυνσης και της γιγάντωσης των καπιταλιστικών επιχειρήσεων, που υπήρξε αυτογενής, δηλαδή εμφανίστηκε, από την ίδια την εξέλιξη της καπιταλιστικής διαδικασίας και της διεύθυνσης της καπιταλιστικής παραγωγής, μέσω των λεγόμενων τραστ σ, δηλαδή των ανώνυμων εταιρειών, που απέκτησαν, στην πορεία του χρόνου, μια ολιγοπωλιακή, ή μονοπωλιακή παρουσία, σε έναν εκτεταμένο εδαφικό χώρο, εντός και εκτός των σύγχρονων κρατών και την ανάγκη αυτές οι διογκούμενες επιχειρήσεις να διοικηθούν, γεγονός το οποίο οδήγησε, στην ανάπτυξη του φαινόμενου της εταιρικής γραφειοκρατίας, που είναι εκείνη, η οποία ασκεί την διοίκηση και την διαχείριση, στις μεγάλες επιχειρήσεις, λόγω της αδυναμίας των κλασικών καπιταλιστών ιδιοκτητών, σε αυτές τις επιχειρήσεις, εξ αιτίας της διασποράς της πολυμετοχικότητας και της γραφειοκρατίας, που απαιτείται, για να διοικηθούν.

Έτσι, οι διογκούμενες επιχειρήσεις γραφειοκρατικοποιούνται, με την δημιουργία, ολοένα και μεγαλύτερης απόστασης των καπιταλιστών ιδιοκτητών, από την διοίκηση και την διαχείριση αυτών των διευρυμένων και διογκούμενων γραφειοκρατικών επιχειρήσεων, στις οποίες η ογκούμενη γραφειοκρατία χρησιμοποιεί τα πλάνα, δηλαδή τον απαραίτητο σχεδιασμό των δράσεών τους, μέσα, στην ολιγοπωλιακή αγορά, που αποσκοπούν, στον έλεγχο και στην ποδηγέτηση του περιβάλλοντος, εντός του οποίου πραγματοποιούνται, δηλαδή, στην αγορά των αγαθών και των υπηρεσιών, καθώς απαιτείται, ο έλεγχος του κόστους παραγωγής, των τιμών πώλησης των προϊόντων και η διασφάλιση του εκτιμώμενου, ως απαραίτητου μεριδίου της αγοράς των προϊόντων, που αυτές οι επιχειρήσεις παράγουν.

Στα πλαίσια αυτά, οι αλλαγές, στην δομή της γραφειοκρατικής καπιταλιστικής επιχείρησης δεν επηρεάζουν το γεγονός ότι οι εργάτες, δηλαδή οι μισθωτοί εργαζόμενοι, παραμένουν, στην συγκεκριμένη ταξική τους θέση, μέσα στον γραφειοκρατικό καπιταλισμό και φυσικά, η έννοια του κέρδους αποτελεί καθοριστικό παράγοντα, στις δραστηριότητες αυτών των γραφειοκρατικών επιχειρήσεων, που διοικούνται, από την εταιρική γραφειοκρατία, είτε αυτή πηγάζει, από τον κλασικό καπιταλισμό, είτε προκύπτει, ως προϊόν της διοίκησης των επιχειρήσεων και των κοινωνιών, από τα κομμουνιστικά κόμματα (και τα ναζιστικά και τα φασιστικά κόμματα, ιδίως, στην περίοδο του Μεσοπολέμου).

Σε αυτήν την οικονομική και κοινωνική “τερατογένεση” είναι που ζούμε, σήμερα.