1830 - 1925. Η πορεία, η εξέλιξη και η τελική κατανομή του οθωμανικού δημοσίου χρέους, μετά την κατάρρευση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, στα κράτη, που εγκαταστάθηκαν, στα εδάφη της. (Η κεμαλική Τουρκία ανέλαβε το 62,20% του χρέους αυτού, ενώ το μερίδιο του ελληνικού κράτους έφθασε, στο 10,57%).

 

Η ιστορία του οθωμανικού δημοσίου χρέους είναι πολύ περίεργη και, ιδίως, από το 1855 και μετά, μέχρι το τέλος του οθωμανικού κράτους, ταραχώδης, ενώ και η κατανομή του, ανάμεσα στα κράτη, που διαδέχθηκαν, από το 1912, την διαλυθείσα Οθωμανική Αυτοκρατορία έχει το δικό της ιστορικό ενδιαφέρον. Αυτή η ιστορία περιγράφεται, αναλυτικά, στο, παραπάνω, χθεσινό (26 Σεπτεμβρίου 2026) βίντεο.

Μέχρι το 1855, το οθωμανικό δημόσιο χρέος ήταν ανύπαρκτο. Η Οθωμανική Αυτοκρατορία απέφευγε τον ξένο δανεισμό, προκειμένου να μην εξαρτάται, από τις ευρωπαϊκές δυνάμεις και κυρίως, από τους Αγγλογάλλους. Γι’ αυτό τον λόγο, άλλωστε, το νέο ελληνικό κράτος, που προέκυψε, μετά την επίσημη λήξη του πολέμου, για την ελληνική ανεξαρτησία (1821 - 1831), δεν χρεώθηκε, με οποιοδήποτε χρηματικό ποσόν, για την περίοδο της οθωμανικής Κατοχής.

Αυτή την πολιτική άλλαξε η Υψηλή Πύλη, το 1855. Η σουλτανική εξουσία αποφάσισε να συνάπτει δάνεια, από το εξωτερικό και τότε, όλα άλλαξαν, δραστικά. Η οθωμανική ηγεσία, αποφάσισε την προσφυγή, σε τακτικό εξωτερικό δανεισμό, που, οδήγησε το οθωμανικό κράτος, στην σταδιακή, αλλά, συν τω χρόνω, στην χρεωκοπία και στην επιταχυνόμενη παρακμή.   

Το 1875, υπολογίστηκε ότι η Οθωμανική Αυτοκρατορία χρωστούσε 214,5 εκατομμύρια βρετανικές λίρες, ποσόν ισοδύναμο, με 26.500.000.000 λίρες, το 2024. Αλλά το συνολικό ΑΕΠ της Οθωμανίας έφτανε, μόλις, στις 21,7 εκατομμύρια βρετανικές λίρες, που ισοδυναμούσαν, με 2,680.000.000 λίρες, το 2024.

Τον Δεκέμβριο του 1881, το χρέος κουρεύτηκε και έφθασε, από το επίπεδο των 191.000.000 λιρών, στις 106.000.000 λίρες χάρη, λόγω της ρύθμισης, που έγινε, με την ίδρυση του Οργανισμού Διαχείρισης του Οθωμανικού Δημοσίου Χρέους, με την οποία οι Ευρωπαίοι δανειστές μετατράπηκαν, σε ομολογιούχους, όσον αφορά τα υπολογισθέντα, ως χρεωστούμενα ποσά, για τον καθένα, από αυτούς, ενώ συμπεριλήφθηκαν, ως ομολογιούχοι και οι εσωτερικοί δανειστές του οθωμανικού Δημοσίου, με δικαίωμα είσπραξης μέρους των δημοσίων εσόδων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και μάλιστα, το 1909 αναφέρθηκε ότι το 90% του χρέους είχε αποπληρωθεί, αλλά αυτό δεν έχει επιβεβαιωθεί.

Κάπως έτσι, συμπληρώνεται το puzzle των γεγονότων, που οδήγησαν, στην καταστροφή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, καθώς ο ταχύτατος δανεισμός του οθωμανικού Δημοσίου, που σηματοδοτούσε την απόπειρα της εισαγωγής της διαδικασίας της καπιταλιστικής ανάπτυξης της οθωμανικής οικονομίας υπήρξε, εξαιρετικά, επώδυνη και αποτυχημένη, καθώς οι μεσαιωνικοί θεσμοί και η πολυεθνική σύνθεση της αυτοκρατορίας δεν στάθηκε δυνατό να καταστούν συμβατά δεδομένα, με την καπιταλιστικοποίηση της οθωμανικής οικονομίας.

Τελικά, το 1925, σύμφωνα, με τις προβλέψεις της Συνθήκης της Λωζάνης, τον Ιούλιο του 1923, ο διαιτητικός δικαστής Eugene Borel, εξέδωσε απόφαση, που διένειμε το δημόσιο χρέος της διαλυθείσας Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, ανάμεσα, στα κράτη, που την διαδέχτηκαν, καταλαμβάνοντας τα εδάφη της, από το 1912, ως εξής :

Η κεμαλική Τουρκία χρεώθηκε, περίπου, το 62,20%, η Ελλάδα χρεώθηκε, το 10,57%, η Συρία και ο Λίβανος χρεώθηκαν, το 8,17%, η Γιουγκοσλαβία χρεώθηκε, το 5,25%, το Ιράκ χρεώθηκε, το 3,96%, η Παλαιστίνη, χρεώθηκε, το 2,47%, η Βουλγαρία χρεώθηκε, το 1,63%, η Αλβανία χρεώθηκε, το 1,57%, η Ιταλία χρεώθηκε, το 0,23%, ενώ συνολικό ποσοστό 3,90%,  χρεώθηκαν, σε άλλα αραβικά κράτη και εδάφη.

Και εδώ, υπάρχει ένα ενδιαφέρον στοιχείο. Μετά την Τουρκία, το μεγαλύτερο μερίδιο αναλογούσε, στην Ελλάδα.Και φυσικά, γεννάται το ερώτημα, που αφορά το γιατί η Ελλάδα, χρεώθηκε, με ένα τόσο μεγάλο μερίδιο.

Σοκάκι, στην Καβάλα, πριν την κατάρρευση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Δεν ήταν αυθαίρετη η τελική κατανομή του οθωμανικού δημοσίου χρέους, όπως αυτό είχε διαμορφωθεί, το 1911, πριν δηλαδή, την έναρξη των βαλκανικών πολέμων του 1912 - 1913, όταν διαμελίστηκε η Οθωμανική Αυτοκρατορία.

Η κατανομή του οθωμανικού δημοσίου χρέους υπολογίστηκε, κυρίως, με βάση τα δημόσια έσοδα των περιοχών, που είχαν περιέλθει, στα διάδοχα κράτη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, με το ελληνικό κράτος να έχει αποκτήσει πολύ σημαντικές και εύπορες περιοχές, ιδιαίτερα, μετά τους βαλκανικούς πολέμους.

Αυτή είναι η, εξαιρετικά, ενδιαφέρουσα ιστορία του οθωμανικού δημοσίου χρέους και της κατανομής του, μετά την κατάρρευση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.