2000 πΧ-1600 πΧ. Τολοφώνα - Ερατεινή, Δελφοί. 1828 - 1831. Ιωάννης Καποδίστριας και Sir Richard Church. 1867. Αμβούργο. Karl Marx. «Das Kapital. Kritik her politischen Oekonomie». 1896-1909. Τραπεζούντα. 1913. βασιλιάς της Βρετανίας George V και ο τσάρος Νικόλαος Β’. 1916-1920. Ελευθέριος Βενιζέλος. 1919-1922. Ο πόλεμος, στην Μικρά Ασία. 1920 - 1930 (δεκαετίες). Ο Pierre Chretien De Geyter. 1941-1945. Οι όγκοι και τα νηολόγια της βοήθειας των ΗΠΑ, στην “Ε.Σ.Σ.Δ.” 27-6-1944. Ζωγράφος. Το μπλόκο της πλατείας Γαρδένιας. 1956. Η Αλβανία μεταφυτεύει την ελιά, στην Κίνα. 1960. Κωνσταντίνος, Σοφία, Ειρήνη και Αλίκη Βουγιουκλάκη. 1961. Η σιδηροδρομική κίνηση, στην Ελλάδα. 1963. “Σοβιετική Ένωση “. Ο Kim Philly, πράκτορας της К.Г.Б., στην βρετανική MI6. 1970. Silvio Berlusconi. 1974-2024. Το ελληνικό ΑΕΠ, ως ποσοστό του τουρκικού ΑΕΠ. 12-10-1989. Η επιταγή του Αριστείδη Αλαφούζου. 28-4-2005. Πεθαίνει ο Τάκης Αναστασόπουλος. 2010-2015. Η κατανομή του παγκόσμιου πλούτου. 15-5-2026. Πεκίνο. Τρολλάρισμα Donald Trump και Elon Musk και μετέπειτα. (214).
1974 - 2024. Η εξέλιξη του ελληνικού ΑΕΠ, ως ποσοστό του τουρκικού ΑΕΠ. Η εντόπια ολιγαρχία οδήγησε και συνεχίζει να οδηγεί την χώρα, στην καταστροφή.
1828 - 1831. Ιωάννης Καποδίστριας και Sir Richard Church (Τσωρτς) το πολιτικό επιχείρημα περί "άτακτου" ή "τακτικού στρατού").
Ο Τσωρτς (1784 -1873) ήταν Βρετανός στρατιωτικός από την Ιρλανδία με πολεμική δράση στη Μεσόγειο. Το 1810 βρίσκεται στην Ζάκυνθο όπου στρατολογεί Έλληνες για να πολεμήσουν τους Γάλλους του Ναπολέοντα (αντί για Βρετανούς). Στη Ζάκυνθο είχε καταφύγει και ο Κολοκοτρώνης κυνηγένος από τους Οθωμανούς όπως και πολλοί άλλοι οπλαρχηγοί.
Ο Τσωρτς αναγνωρίζει τις ικανότητες του Κολοκοτρώνη και τον ορίζει Ταγματάρχη. (Αυτό το ιστορικό γεγονός έχει αποτελέσει και ιστορική προπαγάνδα για το ρόλο των Βρετανών στην Κύπρο). Ο Κολοκοτρώνης αναγνωρίζει ότι "ο Τζούρτζης [Τσωρτς] μας έμαθε την τακτικήν..." [Πηγή: Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, Διήγησις συμβάντων της ελληνικής φυλής].
Το 1810 διεξάγεται η μάχη της Λευκάδας μεταξύ Τσωρτς-Κολοκοτρώνη εναντίον των Γάλλων. Οι Γάλλοι κατείχαν Λευκάδα και Κέρκυρα, τότε. Σε αυτή τη μάχη ο Κολοκοτρώνης είδε στην πράξη πώς οι «τακτικοί» σχηματισμοί των Ελλήνων υπό βρετανική διοίκηση μπορούσαν να νικήσουν έναν ευρωπαϊκό στρατό, τους Γάλλους, εν προκειμένω.
Το ελληνοβρετανικό αυτό τάγμα διαλύθηκε το 1816 με την λήξη των Ναπολεόντειων Πολέμων και δε χρησιμοποιήθηκε για την απελευθέρωση της Ελλάδας. Ο Τσωρτς μεταπήδησε στην υπηρεσία του Βασιλιά Φερδινάνδου της Νάπολης, όπου έμεινε μέχρι το 1827.
Τσωρτς και Καποδίστριας
Τον Φεβρουάριο του 1827 αποβιβάστηκε στην Ερμιόνη και τον Μάρτιο, η Γ΄ Εθνοσυνέλευση της Τροιζήνας (είχε προηγηθεί η Πράξις Υποτέλειας του 1825), τον έχρισε Αρχιστράτηγο των κατά Ξηράν Δυνάμεων μετά από συμφωνία του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη και στόλαρχο τον Κόχραν. Μαζί Κόχραν και Τσωρτς ήταν υπεύθυνοι για την σφαγή του Ανάλατου, όπου 8000 Έλληνες έχασαν τη ζωή τους. Ωστόσο σε αντίθεση με τον ναύαρχο Κόχραν, ο Τσωρτς έμεινε και οργάνωσε την μεταφορά των επιζώντων με πλοία στην Σαλαμίνα από όλους τους σκορπισμένους άνδρες στα παράλια του Φαλήρου [Πηγή: George Finlay, History of the Greek Revolution, Volume II, σελ. 151].
Με την άφιξή του, ο Καποδίστριας τον έστειλε στην Δυτική Στερεά Ελλάδα -γνωρίζοντας ότι ο Αμπερντίν δεν ήθελε να την εγκλείσει στα σύνορα του νέου ελληνικού κράτους- όπου το 1829 και με τη συμμετοχή του Άστιγξ (Hastings) κατάφερε να κυριεύσει τη Βόνιτσα, το Αιτωλικό και το Μεσολόγγι. Έτσι, μπόρεσε να ανακτήσει την Ακαρνανία και την Αιτωλία από τους Τούρκους χωρίς να χρειαστεί να έρθει ο ίδιος σε άμεση ρήξη με τους Άγγλους διπλωμάτες.
Στη συνέχεια, ο Καποδίστριας ιδρύει τις Χιλιαρχίες ως ενδιάμεσοτ τστάδιο για τον κρατικό στρατό. Οι οπλαρχηγοί αντέδρασαν γιατί έχαναν τον έλεγχο των ανδρών τους αλλά ο Τσωρτς τους υποστήριξε, θεωρώντας ότι το "άτακτο" σύστημα ήταν πιο ταιριαστό για το ελληνικό κράτος. Σημειωτέον, ότι αυτό αποτελούσε το αντίθετο πολιτικό επιχείρημα όταν οι Βρετανοί μέσω της κυβέρνησης του Μαυροκορδάτου προσπαθούσαν να ελέγξουν τον "άτακτο" Κολοκοτρώνη.
Τότε, τον Φεβρουάριο του 1829, ο Κυβερνήτης τοποθετεί τον αδερφό του, Αυγουστίνο Καποδίστρια ως "Πληρεξούσιο" στη Στερεά ώστε να υπάρχει κεντρική διοίκηση του στρατού, δρομολογώντας την παραίτηση του Σερ Τσωρτς. Ο Τσωρτς παραιτήθηκε στις 25 Αυγούστου του 1829 κατηγορώντας τον Καποδίστρια ότι "κατέστρεψε την ελευθερία για την οποία πολεμούσαν οι Έλληνες" και ότι "περιφρόνησε τους αγωνιστές που έδωσαν το αίμα τους για την πατρίδα". Όντας στενά συνδεδεμένος με τον Μαυροκορδάτο και την αγγλική πολιτική, πέρασε στην αντιπολίτευση, της οποίας η έδρα ήταν στην Ύδρα. Σε αναφορές του στο Foreign Office υποστήριζε ότι η συγκεντρωτική διοίκηση του Κυβερνήτη ήταν πιστό αντίγραφο του τσαρικού αυταρχισμού και προειδοποιούσε ότι αν η Βρετανία στήριζε οικονομικά (!!!) τον Καποδίστρια, ουσιαστικά θα χρηματοδοτούσε τη δημιουργία ενός ρωσικού ναυστάθμου στο Αιγαίο. Στις επιστολές του περιέγραφε την αναστολή του συντάγματος της Τροιζήνας ως προδοσία προς τους Έλληνες αγωνιστές και παρουσίαζε τον εαυτό του ως τον προστάτη των "καταπιεσμένων" οπλαρχηγών, οι οποίοι, κατά την άποψή του, είχαν αντικαταστήσει τον οθωμανικό ζυγό με έναν ασφυκτικό ευρωπαϊκό δεσποτισμό(!).
Συμπερασματικά :
Ο Τσωρτς εξυπηρετούσε τα βρετανικά συμφέροντα. Η δρομολόγηση της απόλυσής του (ήταν και Sir) από τον Καποδίστρια θεωρήθηκε ως προσωπική προσβολή από αυτόν. Δεν έμεινε σε στρατιωτικά θέματα αλλά επηρέαζε την πολιτική (!) της Ελλάδας και σε σχέση με την Ελλάδα. Πρότεινε τον οικονομικό "στραγγαλισμό" του Καποδίστρια. Επί Όθωνα έλαβε πολλά αξιώματα και πέθανε στην Ελλάδα δημοσία δαπάνη στο Α' Νεκροταφείο.
* Αυτό καθαυτό αποτελεί και έωλο στρατιωτικό επιχείρημα, το οποίο αξιοποιείται πολιτικά.
[Πηγές: Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, Διήγησις συμβάντων της ελληνικής φυλής από τα 1770 έως τα 1836, Επιμέλεια Γ. Τερτσέτη, Αθήνα 1846 σελ. 33-35 & George Finlay, History of the Greek Revolution, Vol. II, Oxford: Blackwood, 1861 σελ. 150-151 & Douglas Dakin, The Unification of Greece, 1770-1923, London: Benn, 1972, σελ. 50-52 & Χρήστος Λούκος, Η αντιπολίτευση κατά του Κυβερνήτη Ιωάννη Καποδίστρια 1828-1831, Αθήνα: Θεμέλιο, 1988 σελ. 114-118 & British Library, Church Papers, Add MS 36543].
1909. Τραπεζούντα, παραλία.
1900 (δεκαετία). Κωνσταντινούπολη. Η Μεγάλη Οδός του Πέρα (σημερινή İstiklal), σε φωτογραφία των διάσημων φωτογράφων Sebah & Joallier (δεξιά βλέπουμε και την επιγραφή του εργαστηρίου τους, δίπλα, στο κτίριο του ρωσικού προξενείου).
Στο κέντρο της εικόνας, διακρίνεται το ιστορικό τραμ, που διέσχιζε τον δρόμο, ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα σύμβολα της περιοχής. Το αυτοκίνητο κατευθύνεται, προς το Taksim.
Η αρχιτεκτονική των κτιρίων και οι πολύγλωσσες επιγραφές των επιχειρήσεων - ανάμεσά τους και οι ρωμαίικες- αντικατοπτρίζουν τον έντονο κοσμοπολίτικο χαρακτήρα της περιοχής, κατά την περίοδο εκείνη.
Μάρτιος 1913. Πειραιάς. Αναμένοντας την κηδεία της σορού του βασιλιά Γεώργιου Α’.
Ιούνιος 1913. Marlborough House, Λονδίνο. Ο βασιλιάς της Βρετανίας George V και ο τσάρος Νικόλαος Β’.
Ιούλιος 1913. Sandrigham House, Norfolk. Ο βασιλιάς της Βρετανίας George V και ο τσάρος της Ρωσίας Νικόλαος Β’.
Αύγουστος 1913. Balmoral Castle, Σκωτία, Βρετανία. Ο βασιλιάς της Βρετανίας George V και ο τσάρος της Ρωσίας Νικόλαος Β’.
1916. Αθήνα. Ο λιθοβολισμός, από το ανάθεμα, στα του Ελευθέριου Βενιζέλου.
1915 - 1916. Ας θυμηθούμε και πάλι, το “Σύστημα Ζαχάρωφ” και τις σχέσεις του, με τον Ελευθέριο Βενιζέλο ~ Όταν τα όπλα χαράσσουν πολιτική.
"Μαθήματα νεοελληνικής ιστορίας για να μαθαίνουν οι νεότεροι αλλά και οι παλαιότεροι"
Το σύστημα πώλησης όπλων που δημιούργησε ο Σερ Μπαζίλ Ζαχάρωφ γνωστό ως «σύστημα Ζαχάρωφ», αποτελεί το επικρατέστερο σύστημα έως σήμερα.Μετά τη Συνθήκη του Βερολίνου, το 1878, η χρονική συγκυρία ήταν ιδανική για πωλήσεις όπλων. Τότε, ο Ζαχάρωφ δούλευε με ποσοστά επί των πωλήσεων. Ο ελληνοτουρκικός πόλεμος του 1897, ο πόλεμος Ιαπωνίας-Κίνας και οι ευρωπαϊκοί πόλεμοι στην Αφρική ήταν ευκαιρίες τις οποίες ο Ζαχάρωφ εκμεταλλεύτηκε στο έπακρο και οι οποίες του επέφεραν τεράστια κέρδη, αλλά και γνωριμίες σε διπλωματικούς και στρατιωτικούς κύκλους. Η τακτική πωλήσεων που ακολουθούσε ήταν εξαιρετικά έξυπνη, πούλησε στην Ελλάδα ένα υποβρύχιο Nordenfelt, παρουσίασε κατόπιν την αγορά αυτή στην Τουρκία ως απειλή και της πούλησε δύο! Απευθύνθηκε στη Ρωσία και, δημιουργώντας την εντύπωση θαλάσσιου υπερεξοπλισμού νότια της Μαύρης Θάλασσας, πούλησε και σε αυτήν άλλα δύο υποβρύχια.
Μετά τη δημοσίευση, το 2005, απόρρητων εγγράφων του Foreign Office των ετών 1873-1939, προέκυψαν στοιχεία ότι ο Ζαχάρωφ εργάστηκε ως πράκτορας της Βρετανίας προκειμένου να οδηγήσει την Ελλάδα να μπει στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο στο πλευρό της Αντάντ (Entente) (Βρετανία – Γαλλία – Ρωσία). Για τις υπηρεσίες του αυτές του απονεμήθηκε ο τίτλος του Sir. Σε επιστολή τού Ζαχάρωφ προς τον σύνδεσμό του με τον βρετανό πρωθυπουργό αναφέρει ότι για δωροδοκίες στην Ελλάδα χρειάζονταν 1,5 εκατ. λίρες Αγγλίας. Με τα χρήματα αυτά θα επιδίωκε να εξαγοράσει 45 έλληνες βουλευτές. Ο βρετανός πρωθυπουργός δέχτηκε αυτές τις προτάσεις, όπως αναφέρεται σε έγγραφο της 11 Δεκ. 1915 και έδωσε χρήματα στον Ζαχάρωφ – μέσω της Barclay’s Bank. Με τα χρήματα αυτά ο Ζαχάρωφ χρηματοδότησε, μεταξύ άλλων, την ίδρυση του Εκδοτικού Οίκου των Φιλελευθέρων. Το 1916, επειδή ακόμα δεν είχε επιτευχθεί η είσοδος της Ελλάδας στον πόλεμο, πέτυχε νέα γαλλοβρετανική χρηματοδότηση του Κόμματος των Φιλελευθέρων με επιπλέον 5.000.000 δραχμές για προεκλογικά έξοδα. Η κυβέρνηση Βενιζέλου, του 1917-1920, τίμησε τον Ζαχάρωφ με το παράσημο του Σταυρού του Σωτήρος.
Οπως διαβάζουμε επίσης σε μελέτη που αξιοποίησε τα σχετικά γαλλικά αρχεία, μεσολαβητής ανάμεσα στον Βενιζέλο και τον Ζαχάρωφ εκείνη την εποχή ήταν «κάποιος Αβέρωφ» (Christos Theodoulou, «Greece and the Entente», ΙΜΧΑ, Θεσ/νίκη 1971, σ. 191). Ο λόγος για τον Γεώργιο Αβέρωφ (1886-1928), στενό συνεργάτη του Βενιζέλου και μετέπειτα πρόεδρο της Επιτροπής Ολυμπιακών Αγώνων, από το αρχείο του οποίου είναι και η επιστολή που παραθέτω παρακάτω. Πρόκειται για επιστολή του προς τον Ζαχάρωφ, τον Μάιο του 1916, σχετική με τη χρηματοδότηση των Φιλελευθέρων. Αντικείμενό της, η αγορά γραφείων του κόμματος τα οποία θα χρησίμευαν και σαν κατοικία του ίδιου του Βενιζέλου. Ο τελευταίος φέρεται να αρνείται μια τέτοια «δωρεά» προς το πρόσωπό του, να την αποδέχεται όμως για λογαριασμό του κόμματος. Από το περιεχόμενο του ίδιου φακέλου γνωρίζουμε πως ο Ζαχάρωφ ενέκρινε τελικά την αγορά με συνθηματικό τηλεγράφημά του (30.5/12.6.1916) κι ότι την επομένη, «κατόπιν συνεννοήσεως» με τον βενιζελικό δικηγόρο Ιωάννη Αθανασάκη, υπογράφηκαν τα σχετικά χαρτιά στο όνομα του Αβέρωφ. Σκοτεινή παραμένει, ωστόσο, η συνέχεια της υπόθεσης. Το σίγουρο είναι ότι η διχοτόμηση της Ελλάδας, τρεις μήνες αργότερα, κατέστησε μάλλον δευτερεύουσες αυτού του είδους τις ενασχολήσεις.Ακολουθεί η επιστολή ντοκουμέντο του Αβέρωφ προς τον Ζαχάρωφ..
Γεώργιος Αβέρωφ προς Μπάζιλ Ζαχάρωφ (Μάιος 1916)
«Αξιότιμε Φίλε κ. Ζαχάρωφ.
Συμφώνως με την εκφρασθείσαν προς με επιθυμίαν σας κατά την εν Monte Carlo συνάντησίν μας, σπεύδω σήμερον μετά πάροδον τριών μηνών από της στιγμής εκείνης ν' αποστείλω υμίν εσωκλείστως συνοπτικήν κατάστασιν της διαχειρίσεως των ποσών τα οποία τόσον γενναιοφρόνως εθέσατε εις την διάθεσιν της επιτροπής του κόμματος των Φιλελευθέρων.
Εκ της καταστάσεως ταύτης θέλετε ίδη τα μέχρι τέλους Απριλίου πεπραγμένα. Τα αποτελέσματα είναι πράγματι ικανοποιητικότατα, διότι aι τελευταίαι εκλογικαί επιτυχίαι και η λαμπρά στάσις του Τύπου μέχρι σήμερον και η εν γένει ευχάριστος θέσις του κόμματος των Φιλελ[ευθέρων] οφείλονται εν μέρει τουλάχιστον εις την υλικήν ταύτην υποστήριξιν.
Εντούτοις το μέχρι σήμερον δαπανηθέν ποσόν δεν είναι υπέρογκον και τούτο διότι η διαχείρισις εγένετο μετά πολλής φειδούς και νοικοκυροσύνης και διότι η επιτροπή έχει υπ' όψιν της διά του γενναίου ποσού το οποίον εθέσατε εις την διάθεσίν της να επαρκέση εις όλας τας ανάγκας και υποχρεώσεις του κόμματος μέχρι του τέλους 1916 και εις την αγοράν ακόμη της οικίας ήτις συμφώνως προς τας επιθυμίας σας θα δωρηθή εκ μέρους υμών προς τον Πρόεδρόν μας κ. Βενιζέλον.
Επί του ζητήματος τούτου οφείλω να σας γνωρίσω τα εξής. Μόνον προ τριών ημερών, κατόπιν πολλών διαπραγματεύσεων, κατόρθωσα να υπογράψω προκαταρκτικόν συμβόλαιον (option) το οποίον λήγει την 30ήν Μαΐου V.J. [με το παλιό ημερολόγιο] ή 12 Ιουνίου N.J. [με το νέο ημερολόγιο], δι' ου δυνάμεθα ν' αγοράσωμεν την οικίαν αντί 400 χιλ. δραχμών. Το ποσόν είνε αληθώς υπέρογκον: κατά την εν Monte Carlo δε συνάντησίν μας υπελόγιζα τούτο εις δρ. 280 χιλιάδας. Η απότομος όμως υπερτίμησις των οικιών και οικοπέδων ενταύθα καθιστά την τιμήν των 400 χιλ. και πάλιν συμφέρουσαν. Επειδή όμως πρόκειται πάντοτε περί διαθέσεως μεγάλου ποσού επροτίμησα την υπογραφήν μόνον προκαταρκτικού συμβολαίου option, δεν θαπροβώ δε εις το οριστικόν συμβόλ[αιον] αγοράς επ' ονόματί σας ή μη μόνον όταν λάβητε την καλοσύνην να μοι γνωρίσητε την έγκρισίν σας τηλεγραφικώς διά των λέξεων va bien προ της λήξεως της option ήτοι 12 Juin N.J. [12 Ιουνίου με το νέο ημερολόγιο].
Η μεγάλη δυσχέρεια εις το ζήτημα τούτο προέρχεται από την επίμονον άρνησιν του Προέδρου μας κ. Βενιζέλου να δεχθή προσωπικώς μίαν τόσον μεγάλην δωρεάν, καίτοι αναγνωρίζει την μεγάλην χρησιμότητα και απόλυτον ανάγκην της εγκαταστάσεως των γραφείων του κόμματος και των εφημερίδων μας εις ευπρεπές οίκημα, εις διαμέρισμα του οποίου και να κατοική.
Κατά την εμήν γνώμην η δυσχέρεια αύτη δύναται να αρθή ευκόλως εάν την δωρεάν κάμητε υμείς ή προς το κόμμα των Φιλελευθέρων ή κάλλιον προς τον κ. Βενιζέλον ως αρχηγόν του κόμματος των Φιλελευθέρων: τοιουτοτρόπως ο κ. Βενιζέλος θα έχει την χρήσιν της οικίας εφ' όσον ζη, κατόπιν δε θα περιέρχεται αύτη εις το κόμμα. Μίαν ταύτην λύσιν προτεινομένην παρ' ημών, έχω την εντύπωσιν ότι θ' αποδεχθή ο κ. Βενιζέλος, λύεται δε ούτω το σπουδαίον τούτο ζήτημα, μεγίστηςδι' ημάς σημασίας διότι εδραιούται πλέον και οργανούται οριστικώς, συμφώνως με τα εν Αγγλία κρατούντα, το μέγα τούτο κόμμα των Φιλελευθέρων, του οποίου υμείς θα είσθε ο μέγας ευεργέτης».
(ΕΛΙΑ, Αρχείο Γ. Αβέρωφ, φ. 1.2)
Περισσότερο από έναν αιώνα μετά, το «σύστημα Ζαχάρωφ» φαίνεται να μην έχει πεθάνει αλλά αντιθέτως ζει τις καλύτερες του στιγμές. Οι σύγχρονες βιομηχανίες όπλων συνεχίζουν να κινούν τα νήματα πίσω από διεθνείς κρίσεις και πολεμικές συγκρούσεις. Οι ίδιες δυνάμεις που προωθούν εξοπλισμούς, συχνά συντηρούν και τις εντάσεις που τους καθιστούν αναγκαίους. Από τα Βαλκάνια έως τη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία, τα όπλα εξακολουθούν να «χαράσσουν πολιτική», όχι για την ειρήνη, αλλά για το κέρδος.
Κι έτσι, όπως και στην εποχή του Ζαχάρωφ, οι πόλεμοι δεν γεννιούνται τις περισσότερες φορές από ιδεολογίες ή ανάγκες αλλά από την "οικονομία" της βίας, που θέλει πρώτα να πουλήσει και μετά να πολεμήσει.
Στυλ. Καβάζης
Αθήνα, Ιούνιος 1917. Ο πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος ανάμεσα στους Γάλλους στρατηγούς Σαρλ Ρένο και Μας.
Πηγή φωτογραφίας : EliasG.Athens pictures in color
1917 - 1918. Αθήνα. Προπαγανδιστική αφίσα της “Πατριωτικής Ένωσης”, στα πλαίσια της ελληνοβουλγαρικής στρατιωτικής σύγκρουσης, κατά την διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου.
1919 - 1922. Ο πόλεμος, στην Μικρά Ασία. "Ἀπαίσιοι πραγματικῶς εἶναι οἱ ἐδῶ Ἕλληνες...θὰ ἤξιζε νὰ παραδώσωμεν τὴν Σμύρνην εἰς τὸν Κεμὰλ διὰ νὰ τοὺς πετσοκόψῃ ὅλους αὐτοὺς τοὺς ἀχρείους" (Πρίγκιπας Ανδρέας Γλύξμπουργκ): Σαν σήμερα, 15 Μαίου 1919, αρχίζει η Iμπεριαλιστική Μικρασιατική Εκστρατεία και τα πρώτα αγήματα του Ελληνικού στρατού αποβιβάζονται στη Σμύρνη.
Η Ελληνική αστική τάξη ήθελε να εξαργυρώσει την συμμετοχή της στον ιμπεριαλιστικό παγκόσμιο πόλεμο και τις"υπηρεσίες" της στην προσπάθεια καταστολής της Οκτωβριανής επανάστασης.
Έτσι, όταν οι ιμπεριαλιστές της Αντάντ άρχισαν να διαμελίζουν-στην ουσία-το Οθωμανικό κράτος και ακολούθησε η επανάσταση του Κεμάλ, προσέφερε-για ακόμα μια φορά-τους Έλληνες εργαζόμενους και νεολαίους σαν "κρέας για τα κανόνια" για τα ιμπεριαλιστικά συμφέροντα στην περιοχή. Προσδοκούσε προσαρτήσεις εδαφών (άρα και νέων αγορών) και αναβάθμιση του ρόλου της στους μεταπολεμικούς ιμπεριαλιστικούς ανταγωνισμούς.
Όλα αυτά βέβαια ντύθηκαν με τον δήθεν "πατριωτισμό", την πολεμοκαπηλία και τον εθνικισμό/σοβινισμό της "Μεγάλης Ιδέας"(αντίστοιχης με τις άλλες "Μεγάλες Ιδέες" στην περιοχή).
Το πρόσχημα ήταν η δήθεν προστασία των Ελληνικών πληθυσμών που αντιμετώπιζαν την καταπίεση του Οθωμανικού κράτους.
Η προσπάθεια να δημιουργηθεί το αστικό κράτος στην Τουρκία-καθώς κατέρρεε το καθεστώς του Σουλτάνου-οδήγησε ξανά σε εγκλήματα των Τούρκων εθνικιστών κατά των χριστιανικών κοινοτήτων, με πρόσχημα το ότι θεωρήθηκαν στηρίγματα της αποικιακής εισβολής.
Έτσι συνεχίστηκε ο κύκλος βίας ενάντια σε χριστιανικές η μουσουλμανικές κοινότητες (ανάλογα με την περίσταση) που είχε ξεκινήσει δεκαετίες πριν και στα Βαλκάνια, (με συμμετοχή όλων των κυρίαρχων τάξεων της περιοχής).
Aπο το 1919, ξεκίνησαν συστηματικές εκτοπίσεις και εγκλήματα των Τούρκων εθνικιστών κατα των Ποντίων και των Ελληνικών πληθυσμών (ιδιαίτερα όσων βρισκόντουσαν κοντά σε εμπόλεμες περιοχές), στα ενδότερα της Μικρασίας.
Μετά την Ελληνική εισβολή, τα μέτρα επεκτάθηκαν σε περισσότερες περιοχές, ενώ τον Ιούνη του 1921, ο Δυτικός Πόντος θεωρήθηκε προάγγελος μιας δεύτερης Ελληνικής απόβασης και ακολούθησαν νεα μαζικά εγκλήματα πολέμου. Δεκάδες χιλιάδες εκτοπίσεις, κάψιμο χωριών, φόνοι χιλιάδων Ποντίων.
Σε αυτό τον κύκλο της βίας και των εγκλημάτων, πήρε την θέση της ξανά και η Ελληνική αστική τάξη.
Οι ιμπεριαλιστές της Αγγλίας (και όχι μόνο) δεν έκρυβαν τον ενθουσιασμό τους για αυτήν την "προσφορά" (με θύματα τους φαντάρους και τελικά τους Ελληνικούς πληθυσμούς της Μικράς Ασίας).
Πχ το Φόρειν Όφις θεωρούσε το 1920 τον Ελληνικό στρατό τον βολικότερο αντικαταστάτη του Σουλτάνου και "πρώτη γραμμή άμυνας" για τα Βρετανικά συμφέροντα. Βρετανοί διπλωμάτες αποκαλούσαν τους 'Ελληνες φαντάρους που πέθαιναν στην Μικρά Ασία το "φθηνότερο όπλο που μπορεί να βρεθεί".
Για τον υπουργό πολέμου Ουίνστον Τσώρτσιλ η Ελληνική εκστρατεία δεν ήταν τίποτα άλλο από "πόλεμος μέσω αντιπροσώπων".
Ό Ελληνικός στρατός αποβιβάστηκε στην Σμύρνη, μετατράπηκε γρήγορα σε στρατό κατοχής-κάτω απο της οδηγίες της Ελληνικής αστικής τάξης και των ιμπεριαλιστών-και συμμετείχε και αυτός σε εγκλήματα και αγριότητες (αυτή την φορά κατά του μουσουλμανικού στοιχείου), με καθοδήγηση διάφορων αντιδραστικών: Βιαιοπραγίες, κάψιμο χωριών, λεηλασίες, εκτελέσεις αμάχων κ.α.
Οι μαρτυρίες υπάρχουν στα ίδια τα ημερολόγια Ελλήνων στρατιωτών: Πχ "Ο διοικητής μας Γ. Κονδύλης περιφέρεται σε όλη την πόλη και μας ενθαρρύνει πως θα φάμε τους άπιστους...λένε πως ένας ρασοφόρος έβαλε φωτιά σε ένα τζαμί και έκαψε φτωχοοικογένειες που έχουν καταφύγει εκεί για να τους σώσει ο Μωάμεθ...δεν πρόλαβαν να φύγουν, όπως οι πλούσιοι", γράφει στο ημερολόγιο του ένας τσολιάς απο τη Βοιωτία.
Παρόμοιες μαρτυρίες υπάρχουν και σε άλλα ημερολόγια, πέρα απο τις εκθέσεις των "συμμάχων" (φυσικά, η Τουρκική προπαγάνδα δεν πρέπει να υπολογίζεται ως αξιόπιστη πηγή).
Όταν, το Μάρτιο του 1921, ο Ελληνικός στρατός θα επιχειρήσει κατάληψη του Εσκί Σεχίρ, του Αφιόν Καραχισάρ και της Άγκυρας και θα βρεθεί σε περιοχές που το Ελληνικό στοιχείο είναι ανύπαρκτο η αμελητέο, η "απελευθέρωση" θα πάρει την μορφή τακτικής "καμένης γής", ιδιαίτερα μετά τις πρώτες ήττες: "Ολα του κάμπου τα χωριά καίονται από το υποχωρούν Γιουνάν-ασκέρ" (Ν.Βασιλικός, πολεμικό ημερολόγιο, 4/9/1921).
Οι "σύμμαχοι", σταδιακά εγκαταλείπουν την Ελληνική αστική τάξη και κλείνουν νέες συμφωνίες με τους Κεμαλικούς. Ο Βενιζέλος έχει εκδιωχθεί απο το 1920 απο τον λαό (ούτε βουλευτής δεν βγήκε) αλλά οι αντικαταστάτες του, που κέρδισαν τις εκλογές με "ειρηνόφιλα" συνθήματα, συνεχίζουν τον πόλεμο.
Το μέτωπο καταρρέει και οι Ελληνικοί πληθυσμοί-για την προστασία των οποίων υποτίθεται ότι έγινε η εκστρατεία-παραδίδονται στο έλεος του τουρκικού στρατού.
Όμως, η Ελληνική αστική τάξη (με όλους τους "πατριώτες" αστούς πολιτικούς) όχι μόνο χρησιμοποίησε τους Ελληνικούς πληθυσμούς της Μικράς Ασίας για την ιμπεριαλιστική εκστρατεία και εισβολή-για να τους εγκαταλείψει στην συνέχεια-αλλά προχώρησε ακόμα παραπέρα:
20/7/1922, ένα μήνα πριν την τελική επίθεση του Κεμάλ, με ομόφωνη απόφαση της Βουλής, δημοσιεύτηκε ο νόμος 2870 "περί παρανόμου μεταφοράς προσώπων ομαδόν ερχομένων εις τους Ελληνικούς λιμένας εκ της αλλοδαπής".
Έτσι απαγορεύτηκε στους Μικρασιάτες, που σφαγιάστηκαν λίγο μετα απο τον Κεμάλ, να έρθουν στην Ελλάδα.
Σύμφωνα με τον ιστορικό Γ.Δαφνή ("Η Ελλάς μεταξύ δύο πολέμων", Αθήνα 1997, σ. 31), ο ύπατος αρμοστής Σμύρνης Στεργιάδης φέρεται να είπε: "Καλύτερα να μείνουν εδώ να τους σφάξει ο Κεμάλ, γιατί αν πάνε στην Αθήνα θα ανατρέψουν τα πάντα!".
Ο Στεργιάδης είχε πάρει εντολή από τον Πρωθυπουργό Γούναρη που έλεγε :"Αποφύγετε δημιουργία προσφυγικού ζητήματος".
Το πως έβλεπαν τους Ελληνικούς πληθυσμούς στην Μικρά Ασία πολλοί ανώτεροι στρατιωτικοί, πολιτικοί κ.α-αυτοί που πούλαγαν "πατριωτισμούς" και"Μεγάλες Ιδέες"και εμπορεύονταν τον πόλεμο και το μίσος με άλλους λαούς-φαίνεται και πχ απο επιστολή του Πρίγκιπα Ανδρέα, διοικητή του Β΄ Σώματος Στρατού(και πατέρα του Φίλιππου, συζύγου της Ελισάβετ Β΄ της Αγγλίας που πέθανε πρόσφατα):
"Ἀπαίσιοι πραγματικῶς εἶναι οἱ ἐδῶ Ἕλληνες..θὰ ἤξιζε πράγματι νὰ παραδώσωμεν τὴν Σμύρνην εἰς τὸν Κεμὰλ διὰ νὰ τοὺς πετσοκόψῃ ὅλους αὐτοὺς τοὺς ἀχρείους"
Η εκκένωση της Μικρασίας διατάχθηκε μυστικά από την Αθήνα 18/8/1922. Την επομένη, ο ύπατος αρμοστής διέταξε "να συσκευασθώσιν τα αρχεία" τονίζοντας πως η διαταγή έπρεπε να κρατηθεί "απολύτως μυστική από (τον) πληθυσμόν".
Ο απολογισμός της Μικρασιατικής καταστροφής ήταν 50.000 νεκροί και 75.000 τραυματίες. 1.500.000 Ελληνες αναγκάστηκαν να έρθουν πρόσφυγες στην Ελλάδα, αφήνοντας 600.000 νεκρούς, θύματα της πολιτικής του Κεφαλαίου, και της συμμετοχής σε ιμπεριαλιστικά σχέδια.
Αυτή είναι η πραγματική "σωστή πλευρά της ιστορίας"της Ελληνικής κυρίαρχης τάξης.
Πηγές: "Επίτομος ιστορία εκστρατείας Μικράς Ασίας 1919-1922", Γενικό Επιτελείο Στρατού, "Από τη "Μεγάλη Ιδέα" στη Μικρασιατική Καταστροφή", Ριζοσπάστης, "Το ημερολόγιον 1918-1922", Χρήστος Καραγιάννης, Αθήνα, "Αναμνήσεις του μετώπου, 1920-1921", Χαράλαμπος Πληζιώτης, Αθήνα, "Ημερολογιο μικρασιατικης εκστρατειας", Ν.Βασιλικός, Πατάκης, "Η ευγενής μας τύφλωσις", Γ.Γιανουλόπουλος, Βιβλιόραμα, "Κοινοβούλιο η Δικτατορία", Σ.Μάξιμος, Στοχαστής,"Πόλεμος και Εθνοκάθαρση", Τ.Κωστόπουλος, Βιβλιόραμα, "Η μικρασιατική καταστροφή", Ν.Ψυρούκης, Αιγαίον-Κουκίδα.
Praxis Review.
1919. Σμύρνη, Μικρά Ασία. Ο τούρκικος μαχαλάς εις την Σμύρνην είναι κάτι εντελώς ξεχωριστό από την ζωήν και την κίνησιν της πόλεως ό,τι περίπου δια την Κωνσταντινούπολιν η Σταμπούλ. Δεν είναι εύκολον ν’ αποκαλύψει κανείς το Ιζμύρ, ερχόμενος και ζων εις την Σμύρνην. Όχι πως είμαστε Έλληνες, αλλά είναι αλήθεια αντιπροσωπεύουσα πιστότατα την πραγματικότητα, ότι το χρώμα της Σμύρνης είναι και διά τον τυφλόν ακόμη Ελληνικότατον. Οι Τούρκοι κατείχον επί πεντακόσια και πλέον χρόνια την ωραίαν αυτήν νύμφην της Μικρασιατικής ακτής εφήρμοσαν όλα τα φοβερά μέσα της τρομοκρατίας και της εξοντώσεως του Ελληνικού στοιχείου, αλλά δεν κατόρθωσαν να την κατακτήσουν πραγματικώς, να γίνουν αυτοί η κοινωνία της, να πάρουν στα χέρια τους το εμπόριον και να ρυθμίζουν την δράσιν και την ζωήν της […]
Επί του όρους φέροντος και αυτού το αρχαιοπρεπές Ελληνικόν όνομα «Πάγος», είναι χτισμένος κι εκτείνεται ο «Τουρκομαχαλάς». Απόκοσμα εντελώς και σχεδόν χώρια κανένα σύνδεσμον με την πόλιν της Σμύρνης, ζει εκεί ο Τουρκικός πληθυσμός της Ιωνικής Μητροπόλεως, αποτελούμενος, ως επί το πλείστον, από Τουρκοκρήτας, εγκατεστημένους εκεί προ δέκα περίπου ετών.
Ο Τουρκικός μαχαλάς καταλήγει προς την θάλασσαν, όπου είναι το περίφημον Κονάκι, η έδρα της διοικήσεως του βιλαετίου, μέγαρον κατάλευκον, αραβικού ρυθμού, με πολυτέλειαν και χλιδήν οθωμανικήν, μέσα εις το οποίον ο απεχθής Ραχμή εσυνέχισε το μυσαρόν έργον των προκατόχων του βαλήδων προς εξαφάνισιν του χριστιανικού κόσμου της εκπνεούσης Αυτοκρατορίας. Απέναντι από το Κονάκι εγείρεται μουσουλμανικότερον εις σχέδιον το μέγαρον του Στρατιωτικού Διοικητηρίου, η έδρα του τρομερού στρατηγού Ναντίρ πασά με απέραντους στρατώνας, ικανούς να χωρέσουν εν ανέσει όλους τους άνδρας, του Σώματος Στρατού της περιφερείας. Μεταξύ των δύο αυτών οικημάτων υψούται εν είδει περιποιημένου μιναρέ το «Ωρολόγιον», με αισθητήν την παραφωνίαν των λατινικών αριθμών εις τας ώρας του. Ολόγυρα από το ωρολόγιον υπάρχει πρασινάδα περιβόλου και αναβλύζουν νερά από ένα Τουρκικόν συντριβάνι. Την πλατείαν αυτήν οι μαρτυρικοί ομογενείς μας επρότεινον τώρα να μετονομασθεί εις «κήπον του κλαυθμώνος», διά τα χριστιανικά δάκρυα που την έχουν ποτίσει κατά τα χρόνια της σκλαβιάς, και τους στεναγμούς του πόνου που έχουν γεμίσει τον αέρα της. Ο μικρός ανηφορικός δρόμος που οδηγεί εις το Κονάκι, κατά την ίδιαν επιτυχή έμπνευσιν, θα λάβει το όνομα «οδός Γολγοθά», ώστε να μη σβήσει ποτέ η απαισία ανάμνησις του τραγικού τοπίου. Οι τοίχοι των κτιρίων, κατάστικτοι από σφαίρες είναι η απάντησις που έδωσαν τα μάνλιχερ των τσολιάδων μας εις την ενέδραν κατά την πρώτην ημέραν της Ελληνικής κατοχής. Επάνω και κάτω, σε παράθυρα και σε μπαλκόνια βομβούν χιλιάδες οι κρατούμενοι Τούρκοι αξιωματικοί, ενώ εις τας σκοπιές με τα Σουλτανικά στέμματα καμαρώνουν με την μπαγιονέτα εφ’ όπλου τα φανταράκια μας, ευσταλή παλληκάρια της Αμύνης Κρητικοί και Νησιώτες, με το σιδηρούν κράνος του Μετώπου στο κεφάλι. Πιο πέρα λίγο οι φυλακές, που τας άνοιξαν οι Τούρκοι την ημέρα εκείνη, για να προσθέσουν και τους εγκληματίας του κοινού δικαίου εις το πραξικόπημά των. Παραπάνω, πολλά κυπαρίσσια και ανάμεσα στα «μεζάρια» χιλιάδες «ταφιά», μαρμάρινες παραστάσεις σαρικιών και σειρές σκαλιστά αραβικά γράμματα «ινμεμόριαμ» αγάδων και μπέηδων κι εφέντηδων και πασάδων. Εις το μεταξύ οι δρόμοι και τα σοκάκια κοκκινίζουν από το φέσι.
Μέσα εις το βάθος ενός «καλντιριμιού» είναι τα γραφεία και τυπογραφεία της διαβοήτου Ανατολού, της οποίας ο φανατικός εκδότης Χαϊντάρ Ρουστή επήρε τα βουνά εις την εμφάνισιν του πρώτου τσολιά. Ένα ημιτελές γιαπί με θεμέλια από χρωματιστό μάρμαρο, παραπλεύρως ακριβώς εις τις φυλακές, δείχνει την τοποθεσίαν όπου επρόκειτο να αναγερθεί το Τουρκικόν Πανεπιστήμιον. Οι πολιτισμένοι πιστοί του Μωάμεθ θα εδιδάσκοντο εκεί μέσα το ποινικόν δίκαιον θεωρητικώς, κι ύστερα, φαίνεται, θα περνούσαν από δίπλα εις το γκιζντάνι δια την πρακτικήν! Τουρκιά, ξυποληταριά, χαμάληδες φορτωμένοι τσουβάλια και μαδέρια, περιφέρονται αγκομαχούντες υπό το βάρος του φορτίου των, αραμπάδες συρόμενοι από βόδια, παιδόπουλα φεσοφορούντα ουρλιάζουν, γριές χανούμισσες με τριμμένα πρασινωπά ντόμινα κρύβουν επιμελώς τας ρυτίδες των με τον φερετζέ, και κάπου-κάπου μεσ’ από τα μυστηριώδη δικτυωτά καφάσια μας κοιτάζουν αθέατες αι ωραίες φυλακισμένες των χαρεμιών. Το μόνιππο τραμ, που τρέχει αλαφρά στις γραμμές του, δεν έχει από’ δω κι απάνω τίποτε από την κομψότητα του «Και», αλλά πηγαίνει σχεδόν καταχρηστικώς έως το τέρμα, μεταφέρον την γενειάδα κανενός Χότζα. Σε κάθε γωνιά, σε κάθε τρίστρατο κι από ένα Καρακόλι, ιδιόρρυθμος αστυνομικός σταθμός, που εις την μέτωπον του κυματίζει καμαρωτή κι υπερήφανη η σημαία μας, και εις την είσοδόν του έχουν στήσει λημέρι μερικά ευζωνάκια με τον αξιωματικό τους.
Προς την κορυφή του μαχαλά στέκει βουβόν και άδοξον το Τόπ-αλτί, κανόνι που αναγγέλλει κατά την Τουρκικήν συνήθειαν το Γιαγκίνβαρ, όταν πιάνει πουθενά πυρκαϊά. Από δω πάνω οι Τούρκοι της Σμύρνης, συγκεντρωμένοι μακριά από την πραγματικότητα σαν άρρωστοι αποκλεισμένοι σε λοιμοκαθαρτήριον, ετοποθετούσαν την παλάμην στον μέτωπον ως γείσον, κι αγνάντευαν επί πεντακόσια χρόνια την ωραίαν πόλιν που έσφυζεν από ζωήν, λουσμένη στο χρυσάφι του Ηλίου:
Γκιαούρ Ιζμύρ!
https://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/education/urban/item.html?iid=3149
15/5/1920. Ο, τότε, πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος, υπογράφει το Πρωτοκόλλο της Καπεστίτσας, μεταξύ Ελλάδας - Αλβανίας.
1921 (καλοκαίρι). Παρίσι. Ο Γεώργιος Δροσίνης, πιθανότατα μαζί με τη νεαρή ξενοδόχο του, που τον ξενάγησε σε κάποιες περιοχές του κεντρικού Παρισιού.
Ο Δροσίνης πήγε στο Παρίσι το καλοκαίρι του 1921, σε ηλικία 62 ετών, μετά την απόλυσή του από το υπουργείο Παιδείας εξαιτίας της πολιτικής αλλαγής του 1920. Αφηγείται τις εντυπώσεις του από το ταξίδι εκείνο στο αυτοβιογραφικό κείμενο «Πῶς εἶδα τὸ Παρίσι» το οποίο γράφτηκε με την επιστροφή του και προοριζόταν για δημοσίευση όμως κατέληξε να χαθεί για δεκαετίες και να ανακαλυφθεί εκ νέου μόλις το 1988.
Ανάμεσα στις αναμνήσεις του αναφέρεται και στην ξενοδόχο του που πιθανότατα απεικονίζεται σε αυτή τη φωτογραφία. Αναφέρει ότι ήταν αρχικά αρκετά ψυχρή μαζί του και ότι αντάλλασσαν μόνο τους πιο τυπικούς χαιρετισμούς. Μέχρι που:
«Ξαφνικὰ ἕνα μεσημέρι ποὺ ἐγύριζα πολύ κουρασμένος ἀπὸ τὸ Λούβρο, ὅπως κουράζεται κανένας στὰ Μουσεῖα καὶ στὶς Πινακοθήκες, χωρὶς νὰ τὸ καταλάβω, τὴν εὑρῆκα ἐντελῶς ἀλλαγμένη. Σηκώθηκε καὶ ἦρθε νὰ μὲ προαπαντήση, νὰ μοῦ δώση τὸ χέρι καὶ νὰ μοῦ πῆ νὰ καθίσω κοντά της νὰ ξεκουρασθῶ. Ἀπὸ τὰ πρῶτα λόγια της ἔμαθα τὴν αἰτία τῆς ἀλλαγῆς. Τὸ περασμένο βράδυ εἶχαν ἔρθη στο ξενοδοχεῖο δυὸ Ἕλληνες περαστικοί, ποὺ ἐπήγαιναν στὴν Ἀγγλία, καὶ ὅταν εἶδαν τ' ὄνομά μου κοντὰ στὸ κρεμασμένο κλειδί τῆς κάμαράς μου, τὴν ἐρώτησαν, ἂν ἔχω καιρό, ποὺ μένω ἐκεῖ. Ἀπόρησε, ποὺ μὲ ἤξεραν. Τῆς εἶπαν τότε πὼς δὲ μὲ γνωρίζουν, ἀλλὰ τ᾿ ὄνομά μου εἶναι γνωστό σ' ὅλη τὴν Ἑλλάδα, γιατὶ εἶμαι —ἀκοῦστε!— un grand poète!
Ὅσο ἀστεῖος κι᾿ ἂν μοῦ φάνηκεν ὁ τίτλος αὐτός, ὅποτε τὸν ἄκουσα, τὴ φορὰ αὐτὴ τὸν ἐκαλοδέχθηκα, γιατὶ μοῦ ἦτον χρήσιμος. Ἡ ξενοδόχος μου ἦτον νέα καὶ πολὺ νόστιμη: μικροκαμωμένη, κομψή, λιπόσαρκη, τύπος τῆς Μιμῆς στὴ Μποέμ. Βαμμένη, ἀλλὰ καλοβαμμένη, ἔξυπνη, ζωηρή, μοῦ παραπονέθηκε, πὼς δὲν τῆς ἐζήτησα ποτέ καμμιὰ ὁδηγία γιὰ τοὺς γύρους μου στο Παρίσι καὶ γιὰ τίποτε ἀγορές, ποὺ θὰ εἶχα νὰ κάνω καὶ προθυμοποιήθηκε γιὰ ὅλα αὐτά.
Τῆς εἶπα κ᾿ ἐγὼ πὼς ἴσα ἴσα τὴν ἡμέρα ἐκείνη εἶχα σκοπό νὰ τὴν παρακαλέσω νὰ πᾶμε στὸ Printemps γιὰ κάποια παραγγελία γυναικεῖα ἀπὸ τὴν Ἀθήνα. Τὸ καταχάρηκε καὶ μοῦ εἶπε τὴν ἄλλη μέρα πρὶν τὸ μεσημέρι νὰ μὲ πάη.
Μ’ ἐπῆρε καὶ μ᾿ ἐπῆγε σὰν ἀρουραῖο ποντικό, δηλαδὴ μὲ τὸ Μετρό, τὸν ὑπόγειο σιδηρόδρομο, χωρίς νὰ ἰδῶ τίποτε, χωρὶς νὰ ξέρω ἀπὸ ποῦ καὶ πῶς ἐπεράσαμε, ἅψε σβύσε μ' ἕνα κατέβασμα μιᾶς σκάλας καὶ μ᾿ ἕνα ἀνέβασμα ἄλλης σκάλας καὶ ἀνάμεσα σὲ πολυκοσμία, ποὺ ἀνεβοκατέβαινε στὰ βαγόνια τὰ γοργοπέραστα. Χρειάζεται σπουδὴ καὶ γύμναση γιὰ νὰ μπορῆ κανένας νὰ κυκλοφορῆ μὲ τὸ Μετρὸ καὶ ἀπὸ τὴν πρώτη φορὰ εἶδα πὼς δὲν εἶναι γιὰ μένα. Καὶ ὄχι μόνον γιὰ τὶς δυσκολίες αὐτές, ἀλλὰ καὶ γιατὶ ἐγὼ ἤθελα νὰ βλέπω ποῦ πηγαίνω καὶ ἀπὸ ποῦ περνῶ καὶ νὰ τὸ χαίρωνται τὰ μάτια μου».
Γεώργιος Δροσίνης, Πῶς εἶδα τὸ Παρίσι (απόσπασμα), 1921.
#Νέα_Αθηναϊκή_Σχολή #Γεώργιος_Δροσίνης
1920 (τέλη δεκαετίας) - 1930 (αρχές δεκαετίας). Η Αικατερίνη (“Κέκε”) Τζουγκασβίλλι, μητέρα του Ιωσήφ Βησσαριόνοβιτς Τζουγκασβίλλι Στάλιν.
.
1941 (χειμώνας). Αλβανία. Οι στρατιώτες ακούνε Roberto Farinacci.
27/6/1944. Ζωγράφος. Το μπλόκο της πλατείας Γαρδένιας.
Ένα από τα λιγότερο γνωστά μπλόκα των Γερμανών και των ταγματασφαλιτών στην Αθήnas
Μετά την Συνθηκολόγηση της Ιταλίας, τον Σεπτέμβρη του 1943, οι Γερμανοί στην προσπάθειά τους να εξοικονομήσουν στρατιωτικές δυνάμεις, ενισχύουν δραστικά..
Μετά τη Συνθηκολόγηση της Ιταλίας τον Σεπτέμβρη του 1943, οι Γερμανοί στην προσπάθειά τους να εξοικονομήσουν στρατιωτικές δυνάμεις, ενισχύουν δραστικά τα, δημιουργημένα τον Ιούλη του 1943, Τάγματα Ασφαλείας στα οποία αναθέτουν, για λογαριασμό τους, τις εσωτερικές υποθέσεις, την αντιμετώπιση των αντιστασιακών οργανώσεων και ιδιαίτερα του ΕΛΑΣ, τη συγκέντρωση, ακόμα και με μπλόκα, εργατών για τα γερμανικά στρατιωτικά εργοστάσια, την αστυνόμευση και την τήρηση της τάξης υπέρ των δυνάμεων κατοχής, σε συνεργασία με την Αστυνομία και την Χωροφυλακή.
Ο δωσίλογος Ιωάννης Ράλλης, δέχτηκε, την άνοιξη του 1943, τον διορισμό του από τις κατοχικές δυνάμεις, ως πρωθυπουργός, με προϋπόθεση τη δημιουργία των Ταγμάτων Ασφαλείας για να αντιμετωπιστεί ο «κομμουνιστικός κίνδυνος». Μπροστά στην άνοδο του αντιστασιακής πάλης του λαού μας και την κατακόρυφη αύξηση της πολιτικής επιρροής του ΕΑΜ, οι κατοχικές αρχές και η δωσίλογη κυβέρνηση επιστράτευσαν τη βία και την τρομοκρατία. Μαζί με τις συλλήψεις και τις φυλακίσεις, αυξάνονται δραματικά τα περιοριστικά μέτρα και οι εκτελέσεις. Από το φθινόπωρο του 1943, τα Τάγματα Ασφαλείας εγκαινιάζουν συγκεντρωτικά χτυπήματα, εκτεταμένες και στοχευμένες επιχειρήσεις, τα γνωστά «Μπλόκα».
Το πρωί της Τρίτης 30 Νοέμβρη 1943, το 1ο Σύνταγμα Ευζώνων σε συνεργασία με το Μηχανοκίνητο Τμήμα της Αστυνομίας, (οι «μπουραντάδες» με διοικητή τον Ν. Μπουραντά), κάνουν την πρώτη τους εμφάνιση πραγματοποιώντας το πρώτο στοχευμένο μπλόκο στην Αθήνα, στο νοσοκομείο του Ευαγγελισμού, το Γαλλικό Νοσοκομείο στους Αμπελόκηπους και σε άλλα κτίρια στην Βασιλίσσης Σοφίας και Αλεξάνδρας. Πάνω από 1700 νοσηλευόμενοι ανάπηροι του Αλβανικού Μετώπου και μέλη του νοσηλευτικού προσωπικού, ανάμεσά τους 170 γυναίκες, συλλαμβάνονται και οδηγούνται στις Φυλακές Χατζηκώστα, στην οδό Πειραιώς. Σύμφωνα με τη σχετική γερμανική αναφορά σκοτώθηκε και ένας κομμουνιστής που τράβηξε όπλο. Ο Ράλλης θριαμβολόγησε στον κατοχικό αθηναϊκό Τύπο για την επιτυχία της επιχείρησης επισημαίνοντας ότι τα νοσοκομεία των Αθηνών «ήταν κέντρα παντοειδούς κοινωνικής μολύνσεως» και ελέγχονταν «από εγκληματικά όργανα τα οποία υπήκουον μόνο εις τας διαταγάς του κομμουνισμού και καταλήστευαν το δημόσιον χρήμα». Οι κρατούμενοι αυτοί αποτέλεσαν τη δεξαμενή από την οποία οι δυνάμεις κατοχής αντλούσαν άτομα για τις εκτελέσεις που διενεργούσαν στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής και άλλες τοποθεσίες σε αντίποινα για διάφορες αντιστασιακές ενέργειες.
Στους αμέσως επόμενους μήνες αρχίζουν και οργανώνονται όλο και πιο συχνά μπλόκα στις γειτονιές της Αθήνας στην προσπάθεια των ταγματασφαλιτών να συντριβεί το ΕΑΜ και να ικανοποιήσουν την ανάγκη των Γερμανών κατακτητών να μαζέψουν με το ζόρι εργάτες για τα στρατόπεδα καταναγκαστικής εργασίας στη Γερμανία. Ανάμεσά τους το πρώτο μπλόκο στην Κοκκινιά 7 Μάρτη 1944[1], το μπλόκο της Καλογρέζας στις 14 Μάρτη 1944, το μπλόκο στη Γούβα και το Παγκράτι στις 18.6.1944.
Στις 21.6.1944 μια διμοιρία Γερμανών των ΕΣ-ΕΣ και δυο λόχοι γερμανοτσολιάδων που στρατωνίζονταν στο κτίριο «Μαργαρίτη» (επί της σημερινής λεωφόρου Καλλιρρόης) επιχειρούν μπλόκο στη συνοικία των Παλαιών Σφαγείων και σε τμήμα της Καλλιθέας. Το 1ο σύνταγμα του ΕΛΑΣ, με δυνάμεις του ΙΙ τάγματος (Καλλιθέα) και ΙΙΙου τάγματος (Νέων Σφαγείων) δίνουν σκληρή μάχη και ματαιώνουν το μπλόκο. Μέχρι το μεσημέρι οι ταγματασφαλίτες επιστρέφουν στους στρατώνες τους άπρακτοι. Η μάχη όμως για τον ΕΛΑΣ δεν είχε τελειώσει. Με τρεις ομάδες οι ΕΛΑΣίτες αποφασίζουν και χτυπούν τους στρατώνες, προκαλώντας σημαντικές απώλειες (45 νεκρούς και τραυματίες) και καταρρακώνοντας το ηθικό των γερμανοτσολιάδων.
Μια βδομάδα μετά την επίθεση του ΕΛΑΣ στους στρατώνες του «Μαργαρίτη» οι γερμανοτσολιάδες του Γουδιού, ενισχυμένοι από χωροφύλακες της Ειδικής Ασφάλειας και Γερμανούς, κάνουν μπλόκο στου Ζωγράφου.
Αυτή τη φορά για να το πετύχουν πραγματοποιούν ταυτόχρονα με το μπλόκο επιδρομές με ισχυρές δυνάμεις στο Παγκράτι, τον Βύρωνα και τη Γούβα, με στόχο να απασχολήσουν τις δυνάμεις του ΕΛΑΣ και να αποφύγουν τα χτυπήματά του ενάντια στον κύριο στόχο που ήταν το μπλόκο στου Ζωγράφου.
Η πληροφορία ότι οι Γερμανοί και τα Τάγματα Ασφαλείας σχεδιάζουν μπλόκο στη περιοχή του Ζωγράφου έχει φτάσει στις δυνάμεις του ΕΑΜ. Ένα από τα πρώτα μέτρα ήταν η μεταφορά του παράνομου τυπογραφείου που υπήρχε στου Ζωγράφου, στο οποίο τύπωναν συνήθως τις προκηρύξεις και τα τρικ της Οργάνωσης, σε άλλη ασφαλή συνοικία. Ο Γραμματέας της Αχτίδας Αρτεργατών Αθήνας, Γεώργιος Φραγκιαδάκης («Βόλγας»), ανέλαβε και εκτέλεσε επιτυχώς την μεταφορά[
Τρίτη 27 Ιούνη 1944. Ξημερώματα. Η φωνή από τον τηλεβόα καλούσε τους άνδρες από 14 ετών και πάνω, να συγκεντρωθούν στην πλατεία της Γαρδένιας, μέσα σε μισή ώρα.
Ομάδες ταγματασφαλιτών άρχισαν να εισβάλουν στα στοχοποιημένα σπίτια της περιοχής ψάχνοντας για τους άνδρες ΕΛΑΣίτες που είχαν πληροφορία ότι έμεναν εκεί. Μόλις τέλειωσε η έρευνα στα σπίτια τους συγκέντρωσαν όλους στη Γαρδένια. Όχι μόνο τους άρρενες από 14 ετών και πάνω, αλλά και τις γυναίκες σε όσα σπίτια δεν βρήκαν άντρες.
Οι Ζωγραφιώτες άρχισαν να συγκεντρώνονται στην πλατεία.
Ταγματασφαλίτες από το Γουδί, χωροφύλακες της Ειδικής Ασφάλειας με επικεφαλής τον Γερμανό λοχαγό Lachet, μαζί με τέσσερις του επιτελείου του και ένα διερμηνέα φτάνουν στη Γαρδένια.
Ο ΕΛΑΣίτης Κώστας Καραβίδας[ έσωσε μνήμες από το μπλόκο σε ένα δημοσίευμά του στην «Ζωγραφιώτικη Φωνή», στα μέσα της δεκαετίας
«…Η ημέρα άρχισε να φωτίζει όταν και η επιχείρηση «έρευνα στα σπίτια» είχε τελειώσει και έμπαινε στη διαδικασία της «επιλογής».
Οι ταγματασφαλίτες και οι Γερμανοί συγκεντρώθηκαν έξω από το μέρος της συγκέντρωσης.
Ο χώρος Γαρδένια ήταν κτήμα των Ζωγραφαίων. Τον έκαναν καλοκαιρινό κινηματογράφο για να τον εκμεταλλευτούν.
Είχαν φτιάξει μια οθόνη που η πλάτη της ήταν ακριβώς απέναντι από τον σημερινό κινηματόγραφο «Αλέκα»… δεξιά της είχε μια αίθουσα γύρω στα 30 – 35 μέτρα μονόροφη και μια τζαμαρία σιδερένια με μικρά τετράγωνα τζαμάκια. Το χειμώνα ο Ιατρίδης έπαιζε Καραγκιόζη. Αριστερά της κι έξω από τη μάντρα ήταν το περίπτερο του Μέμου, όπου και το Σταθμαρχείο των λεωφορείων. Η ονομασία του πρώτου κινηματογράφου ήταν «Παυσίλυπον», μετά «Μεξικάνα» και κατοπινά Γαρδένια, όπου και καθιερώθηκε.
Οι συγκεντρωμένοι είχαν γεμίσει όλον αυτό τον χώρο και τους υποχρέωσαν να καθίσουν οκλαδόν.
Επικεφαλής της επιχείρησης ο Γερμανός λοχαγός ονόματι Λαχέτα με τέσσερις του επιτελείου του κι ένα διερμηνέα. Οργανά του για την εκτέλεση της επιχείρησης οι ταγματαλήτες με επικεφαλής τους τον προδότη, Ελληνας στην φωνή, Γερμανός στην ψυχή Πλυτζανόπουλο με το επιτελείο του, τον Κουρή, τον Παπαγιαννόπουλο, τον Κουσουρή.
Ολων των συγκεντρωμένων τα πρόσωπα ήταν χλωμά, τα μάτια τους γεμάτα αγωνία και αβεβαιότητα ήταν κολλημένα στην είσοδο, προς την πλευρά της λεωφόρου (που με το τόξο που ένωνε στις δυο τσιμεντοκολώνες, έμοιαζε με αψίδα) περίμεναν την ώρα της κρίσης.
Πρώτα μπαίνει η κουστωδία Λαχέτα των Γερμανών, μετά του Πλυτζανόπουλου και ξωπίσω του ο ΕΦΙΑΛΤΗΣ, ο Παναγιώτης Κλήμης[. Το βήμα του σταθερό, αταλάντευτο, όμοιο των πατρόνων του, τίποτα δεν έδειχνε εξαναγκασμό. Ο Κλήμης ήταν ο άνθρωπος που λίγο καιρό πριν ο εθνικοαπελευθερωτικός αγώνας της πατρίδας τον είχε στα σπλάχνα του. Ηταν αυτός που ήξερε πρόσωπα και πράγματα.
Πάγωσαν οι συγκεντρωμένοι. Τον ήξεραν και τους ήξερε όλους. Αλλοι είχαν συνεργαστεί μαζί του, άλλοι του είχαν προσφέρει καταφύγιο να κοιμηθεί ή να μείνει για λίγο, άλλοι τον είχαν ταΐσει και άλλοι του είχαν προσφέρει χρήματα ή τρόφιμα από το υστέρημά τους για τα «παιδιά», όπως λέγονταν την εποχή εκείνη, εννοώντας αυτούς που συμμετείχαν πιο ενεργά
Προχωράει λίγα βήματα μπροστά, πλαισιώνεται από το διερμηνέα και πίσω του τσολιάδες για να παραλαβαίνουν τα «θύματα», να τους περιποιούνται κατάλληλα με τους υποκόπανους και τις βρισιές και να τους πηγαίνουν έξω από την είσοδο αριστερά.
— ΑΥΤΟΣ! Λέει και δείχνει με το δάχτυλό του, είναι ο Αγγελος Ευαγγελάτος[ – ΟΠΛΑτζής. Πέφτουν σαν όρνια επάνω του, τον βρίζουν, τον χτυπάνε, τον στήνουν στα πόδια του. Ο διερμηνέας τους επιβάλλει σιωπή και απευθύνεται στον Αγγελο με ύφος αφέντη.
– Πες ρε τι κάνει η ΟΠΛΑ! Πες το φωναχτά ν’ ακούσουν όλοι!
Πίστευε πως θα λύγιζε, θα έτρεμε ο αγωνιστής και τέλος θριαμβευτής ο προδότης θα μπορούσε ευκολότερα να σπάσει του υπόλοιπους και θα μαρτυρούσαν τους καθοδηγητές, τους οποίους κατονόμαζαν.
– Σκοτώνει προδότες σαν εσένα! Ήταν η απάντηση του ήρωα αγωνιστή.
Η απάντηση αυτή της ελληνικής ψυχής, της εθνικής, της ΕΑΜικής Αντίστασης κάνει Ούννους και προδότες για μια στιγμή αμήχανους, χλωμιάζουν, τρέμουν και μη μπορώντας ν’ αντιδράσουν αλλιώς, πέφτουν όλοι επάνω του και τον βγάζουν σηκωτό για να μη δοθεί συνέχεια στην ηρωική αντίσταση.
Το έργο έπρεπε να συνεχιστεί. Επρεπε να φτάσει στο τέλος του.
Ο Εφιάλτης προχωράει δύο βήματα πιο μέσα, στέκει, σηκώνει το χέρι του και με το δάχτυλο δείχνει.
– Αυτός, είναι ο Αντώνης Πασάς. Αυτός, ο Μίλτος Κοντογιάννης. Αυτός ο Λεωνίδας Κοντογιάννης κι αυτός πιο κει, τ’ όνομά του δεν το ξέρω ήταν στον έρανο την ημέρα του Αγίου Θεράποντα.
Τους σήκωσαν με βρισιές και ξύλο, τους τραβάνε έξω από το χώρο της συγκέντρωσης αριστερά στη μάντρα της Γαρδένιας, με τα μούτρα στον τοίχο και ψηλά τα χέρια.
Ο Αντώνης ήταν υπεύθυνος της Αλληλεγγύης Ζωγράφου κι ο Μίλτος συνεργάτης του. Ο άγνωστος του Κλήμη ήταν ο Στέλιος Κότος, παλιός κομμουνιστής, υπεύθυνος της Ε.Α. των Ανατολικών Συνοικιών, γεωπόνος από την Καβάλα.
– Ο παπάς! Είπε ο Κλήμης και έμειναν όλοι άναυδοι. Ώστε κι ο παπάς μαζί τους; Αυτό πάει πολύ! Επρεπε να τον ξεφτιλίσουν. Πιάνουν με μιας και του κόβουν τον κότσο του και του το δίνουν να το φάει με ειρωνικά γέλια και χλευασμό.
Ο καλογερόπαπας λεγότανε Ιγνάτιος Κοβατζής, Ιλισιώτης.
Το χέρι του προδότη με προτεταμένο το δάχτυλο ανέβαινε και κατέβαινε συνεχώς.
– Αυτός έδωσε στον Ερανο. Αυτός έδωσε σούπα του Μπακάλη. Αυτός αυγόσκονη. Αυτός μπιζέλια. Αυτός μια κονσέρβα καλαμαράκια. Αυτός… Αυτός… Αυτός.
Δεν εξαίρεσε ούτε και τους συγγενείς των Αγωνιστών, μέχρι δευτέρου και τρίτου βαθμού.
– Αυτός είναι ο αδελφός του Γιάννη Σταθάτου, ο Νίκος.
– Αυτός ο πατέρας του Τάκη Καρλαύτη.
– Αυτός ο θείος του Κώστα Καραβίδα και αδελφός του Δημήτρη, ο Στέλιος Καραβίδας.
Δεν άφησε κανέναν απέξω, μέχρι και αυτούς ακόμα που δεν είχαν καμιά ανάμειξη, δεξιούς, αλλά χωρίς να αντιτάσσονται ενεργά στον αγώνα.
… Συνολικά το χέρι αυτού του ερπετού ανέβηκε και κατέβηκε 93 φορές.
Η διαδικασία της διαλογής κράτησε μέχρι το μεσημέρι. Ολοι όρθιοι με υψωμένα τα χέρια και με το πρόσωπο στον τοίχο μες στον καλοκαιριάτικο λιοπύρι…
Το μαρτύριο όμως δεν σταμάτησε ως εδώ. Τις πληροφορίες που θέλανε δεν τις πήραν, έπρεπε να τις πάρουν.
Κάλεσαν δυο από τους συλληφθέντες, τον Καραβίδα τον Στέλιο κι έναν άλλο και τους έβαλαν τον έναν να χτυπήσει τον άλλον.
Ο Καραβίδας αρνήθηκε να ακολουθήσει τις οδηγίες τους. Αυτή η περήφανη στάση τους εξόργισε, τους έκανε θηρία, δεν το περίμεναν μετά από τόσα που είχαν κάνει για να τους σπάσουν το ηθικό, ήταν ανήκουστο. Σάστισαν, μα ήταν δυνατό να υπάρχει τέτοιο ηθικό σθένος, τέτοια αυταπάρνηση, τέτοια ηθική ανάταση; Αγνωστες ηθικές αξίες για γραικύλους, όρμησαν πάνω του και τους έκαναν λιώμα.
Σήμαναν τη λήξη της επιχείρησης. Αντί νικητές και τροπαιούχοι, έφευγαν ντροπιασμένοι και ηττημένοι μαζί με την ανθρώπινη πραμάτεια τους.
Την τελευταία λέξη δεν μπορούσε να την είχαν οι γερμανοτσολιάδες.
Το βράδυ ακούστηκε το ΧΩΝΙ ΤΟΥ ΕΑΜ. Η γνώριμη πια φωνή, η φωνή που σκορπούσε ρίγη συγκίνησης στους Ζωγραφιώτες στο άκουσμά της:
Προσοχή! Προσοχή! Ζωγραφιώτες και ζωγραφιώτισσες. Σήμερα οι Γερμανοί μαζί με τους συνεργάτες τους τσολιάδες κάνανε μπλόκο. Πιάσανε γύρω στους εκατό. Ο εχθρός ψυχορραγεί, τίποτα δεν τον σώζει. Πατριώτες και πατριώτισσες πλαισιώστε τις γραμμές του ΕΑΜ, η νίκη είναι δική μας. Θάνατος στο φασισμό! Λευτεριά στο λαό!
Κώστας Καραβίδας»
Xαρακτικό του Τάσσου «Το μπλόκο της Κοκκινιάς»
Ο κουκουλοφόρος χαφιές αναγνωρίστηκε αμέσως από όλους τους συγκεντρωμένους. Ενας ψίθυρος κυκλοφόρησε αστραπιαία από στόμα σε στόμα: «Ο Κλήμης». Τα γαλαζοπράσινα μάτια και η καμπούρα του τον πρόδωσαν. Ο Κλήμης, που ήξερε καλά πρόσωπα και πράγματα ήξερε καλά ποιους έπρεπε να υποδείξει. Τους κομμουνιστές ΕΛΑΣίτες και ΕΠΟΝίτες.
Το χέρι του, ανάμεσα στους άλλους, έδειξε: τον ΕΑΜίτη Νίκο, τον κουρέα, τον δικηγόρο Ιωάννου, τον υπεύθυνο της Εθνικής Αλληλεγγύης στου Ζωγράφου Αντώνη Πασά, τον συνεργάτη του Αντώνη, τους Μίλτο Κοντογιάννη, Γιάννη Γεωργίου, Θανάση Χαρμαλιά, Λεωνίδα Κοντογιάννη, Στέλιο Κόττο. Εδειξε τις αδελφές Ερηνούλα και Μπεμπέκα Κατσέλη, την Ευμορφία Παγίδα, τον αδελφό της Κώστα και τον 22χρονο Τάσο Λυμπέρη, τον Κουπονιώτη παπά Ιγνάτιο Κοβατζή και τον Γραμματέα της ΚΟΒ Ζωγράφου Αγγελο Ευαγγελάτο.
Κι αφού οι περισσότεροι ΕΛΑΣίτες είχαν διαφύγει, έδειξε συγγενείς πρώτου, δεύτερου ακόμα και τρίτου βαθμού. Εδειξε την Αλτάνα Παπαδάμη, σύζυγο κομμουνιστή και μητέρα ΕΠΟΝίτισσας, τον Νίκο αδελφό του Γιάννη Σταθάτου, τον πατέρα του Τάκη Καρλαύτη, τον Στέλιο θείο του Κώστα Καραβίδα και πολλούς άλλους.
Τους συλληφθέντες του μπλόκου τους συγκέντρωσαν στη μάντρα στη «Φωλιά» μέσα στον ήλιο για αρκετές ώρες και δεν επιτρεπόταν να πλησιάσει κανείς. Από τους οδήγησαν ανα τριάδες στο Γουδί. Εκεί τους περίμεναν σκληρά βασανιστήρια.
Οι δυνάμεις του ΕΛΑΣ των Ανατολικών Συνοικιών αντέδρασαν δυναμικά. Τα τάγματα ΙΙο και Ιο κρατούσαν τους επιδρομείς έξω από τις συνοικίες του Βύρωνα, της Γούβας και της Νέας Ελβετίας. Το ΙΙΙ Τάγμα του ΕΛΑΣ της Καισαριανής προωθήθηκε στα Κουπόνια και χτύπησε απ’ έξω το μπλόκο, από την πάνω πλευρά της πλατείας (ανατολικά) και από την κάτω (δυτικά).
Οι απώλειες των γερμανοτσολιάδων στις συγκρούσεις με τα τρία τάγματα ήταν μεγάλες. Σύμφωνα με τον Ορ. Μακρή, ξεπέρασαν τους 30 άνδρες και αξιωματικούς σε νεκρούς και τραυματίες.
Οι διμοιρίτες του ΕΛΑΣ, Μανούσος Δελαβίνιας και Παναγιώτης (Πανάγος) Κοσιώνης, του ΙΙΙ Τάγματος, χτύπησαν το μπλόκο από την κάτω μεριά, από δυτικά. Όταν υποχρεώθηκαν να υποχωρήσουν έφτασαν και κρύφτηκαν στο γιαπί μπροστά από το Αρεταίειο, εκεί που είναι σήμερα το Νοσοκομείο «Αλεξάνδρας». Μετά από προδοσία, περικυκλώθηκαν από τους ταγματασφαλίτες και έδωσαν γενναία μάχη μέχρι που εξαντλήθηκαν τα πυρομαχικά τους και εκτελέστηκαν από τους διώκτες τους.
Πάνω στο νεκρό σώμα του ενός (κατά πάσα πιθανότητα και με βάση τις μαρτυρίες, πάνω στον Δελαβίνια ο οποίος σκοτώθηκε στο ισόγειο) πέταξαν και την πινακίδα που ανέγραφε το όνομα «ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ ΘΑΝΑΣΗΣ», μια πράξη που συνήθιζαν να κάνουν οι ταγματασφαλίτες δηλώνοντας ότι στους δυο έπρεπε να ήταν και ο καταζητούμενος για την δράση του Θανάσης Βουδούρης.
Αργότερα κυκλοφόρησε μια φήμη, ότι οι δυο ΕΛΑΣίτες αυτοκτόνησαν για να μην πέσουν στα χέρια των ταγματασφαλιτών.
Στην Ληξιαρχική Πράξη Θανάτου του Μανούσου Δελαβίνια, αναφέρεται:
«Εν Αθήναις σήμερον την εικοστήν ογδόην του μηνός Ιουνίου του χιλιοστού ενιακοσιοστού τεσσαρ. τετάρτου, ημέραν Τετάρτην και ώραν 10 π. μεσημβρία και εν τω Ληξιαρχικώ καταστήματι κειμένω εν τη οδό Ιπποκράτους αριθμός 23, ενώπιον εμού του Γ. Μητσοπούλου Ληξιάρχου της πόλεως των Αθηνών του Δήμου Αθηναίων της Επαρχίας Αθήνας ενεφανίσθη ο Παναγιώτης Πρινέας, ετών 24, επαγγέλματος ιδ. Υπάλληλος, κάτοικος Αθηνών και εδήλωσεν ότι εν Αθήναις και εις την ΧΧΧ (δυσανάγνωστο) Εργαστηρίου την εικοστήν εβδόμην του μηνός Ιουνίου ημέραν Τρίτην του χιλιοστού ενιακοσιοστού τεσσαρ. τετάρτου έτους απεβίωσεν ο Μανούσος Δελαβίνιας, κάτοικος Αθηνών γεννηθείς εν Αθήναις, ηλικίας 18 ετών επαγγέλματος αρτεργάτης και θρησκεύματος Ορθόδοξος, υπήκοος Ελλην … υιός του Αντωνίου, επαγγέλματος αγνώστου εις τον δηλούντα …
Ο θάνατος κατά την πιστοποίησιν του ιατροδίκη Β. Κωνσταντέλου επήλθεν εκ τραύματος κεφαλής δια βλήματος πυροβόλου όπλου (φόνος)».
Και στην Ληξιαρχική Πράξη Θανάτου του Παναγιώτη Κοσιώνη:
«…απεβίωσεν ο Παναγιώτης Κοσιώνης, κάτοικος Αθηνών γεννηθείς εν Αθήναις, ηλικίας κλάσεως 1945 στρατεύσεως, και θρησκεύματος Ορθόδοξος, υπήκοος Ελλην … υιός του Αγησιλάου, επαγγέλματος αγνώστου εις τον δηλούντα …
Ο θάνατος κατά την πιστοποίησιν του ιατρού Γιαννάρου επήλθεν εκ διαμπερούς τραύματος θώρακος και αμφοτέρων αντιβραχίων».
Στο μπλόκο του Ζωγράφου εκτελέστηκαν επιτόπου οκτώ πατριώτες και μερικές άλλες εκατοντάδες τους έστειλαν στο Χαϊδάρι και από κει στα κάτεργα της Γερμανίας. Από αυτούς μετά τον πόλεμο ελάχιστοι γύρισαν στα σπίτια τους.
Τα μπλόκα συνεχίστηκαν και τους υπόλοιπους μήνες. Μερικά από αυτά: Στις 6 Ιούλη Μπλόκο στο Περιστέρι (συλλαμβάνονται 180, δολοφονούνται 4 στο Γουδί, 124 από αυτούς στέλνονται στη Γερμανία, γυρίζουν μετά τον πόλεμο μόλις 19). Στις 4.7. Μπλόκο στη Γούβα (180 – 200 οδηγήθηκαν στο Γουδί και δεν ξαναγύρισαν πίσω). Ιδιαίτερα τον «Ματωμένο Αύγουστο» του 1944: Την 1.8.1944 επιχειρείται Μπλόκο στο Βύρωνα και την Καισαριανή, ο ΕΛΑΣ το ματαιώνει. Στις 3.8. επιχειρείται Μπλόκο στον Νέο Κόσμο Στις 7.8. Μπλόκο στον Βύρωνα (11 επιτόπου εκτελεσμένοι). Στις 9.8. Μπλόκο στο Δουργούτι – Φάρο – Κατσιπόδι (εκτελούνται 190 πατριώτες – συλλαμβάνονται 5.000 όμηροι). Στις 17.8. Μπλόκο στη Κοκκινιά (350 νεκροί – 8000 οδηγούνται στο Χαϊδάρι κι από αυτούς περίπου 1000 στα γερμανικά κάτεργα). Στις 28.8. Μπλόκο στην Καλλιθέα – Πετράλωνα, Παλαιά και Νέα Σφαγεία (εκτελέστηκαν 22 ΕΠΟΝίτες και άλλοι 8 σκοτώθηκαν από τα οπλοπολυβόλα των ναζί και των ντόπιων συνεργατών τους).
Λίγες μέρες πριν φύγουν, ηττημένοι, οι Γερμανοί από την Αθήνα, στις 24 Σεπτέμβρη 1944, η Κοκκινιά ζει για τρίτη φορά τη φρίκη και τη βαρβαρότητα των ναζί. Ο λαός της Κοκκινιάς, ήταν μαζεμένος στην πλατεία, αποτίνει φόρο τιμής στους ήρωες – νεκρούς του Μεγάλου Μπλόκου, όταν ξαφνικά δέχεται επίθεση με πολυβόλα από τους φασίστες κατακτητές που είχαν ταμπουρωθεί στο λόφο της Δεξαμενής. Η μαρτυρική Κοκκινιά ξαναβουτήχτηκε στο αίμα. Αλλοι 9 νεκροί και 32 τραυματίες ήταν ο αιματηρός απολογισμός της μέρας.
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:
Στις 17 Αυγούστου 1944 η Κοκκινιά έζησε τη φρίκη του Μεγάλου Μπλόκου, μια από τις τραγικότερες στιγμές της φασιστικής κατοχής, αλλά και μια από τις ηρωικότερες στιγμές του απροσκύνητου λαού της. 350 οι νεκροί εκείνης της ημέρας, 100 σπίτια κάηκαν και γύρω στους 8000 Κοκκινιώτες οδηγήθηκαν στο στρατόπεδο του Χαϊδαρίου, 1000 από τους οποίους μεταφέρθηκαν στη Γερμανία, από όπου γύρισαν ελάχιστοι
Κατερίνας Μπαλκούρα, «Μέρες Κατοχής στην Αθήνα (Ζωγράφου –Γουδί –Κουπόνια)», σελ. 274, Ριζοσπάστης 17.3.2001
Ο Κώστας Καραβίδας με την ίδρυση της ΕΠΟΝ εντάχτηκε στη δράση της, στις Ανατολικές συνοικίες και στη συνέχεια στα ανταρτοεπονίτικα Τμήματα Αττικής. Μέλος του ΚΚΕ από το 1943, υπηρέτησε πιστά τα δίκια του λαού μας, σε ό,τι του ανατέθηκε και στη νόμιμη και στην παράνομη δράση μέχρι το τέλος της ζωής του, που ήρθε στις 13.6.2012, σε ηλικία 86 χρόνων.
Ο Κ. Καραβίδας στο δημοσίευμα της Ζωγραφιώτικης Φωνής, κάνει λόγο και για ένα ταυτόχρονο μικρότερο μπλόκο στα Κουπόνια, στον ημιτελή κινηματογράφο «Ολυμπος» (ο οποίος δεν ολοκληρώθηκε και δεν λειτούργησε ποτέ), στη σημερινή πλατεία Τερζάκη. Επίσης αναφέρει ως ημερομηνία πραγματοποίησης του μπλόκου το Σάββατο 24 Ιούνη 1944, σε αντίθεση με τον Ορέστη Μακρή στο Ο ΕΛΑΣ της Αθήνας που καταγράφει την Τρίτη 27 Ιούνη. Το ίδιο και οι άλλες πηγές (Επεσαν για τη Ζωή, τομ. 4α, σελ 298, – Κωτσάκη «Εισφορά στο χρονικό της Κατοχής και της Εθνικής Αντίστασης», Μπαρτζιώτα «Η Εθνική Αντίσταση στην Αδούλωτη Αθήνα Ο Π. Κλήμης είχε περάσει από τις γραμμές του ΕΛΑΣ, από τον λόχο του Ζωγράφου. Αργότερα εντάχθηκε στα Τάγματα Ασφαλείας και πέρασε, σαν κουκουλοφόρος και πληροφοριοδότης στην υπηρεσία των Γερμανών και του Πλυτζανόπουλου. Ο Παναγιώτης Κλήμης θα συλληφθεί από την ΟΠΛΑ στις 9 Οκτώβρη 1944 στο Περιστέρι, όπου υπηρετούσε με πολιτική περιβολή ως φρουρός της οικίας του λοχαγού των Ταγμάτων Ασφαλείας Παπαγιαννόπουλου και εκτελέστηκε την ίδια μέρα.] Ο Αγγελος Ευαγγελάτος μεταφέρθηκε στα στρατόπεδα στο Γουδί, όπου υπέστη φριχτά βασανιστήρια. Λίγες μέρες μετά σκοτώθηκε πέφτοντας από την ταράτσα των στρατώνων.
Κατερίνας Μπαλκούρα, «Μέρες Κατοχής στην Αθήνα (Ζωγράφου –Γουδί –Κουπόνια)», σελ. 276 -283.
«Ο ΕΛΑΣ της Αθήνας», Ορέστη Μακρή –Σύγχρονη Εποχή, σελ. 111, «Η Εθνική Αντίσταση στην Αδούλωτη Αθήνα», Βασίλη Μπαρτζιώτα, σελ. 236.
ΠΗΓΕΣ – ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
— «Η Εθνική Αντίσταση στην Αδούλωτη Αθήνα», Βασίλη Μπαρτζιώτα – Σύγχρονη Εποχή
— «Ο ΕΛΑΣ της Αθήνας», Ορέστη Μακρή –Σύγχρονη Εποχή
— «ΕΙΣΦΟΡΑ στο χρονικό της Κατοχής και της Εθνικής Αντίστασης στην Αθήνα», Σπύρου Α. Κωτσάκη – Σύγχρονη Εποχή
— Εφημερίδα «Ζωγραφιώτικη Φωνή»
— Επεσαν για τη Ζωή, τομ. 3ος, σελ. 298 – Εκδοση ΚΕ του ΚΚΕ
— «Μέρες Κατοχής στην Αθήνα (Ζωγράφου –Γουδί –Κουπόνια)», Κατερίνας Μπαλκούρα, Εκδόσεις 24 Γράμματα, Αθήνα
— «Η εμπειρία της Κατοχής και της Αντίστασης στην Αθήνα», Μενέλαου Χαραλαμπίδη, εκδόσεις Αλεξάνδρεια
— «Το τιμωρό χέρι του λαού», Ιάσονα Χανδρινού, εκδόσεις Θεμέλιo
*Στην φωτογραφία που συνοδεύει το άρθρο απεικονίζονται γερμανοτσολιάδες ταγματασφαλίτες σε κάποιο μπλόκο την περίοδο 1943 -1944
πηγη ΑΝΔΡΕΑΣ ΔΕΝΕΖΑΚΗΣ imerodromos
7/5/1943. Θέρμο Τριχωνίδος. Αποκεφαλισμός του Εδεσίτη Αριστοτέλη (Τέλιου) Τσιτσέλη από τον Ελεσίτη καπετάν «Δράκο*», ο οποίος αργότερα αποκεφάλισε και τον Αρη Βελουχιώτη!
Τότε ο ΕΛΑΣ είχε επιτεθεί εναντίον του ΕΔΕΣ Τριχωνίδος ο οποίος είχε αρχηγό τον ιατρό Γεώργιο Παπαϊωάννου και υπαρχηγό τον Αριστοτέλη (Τέλιο) Τσιτσέλη, Λοχία στον πόλεμο του 1940-41 και πρόεδρο της κοινότητος Γαβαλούς.
Η τελική επίθεση έγινε στο Θέρμο στις 7 Μαίου 1943. Ένας που αντιστάθηκε, από το ισόγειο του κτιρίου του Γυμνασίου, μέχρι να του τελειώσουν τα πυρομαχικά ήταν Αριστοτέλης (Τέλιος) Τσιτσέλης. Οι ΕΛΑΣίτες έπιασαν τον Τσιτσέλη και του έδεσαν τα χέρια, παρότι ήταν τραυματισμένος. Ο καπετάνιος του ΕΛΑΣ «Καπλάνης» (πραγματικό όνομα Σπύρος Γκούβας) τον πυροβόλησε μιά φορά στο στήθος, ενώ αποχωρώντας έκανε νόημα με το πιστόλι του στον συνοδό του «Δράκο» για τα υπόλοιπα. Ο «Δράκος» πλησίασε, τράβηξε το μαχαίρι του και αποκεφάλισε τον άτυχο Τσιτσέλη. Γυρίζοντας προς τους συντρόφους του, έγλειψε το αίμα** από τη λεπίδα και παρατήρησε: «έτσι μεταλαβαίνουν τα παληκάρια!»(Πηγή: Απογευματινή, 13/9/1960).
Η αίθουσα του Γυμνασίου που εσφάγη ο Τσιτσέλης, παρέμεινε για χρόνια κλειστή, εξ αιτίας της παρουσίας μορφών και απόκοσμων ήχων. Οι μαθητές την αποκαλούσαν στοιχειωμένη.
Ο Λοχίας Τσιτσέλης ήταν ο μόνος αιχμάλωτος ΕΔΕΣίτης που δολοφόνησαν στο Θέρμο οι ΕΛΑΣίτες. Στις 28 Μαίου ελευθέρωσαν τους υπόλοιπους με παρέμβαση των Βρετανών.
Να σημειωθεί ότι το μαχαίρι που έκοψε το κεφάλι του Τσιτσέλη, δυό χρόνια αργότερα έκοψε και το κεφάλι του Άρη Βελουχιώτη, όπως τον διέταξαν οι πολιτοφύλακες που τον είχαν συλλάβει!
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:
(*)Το πραγματικό όνομα του «Δράκου» ήταν Σωτήριος Λιόλιος, και καταγόταν από το Γιαννοχωρι Καστοριάς, στον Γράμμο. Η οικογένεια του Δράκου μετακόμισε στα Τρίκαλα, όταν η πίεση των βουλγαροφρόνων του χωριού έγινε αφόρητη.
(**)Μιά φρικιαστική συνήθεια που ακολουθούσαν το 1943-44 πολλοί κομμουνιστές σφαγείς, μέλη του ΕΛΑΣ και της ΟΠΛΑ ήταν να γλειφουν το αίμα των θυμάτων τους από τα μαχαίρια, τις ξιφολόγχες ή κάμες που χρησιμοποιούσαν ως φονικά όργανα.
Είναι καταγεγραμμένες άπειρες μαρτυρίες αυτής της ανατριχιαστικής, απάνθρωπης ενέργειας, η οποία είναι άγνωστο από ποιόν πέρασε στον ΕΛΑΣ και στην ΟΠΛΑ.
Δεν έχω δει μαρτυρίες εφαρμογής αυτής της συνήθειας από «αντάρτες» του λεγομένου ΔΣΕ.
Ioannis Bougas, εδώ :
https://www.facebook.com/groups/345086039275212
1944. Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος. Γυναίκα πιλότος της 588 μοίρας των σοβιετικών πολεμικών αεροπλάνων «Πολυκάρπωφ 2-Πο», από κόντρα πλακέ, που βομβάρδιζαν, μέσα την νύχτα, την Γερμανία και δεν γίνονταν αντιληπτά, από την γερμανική αεράμυνα, η οποία δεν δεν κατάφερε καμμία κατάρριψη. Όλη η 588 μονάδα, στελεχώθηκε, με γυναίκες.
1948 - 1949. Αφίσα, στον εμφύλιο πόλεμο.
1960. Μια πολύ σπάνια φωτογραφία, από την προσωπική συλλογή της κόρης του Ντίνου Δημόπουλου Μυρτώς.
Στην φωτογραφία, μαζί, με την Αλίκη, τον Φίνο και τον Ντίνο Δημόπουλο, βλέπουμε και τον διάδοχο, τότε, Κωνσταντίνο, μαζί, με τις αδελφές του Σοφία και Ειρήνη.
Πρέπει να είναι η προβολή της Μανταλένας. Δηλαδή, το 1960, πριν την γνωριμία, με την Άννα Μαρία. Εποχή του φλερτ της Αλίκης, με τον εικοσάχρονο Ολυμπιονίκη Κωνσταντίνο.
Ελληνικός κινηματογράφος.
1961. Ελλάδα. Η σιδηροδρομική κίνηση.
Μάρτιος 1962. Η Έλσα Βεργή (δεύτερη, από δεξιά) διοργανώνει, στο σπίτι της, αποκριάτικο πάρτι, με την παρουσία αγαπημένων φίλων και συναδέλφων, ανάμεσα, στους οποίους είναι οι Ταϋγέτη (αριστερά), Λάμπρος Κωνσταντάρας, Ελένη Χατζηαργύρη και ο Κλεισθένης, ο οποίος απαθανατίζει, με τον φακό του, στιγμές, από την συγκεκριμένη βραδιά. Την περίοδο αυτή η ηθοποιός ανεβάζει, στο θέατρο, που φέρει και το όνομα της, στην οδό Βουκουρεστίου, το έργο του Ευγένιου Ὁ Νηλ «Παράξενο ιντερμέτζο», σε σκηνοθεσία Γιώργου Θεοδοσιάδη και συμπρωταγωνιστή τον Λάμπρο Κωνσταντάρα. Η Έλσα Βεργή υπήρξε, από τις σπουδαιότερες μορφές της γενιάς της και μια κορυφαία τραγωδός, που υπηρέτησε, για μισό αιώνα, με πάθος και συνέπεια, το θέατρο, σε έργα του παγκόσμιου δραματολογίου, ενώ, σε ηλικία 15 ετών, ήταν μέλος του χορού, στην πρώτη αφή της Ολυμπιακής Φλόγας, που έγινε στις 20 Ιουλίου του 1936, στην Αρχαία Ολυμπία για τους Ολυμπιακούς Αγώνες του Βερολίνου. Αδημοσίευτη, μέχρι σήμερα, φωτογραφία studio_kleisthenis.
7/5/1962. Φιλοθέη. Η Τζένη Καρέζη και ο Ζάχος Χατζηφωτίου παντρεύτηκαν στην εκκλησία της Αγίας Φιλοθέης. Λέγεται ότι έξω, από την εκκλησία, είχε συγκεντρωθεί πλήθος 5 χιλιάδων ατόμων, ενώ οι προσκεκλημένοι ήσαν, μόνο, 500. Στην γαμήλια δεξίωση, στην “Auberge”, παρέστη όλη η Αθήνα, κοσμική και καλλιτεχνική, με εξαίρεση την Αλίκη Βουγιουκλάκη, όχι, λόγω κάποιου ανταγωνισμού, ανάμεσα στις δυο πρωταγωνίστριες, όπως λέγεται, συχνά, αλλά, επειδή εκείνες τις ημέρες, η ηθοποιός βρισκόταν, στο Λονδίνο. Σε μια, από τις τελευταίες συνεντεύξεις, πριν τον θάνατό του, ο Ζάχος Χατζηφωτίου είχε αφηγηθεί, για τον γάμο του, με την αξέχαστη ηθοποιό : «Με την Τζένη Καρέζη, νομίζω ήμασταν, μαζί, τέσσερα χρόνια. Άλλη η Τζένη, στο θέατρο και τον κινηματογράφο και άλλη, στο σπίτι. Υποδειγματική σύζυγος, μαγείρευε. Με την Τζένη χωρίσαμε, επειδή, σχεδόν, δεν βλεπόμασταν. Άλλο το δικό της ωράριο, αλλιώτικο το δικό μου. Όταν εγώ ερχόμουν, στο σπίτι, να κοιμηθώ, εκείνη σηκωνόταν να πάει, σε πρωινό κινηματογραφικό γύρισμα. Μέναμε, στο ίδιο σπίτι, αλλά δεν βρισκόμασταν. Μόνο, στον διάδρομο, βρισκόμασταν».
1963 “Σοβιετική Ένωση “. Ο Kim Philly, πράκτορας της К.Г.Б., στην βρετανική MI6.
Απρίλιος 1964. Νορμανδία, Γαλλία. Οι κάμερες του CBS δεν σταμάτησαν ούτε στιγμή να καταγράφουν εκείνο το ασκητικό, αμίλητο περπάτημα. Ένας ηλικιωμένος στρατηγός, πρώην πρόεδρος ισχυρής χώρας, γυρνά μόνος του στην παραλία της Ομάχα. Κανένας πανηγυρισμός. Κανένα μεγάφωνο. Μόνο ο ήχος των κυμάτων που χτυπούν την ίδια άμμο όπου, είκοσι χρόνια πριν, το αίμα ανθρώπων είχε κυλήσει σαν ποτάμι.
Ο Ντουάιτ Αϊζενχάουερ δεν ήρθε για να μιλήσει για νίκη. Ήρθε για να θυμηθεί. Και αυτό που θυμάται δεν αντέχεται.
Το βλέμμα του είναι καρφωμένο στους γκρεμούς. Εκεί ψηλά βρίσκονταν τα γερμανικά πολυβόλα. Κάτω, στην άμμο, τα πρώτα κύματα των νέων στρατιωτών έπεφταν το ένα μετά το άλλο πριν καν προλάβουν να κάνουν δέκα βήματα. Ο στρατηγός σταματάει. Σκύβει αργά — τόσο αργά που οι κάμερες προλαβαίνουν να συλλάβουν κάθε ρυτίδα στο πρόσωπό του. Μαζεύει μια χούφτα άμμο. Την κοιτάζει σαν να περιμένει να του μιλήσει.
Και τότε, εκείνη τη στιγμή, χωρίς καμία προειδοποίηση, το βλέμμα του αλλάζει.
Θυμάται τη νύχτα της 5ης Ιουνίου 1944. Ήταν ξαπλωμένος στο κρεβάτι του, αλλά δεν είχε κλείσει μάτι. Το θερμόμετρο έδειχνε καταιγίδα. Οι μετεωρολόγοι δίσταζαν. Οι στρατηγοί διαφωνούσαν. Κι εκείνος είχε μόνο λίγες ώρες για να πάρει μια απόφαση που θα έκρινε την τύχη ολόκληρης της Ευρώπης.
Μπροστά του βρισκόταν το χαρτί. Η διαταγή για την εισβολή.
Αν την υπογράψει, χιλιάδες παλικάρια θα πεθάνουν. Αν την καθυστερήσει, η επιχείρηση μπορεί να αποτύχει και ο πόλεμος να χαθεί οριστικά.
Θυμάται ότι σηκώθηκε όρθιος. Πήρε το στυλό. Και τότε, αντί να υπογράψει κατευθείαν, έγραψε ένα δεύτερο χαρτί. Ένα σημείωμα που κανείς δεν είχε δει ποτέ μέχρι τότε. Ένα σημείωμα που ξεκινούσε με τις λέξεις :
"Η επιχείρηση απέτυχε. Η απόβαση στις ακτές της Νορμανδίας δεν μπόρεσε να εξασφαλίσει ένα προγεφύρωμα. Οι στρατιώτες υποχώρησαν. Η ευθύνη είναι αποκλειστικά δική μου..."
Ο Αϊζενχάουερ είχε γράψει εκείνο το γράμμα πριν καν ξεκινήσει η μάχη. Το είχε κρύψει στο εσώρουχό του.
1968. Χανιά. Ξενοδοχείο “ΚΥΔΩΝ”. Διακρίνεται η οδός Τζανακάκη (όπως λέγεται, σήμερα) και το φαρμακείο, στην θέση, περίπου, του σημερινού, του Γρ.Αρχοντάκη (αυτό δεν ξέρω ποίου ήταν).
1970 (δεκαετία). Silvio Berlusconi. Ένας μικροσκοπικός εργολάβος που είχε μαζέψει μερικές εκατοντάδες εκατομμύρια λιρέτες. Ξαφνικά, βρέθηκε να διαχειρίζεται δισεκατομμύρια για ένα έργο που κόστιζε 500 εκατομμύρια την ημέρα. Πάνω από το εργοτάξιο περνούσε η εναέρια κίνηση του αεροδρομίου. Τότε, προσευχήθηκε για δεύτερο θαύμα. Και τα υπουργεία μετέφεραν τα αεροπλάνα πάνω από τρεις κατοικημένες περιοχές.
Αυτό ήταν το δεύτερο θαύμα. Το πρώτο ήταν ότι η Banca Rasini, μια μικρή τράπεζα με περίεργους πελάτες, του είχε χορηγήσει τα κεφάλαια. Ο νεαρός επιχειρηματίας δεν είχε εγγυήσεις, δεν είχε περιουσία, δεν είχε τίποτα. Αλλά τα χρήματα ήρθαν. Λίγα χρόνια αργότερα αποκαλύφθηκε ότι στη Banca Rasini συμμετείχε ο πατέρας του, Λουίτζι Μπερλουσκόνι. Και ότι ο πατέρας του υπέγραφε ταυτόχρονα για την αγορά μιας εταιρείας στη Νασάου, στο διοικητικό συμβούλιο της οποίας συμμετείχαν οι Κάλβι, Σιντόνα και Λίτσιο Τζέλι.
Ακόμα πιο εκπληκτικό: οι καταθέτες της τράπεζας με δισεκατομμύρια λιρέτες ήσαν, μεταξύ άλλων, ο Τότο Ρίινα, αρχηγός της Κόζα Νόστρα, ο Μπερνάρντο Προβεντσάνο, ο διάδοχός του, και ο Βιτόριο Μανγκάνο, ένας μαφιόζος που αργότερα πήγε να δουλέψει ως σταυλέας στη βίλα του παιδιού-θαύματος.
Το παιδί-θαύμα λεγόταν Σίλβιο Μπερλουσκόνι. Ο άνθρωπος για τον οποίο αυτές τις μέρες ετοιμάζουν τη μεταρρύθμιση της δικαιοσύνης. Ο «διωκόμενος», το θύμα, ο αθώος. Αυτός, άλλωστε, που έκανε μόνο θαύματα.
Το έργο του λεγόταν Milano Due. Χτίστηκε στα βορειοανατολικά προάστια του Μιλάνου, σε μια περιοχή που τότε ήταν χωράφια. Η εναέρια κίνηση του αεροδρομίου του Λινάτε περνούσε ακριβώς από πάνω. Τα αεροπλάνα πετούσαν τόσο χαμηλά που ο θόρυβος ήταν ανυπόφορος. Ο Μπερλουσκόνι, όμως, δεν το έβαλε κάτω. Χρησιμοποίησε τις γνωριμίες του, τις διασυνδέσεις του, την τύχη του. Όπως και να έγινε, τα υπουργεία αποφάσισαν να αλλάξουν την εναέρια κυκλοφορία. Τα αεροπλάνα δεν περνούσαν πλέον πάνω από το εργοτάξιο. Περνούσαν πάνω από τρεις κατοικημένες περιοχές. Οι κάτοικοι διαμαρτυρήθηκαν, αλλά μάταια. Η απόφαση είχε ληφθεί.
Και η Milano Due χτίστηκε. Πωλήθηκε. Ο Μπερλουσκόνι έβγαλε τεράστια κέρδη. Αργότερα, έγινε πρωθυπουργός. Πολλές φορές. Κατηγορήθηκε για φοροδιαφυγή, δωροδοκία, ψευδορκία. Μερικές φορές καταδικάστηκε, άλλες αθωώθηκε. Πάντα, όμως, ισχυριζόταν ότι ήταν θύμα. Ότι οι δικαστές τον είχαν βάλει στο μάτι. Ότι ήταν ο πιο διωκόμενος άνθρωπος στην ιστορία.
Τώρα, η κυβέρνηση ετοιμάζει μια μεταρρύθμιση της δικαιοσύνης. Μια μεταρρύθμιση που, σύμφωνα με τους επικριτές, θα προστατεύσει τους ισχυρούς, θα κάνει πιο δύσκολη την καταδίκη για διαφθορά, θα βάλει φρένο στις έρευνες. Την αποκαλούν ήδη «μεταρρύθμιση Μπερλουσκόνι». Για πολλούς Ιταλούς, αυτό είναι το τρίτο θαύμα. Το μεγαλύτερο.
Στη Βουλή, τις ημέρες της ψήφισης, ένας βουλευτής σηκώθηκε και είπε: «Σήμερα δεν ψηφίζουμε για τη δικαιοσύνη. Ψηφίζουμε για έναν άνθρωπο. Για τα θαύματά του. Για την τράπεζά του. Για τον σταυλάρχη του. Για όλα εκείνα που τον έκαναν αυτό που είναι». Σιωπή. Κανείς δεν χειροκρότησε. Κανείς δεν τον διέκοψε.
Αργότερα, στο διάλειμμα, ένας γερουσιαστής πλησίασε έναν παλιό δικαστή που είχε ερευνήσει την Banca Rasini δεκαετίες πριν. Του έσφιξε το χέρι και ψιθύρισε: «Θα το θυμόμαστε». Ο δικαστής δεν απάντησε. Κοίταζε την αίθουσα. Η ψηφοφορία ολοκληρώθηκε. Τα αποτελέσματα εμφανίστηκαν στην οθόνη. Η μεταρρύθμιση πέρασε. Τότε, ο δικαστής σηκώθηκε και άνοιξε ένα παλιό χαρτοφύλακα που κρατούσε. Μέσα υπήρχαν έγγραφα. Τα παλιά έγγραφα της Banca Rasini. Κανείς δεν ήξερε ότι τα είχε ακόμα. Κανείς δεν ήξερε ότι είχε κρατήσει ένα αντίγραφο. Στην πρώτη σελίδα, ένα όνομα. Ένα όνομα γραμμένο με κόκκινο στυλό, δίπλα από ένα ποσό σε λιρέτες. Χιλιάδες λιρέτες.
7/12/1975. «ZERIiPOPPULIT». Πρωτοσέλιδο, για τον Νοροντόμ Σιχανούκ.
17/8/1978. Άγιοι Ανάργυροι Αττικής. Η αστυνομική διάταξη της απαγόρευσης της συγκέντρωσης, στα πλαίσια των προφεστιβαλικών εκδηλώσεων της ΚΝΕ.
Δεκέμβριος 1984. Λονδίνο. Margaret Thatcher και Μιχαήλ Γκορμπατσώφ.
12/10/1989. Η επιταγή του 1.00.000 δολαρίων του Αριστείδη Αλαφούζου, στην Νέα Δημοκρατία του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη.
Αριστείδης Αλαφούζος : «Τον Οκτώβριο του 1988 σημείωνε αποφάσισα να πάρω την "Καθημερινή". Και πριν την αγοράσω, επειδή ήταν συντηρητική εφημερίδα και ο κ. Μητσοτάκης αρχηγός της συντηρητικής παράταξης, πήγα και τον είδα... Του είπα ότι θα πάρω την "Καθημερινή" και χάρηκε.
Από τότε διατηρούσαμε κάποιες σχέσεις. Με καλούσε στο σπίτι του για δείπνο. Αυτά έως το τέλος του 1989. Η καλή αυτή σχέση, δηλαδή, διήρκεσε ένα χρόνο. Οι σχέσεις άρχισαν να χαλάνε για τα χρηματοδοτικά.Τι εννοώ; Ο κ. Μητσοτάκης ζητούσε συνεχώς χρήματα και κάποια στιγμή το σταμάτησα. Κι έτσι επήλθε ψυχρότης...».«Τις παραμονές των εκλογών του Ιουνίου του 1989 μου ζήτησε να ενισχύσω το κόμμα. Το έκανα ευχαρίστως και με σημαντικό ποσό. Έστειλα σ΄ έναν λογαριασμό στο Λονδίνο 600.000 δολάρια...».
Αλλά οι απαιτήσεις δεν σταματούν εδώ, σύμφωνα με την αφήγηση του κ. Αλαφούζου.
«Έγιναν οι εκλογές. Μετά λίγο καιρό, ο κ. Μητσοτάκης άρχισε να ζητάει χρήματα. Μου ζητούσε, σχετικώς με το αρχικό ποσό που έδωσα, μικρά ποσά (σ.σ. ποσά ύψους 30.000.000 δρχ., όπως διευκρινίζει ακολούθως).Και επειδή του κ. Μητσοτάκη του ξεφεύγουν κουβέντες, κατάλαβα ότι αυτά τα μικροποσά τα διέθετε όχι για τόσο θεμιτούς σκοπούς... Εγώ δυσφόρησα κι αναρωτήθηκα πού θα πάει αυτό το πράγμα. Είπαμε να τον βοηθήσουμε στις εκλογές, αλλά όχι κι έτσι.
Την προτελευταία φορά που τον συνάντησα, του είπα πως θα του δώσουμε ένα ποσόν, μεγάλο, κι εδώ τελειώνουμε. Τελεία και παύλα. Πράγματι, στις 12 Οκτωβρίου (1989) του έδωσα μια επιταγή 1.000.000 δολαρίων. Όταν έδωσα το ποσό, ενώ ήταν πολλά τα χρήματα, οι σχέσεις μας είχαν ήδη ψυχρανθεί διότι του είπα"ως εδώ"...».
«Την άλλη μέρα υπογράμμιζε ο κ. Αλαφούζος έρχεται ο Μανούσος με μια πλαστική τσάντα, γαλάζια, γεμάτη κουπόνια, μπλοκ από κουπόνια. Εγώ παραξενεύτηκα επειδή έως τότε δεν μου έστελνε τίποτα.Και θα ήταν πιο εύκολο για μικροποσά να μου δώσει κουπόνια, παρά για αυτό το μεγάλο ποσόν.Μπορούσε, άλλωστε, να μου στείλει μια απόδειξη του κόμματος. Έτσι κάνουν, τουλάχιστον, τα κόμματα. Το γνωρίζω, γιατί έχω βοηθήσει κι άλλες περιόδους.Για μεγάλα ποσά δεν μου έστελναν κουπόνια. Καταλαβαίνετε, ήταν ασήκωτη η τσάντα...
Ρωτάω το κόμμα : Αυτά τα κουπόνια τι είναι; Και μου απαντούν: Αυτά έχουν λήξει. Ρωτάω το ταμείο, ψάχνω επισταμένως να μάθω αν εμφανίζονται και αυτά και οι προηγούμενες καταβολές μου και μαθαίνω ότι από τα ταμείο της Ν.Δ. δεν έχει περάσει τίποτα...».
Η λιβεριανή εταιρεία Mayo Investments Corporation βρέθηκε για πρώτη φορά στο προσκήνιο της δημοσιότητας και συνδέθηκε ευθέως με τον επίτιμο πρόεδρο της Ν.Δ. κ. Κων. Μητσοτάκη, τον Οκτώβριο του 1993, από τον επιχειρηματία, εκδότη της «Καθημερινής» κ. Αρ. Αλαφούζο. Όπως είχε ο ίδιος αναφέρει, σε λογαριασμό που διατηρούσε η συγκεκριμένη εταιρεία σε βρετανική τράπεζα (The Royal Bank of Scotland) κατέθεσε 600.000 δολάρια ΗΠΑ για την οικονομική ενίσχυση της Ν.Δ., ύστερα από αίτημα του τότε πρωθυπουργού. Αλλά τα χρήματα κατά τον κ. Αλαφούζο δεν κατέληξαν ποτέ στα ταμεία της Ν.Δ. Και δεν ήταν το μοναδικό ποσό...Και σε αυτή τη συνέντευξη, ο κ. Αλαφούζος κατήγγειλε ουσιαστικά για χρηματισμό τον κ. Μητσοτάκη, παρουσιάζοντας το έγγραφο που του είχαν προσκομίσει για τη λιβεριανή εταιρεία και τον τραπεζικό της λογαριασμό, αλλά ακόμη και φωτοτυπία επιταγής ύψους ενός εκατ. δολαρίων ΗΠΑ, του τελευταίου ποσού που, όπως ανέφερε, παρέδωσε στον κ. Μητσοτάκη.
Έως σήμερα η συγκεκριμένη υπόθεση προβάλλεται από πολλές πλευρές ως η μοναδική περίπτωση καταγγελίας χρηματισμού στον χώρο της πολιτικής που συνοδεύεται με στοιχεία, ενώ την κατάθεση της επίμαχης επιταγής (στη Σίτιμπανκ) έχει επιβεβαιώσει και ο κ. Μητσοτάκης, υποστηρίζοντας πάντως ότι το χρηματικό ποσό κατέληξε στα ταμεία της Ν.Δ. Κατά τον κ. Αλαφούζο, η επιταγή εισπράχθηκε από τον Εμμ. Βασαλάκη, συνεργάτη του κ. Μητσοτάκη και «ούτε η επιταγή, ούτε τα λεφτά πέρασαν από το κόμμα». Και ως απόδειξη, στενός συνεργάτης του κ. Μητσοτάκη του παρέδωσε κουπόνια της Ν.Δ. που είχαν λήξει από τριετίας...
1990 (δεκαετία). Ευάγγελος Βενιζέλος.
12-18/12/1998. «ΡΑΔΙΟΤΗΛΕΟΡΑΣΗ». Εξώφυλλο, με την Βάλια Καϊμάκη και τον Κώστα Αρβανίτη.
28/4/2005. Πιστοποιητικό θανάτου του Τάκη Αναστασόπουλου.
2010 - 2015 : Η κατανομή του παγκόσμιου πλούτου, ανάμεσα, στο 1% των πλουσιότερων και στο υπόλοιπο 99% του παγκόσμιου πληθυσμού.
2020 (δεκαετία). Abraham Lincoln. Αφίσα του CPUSA (Κομμουνιστικού Κόμματος ΗΠΑ).
4/4/2022. Αθήνα. Απόσπασμα ΦΕΚ, για τον διορισμό του Γεώργιου Γεράκη, ως επικεφαλής της Μονάδας Εσωτερικών Ερευνών του e-ΕΦΚΑ. Ανανεώθηκε την 1/4/2026, για μια, ακόμη, τετραετία.
8/5/2026.Τίρανα. Ο Γρηγόρης Δημητριάδης με τον πρωθυπουργό της Αλβανίας Edi Rama, μπροστά, από μια προτομή του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη (!).
9/5/1945. Μόσχα. Παρέλαση, για την νίκη , στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
15/5/2026. Πεκίνο. Τρολλάρισμα Donald Trump και Elon Musk.
1958. Σκίτσο του Βασίλη Χριστοδούλου.
1960. «ΡΟΜΑΝΤΣΟ». Σκίτσο του Μ. Αναστόπουλου.
1962. «ΡΟΜΑΝΤΣΟ». Σκίτσο του Σ. Πολενάκη.
1966. «ΡΟΜΑΝΤΣΟ». Σκίτσο του Σ. Πολενάκη.
1967. Σκίτσο του Βασίλη Χριστοδούλου.
1970. Σκίτσο του Κ. Βλάχου.
1978. «ΡΟΜΑΝΤΣΟ». Σκίτσο του Αρχέλαου.
1979. «ΡΟΜΑΝΤΣΟ». Σκίτσο του Βασίλη Χριστοδούλου.
1980. «ΡΟΜΑΝΤΣΟ». Σκίτσο του Σ. Πολενάκη.
1982. Σκίτσο του Αρχέλαου.
4/3/2026. Σκίτσο του Στάθη Σταυρόπουλου.
Μάιος 2026. Σκίτσο του Πάνου Ζαχάρη.
8/5/2026. Δύο σκίτσα του Ανδρέα Πετρουλάκη.
8/5/2026. σκίτσο του Γιώργου Μικάλεφ.
9/5/2026. Δύο σκίτσα της Ευανθίας Ρούνη.
11/5/2026. Σκίτσο του Στάθη Σταυρόπουλου.
11/5/2026. Δύο σκίτσα του Γιώργου Γαλίτη.
12/5/2026. Σκίτσο του Αποστόλου Παπαδημήτριου.
12/5/2026. Σκίτσο του Γιώργου Μικάλεφ.
14/5/2026. Σκίτσο του Ανδρέα Πετρουλάκη.
14/5/2026. Σκίτσο του Γιώργου Γαλίτη.
14/5/2026. Σκίτσο του Αντώνη Βαβαγιάννη.
14/5/2026. Σκίτσο της Ευανθίας Ρούνη.
15/5/2026. “Casus belli 2”. Σκίτσο του Στάθη Σταυρόπουλου.
Σχόλια